Түркістандық фермерлер шетелден келетін қызанақтардың кесірінен банкрот болатынын мәлімдеді

Түркістан облысында фермерлер өздерін банкрот деп жариялауға дайын. Себебі арзан импорттық қызанақтар кенеттен нарықты басып қалған. Ал отандық көкөністер баға бәсекелестігіне төтеп бере алмайды. Фермерлер шығындарын есептеп, шенеуніктерді кінәлап жатыр. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі КТК арнасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Сарыағаш ауданындағы фермерлер бизнестерінің күйрегеніне шағымданып жатыр. Онда шамамен 2000 шаруашылық 400 гектар жерде жылыжай қызанақтарын өсіреді. Дегенмен арзан қытай және түркімен көкөністерінің кесірінен шіріп кетуі мүмкін екеніне сенімді. Олар аймаққа тонналап жеткізіліп жатыр.

"Сауда жоқ, өнім барлық жақтан келіп жатыр. Олардың қызанақтары біздікінен арзан. Қазір менде 15 тонна тұр, біз оларды сата алмаймыз. Бір аптадан кейін бәрі кетеді, мен банкрот боламын. Менің шығыным қазірдің өзінде 25 миллионға жақындап қалды", – деді фермер Нұрсұлтан Қуанышбаев.

Қытай қызанақтары қазір Шымкент базарларында небәрі 350 теңгеден сатылады. Жергілікті қызанақтардың килограмы – шамамен 550 теңге. 

"Бір гектар жылыжайды күтіп ұстау үшін тоннасына 27 000-29 000 теңгеден шамамен 500 тонна көмір қажет. Бір жұмысшының жалақысы 250 000-300 000 теңге, ал біз гектарына 30-40 жұмысшы жалдаймыз. Бұған тыңайтқыштар мен дәрі-дәрмектердің, сондай-ақ жарықтандырудың құнын қосыңыз, ол коммерциялық бағамен 80 000 теңге тұрады. Көшеттер әрқайсысы 150 теңге тұрады. Сондықтан қазақстандық қызанақтың бір килограммының құны – шамамен 450-460 теңге", – деді жылыжай иесі Бауыржан Әбілқасымов.

Фермерлердің айтуынша, импортталған көкөністер сапасы мен дәмі жағынан отандық өнімдерден айтарлықтай төмен. Сонымен қатар фермерлер Қытай мен Түрікменстаннан келетін қызанақтар шекарада мұқият тексерілмейді деп күдіктенеді.

"Біз шекарадағы фитосанитариялық бақылауға үнемі назар аударамыз, себебі ауру қызанақтар мен басқа да көкөністер импортталады. Бізде бұған дәлел бар, ластанған көкөністердің бейнежазбалары мен құжаттары. Дегенмен зертханалық зерттеулерге сәйкес, бәрі мүлдем таза", – деді Қазақстан фермерлерінің жылыжайлары қауымдастығының төрағасы Данияр Қалтаев.

Сауда және интеграция министрлігі фермерлердің барлық сұрағына тауарлардың бағасы бәсекеге қабілетті болуы керек және ең алдымен сатып алушы үшін пайдалы болуы керек деп жауап берді. Сонымен қатар олардың мәліметтері бойынша, импортталған қызанақтар нарықтың тек 7%-на тең. Дегенмен шенеуніктер жергілікті тұрғындар бірқатар кепілдіктер берсе, жағдайды өзгертуге дайын.

"Егер фермерлер қауымдастығы елді қызанақпен толық қамтамасыз ететініне, бағаның тұрақты болатынына және бір жыл ішінде біздің нарық үшін тиімді және халық үшін қолжетімді болатын нақты бағаны белгілейтініне кепілдік берсе, онда сауда министрлігі ұсыныстарды қарастыруға дайын", – деді сауда және интеграция министрлігінің ресми өкілі Тойгүл Жұбанисова.

Дегенмен фермерлер қазір кепілдіктерді қарастырып жатқан жоқ. Олар кем дегенде өндіріс шығындарын жабу үшін қызанақтарын сатуға тырысуда. Жылыжай иелері қарыздарын жаба алмаса, жылыжайларының көпшілігі келесі маусымда жұмысын тоқтатады деп сенімді.