Үш баласы да АҚШ университетіне түскен қазақстандық әке бала тәрбиесіндегі 15 қағидасын атады

Қазақстандық әке үш баласының үшеуі де АҚШ университеттеріне грантпен түсіп, жетістікке жетуі үшін бала тәрбиесінде қандай ұстанымдарды басшылыққа алғанын айтты. Оның 15 қағидасының ішінде жылына бір-ақ рет балмұздақ жеуге рұқсат беру, тәттіні мүлде шектеу, үй жинау мен тамақ дайындауға міндеттеу, теледидар көрмеу және смартфонды 16 жасқа дейін ұстатпау сияқты ережелер бар. Алайда оның жазбасы желі қолданушыларының пікірін екіге бөлді. Бір тарап ата-ананың ұстанымын қолдаса, енді бірі балаларды шектен тыс қатаң тәрбиелегенін айтып, сынға алды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

“Кәмпит, балмұздақ, тәтті жемейді, теледидар көрмейді, смартфонға да уақыт шектеулі”

Қазақстандық өз тәжірибесін желіде бөлісті. Айтуынша, балаларының бүгінгі жетістігіне берген тәрбиесі әсер еткен. 

“Біріншіден үйде кәмпит, тәттілер сияқты тағамдар болған жоқ. Газды сусындарға да рұқсат бермедік. Балмұздақты да өте сирек, шартты түрде жылына бір рет қана жейтін. Көбірек көкөніс, жеміс, жаңғақ, ботқа және ет жеуге мән бердік. Екіншіден телефон мен экран уақытын шектедік. Ұлымыз 16 жасқа дейін смартфон ұстамады. Соның арқасында ол көбірек кітап оқып, сурет салатын. Үйден шыққанда теледидардың, компьютердің және PlayStation-ның сымдарын өзімізбен бірге алып кететінбіз. Яғни балалардың экран алдында ұзақ отыруына мүмкіндік болмады. Үшіншіден теледидар көрмедік. Үйге кабельдік те, кәдімгі телеарналарды да қоспадық”, – деді ол.  

Үш баланың әкесі төртінші қағида ретінде оларды спортқа баулығанын жеткізді. 

“Балаларды өзімнің кроссфит жаттығуларыма ертіп баратынмын. Алғашында олардың барғысы келмеді. Кейін "бару керек" деген кезең болды. Одан кейін "жарайды" деп келетін болды. Ал біраз уақыттан соң өздері барғысы келетін жағдайға жетті. Әртүрлі спорт секцияларына қатысып көрді. Үлкен спорттық жетістіктері болған жоқ. Бірақ спорт оларға физикалық тұрғыдан дамуға, адамдармен араласуға және қиындықтарды жеңіп үйренуге көмектесті”, – деп қосты ол. 

Ал бесінші қағида туыстармен араласу жағы болыпты. Қазақстандық әкенің айтуынша, өз анасы Алматыға көшіп келіп, қыздарының тәрбиесі мен білім алуына үлкен үлес қосқан екен. Яғни балалары әжесінің де қамқорлығын көріп өскен. 

“Алтыншы қағида – өз бетінше әрекет етуге үйрету. Балалар сабақтарына көмектесуді сұрағанда, әдетте олардың тапсырмаларын өзім орындап бермейтінмін. "Бұл тапсырманы сен өзің орындауың керек. Білімді өз еңбегіңмен алуың қажет" деп түсіндіретінмін. Басты мақсат — дайын жауап беріп қою емес. Баланы өз бетімен ізденуге және мәселенің шешімін табуға үйрету болды”, – деп түсіндірді ол.

“Балалар үй жинап, тамақ дайындайды: Жоғары сыныпта өз клубын ашуды тапсырдым”

Бұдан соң үш баланың әкесінің ұстанған жетінші қағидасы – балаларды үй шаруасына араластыру болған.

“Балалар үй шаруасына міндетті түрде көмектесетін: ыдыс жуатын, үй жинайтын, тамақ дайындайтын. Кейбір ата-аналар балаларын үй шаруасынан толық босатады. Біз олай жасаған жоқпыз. Баланың отбасы мүшесі екенін және оның да ортақ іске үлес қосуы керек екенін түсіндірдік. Ал сегізінші қағида – үнемшілдік пен қарапайымдылық. Балаларды жарықты қажет болмаса өшіруге, суды босқа ағызып қоймауға үйреттік. Кафеге барғанда да артық нәрсеге тапсырыс бермейтінбіз. Мысалы, нан, лимонад, шай, десерт сияқты қосымша дүниелерді әдетте алмайтынбыз. Негізгі тамақ пен суға ғана тапсырыс беретінбіз. Балаларға тым көп сыйлық алып бермедік. Сондай-ақ оларды қымбат брендтерге немесе үнемі жаңа нәрсе сатып алуға қызығуға тәрбиелеген жоқпыз”, – деді ол. 

