ҚТЖ қанша табыс тапты және басшыларына қанша төленді: Компанияның қаржылық есебіне шолу

13.11.26 / 09:30

“Қазақстан темір жолы” ұлттық компаниялар тобы 2026 жылдың алғашқы алты айында 191 миллиард теңге таза пайда көрсетті. Алайда қарызы 715 миллиард теңгеге көбейіп, 3,9 триллион теңгеге жетті. Пайда өсіміне валюта бағамының өзгеруі негізгі әсер етті. Stan.kz компанияның ашық есебіндегі пайда, қарыз және басшылық төлемдерін талдады.

ҚТЖ пайдасының өсуіне не әсер етті?

ҚТЖ-ның 2026 жылғы толық есебі әлі жарияланған жоқ. Бұл материал 30 маусымда аяқталған алты айдың шоғырландырылған есебіне негізделеді. Яғни көрсеткіштер ҚТЖ мен еншілес компаниялары бойынша бірге есептелген. Есеп толық аудиттен өтпеген, оны “Ernst & Young” шолу тексеруінен өткізген.

Қаңтар–маусымда ҚТЖ тобының түсімі 1,47 триллион теңге болып, былтырғы кезеңнен 15%-ға өсті. Салыққа дейінгі пайда 123 миллиард теңгеден 299,4 миллиард теңгеге, ал таза пайда 86,1 миллиардтан 191 миллиард теңгеге жетті.

Бұл өсімнің басым бөлігі валюта бағамынан түскен пайдаға байланысты. Былтыр бағам өзгерісі ҚТЖ-ға 77 миллиард теңге шығын әкелсе, биыл 99,7 миллиард теңге пайда түсірген. Бағам әсерін алып тастағанда, салыққа дейінгі пайда екі кезеңде де шамамен 200 миллиард теңге болған.

Таза пайданың өсімі салыққа дейінгі пайда өсімінен аз: табыс салығы 36,9 миллиард теңгеден 108,4 миллиард теңгеге дейін өскен. ҚТЖ-ның күнделікті қызметінен түскен таза ақша ағыны 257,7 миллиард теңгені құрады.

Жүк тасымалы 195,3 миллиард теңге пайда көрсетті. Жолаушылар тасымалының есептегі шығыны 17,9 миллиардтан 4,1 миллиард теңгеге дейін азайғанымен, валюта әсерін есептемегендегі салыққа дейінгі шығыны 6,2 миллиардтан 14,7 миллиард теңгеге өскен. Бұл бағытқа жарты жылда 25,8 миллиард теңге мемлекеттік субсидия бөлінді.

ҚТЖ-ның 2026 жылғы алғашқы жартыжылдықтағы нәтижесін бағалау үшін оны 2025 жылдың осы кезеңіндегі көрсеткіштермен салыстырдық. 2025 жылғы қаңтар–маусымда компания 86,1 миллиард теңге таза пайда тапқан, ал қарызы 30 маусымда 2,95 триллион теңге болған.

Таза пайда 86,1 миллиард теңгеден 191 миллиард теңгеге өсті. Алайда салық салғанға дейінгі пайданың өсімі негізінен валюта бағамының өзгеруіне байланысты: 2025 жылдың бірінші жартысында бағам айырмасынан 77 миллиард теңге шығын тіркелсе, 2026 жылы 99,7 миллиард теңге кіріс көрсетілген. Бағам әсерін алып тастағанда, салық салғанға дейінгі пайда екі кезеңде де шамамен 200 миллиард теңге болды.

Оқыңыз

Ұсталған "Самұрық-Қазына" басшысы Нұрлан Жақыпов қанша табыс тапқаны белгілі болды Оқыңыз

ҚТЖ қарызы 715 миллиард теңгеге өсті

ҚТЖ тобының займдары мен облигациялары 2025 жылдың соңындағы 3,186 триллион теңгеден 2026 жылғы маусым соңында 3,901 триллион теңгеге жетті. Өсім — 715 миллиард теңге немесе 22,4%. Есеп бойынша, жарты жылда компания 1,088 триллион теңге қарыз алып, 495,2 миллиард теңге негізгі қарызын өтеген. Бұған жеткізушілерге банк арқылы төленген сома мен есептелген пайыздар қосылған.

Қарыздың өсуіне облигациялар да әсер етті. Сәуірде ҚТЖ халықаралық нарықта жалпы номиналы 1 миллиард доллар болатын еурооблигациялар шығарды (461,6 миллиард теңге); компанияға нақты 457,2 миллиард теңге түсті. Ақпан айында акционерге 2,22 миллиард юань көлемінде облигация шығарылды (159,4 миллиард теңге). Қаражат теміржол желілерін салу мен жаңғыртуға, вокзалдарды жөндеуге және басқа жобаларға арналған.

Маусым соңында акционерден алынған займдар 1,214 триллион теңге болды. Оның 285,7 миллиард теңгесін келесі 12 айда өтеу керек. Ал барлық займдар бойынша алдағы 12 айда төленуге тиіс сома 562 миллиард теңге.

