Діни сауаттылық не үшін маңызды: Алматы тұрғындары дін туралы ақпаратты қайдан алады

Бүгінде TikTok пен Instagram тек ойын-сауық алаңы емес, әркім өз шындығын, өз "пәтуасын" таңатын жаһандық мінберге айналды. Смартфон экранынан ақтарылған уағыздар санамызға қалай әсер етеді? Stan.kz осы сұрақтарды дінтанушылар Әл-Фараби Болатжан және Абзал Есіркеповке қойды.

Дінтанушы Әл-Фараби Болатжанның айтуынша, діни сауатсыздық пен тексерілмеген дереккөздер адамды радикалды көзқарасқа жетелеуі мүмкін.

"Бүгінде цифрлық орта жастардың діни дүниетанымына да әсер етіп отыр. Сондықтан интернеттегі діни контенттің мазмұны мен оның жастардың көзқарасына ықпалын зерттеу маңызды. Діни ақпараттың қайнар көзін ажырата алмау адамның жалған немесе радикалды идеяларға бейім болуына әсер етуі мүмкін", – деп атап өтті Әл-Фараби Болатжан.

Дінтанушы радикалды насихаттың қаупін Сирия мысалымен түсіндіріп, шетелге кеткендердің көбі алданғанын кеш түсінгенін айтты.

"ИГИЛ сияқты террористік ұйымдардың насихатына еріп, қаншама отбасы Сирияға кетті. Кейін “Жусан” операциясы аясында әйелдер мен балалар Қазақстанға қайтарылды. Олардың арасында “келгеніміз қандай жақсы болды, онда біз ойлағандай дін жоқ екен” дегендер болды. Бұл радикалды насихаттың шынайы өмірден қаншалықты алшақ болуы мүмкін екенін көрсетеді", – деп қоса кетті дінтанушы.

Дінтанушының айтуынша, кейбір адамдарға "мұсылман болсаң, осы ақпаратты тарат", "сауап жинайсың" деген сөздер арқылы әсер етуі мүмкін.

"Кей адамдар материалды тексерместен таратуы мүмкін. Ал оның заңмен тыйым салынған контент екенін білмеуі ықтимал. Сондықтан ақпаратты таратпас бұрын оның мазмұны мен дереккөзін тексеру қажет", – деді сарапшы.

Оның айтуынша, Қазақстанда терроризм мен экстремизмді насихаттайтын, сондай-ақ таратуға тыйым салынған материалдарға қатысты талаптар бар.

"Gov.kz порталындағы ресми ресурстардан тиісті ақпаратты тексеруге болады. Діни әдебиет пен діни мазмұндағы өзге де ақпараттық материалдарды таратуға заңда көрсетілген арнайы орындарда ғана жол беріледі", – деді Әл-Фараби Болатжан.

Дінтанушының сөзінше, радикалды идеологияны таратушылар да әлеуметтік желіні пайдалануы ықтимал.

"Мысалы, Палестина немесе Сириядағы жағдайды пайдаланып, адамдарды соғысқа шақыруы мүмкін. “Қазақстандағы мұсылмандарға қысым көрсетіліп жатыр” деген сияқты мәліметтер таратады. Мұның бәрі адамның эмоциясына әсер ету арқылы белгілі бір әрекетке итермелеу үшін қолданылуы мүмкін", – деп тілге тиек етті ол.

Алматы тұрғындары діни ақпаратты қайдан алады?

Алматы – ақпарат ағыны ең жоғары қалалардың бірі. Мұнда діни ақпаратты мешіттер, бірлестіктер, интернет-ресурстар мен теологтар арқылы алуға болады.

"Қалада діни мәселелер бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарына да көңіл бөлінеді. Алматы қаласы Дін істері жөніндегі басқарманың ресми ресурсында интернет кеңістігіндегі діни экстремизмге қарсы жұмыс, діни ахуалды мониторингтеу және ақпараттық-түсіндіру бағыттары көрсетілген", – деп түсіндірді дінтанушы Абзал Есіркепов.

Қысқасы, әлеуметтік желі діни ақпаратты қолжетімді еткенімен, оған талғампаздықпен қарау керек. Сондықтан ақпаратты сүзе білу – діни сауаттылықтың маңызды бөлігі.