Америкалық FDA зерттеушілері қыздырылатын темекінің зияны төмен екенін тағы да растады

АҚШ-тың денсаулық сақтау саласындағы реттеушісі U.S. Food and Drug Administration (FDA) темекіні қыздыру жүйелеріне қатысты бұрынғы қорытындысын қайта растады. Ведомствоның мәліметінше, кәдімгі темекіден "Филип Моррис Интернешнл" компаниясының қыздырылатын темекі жүйелеріне толық көшкен жағдайда зиян заттардың әсері айтарлықтай төмендеуі мүмкін.

FDA "Филип Моррис Интернешнлдің" темекіні қыздыру жүйелеріне (СНТ) берілген рұқсатты жаңартып, құрылғылардың тәуекелі өзгертілген темекі өнімдері (Modified Risk Tobacco Products, MRTP) мәртебесін сақтап қалды. Мұндай шешім жүйелерге жүргізілген кезекті ұзақ мерзімді ғылыми бағалау нәтижесінде қабылданды.

MRTP мәртебесі өндірушіге тұтынушыларды зиян заттардың әсерінің төмендеуі туралы ақпараттандыруға мүмкіндік береді. Алайда бұл тек қатаң талаптар сақталған жағдайда ғана рұқсат етіледі. Ең басты шарт кәдімгі темекіден толық бас тарту болып отыр.

Америкалық ведомство соңғы шығарымдағы құрылғыларға рұқсат берді. Олардың қатарында IQOS 2.4 (IQOS Originals) және үшінші буынға жататын IQOS ILUMA мен IQOS ILUMA i құрылғылары бар.

Биыл аяқталған қайта бағалау рәсімі міндетті процедураның бір бөлігі болып саналады. MRTP мәртебесін сақтау үшін өндіруші тұрақты түрде жаңартылған ғылыми деректерді, зерттеу нәтижелерін және өнімнің нақты өмірде қалай пайдаланылатыны туралы мәліметтерді ұсынуға тиіс.

FDA материалдарында темекіні қыздыру жүйелерінің кәдімгі темекіден түбегейлі айырмашылығы ерекше атап көрсетілген. Кәдімгі темекіде темекі 900°C-қа дейінгі температурада жанып, түтін мен улы қосындылардың көп бөлігі түзіледі. Ал темекіні қыздыру жүйелерінде темекі жанбайды, тек қыздырылады. Осылайша, бөлінетін аэрозольдің химиялық құрамы айтарлықтай өзгереді.

"Қазіргі қолда бар ғылыми деректер IQOS жүйесінің темекіні тұтатпай, қыздыру арқылы жұмыс істейтінін және осының арқасында зиянды әрі ықтимал зиянды химиялық заттардың түзілуі едәуір азаятынын көрсетеді. Сондай-ақ зерттеулер дәстүрлі темекіден толықтай бас тартып, IQOS жүйесіне көшкен жағдайда адам ағзасына әсер ететін мұндай заттардың мөлшері айтарлықтай төмендейтінін дәлелдейді", – делінген FDA материалдарында.

Сонымен қатар реттеуші орган тек зертханалық көрсеткіштерді емес, өнімнің қоғамдық денсаулыққа ықтимал әсерін де бағалайды. Ведомствоның мәліметінше, мұндай өнімдер ересек шылым шегушілер үшін кәдімгі темекіге балама ретінде қолданылған жағдайда зиянды азайтуға ықпал етуі мүмкін.

"Темекіден толық бас тартып, темекіні қыздыру жүйелеріне көшкен жағдайда мұндай өнімдер қоғамның денсаулығын қорғау тұрғысынан орынды болуы мүмкін", – деп көрсетілген құжаттарда.

Бұдан бөлек, FDA ғылыми деректердің денсаулыққа төнетін қауіптің төмендеу ықтималдығын растайтынын мәлімдеді.

"Қолда бар ғылыми деректер, тіпті ұзақ мерзімді эпидемиологиялық зерттеулер жүргізілмегеннің өзінде, темекі өнімдерін пайдаланушылар арасында аурушаңдық пен өлім-жітім деңгейінің елеулі әрі өлшенетін дәрежеде төмендеуі мүмкін екенін ғылыми тұрғыдан негізді түрде болжауға мүмкіндік береді", – деді FDA.

Сонымен қатар бұл шешім нарыққа шыққаннан кейінгі бақылаудың қатаң талаптарымен қатар жүреді. Өндіруші тұтынушылардың мінез-құлқын, оның ішінде темекіден бас тарту деңгейін, дәстүрлі темекі мен қыздырылатын темекі өнімдерін қатар қолдану жағдайларын және зиянның төмендеуі туралы ақпаратты қалай қабылдайтынын тұрақты бақылауға міндетті. Әсіресе, өнімнің толық қауіпсіз ретінде қабылданбауына және шылым шекпейтін адамдарға бағытталмауына ерекше назар аударылады.

Бірқатар ғылыми зерттеулерге сәйкес, темекіні қыздыру жүйелерінен бөлінетін аэрозоль құрамында дәстүрлі темекі түтінімен салыстырғанда улы заттар 95%-ға дейін аз болуы мүмкін. Көрсеткіштер зиянды азайту әлеуетін бағалаудағы негізгі факторлардың бірі ретінде қарастырылады.

Шешімге қатысты пікір білдірген "Филип Моррис Интернешнл" компаниясы оны түтінсіз баламалардың ғылыми негізін растайтын маңызды қадам деп бағалады. 

Компанияның АҚШ-тағы бөлімшесінің бас директоры Стейси Кеннедидің айтуынша, ғылыми негізделген түтінсіз баламалар ересек шылым шегушілерге дәстүрлі темекіден бас тартуға көмектесе алады.

"АҚШ-та темекіні қыздыру жүйелері үшін MRTP рұқсатын алып, оны сақтап қалған жалғыз компания ретінде біз ғылыми негізделген баламаларымыз ересек шылым шегушілерге темекі тұтынудың ең зиянды түрінен бас тартуға көмектесе алады деп сенеміз", – деді Стейси Кеннеди.

Оның айтуынша, FDA шешімі баламалы өнімдердің негізінде жатқан ауқымды ғылыми зерттеулерді және компанияның ересек тұтынушыларға арналған түтінсіз өнімдерді жауапкершілікпен ілгерілетуге деген ұстанымын көрсетеді.

"Филип Моррис Интернешнл" деректеріне сәйкес, компания 2008 жылдан бері түтінсіз өнімдерді әзірлеуге 16 миллиард доллардан астам инвестиция салған. Осы бағыт компанияның дәстүрлі темекіден біртіндеп бас тартуға негізделген ұзақ мерзімді стратегиясының бір бөлігі ретінде қарастырылады.

Сонымен бірге реттеуші орган да, өндіруші де бір жайтты ерекше атап өтеді. Ешбір темекі өнімі толық қауіпсіз емес. Денсаулыққа төнетін қауіп-қатерді азайтудың ең тиімді жолы – темекі мен никотиннен толықтай бас тарту. Алайда бұған әзірге дайын емес адамдар үшін зиянды азайту тәсілі ықтимал құралдардың бірі ретінде қарастырылады.

Компания АҚШ-та темекіні қыздыру жүйелерін сатуға алғаш рет 2019 жылы рұқсат алған болатын. Ал 2020 жылы өнімдерге MRTP мәртебесі берілді. FDA-ның жаңа шешімі бұл мәртебені қайта бекітіп, ғылыми деректердің бұрын жасалған қорытындыларды әлі де қолдайтынын растады.