27 қазанға дейін қазақстандықтар қандай салықтар мен төлемдерді төлеуі керек?
Қазақстанда 27 қазанға дейін компаниялар, жұмыс берушілер мен тиісті міндеттемелері бар кәсіпкерлер бірқатар салық пен міндетті төлемді аударуы керек. Олардың қатарында корпоративтік және жеке табыс салығы, әлеуметтік төлемдер, зейнетақы жарналары мен медициналық сақтандыруға арналған аударымдар бар. Алайда бұл төлемдердің барлығы бірдей қарапайым азаматтарға қатысты емес. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.
27 қазанға дейін қандай салықтарды төлеу керек?
Салық күнтізбесіне сәйкес, қазанның 27-сіне дейін мынадай төлемдер аударылуы керек.
1. Корпоративтік табыс салығы
Бұл салықты заңда белгіленген талаптарға сәйкес келетін компаниялар төлейді. 27 қазанға дейін қазан айына арналған аванстық төлемдерді, сондай-ақ қыркүйекте резиденттер мен бейрезиденттерге төленген тиісті табыстардан ұсталған корпоративтік табыс салығын аудару қажет.
Аванстық төлем дегеніміз — компанияның жылдық салықты бірден емес, жыл бойы бөліп төлеуі. Мұндай міндеттеме барлық кәсіпорынға бірдей жүктелмейді.
2. Жеке табыс салығы
Жеке табыс салығы азаматтардың табысынан есептеледі. Еңбек шартымен жұмыс істейтін қызметкерлер үшін бұл салықты, әдетте, жұмыс беруші есептеп, жалақыдан ұстайды және бюджетке аударады.
27 қазанға дейін салық агенттері қыркүйек айындағы тиісті төлемдер бойынша ұсталған жеке табыс салығын аударуы керек. Қарапайым қызметкерлерге жұмыс беруші жалақысынан ұстап қалған салықты қайта төлеудің қажеті жоқ.
3. Әлеуметтік салық
Әлеуметтік салықты тиісті міндеттемелері бар жұмыс берушілер мен басқа да салық төлеушілер төлейді. Ол қызметкердің жалақысынан ұсталмайды, жұмыс берушінің өз салықтық міндеттемесіне жатады.
Жұмыс берушілер қандай міндетті төлемдер аударады?
Жалақы төлеумен байланысты бірнеше міндетті төлем бар. Олардың бір бөлігі қызметкердің табысынан ұсталады, ал кейбірін жұмыс беруші өз қаражаты есебінен төлейді.
4. Міндетті зейнетақы жарналары
Әдетте бұл жарнаның мөлшері қызметкердің есепке алынатын табысының 10%-ын құрайды. Жұмыс беруші ақшаны қызметкердің жалақысынан ұстап, Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына аударады. Бұл ретте заңда белгіленген шектеулер ескеріледі.
5. Міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары
Бұл жарналар зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істейтін белгілі бір санаттағы қызметкерлер үшін төленеді. Жарнаны жұмыс беруші өз қаражаты есебінен аударады. Оның мөлшері тиісті табыстың 5%-ын құрайды.
Бұл міндеттеме барлық жұмыс берушіге қатысты емес. Ол қызметкерлердің атқаратын жұмысына және заңда белгіленген тізімге байланысты.
6. Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары
Бұл — жұмыс берушінің өз қаражаты есебінен қызметкердің зейнетақы жүйесіне аударатын қосымша жарнасы. 2026 жылы оның мөлшерлемесі 3,5%-ды құрайды.
Оны қызметкердің жалақысынан ұсталатын 10% міндетті зейнетақы жарнасымен шатастырмаған жөн.
7. Әлеуметтік аударымдар
Әлеуметтік аударымдар Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына түседі. Қордан заңда белгіленген жағдайларда, соның ішінде жұмысынан айырылу, еңбекке қабілеттілігінен айырылу, жүктілік пен босануға байланысты әлеуметтік төлемдер тағайындалуы мүмкін.
