Жыл соңына қарай доллар 490 теңгеге дейін қымбаттауы мүмкін – Сарапшылар
Қаржы сарапшылары жыл соңына доллар бағамы бойынша болжамын жариялады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
Halyk Finance сарапшылары 2026 жылдың соңына доллар бағамы бойынша болжамын 490 теңге деңгейінде сақтап қалды. Сарапшылар ішкі нарықта доллар ұсынысының жоғары көлемі сақталса, ұлттық валютаның күтілгеннен де нығая түсуі мүмкін екенін жоққа шығармайды.
Қыркүйек айының қорытындысы бойынша теңге айтарлықтай нығайған. Доллардың теңгеге шаққандағы бағамы 4,6%-ға төмендеп, 461,57 теңгеден 440,49 теңгеге дейін түсті. Ал 2026 жылдың басынан бері ұлттық валюта 12,9%-ға нығайған.
Сонымен қатар валюта нарығындағы белсенділік те айтарлықтай артқан. Қыркүйекте Қазақстан қор биржасындағы сауда көлемі 10,4 миллиард долларды құрады. Тамызда бұл көрсеткіш 8,7 миллиард доллар болған. Ал 2025 жылдың қыркүйегімен салыстырғанда сауда көлемі екі есеге өскен. Тоғыз айдың қорытындысы бойынша сауда көлемі 70,4 миллиард долларға жетті. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 43,4 миллиард доллар болған.
Теңгенің нығаюына не әсер етті?
2026 жылғы қыркүйектің басты ерекшелігі: теңге Ұлттық банктің валютаны таза сатуы айтарлықтай төмен болған жағдайда нығая түскен.
Halyk Finance есебінше, Ұлттық банктен нарыққа түскен валютаның таза көлемі 46 миллион долларға дейін төмендеген. Бұл – 2024 жылдан бергі ең төменгі көрсеткіш.
Ұлттық қордан 200 миллион долларға валюта сатылған. Сонымен қатар алтын сатып алу операцияларын теңгеру аясында шамамен 832 миллион доллар көлемінде операция жүргізілген. Алайда бұл көлемдер Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының инвестициялық портфеліне шетел валютасын сатып алуға жұмсалған 986 миллион доллармен іс жүзінде өтелді. Бұл – 2024 жылдан бергі аталған операциялардың бір айдағы ең жоғары көлемі.
Теңгенің күшеюіне себеп болған факторлардың бірі мұнай бағасының жоғары болуы аясындағы экспорттық түсім болуы мүмкін. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанның тауар экспорты 27,1%-ға немесе 10,3 миллиард долларға өсіп, 48,5 миллиард долларға жетті. Сауда балансының профициті 7,7 миллиард доллардан 16,2 миллиард долларға дейін артты.
Алайда Halyk Finance сарапшылары мұнай секторындағы кірістің өсуі биржадағы доллар ұсынысының артуын толық түсіндіре алмайтынын атап өтті. Мұнай саласындағы валюталық түсімнің едәуір бөлігі шетелдік қатысуы бар ірі жобаларға тиесілі. Сондықтан оның тек бір бөлігі ғана ішкі нарыққа түседі.
Теңгенің нығаюына әсер еткен тағы бір фактор – шетелдік капиталдың Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарына келуі болуы мүмкін.
Шетелдіктердің иелігіндегі мемлекеттік бағалы қағаздардың құны 2025 жылдың соңындағы 1,9 триллион теңгеден 2026 жылдың қыркүйек айының соңында 2,7 триллион теңгеге дейін өскен. Доллармен есептегенде бұл портфель шамамен 3,9 миллиард доллардан 6 миллиард долларға дейін ұлғайды.
Доллар неге қымбаттауы мүмкін?
Теңгенің айтарлықтай нығаюына қарамастан, Halyk Finance сарапшылары жыл соңына қатысты болжамын сақтықпен бағалап отыр.
Әдетте жылдың соңына қарай Қазақстанда шетел валютасына сұраныс артады. Сонымен қатар Ұлттық банк төртінші тоқсанда операцияларды теңгеру аясында валютаны сату көлемін алдыңғы тоқсанмен салыстырғанда шамамен 17%-ға қысқартатынын мәлімдеді.
Бұған қоса БЖЗҚ үшін валютаны сатып алу операцияларының жалғасуы нарықтағы доллар ұсынысының азаюына ықпал етуі мүмкін.
Тағы бір фактор – базалық мөлшерлеменің одан әрі төмендеуі. Halyk Finance сарапшыларының пікірінше, нақты мөлшерлеменің жоғары деңгейі әзірге шетелдік инвесторлардың Қазақстанның борыштық құралдарына деген қызығушылығын сақтап отыр. Егер базалық мөлшерлеме одан әрі төмендесе, теңгемен номинацияланған активтердің шетелдіктер үшін тартымдылығы азаюы мүмкін.
"Осы факторлардың жиынтығын ескере отырып, жыл соңына арналған доллар бағамын 490 теңге деңгейінде консервативті бағалауымызды сақтап отырмыз. Сонымен қатар АҚШ долларының биржадағы ұсынысы өсе берсе, нақты бағам бұдан да нығаюы мүмкін", – делінген Halyk Finance есебінде.
Halyk Finance бұл болжамның консервативті екенін атап өтті. Сарапшылардың пікірінше, сұраныс пен ұсыныстың қазіргі теңгерімі сақталса, теңге бұрынғыдан да жоғары деңгейде нығая түсуі мүмкін.
Салыстыру үшін, 2026 жылдың қыркүйегі ұлттық валюта үшін өткен жылдың сәйкес кезеңіне қарағанда әлдеқайда қолайлы болды. 2025 жылдың қыркүйегінде сауда көлемі 5,2 миллиард доллар болып, Ұлттық қордан 500 миллион доллар сатылғанына қарамастан, теңге 1,9%-ға әлсіреп, доллар бағамы 549,07 теңгеге жеткен.
Қазір жағдай керісінше қалыптасып отыр. 2026 жылдың басынан бері ұлттық валюта 12,9%-ға нығайды. Бұл ретте мемлекеттің нарыққа тікелей валюталық ұсынысы да қысқарған.
Halyk Finance сарапшылары қазіргі жағдайды бір ғана фактормен түсіндіруге болмайтынын атап өтті. Теңге бағамына экспорттық түсім, Ұлттық банктің операциялары, шетелдік инвестициялардың ағыны және басқа да валюталық қозғалыстар қатар әсер етіп отыр.
Еске салсақ, бұған дейін Ұлттық банк валюта нарығына қатысты мәлімдеме жасаған еді.
"Өзімізді дәлелдедік": Олимпиадада жүлделі орын алған таэквондошылар Қазақстанға оралды
