Йемен үкіметі хуситтерге қарсы жаппай әскери операция бастайтынын мәлімдеді

Йеменнің халықаралық қауымдастық мойындаған үкіметінің басшысы Рашад әл-Алими мәлімдеме жасады. Ол хуситтер бақылауындағы аумақтарды қайтару үшін елде ауқымды әскери операция басталатынын айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі BBC басылымына сілтеме жасап хабарлайды. 

Хуситтер – Йеменнің солтүстігінде пайда болған көтерілісшілер қозғалысы. Олар 10 жылдан астам уақыт бұрын ел астанасы Сананы басып алып, елдің солтүстігіндегі үлкен аумақтарды бақылауына алған.

Оқыңыз

Хуситтердің шабуылынан кейін мұнай бағасы 100 доллардан асты Оқыңыз

Рашад әл-Алими бұл мәлімдемені хуситтер мен Сауд Арабиясы бастаған коалиция арасындағы қақтығыс күшейгеннен кейін жасады. Хуситтер Сауд Арабиясының мұнайын теңіз арқылы тасымалдауға кедергі келтіретінін мәлімдеді. Олар мұнай тиелген кемелер өтетін Баб-эль-Мандеб бұғазын жабамыз деп ескерткен.

Иранның одақтасы саналатын хуситтер Сауд Арабиясының ұлттық мұнай компаниясы Aramco нысандарына шабуыл жасағанын хабарлады. Олар бұл әрекетті Сауд Арабиясы коалициясының Йеменге жарты күн ішінде жасаған 50 әуе шабуылына жауап деп түсіндірді. Эр-Рияд бұл мәлімдемеге әзірге түсініктеме берген жоқ.

Йемен үкіметі хуситтер қыркүйек айында жаңа аумақтарды басып алғаннан кейін әскери операция бастайтынын мәлімдеді. Хуситтер Қызыл теңіз жағалауындағы бірқатар маңызды аумақтарды бақылауына алған. Олардың қатарында стратегиялық маңызы бар теңіз жолына жақын жерлер де бар.

“Республика аумағының қалған бөлігін азат ету, мемлекеттің билігі мен институттарын елдің барлық аумағына тарату үшін әскери операциялардың басталғанын жариялаймын”, — деді Рашад әл-Алими.

Йемен астанасы Сана 10 жылдан астам уақыттан бері хуситтердің бақылауында. Үкімет күштері қарсыластың әскери әлеуетін әлсірету үшін қалаға және басқа да аймақтарға тұрақты түрде соққы жасап келеді.

Хуситтерге қарсы шабуылдар елдің әр түкпіріне, соның ішінде қақтығыс алғаш көтеріліс бастаған солтүстіктегі Саада провинциясына да тарады.

Алайда қауіпсіздік саласындағы дереккөздердің хабарлауынша, Иран қолдайтын хуситтер жаңа позицияларды басып алуды жалғастырып жатыр. Ал екі тарап арасындағы негізгі қақтығыс әлі де Таиз қаласының маңында жүріп жатыр. Қаланың өзі халықаралық қауымдастық мойындаған Йемен үкіметінің бақылауында.

4 қазан күні хуситтер Таиз қаласын Аденмен байланыстыратын негізгі жолды жауып тастаған. Бұл жол қалаға азық-түлік, қару-жарақ және басқа да қажет заттарды жеткізу үшін маңызды болған.

Хуситтер жол өтетін аумақты да бақылауына алғанын хабарлады. Соның салдарынан Таиз қаласының сыртқы әлеммен байланысы айтарлықтай қиындаған.

Британдық Chatham House зерттеу орталығының сарапшысы Фареа әл-Муслими хуситтер Таизды Аденнен оқшаулап, негізгі әскери мақсатына жеткенін айтты. Алайда олар қаланың өзін толық бақылауына алған жоқ.

