АҚШ-та дизель отыны арзандады: Өзгеріс Қазақстандағы жанармай бағасына қалай әсер етеді
АҚШ-та дизель отынының бір галлонының бағасы екі айдан бері алғаш рет 6 доллардан төмендеді. Reuters агенттігінің хабарлауынша, бұған мұнай бағасының арзандауы мен жанармайға деген сұраныстың төмендеуі әсер еткен. Соңғы екі аптада Brent маркалы мұнайдың бағасы 18,5%-ға түсті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
АҚШ-та дизель отыны не себепті арзандады?
GasBuddy мәліметінше, 14 қарашада АҚШ-та дизель отынының орташа бағасы бір галлонына (3,785 литр) 5,998 долларға дейін төмендеген. Ал басқа бір қызмет – AAA сол күнгі бағаны 6,0366 доллар деп бағалаған.
Қыркүйек айында АҚШ-та дизель отыны күрт қымбаттады. Бұған АҚШ пен Израильдің Иранмен соғысы, мұнай жеткізіліміндегі іркілістер және Украинаның Ресей мұнай өңдеу зауыттарына жасаған шабуылдары әсер етті. 22 қыркүйекте дизель бағасы бір галлон үшін 6,519 долларға жетіп, рекордтық көрсеткіш тіркелді. Ал Калифорниядағы кейбір жанармай бекеттерінде баға уақытша 10 доллардан асып кеткен.
Қазір жағдай өзгеріп жатыр. Соңғы екі аптада Brent мұнайының бағасы 18,5%-ға арзандаған. Сонымен қатар маусымдық себептерге байланысты жанармайға деген сұраныс та төмендеген.
“Күзде америкалықтар көлікпен аз жүреді. Сондай-ақ дауыл салдарынан мұнай өңдеу зауыттарының жұмысы тоқтап қалу қаупі азаяды. Бұған қоса, мұнай өңдеу кәсіпорындары жоспарлы жөндеу жұмыстарын аяқтап, өндіріс көлемін қайта арттырып жатыр”, – дейді GasBuddy мұнай нарығын талдау бөлімінің басшысы Патрик Де Хаан.
Мұнай бағасының төмендеуі Қазақстанға қалай әсер етеді?
Қазақстан үшін АҚШ-тағы дизель бағасының арзандауынан гөрі әлемдік мұнай бағасының өзгеруі маңыздырақ.
Халықаралық валюта қоры 2026 жылғы қаңтарда жариялаған баяндамасында мұнай бағасының төмендеуін Қазақстан экономикасына төнетін сыртқы тәуекелдердің бірі ретінде атаған. Шикізат бағасының ұзақ уақыт арзандауы елдің экспорттан түсетін кірісін және бюджетке түсетін мұнай түсімдерін азайтуы мүмкін.
Ұлттық банктің қазан айындағы макроэкономикалық сауалнамасында сарапшылар Brent мұнайының орташа бағасын 2026 жылы барреліне 88,4 доллар, ал 2027 жылы 80 доллар болады деп болжаған. Алайда бұл болжамдар мұнай бағасының соңғы төмендеуіне дейін жарияланған.
Бұған дейін BCC Invest сарапшылары мұнай бағасының жоғары болуы теңгенің нығаюына әсер еткен факторлардың бірі екенін айтқан. Оған қоса, елге шетелдік капиталдың келуі және мемлекеттің валюта сатуы да ұлттық валютаны қолдаған. Сондықтан мұнай бағасының ұзақ уақыт төмен болуы теңгеге қысымды күшейтуі мүмкін.
Қазақстанда дизель отыны арзандай ма?
Әлемдік нарықта мұнай бағасының төмендеуі Қазақстандағы жанармай құны бірден арзандайды дегенді білдірмейді.
10 қарашада Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов елдегі бензин мен дизель отынының бағасы ішкі сұраныс пен ұсынысқа байланысты қалыптасатынын айтқан. Сол кезде Қазақстанда дизель отынының бір литрі 356-367 теңгеден сатылған.
"Егер баға күрт көтерілсе, мемлекет оны тұрақтандыру үшін барлық қажетті шараны қабылдайды", – деген министр.
Оның айтуынша, сол уақытта Қазақстанның мұнай базаларында 400 мың тоннадан астам дизель отыны болған. Ірі мұнай өңдеу зауыттары да штаттық режимде жұмыс істеп тұрған.
Бұған дейін Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов Қазақстанда бензин мен дизель отынының бағасы күрт өссе, мемлекет шара қолданатынын айтқан еді. Алайда министр 2027 жылға арналған баға болжамын айтпады. Оның сөзінше, жанармай бағасы ішкі сұраныс пен ұсынысқа байланысты қалыптасады. Ол АИ-92 бензинінің литрі 253–271 теңгеден, ал дизель отыны 356–367 теңгеден сатылып жатқанын айтты.
Аспаннан ақша шашылса немесе көшеден ақша тауып алсаңыз, оны бірден иемденуге бола ма