Қызметкерлер үшін бұл аударымдарды, әдетте, жұмыс беруші төлейді. Олар қызметкердің жалақысынан ұсталмайды.
8. Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға аударымдар
Жұмыс берушінің медициналық сақтандыру жүйесіне аударатын төлемінің мөлшерлемесі 2026 жылы есепке алынатын табыстың 3%-ын құрайды. Заңда белгіленген шектеулер де ескеріледі.
9. Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарналары
Бұл төлем қызметкердің жалақысынан ұсталады. 2026 жылы оның мөлшерлемесі есепке алынатын табыстың 2%-ын құрайды.
Жұмыс беруші қызметкерден ұсталған жарнаны тиісті мерзімде аударуы керек.
10. Бірыңғай төлем
Бірыңғай төлемді заңда белгіленген талаптарға сай келетін және осы тетікті қолданатын жұмыс берушілер пайдалана алады. Ол қызметкерлердің табысына байланысты бірнеше салық пен әлеуметтік төлемді бір төлем аясында аударуға мүмкіндік береді.
Бұл тәртіп барлық жұмыс берушіге міндетті емес. Оны қолдану салық режиміне және заң талаптарына байланысты.
Кәсіпкерлер мен ұйымдар тағы қандай төлем жасауы керек?
11. Жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлем
Бұл төлем тиісті шарттармен жер учаскелерін пайдаланатын жеке және заңды тұлғаларға қатысты. Мысалы, мемлекеттік жер учаскесін пайдаланатын кәсіпкерде немесе компанияда осындай міндеттеме туындауы мүмкін.
Бұл төлем жеке үйі немесе жер учаскесі бар азаматтардың барлығы бірдей 27 қазанға дейін ақша аударуы керек дегенді білдірмейді.
12. Радиожиілік спектрін пайдаланғаны үшін төлем
Бұл төлем радиожиіліктерді ақылы негізде пайдалануға құқығы бар ұйымдар мен өзге де тұлғаларға қатысты. Мұндай міндеттеме байланыс операторларында туындауы мүмкін.
Қарапайым ұялы телефон пайдаланушылары бұл төлемді өздері төлемейді.
13. Сыртқы жарнаманы орналастырғаны үшін төлем
Қазан айына арналған бұл төлем заңда белгіленген жағдайларда сыртқы жарнама орналастыратын тұлғаларға қатысты. Мысалы, арнайы орындардағы жарнама қалқандары мен конструкцияларын пайдаланатын кәсіпкерлердің осындай міндеттемесі болуы мүмкін.
Төлем мөлшері жарнаманың орналасқан жеріне, сипаттамаларына және қолданыстағы мөлшерлемелерге байланысты.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар салық төлеуі керек пе?
Салық күнтізбесінде арнайы салық режимін қолданатын өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтардың қыркүйек айындағы жеке табыс салығы да көрсетілген.
Алайда 2026 жылы осы режим аясында салық салынатын табысқа жеке табыс салығының 0% мөлшерлемесі қолданылады. Сондықтан күнтізбеде бұл төлемнің көрсетілуі әрбір өзін-өзі жұмыспен қамтыған азамат міндетті түрде табыс салығын аударуы керек дегенді білдірмейді.
Сонымен бірге олардың әлеуметтік төлемдер бойынша міндеттемелері сақталуы мүмкін. Нақты төлемдер азаматтың қызмет түріне және заңда белгіленген талаптарға байланысты.
Төлем мерзімі неге 27 қазанға белгіленген?
Қазақстанда Республика күні 25 қазанда атап өтіледі. 2026 жылы мереке жексенбіге сәйкес келгендіктен, демалыс күні 26 қазанға ауыстырылады. Осыған байланысты салық күнтізбесінде бірқатар төлемді аудару мерзімі 27 қазан деп көрсетілген.
Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда жылжымайтын мүлікті сатып алғаннан кейін екі жыл өткен соң сатқан жағдайда, белгілі бір талаптарды ескере отырып, құн өсімінен салық төлеуден босатылуға болатыны туралы жазған едік.