Есепте қысқа мерзімді міндеттемелер айналым активтерінен 923,2 миллиард теңгеге артық екені көрсетілген. Сондай-ақ ҚТЖ қарыз бен меншікті капитал арақатынасына қатысты бір кредит талабын уақытша орындамаған: көрсеткіш 1,18 болған, ал келісімдегі шек — 1,15. HSBC бұл талапты 30 қарашаға дейін қолданбауға келіскен. Компания есебінде алдағы уақытта пайдалануға болатын кредит желілерінің 387,6 миллиард теңгелік бос қалдығы және акционердің қолдау көрсету ниеті де аталады.

Пайдамен қатар компанияның қарызы мен оны өтеу мүмкіндігін де салыстыру маңызды. Төмендегі көрсеткіштер екі есептің де 30 маусымдағы жағдайын көрсетеді.

2026 жылғы маусым соңында ҚТЖ-ның қарызы 2025 жылғы осы кезеңмен салыстырғанда 947 миллиард теңгеге өсіп, 3,9 триллион теңгеге жетті. Есеп бойынша, өсімге жаңа қарыздар мен облигациялар әсер еткен: компания алты айда 1,088 триллион теңге қарыз тартып, 495 миллиард теңге негізгі борышын өтеген. Ал 30 маусымда қысқа мерзімді міндеттемелер ағымдағы активтерден 923 миллиард теңгеге асып, ҚТЖ кредиттік шарттағы бір талапты орындамаған. Банк уақытша жеңілдік бергенімен, компанияның операциялық ақша ағыны 257,7 миллиард теңге, пайдаланылмаған кредит желілері 387,6 миллиард теңге болған.

ҚТЖ қарызын азайту үшін IPO өткізуі мүмкін

ҚТЖ IPO арқылы қосымша қаражат тартып, оның бір бөлігін компанияның қажетіне, соның ішінде қарыз жүктемесін азайтуға жұмсауды жоспарлап отыр. Алайда орналастыру мерзіміне қатысты бұған дейін әртүрлі уақыт айтылған: 2026 жылғы мамырда көлік министрі IPO 2027 жылдың бірінші тоқсанына ауысқанын хабарласа, қыркүйекте “Самұрық-Қазына” басшысы Нұрлан Жақыпов оны 2026 жылдың соңына дейін өткізу жоспары сақталғанын айтқан.

ҚТЖ басшыларының ұсталуынан кейін IPO жұмысы тоқтағаны немесе мерзімі кейінге шегерілгені туралы ресми шешім жарияланған жоқ. Демек, қаржылық есептегі қарыз өсімі мен IPO жоспары өзара байланысты болғанымен, ұсталу оқиғасы орналастыру мерзімін өзгертті деп әзірге тұжырым жасауға негіз жоқ. Қаржыгер Расул Рысмамбетов IPO мерзімі кейінге шегерілуі мүмкін деген пікір білдірген. Алайда бұл тек сарапшы болжамы, компанияның ресми шешімі емес.

Басшыларға қанша сыйақы есептелді? Дивиденд төленді ме?

ҚТЖ басқармасы мен директорлар кеңесінің 18 мүшесіне алғашқы алты айда 564 миллион теңге жиынтық сыйақы есептелген. Былтыр осы кезеңде бұл сома 669 миллион теңге болған. Жиынтық төлемге жалақы, кеңес мүшелерінің төлемдері, салықтар мен өзге төлемдер кіреді. Есепте нақты бонус пен жалақының жеке мөлшері ашылмаған.

ҚТЖ-ның жалғыз акционері — “Самұрық-Қазына” қоры. Жартыжылдық есепте қорға төленген дивиденд көрсетілмеген. Есепте еншілес компаниялардың өзге акционерлеріне тиесілі дивидендтер бөлек берілген. ҚТЖ-ның 2026 жылғы толық жылдық пайдасын бөлу туралы шешім әлі жарияланған жоқ.

ҚТЖ тобы жарты жылда таза пайда көрсетті, бірақ өсімнің негізгі себебі валюта бағамы болды. Қарызы 22,4%-ға көбейді, ал есепте қысқа мерзімді міндеттемелер мен кредит талабы бойынша тәуекелдер көрсетілген. Басшылыққа есептелген 564 миллион теңгенің қаншасы бонус болғаны ашық айтылмаған.

Еске салсақ, 11 қарашада “Самұрық-Қазына” қорының басқарма төрағасы Нұрлан Жақыпов пен ҚТЖ басқарма төрағасы Елжас Отыншиев және басқа адамдар сыбайлас жемқорлық қылмысын жасады деген күдікпен ұсталды. Жақыпов қорды 2023 жылдан бері басқарады, ал Отыншиев ҚТЖ төрағасы болып 2026 жылғы шілдеде тағайындалған. Қазіргі таңда іс бойынша тергеу жүріп жатыр.