Құрылыс материалдарының тапшылығы мен импорттың артуы теңге бағамына қысым түсіруі мүмкін – Сараптама
Қазақстанда құрылыс индустриясы жоғары өсу қарқынын сақтап отырғанымен, отандық құрылыс материалдары өндірісі ішкі сұранысқа ілесе алмай келеді. Halyk Finance сараптамалық орталығының талдаушылары мұндай теңгерімсіздік 2027 жылы импорт көлемінің күрт артуына алып келіп, валюта нарығы мен ұлттық валюта – теңге бағамына қосымша қысым түсіруі мүмкін екенін ескертеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
Құрылыс секторындағы 10 айдың қорытындысы қандай?
Биылғы қаңтар-қазан айларында елдегі құрылыс жұмыстарының жалпы өсу қарқыны біршама баяулағанымен,сала экономиканың негізгі драйверлерінің бірі болып қалуда. Сарапшылар жыл соңына қарай Ұлттық қордан бөлінген қосымша қаражат есебінен сектордағы белсенділік қайта үдей түседі деп күтеді. Қазіргі статистикалық ахуал мынадай:
-
Инфрақұрылым – басты қозғаушы күш: Жалпы құрылыс көлемінің 55%-ы теміржол, метро, электр желілері мен магистральдық құбырлар салуға тиесілі. Дегенмен бұл бағыттағы өсім қарқыны бұған дейінгі 19%-дан 15,8%-ға дейін төмендеді.
-
Тұрғын үй нарығындағы алшақтық: Баспана салу қарқыны 12,2%-ға дейін жеделдегенімен, нысандарды дайын күйінде пайдалануға беру көрсеткіші 10 ай ішінде 4,5%-дан 2,1%-ға дейін баяулады.
-
Жеке құрылысшылардың үлесі: Елімізде тапсырылған жаңа тұрғын үйлердің шамамен 95%-ын жекеменшік құрылыс компаниялары салған.
Импорттық тәуелділік теңгеге қалай әсер етеді?
Halyk Finance сарапшылары алдағы жылы да Қазақстанда “үлкен құрылыс” қарқыны бәсеңдемейді деп болжайды. Бұған мемлекеттік инфрақұрылымдық жобалардың жалғасуы мен бюджеттік қаржыландыру тікелей серпін бермек.
Алайда ішкі нарықтағы өндірістік қуаттың шектеулі болуы басты түйткілге айналып отыр. Отандық зауыттар қажетті көлемде құрылыс материалдарын шығарып үлгермегендіктен, мердігер компаниялар шикізат пен дайын өнімді шетелден тасымалдауға мәжбүр болады. Талдаушылардың пайымдауынша, 2027 жылы құрылыс материалдары импортының ұлғаюы ішкі нарықта шетел валютасына деген сұранысты арттырады. Ал доллар мен өзге валюталарға сұраныстың өсуі сайып келгенде теңгенің айырбас бағамына теріс әсер етіп, бағамдық тұрақтылыққа қысым түсіруі ықтимал.
Құрылыс материалдарының тапшылығы мен импорттық тәуелділік тек валюта бағамына ғана емес, болашақта тұрғын үйдің өзіндік құны мен нарықтағы бағасының өсуіне де түрткі болуы мүмкін.
Еске салсақ, 2029 жылдың соңына дейін әлеуметтік, көлік және инженерлік инфрақұрылымды жаңғырту үшін Ұлттық қордан шамамен 6,5 триллион теңге бөлу жоспарланған. Экономист Бауыржан Ысқақовтың пікірінше, бұл қаражат экономиканы әртараптандыруға және жергілікті өндірушілерге тапсырыс беру арқылы ел ішіндегі пайданы арттыруға септігін тигізеді, бірақ отандық өнімнің бағасы, сапасы мен жеткізу мерзімі ескерілмесе, құрылыс құны негізсіз қымбаттап, инфляция мен теңге бағамына қатысты тәуекелдер күшеюі мүмкін. Сонымен қатар маман жобалардың нақты экономикалық қайтарымы болуы және мемлекеттік шығындар кірістер мен ықтимал тәуекелдерге сай жоспарлануы қажет екенін атап өтті.
Мәслихат сайлауының ақшасы қайдан келеді және қайда жұмсалады