Сарапшылардың пікірінше, Йемен президенті Рашад әл-Алими Сауд Арабиясының қолдауынсыз мұндай ауқымды әскери операция жарияламас еді. Сауд Арабиясы Йеменнің халықаралық деңгейде мойындалған үкіметіне негізгі қолдау көрсетіп келеді.

Ал Сауд Арабиясының өзі соңғы жылдары хуситтердің шабуылдарына жиі ұшырап отыр. Хуситтер елдің мұнай нысандарына шабуыл жасап, оның мұнай экспортынан түсетін кірісіне зиян келтіруге тырысып жатыр. 

4 қазан күні хуситтердің әскери өкілі Яхья Сари қозғалыс Эр-Риядтағы Aramco нысандарына және Сауд Арабиясының шығысындағы мұнайға бай Хурайс аймағына зымырандар мен дрондар арқылы шабуыл жасағанын мәлімдеді.

Хуситтердің мәліметінше, шабуылдар көздеген нысандарына жетіп, соның салдарынан бірнеше жерде ірі өрт болған.

Хуситтер бұған дейін де Сауд Арабиясындағы мұнай нысандарына шабуыл жасағанын бірнеше рет айтқан. Эр-Рияд бұл жолғы мәлімдемеге әзірге жауап берген жоқ. Бұған дейін Сауд Арабиясы хуситтердің осындай мәлімдемелерін жоққа шығарған.

Хуситтер мен Сауд Арабиясы арасындағы қақтығыстың қайта күшеюі аймақтағы жағдайға ғана емес, әлемдік экономикаға да әсер етуі мүмкін. Себебі Сауд Арабиясы — әлемдегі ірі мұнай өндіруші елдердің бірі.

Хуситтерге тиесілі “Аль-Масира” телеарнасының хабарлауынша, Сауд Арабиясы да Йемендегі хуситтер нысандарына соққы жасаған. Жексенбі күнгі шабуылдардан кемінде екі адам жараланған.

Бұған дейін, 3 қазан күні Йемен үкіметі де өз әскерінің хуситтерге тиесілі нысандарға шабуыл жасағанын хабарлады. Әскер Сана мен Саада қалаларына, Таиз маңындағы хуситтер позицияларына соққы жасаған.

Йемендегі соғыс қалай басталды?

Йемен — әлемдегі ең кедей елдердің бірі. Елде ұзақ жылдар бойы жалғасып келе жатқан соғыс салдарынан гуманитарлық жағдай да күрделенген. 

Қақтығыс 2014 жылы басталды. Сол жылы хуситтер Йемен астанасы Сананы басып алып, кейін елдің солтүстігіндегі үлкен аумақтарды өз бақылауына алды.

Сауд Арабиясы осы уақытқа дейін халықаралық деңгейде мойындалған Йемен үкіметін қолдап келді. 2015 жылы Эр-Рияд соғысқа тікелей араласып, бірнеше мемлекеттен тұратын әскери коалиция құрды.

Коалиция Йемендегі хуситтер позицияларына жаппай әуе шабуылдарын жасағанымен, хуситтер өз бақылауындағы аумақтарды сақтап қалды.

Бірнеше жыл бойы жағдай салыстырмалы түрде тыныш болғанымен, шілде айында Таяу Шығыстағы басқа қақтығыстың күшеюіне байланысты Йемендегі соғыс қайта өршіді.

Қыркүйек айында хуситтер жылдам шабуыл жасап, Йеменнің Қызыл теңіз жағалауындағы аумақтардың басым бөлігін бақылауына алды. Бұл жағдай Сауд Арабиясы үшін маңызды болды. Себебі Қызыл теңіз арқылы өтетін теңіз жолдары елдің мұнайын әлемдік нарыққа жеткізуде маңызды рөл атқарады.

Хуситтердің бұл әрекеті Иранның аймақтағы ықпалын күшейтті. Ал Сауд Арабиясы хуситтерге қарсы әскери әрекеттерін қайта күшейтті.

Айта кетейік, бұған дейін Йемендік хуситтер Сауд Арабиясының қалалары мен мұнай нысандарына шабуыл жасағаны туралы жазған едік.