Қазақстан Иранның уран қорын орналастыруға дайын

Қазақстан АҚШ-Иран келіссөздеріндегі тығырықтан шығу үшін Иранның қаруға жақын уранын сақтауды ұсынды. Ал МАГАТЭ бас директоры Гросси бұл бейтарап жоспарды қолдады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Euronews.com сайтына сілтеме жасап хабарлайды. 

Ұсыныс АҚШ пен Иран арасындағы жалғасып жатқан қақтығыстар, сондай-ақ Тегеранның Вашингтонмен делдалдық келіссөздерді тоқтата тұру туралы мәлімдемесінен кейін пайда болды.

Халықаралық атом энергиясы агенттігінің бас директоры Рафаэль Гросси Қазақстан өзінің бар қорларын орналастыра алатынын мәлімдеді. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев өткен аптада Астанада Гроссимен кездесуінде бұл идеяны қолдайтынын білдіріп, Қазақстанды қордың бейтарап сақтаушысы ретінде көрсетті.

"Біз барлық тарап арасында қажетті халықаралық келісімдерге қол жеткізілген жағдайда техникалық көмек көрсетуге дайын екенімізді анық көрсетіп отырмыз", – деді сыртқы істер министрлігінің баспасөз хатшысы Ерлан Жетібаев.

Оқыңыз

АҚШ пен Иран келісімге келді, бірақ Трамптың мақұлдауы қажет – БАҚ Оқыңыз

Қазақстанның ұсынысы Вашингтон мен Тегеран арасындағы Иранның уран қорлары және маңызды Ормуз бұғазын ашу сияқты маңызды мәселелер бойынша келіссөздердегі қиындықтардың жалғасуы аясында жасалды.

Хабарларға сәйкес, АҚШ-тың соңғы ұсыныстарына 60 күндік атысты тоқтату туралы негіздемелік келісім, соғысқа дейін әлемдік мұнай саудасының бестен бір бөлігі өткен маңызды су жолын қайта ашу туралы талқылаулар және Тегеранның ядролық қаруға ие болуына кедергі келтіретін келіссөздерді кеңінен қайта бастау кіреді.

Иранда шамамен 440 килограмм 60%-ға дейін байытылған уран бар деп есептеледі. Бұл қару-жарақ деңгейіндегі материал үшін қажетті 90%-дан әлдеқайда төмен, бірақ одан әрі байытылған жағдайда 10-12 ядролық құрылғы өндіруге жеткілікті.

Бұл Иранның бұрынғы соққылардан қатты зақымдалған Натанц, Фордоу және Исфахандағы ядролық нысандары қирандыларының астында жатыр деп есептеледі.

Байытылған уран сақталатын осы нысандардың жер асты құрылымдарына келтірілген залалдың көлемі әлі де талқыланып жатыр. МАГАТЭ бұл нысандардың жағдайын тексере алмайтынын мәлімдеді.

Гросси келіссөздер нәтижесіне байланысты көшіру идеясы екі тарап үшін де "қабылдануы мүмкін" екенін айтып, "бізде мұны қауіпсіз сақтауға болатын орын бар" деді.

Қазірдің өзінде Қазақстанда 2018 жылы БҰҰ ядролық бақылау органымен бірлесіп құрылған МАГАТЭ-нің төмен байытылған уран банкі бар. Ол Өскемендегі Үлбі металлургиялық зауытында орналасқан және 2019 жылдың қазан айында жұмыс істей бастады. Банк азаматтық ядролық бағдарламалар үшін отынның қолжетімділігін қамтамасыз ету және ядролық қарудың таралу қаупін азайту үшін құрылған.