Осы тұста азамат тоғызыншы қағида ретінде ана тілі мен ұлттық мәдениетті ұстану екенін жеткізді.

“Біз үшін ана тілі мен ұлттық мәдениет — адамның өзін кім екенін сезінуінің, яғни өзіндік болмысының маңызды бөлігі. Балаларымыздың барлығы қазақ мектебінде оқыды. Қыздарға бастапқыда қазақ тілін жеткілікті білмегендіктен қиын болды. Бірақ олар біртіндеп бейімделіп, кейін үздік оқушылардың қатарына қосылды.Сонымен қатар олар алты-жеті жыл музыка мектебінде оқыды. Домбыра тартты, ұлттық әндер айтты. Қонақтардың алдында, тойларда және түрлі концерттерде өнер көрсетті. Тіпті өздеріне әдейі тәжірибе ретінде қала көшелерінде адамдардың алдында домбыра тартып, ән айтатын. Мұның бәрі олардың өзіне деген сенімін арттырып, көпшілік алдында өнер көрсету қорқынышын жеңуге көмектесті”, – деп баяндады ол.

Қазақстандықтың ұстанған оныншы қағидасы – балалардың түрлі үйірмелерге қатысуы мен өз бастамаларын жүзеге асыруы. Айтуынша балалардың жаңа нәрселерді байқап көруін және әртүрлі ортадағы балалармен араласуын пайдалы деп санаған.

“Жоғары сыныптарға келгенде оларға өз клубтарын ашып көруді тапсырдым. Ұлым бизнес-клуб ашты. Мен оған байланыстар мен спикерлерді табуға көмектестім. Үлкен қызым биология клубын ашты. Ал кіші қызым American Corner-да физика клубын құрды. Он бірінші маңызды қағидалардың бірі – университетке түсуге алдын ала дайындалу. Балалардың барлығы Назарбаев зияткерлік мектебіне түсуге дайындалды және арнайы оқу орталықтарына барды. Ұлымыз Назарбаев зияткерлік мектебіне түсті, ал қыздарымыз түсе алмады. Ұлымызға онда оқу оңай болды. Ал қыздарымыз оқуын кәдімгі қазақ мектебінде жалғастырды”, – деп қосты ата-ана. 

Оқыңыз

"Шариғатқа қайшы": ҚМДБ чайлдфри ұстанымына қатысты үкім шығарды Оқыңыз

 “Керек" болса — керек. "Болмайды" десек — болмайды: Қатал ата-ана”

Айтуынша балалары 9–10-сыныптардан-ақ IELTS пен SAT емтихандарына дайындала бастаған. Ұлымыз SAT-қа өз бетімен дайындалып, емтиханды бірінші рет тапсырғанда 1440 балл жинаған. Ал қызы онлайн курстар арқылы дайындалып, емтиханды бес рет тапсырып, соңында 1530 балл жинаған.

“Он екінші қағида – балалардың өз бастамаларын қолдау. Кіші қызымыз FLEX бағдарламасына өтінішті өзі берді. Тесттерден өтіп, сұхбаттарға қатысты. Біз оның бұл бағдарламаға қатысып жүргенін тіпті білмедік. Ол іріктеудің негізгі кезеңдерінен өтіп қойғаннан кейін ғана бұл туралы білдік. Ал он үшінші қағида – ұйымдастырушылық қабілетін дамыту. Уақыт өте келе қыздарымыз түрлі үйірмелер ұйымдастыруды, стартаптар мен ғылыми жобаларды іске қосуды үйренді. Олар ҚазҰУ және Назарбаев Университетімен де бірлесіп жұмыс істеді. Қарттар үйлерінде қайырымдылық концерттерін ұйымдастырды. Алматы мен Астанада шетелдік университеттерге түсу туралы форумдар өткізді. Осының бәрін ұйымдастыру барысында демеушілерді, серіктестерді, спикерлер мен қатысушыларды өздері іздеп, тарта білді”, – деді ол. 

Үш баланың әкесінің өзі АҚШ-та "Болашақ" бағдарламасы бойынша оқыған, Массачусетс технологиялық институтында магистратура бітірген. Айтуынша, он төртінші қағида да осы– мотивация мен ата-ананың жеке үлгісін көрсету. 

“Балаларымыз кішкентай кезінен жақсы білім алудың маңыздылығын түсініп өсті. Біз оларға өз тәжірибеміз туралы айтып отырдық. Білім адамның болашақта көбірек мүмкіндікке ие болуына, жақсы мансап құруына жол ашатынын түсіндірдік. Сонымен қатар балаларымызбен әділдік, адалдық, тәртіп, еңбекқорлық және мақсатқа ұмтылу туралы көп сөйлестік. Бірақ тек айтып қана қоймай, осы қасиеттерді өзіміз де ісімізбен көрсетуге тырыстық”, – деп толықтырды ол. 

