Қазақстанда зейнетақы жүйесі реформаланады

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жақын арада зейнетақы жүйесін реформалау бойынша ұсыныстар ұсынады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев зейнетақы жүйесінің қайта қаралатынын айтты.

"Қазір жұмыс тобының құрамында үш жобаны қарастырып жатырмыз. Екі қордан ұсыныс бар: жинақ қоры 4+1 жобасын ұсынып отыр. Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры сақтандыру зейнетақысын ұсынады, сондай-ақ сенат депутаты Нұғманов мырзаның азамат 40 жыл жұмыс істеген жағдайда зейнетке шығуы керек деген ұсынысы бар", – деді ол.

Оның айтуынша, бұл үш жоба арнайы жұмыс тобының отырыстарында қаралып жатыр.

"Біз айдың соңына дейін анықтаймыз, содан кейін зейнетақы реформасы қалай қаралатынын айдың соңында жариялаймыз", – деді министр.

"4+1" моделі

Міндетті зейнетақы жарналары Қазақстанда 2024 жылы енгізілді. МЗЖ мөлшерлемесі кезең-кезеңімен артып келеді. 2024 жылғы 1,5%-дан 2026 жылы 3,5%-ға дейін артты. 2028 жылға қарай ол қызметкердің табысының 5%-на жетуі керек. Билік жеке шоттар мен "ортақ қор" арасында ішінара қайта бөлуді ұсынып отырған дәл осы деңгей.

"Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарының 5%-ы бөлінеді: 4%-ы қызметкердің жеке жинақтарын толықтыруға, оның шотында жинақталған 10%-ға қосымша. Ал 1%-ы кез келген теңгерімсіздікті реттеу үшін жалпы сақтандыру шотына, яғни ортақ қорға түседі", – деді Ертаев.

МЗЖ өмір бойы зейнетақы төлемін қамтамасыз ету үшін енгізілді. Бұл жинақтар салымшының меншігі емес, себебі олар шартты зейнетақы шоттарына салынады. Тиісінше, Қазақстан азаматтары бұл жинақтарды мұра ете алмайды немесе азаматтығын өзгерткен немесе көшкен кезде ала алмайды. Бұл басқа адамдар арасында бөлінеді.

Оқыңыз

Қазақстандықтардың 45 миллиард теңге зейнетақысы алынбай қалған: Бұл ақшаны кімдер ала алады Оқыңыз

Енді өзгерістерге сәйкес, олар тек 1%-ын шартты шоттарға, ал қалған 4%-ын азаматтардың жеке шоттарына аудармақ.

Сенатордың ұсынысы

2 сәуірде палатаның жалпы отырысында Сенат депутаты Амангелді Нұғманов болашақ зейнеткерлердің жұмыс тәжірибесіне назар аудара отырып, елдің зейнетақы заңнамасын қайта қарауды ұсынды.

"Негізінен жасына негізделген зейнетақы моделінен жұмыс тәжірибесіне негізделген модельге біртіндеп көшу мәселесін қарастырған жөн сияқты", - деді ол.

Қазір ерлер 63 жаста, әйелдер 61 жаста зейнетке шығады, бірақ 2032 жылға қарай ерлер мен әйелдердің зейнетақы жасы тең болады.

"Азаматтар қажетті еңбек өтіліне жеткеннен кейін зейнетақы жасын өз бетінше анықтай алады, бұл шешім үшін экономикалық жауапкершілікті өз мойнына алады", - деді сенатор.

Зейнетақы жасы көтеріле ме?

Еңбек министрі сонымен қатар жалпы алғанда қазақстандықтар үшін зейнетақы жасын көтеру туралы әңгіме жоқ екеніне, яғни ол қайта қаралмайтынына сендірді.

"Зейнетақылардың тым төмен болмауын қамтамасыз ету үшін біз қордағы ең төменгі жеткілікті шегін көтеріп жатырмыз. Бұл қаражаттың жинақталуын қамтамасыз ету үшін керек. Тағы да айта кетейін, зейнетақы қорының негізгі қызметі – әрбір азамат зейнет жасына жеткенше қаражат жинау. Бұл депозиттік шот емес; ол мерзімді түрде ақша алуды қажет етпейді", – деді Ертаев.