Соңғы жаңалықтар
Соңғы жаңалықтар

Дәрігер қазақстандықтарға үй жағдайында әзірленген тұздықтардың қауіпі туралы ескертті

қияр салаты
Фото: magnific.com

Қысқа әзірленген үй консервілерін мамандар адам денсаулығына қауіпті өнімдердің бірі деп атады. Қазір мыңдаған қазақстандық қысқа белсенді түрде тұздық жасап жатқан кезде, сүйікті консервілер ауыр инфекциялық ауруға әкелуі мүмкін. дәрігер-инфекционист Эльнара Тұрдалдың айтуынша, адам консервіні тұтынғаннан кейін бірнеше күннің ішінде көз жұмуы ықтимал. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі КТК телеарнасына сілтеме жасап хабарлайды.

Ал үй жағдайында әзірленген консервілер ботулизмге себеп болуы мүмкін. Мұндай ауру өмірге қауіп төндіретін қауіп төндіруі мүмкін дейді мамандар. Оның үстіне токсиннің бар-жоғын сырттай анықтау мүмкін емес. Ол тағамның иісі мен дәмін өзгертпейді. Инфекционистердің айтуынша, жыл сайын Алматы ауруханаларына ботулизммен 10-ға дейін адам түседі. Көбіне мұндай жағдай Жаңа жылдан кейін, мерекелік дастарханға үйде дайындалған консервілер қойылған кезде тіркеледі.

"Консервілеу кезінде бактерияның көбеюіне қолайлы жағдай қалыптасады. Яғни оттегі жоқ орта, қышқылдығы төмен жағдай, жеткіліксіз термиялық өңдеу және дұрыс сақтамаудың бәрі қауіп тудырады. Бұл биологиялық у. Адам ағзасына түскен кезде ол барлық бұлшықетті босаңсытады. Адам тіпті тыныс ала алмай, жұтына алмай, ернін қозғалта алмай қалады. Бұлшықет бар жерде зақымдану жүреді", – деді дәрігер-инфекционист Эльнара Тұрдал.

Айта кетейік, ботулизмнің алғашқы белгілері кәдімгі тамақтан улануға ұқсайды. Адамның жүрегі айнып, құсады, іші өтеді. Сондықтан ауруға күдік туған жағдайда дереу ауруханаға жүгіну керек және өз бетінше емделуге болмайды. Қауіпті аурудан сақтап қалудың негізгі жолы – арнайы сарысуды уақытында енгізу.

Бұдан бөлек, тұзды көп тұтыну қан қысымын көтеріп, жүрек-қан тамырларына түсетін салмақты арттырады. Сондықтан дәрігерлер бір рет тамақтанғанда 100 грамнан артық тұздық жемеуге, әрі оны күн сайын тұтынбауға кеңес береді. Ал қауіптің алдын алу үшін үй консервілерін салқын әрі қараңғы жерде сақтау қажет. Банка ісініп кетсе, қақпағы көтерілсе немесе ішіндегі өнім көбіктенсе – оны еш жағдайда тұтынуға болмайды.

Маусымдық көкөністерге сұраныс артты. Базарларда қияр, қызанақ, баклажан мен болгар бұрышы қызу сатылып жатыр. Жәмила Манақбаева 15 жылдан бері үй жағдайында қысқы дайындық жасайды. Соңғы екі жылда бұл ісін кәсіпке айналдырған. Алайда оның айтуынша, көкөніс пен консервіге қажетті өнімдердің қымбаттауы жұмысты қиындатып жіберген.

"Былтырмен салыстырғанда бәрі қымбаттады. Банка мен қақпақтың бағасы шамамен 30 пайызға өсті. Көкөністердің бағасы тіпті екі есеге қымбаттады. Сондықтан мен де дайын өнімдерімнің бағасын көтеруге мәжбүр болдым. Бір литрлік банканы 1000 теңгеден, екі литрлігін 1300 теңгеден сатамын. Қырыққабат 2 мың теңге. Не істейсің? Қант та, дәмдеуіштер де бәрі қымбаттап жатыр", – деді Жәмила Манақбаева.

Алайда Ұлттық статистика бюросының дерегіне сәйкес, кейінгі бір жылда көкөніс бағасы, керісінше, төмендеген. Сарапшылардың есебінше, қырыққабат 5%-ға, қызанақ шамамен 14%-ға, ал қияр 40%-ға арзандаған. Баклажанның бағасы тіпті екі есеге түскен.

Осы ретте ең арзанға қияр мен қызанақтан жасалған консервілер түседі. Әрқайсысынан бес келіден алуға орта есеппен 6 мың теңге жұмсалады. Ал баклажан немесе лечоға қажетті өнімдерге шамамен 7-8 мың теңге кетеді.

"Бізде қызанақ пен қияр 300 теңгеден. Қызанақтың 150 теңгелік түрі де бар, бәрі сортына байланысты. Баклажан мен болгар бұрышы – 600 теңге. Қызыл бұрыш – 700 теңге. Күз жақындаған сайын сатып алушылар үш есеге көбейді. Консерві жасау маусымы басталды. Адамдар көкөністі қап-қабымен алып жатыр. Сондықтан маусымдық көкөністердің бағасын алдын ала орта есеппен 100-150 теңгеге көтердік", – деді сатушы Диас Молдабек.

Мамандар үй жағдайында консерві жасау дайын өнімді сатып алғаннан әлдеқайда тиімді екенін жоққа шығармайды. Алайда дәрігерлердің пікірінше, дүкендегі консервілер қауіпсіз. Себебі олар бірнеше кезеңнен тұратын арнайы өңдеуден өтеді.

Еске салайық, бұған дейін ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Әмрин қазақстандықтардың азық-түлікке шығыны Еуропа елдеріне қарағанда жоғары көрінуі халықтың тұтыну әдетіне байланысты екенін айтқан еді. Оның сөзінше, қазақстандықтар көбіне азық-түлікті өздері сатып алып, үйде тамақ әзірлейді, ал еуропалықтар кафе мен мейрамхана қызметін жиі пайдаланады.

Айым Атамбаева
Жұма, 18 Қыркүйек, 2026 09:04