Он бесінші қағида – талапшылдық пен бірізділік. Қазақстандық өзінің қатал ата-ана болғанын да жасырмады.

"Керек" болса — керек. "Болмайды" десек — болмайды. Бір ата-ананың қойған тыйымын екіншісінен рұқсат алып айналып өтуге болмайтын. Яғни балалар ата-ананың біреуінен "жоқ" деген жауап алса, екіншісінен барып "иә" деген жауап ала алмайтын. Кейде бұл ережелерді өзіміздің сақтауымыз да қиын болды. Бірақ ұзақ мерзімді перспективада балалар үшін бірізділік пен тұрақты талаптың пайдасы көбірек болады деп есептедік. Инвестиция саласындағыдай, өткендегі нәтиже болашақтағы нәтижеге кепілдік бермейді. Бұл — біздің отбасымыздың тәжірибесі ғана. Оны барлық отбасыға арналған әмбебап тәрбие нұсқаулығы деп қабылдауға болмайды”, – деп қосты ол.

Ер адамның айтуынша, әр отбасы бала тәрбиесінде өз жолын таңдауы керек. Себебі нәтиже бәрібір балалардың өздерінің қаншалықты күш салатынына байланысты екен. 

“Университетке түсу, мансап құру немесе көп ақша табу — біз үшін басты мақсат емес. Ең бастысы — бақытты өмір сүру. Біз адамның еңбек ете білуі, тәртіпті болуы және қиындыққа қарамастан өз мақсатына ұмтылуы бақытты өмір құруға көмектеседі деп сенеміз. Сондықтан балаларымызда ең алдымен осы қасиеттерді қалыптастыруға тырыстық. Ал сіздердің бала тәрбиесіндегі негізгі ұстанымдарыңыз қандай?”, – деп сұрады ол желі қолданушыларынан. 

“Балаларыңыздың мақсаты сізден қашу болған екен...”  

Дегенмен желіде қазақстандықтар бұл әкенің ұстанымдарымен келіспей наразылықтарын жеткізді. Айтуынша, баланың жетістікке жетуі әр қадамын аңдумен өлшенбейді. 

• "Балаларыңыздың сізден мүмкіндігінше алысқа кетуге деген мотивациясы өте мықты болған екен";
• "Сұмдық, бұл балалар үшін әдейі жасалған жасанды орта сияқты көрінеді. Олар үнемі шектеуде болған. Толық грантқа түсу үшін өзіңді соншалық қинаудың қажеті жоқ. Көп адам мұндай нәтижеге табиғи ортада, ерекше күш салмай-ақ жетеді";
• "Мен өзім де АҚШ-қа толық грантпен оқуға түстім, кейін сол жерде профессор атандым. Бірақ, Құдайға шүкір, ата-анам мені мұндай қатаң жағдайда өсірген жоқ”;
• “Қазір балаларыңыз осы шектеулерден құтылып, бәрін байқап көруге кіріспесе болғаны. Құдай-ау, балмұздақ жеуге немесе теледидар көруге болмайды деген не сұмдық?”;
•  "Ал мен ешқандай осындай әуресіз-ақ, ақылды баланы дүниеге әкелдім. Ол өзі-ақ университетке толық грантпен түсті";
• "Әрине, жарайсыздар, дұрыс тамақтану маңызды. Бірақ менің бала тәрбиесіне деген көзқарасым басқаша болды. Балаларыма ешқашан қатты қысым жасамағанмын. Осы жетістіктерге олар да жетті. Сондықтан мұнда бәрі балаларды қаншалықты шектейтінімізге байланысты емес сияқты. Көп нәрсе баланың өзіне байланысты";
• "Балаларыңыз демалуды, ештеңе істемей жай отыруды немесе достарымен қыдыруды үйренді ме екен? Басты сұрақ балаларыңыз сізбен бақытты болды ма?”, – деп жазды көпшілік.

Дегенмен автордың жазған қағидаларына тәнті болғандар да кездесті. 

“Бұл жазба неге бірнеше жыл бұрын алдымнан шықпады екен?”, “Тәрбие ұстанымдарыңызға басымды идім”, “Сіздер кереметсіздер! Нағыз командасыздар! Жазбаңызды түсінген адам түсінді, ал түсінбеген адам, сірә, түсінбейтін де шығар! Бүкіл отбасыңызға сәттілік тілеймін!",- деп жазды қолдаушылар. 

Дегенмен көпшілік пікір балаларды балалық шақтың бар қызығын көріп, еркін өсіру керек деген ұстанымда екендерін жазды.