Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні: Тәуелсіздік туралы үздік 10 өлең

16 желтоқсан – Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні. Бабаларымыз аңсаған бостандықты, ұлы күнді жырға қосқан ақындар аз емес. Stan.kz қазақ ақындарының тәуелсіздік туралы үздік 10 өлеңін ұсынады.

Қазақстан республикасының Тәуелсіздік күні: Тәуелсіздік туралы үздік 10 өлең

Тәуелсіздік 

Еркіндігім.
Қасиеттім.
Қастерлім.
Өзің барда өзегімде жоқ шер мұң!
Кеше сенің келбетіңді арман ғып,
Боданына бұғауландық басқа елдің.
Бабалардың басын тігіп бәйгеге,
Аналардың жанарына жас бердің!
Уа, Еркіндік,
қош келдің!

Өзегімді өртке ораған қоғамда,
Өз үйіме өзім өгей болам ба?!
Алшаң басып жүре алмаса алты алаш
Азаттығым! Қадірің де жоқ онда!
...Саған жету қиын болса қаншалық,
Сақтап тұру қиынырақ одан да!
Алла берген азаттықтың әр сәті-
Аманат қой
Маған,
Саған
Оған да!

Саясатқа сермей алмай семсерді,
Езгі күнге тері қылдым еңсемді!
Желтоқсанда жалын атып жастығым,
Құрсау болған темір қоғам теңселді!
Есте даңқы қыршындардың қалды ма,
Сексен алты ерлігім бе-ей, ең соңғы!?
Уа, еркіндік,
Құның немен өлшеңді!?

Уа, еркіндік!
Құның немен өлшенді?!
Сені көксеп
Боздақтарым өлсе өлді!
Сенсің менің ең ғажайып өлеңім,
Ең шуақты,
Ең шырайлы,
Ең шерлі!
Әр таңыңды сүйіншілеп тұрайын-
Құдай берген ғұмырымда өлшеулі!

Қалқаман Сарин

Қуан, қазақ, күн туды қуанатын!

Ендіктерді аралап еркін дүбір, 
Алаулатты керемет көркіңді нұр. 
Алақайлап аспанға атып тұрып, 
Берекелі бастағы бөркіңді бір... 
Қуан, қазақ! Күн туды қуанатын! 

Қазақ елі азат, 
Қазақ жері азат, 
Қазақ ері азат, 
Бұдан нұрлы шақ бар ма? 
Бұдан асар бақ бар ма? 
Қуан, қазақ! Күн туды қуанатын! 

Әдіптеді арманды әуелгі үміт, 
Кекете алмас қазақты жау ел күліп... 
Тәуелсіздік туындай биік еңсең, 
Кетті бүгін келмеске тәуелділік... 
Қуан, қазақ! Күн туды қуанатын! 

Қазақ елі азат, 
Қазақ жері азат, 
Қазақ ері азат, 
Бұдан нұрлы шақ бар ма? 
Бұдан асар бақ бар ма?! 
Қуан, қазақ! Күн туды қуанатын! 

Төрт түліктен майысып арқа, белдер, 
Тойлап жатыр ой, қырда дарқан ерлер... 
Танып жатыр, мойындап Қазақ Елін 
Танығысы келмейтін тарпаң елдер... 
Қуан, қазақ! Күн туды қуанатын! 

Қазақ елі азат, 
Қазақ жері азат, 
Қазақ ері азат, 
Бұдан нұрлы шақ бар ма?! 
Бұдан асар бақ бар ма?! 
Қуан, қазақ! Күн туды қуанатын! 

Базарбай Исаев

Қабірден хат 

(Қайрат Рысқұлбековтың монологы)

Армансызбын, 
Ажалсызбын, 
Азатпын, 

Мендегі мұң ғажап әрі азап мұң. 
Ұлтым үшін ұлтарақпын, 
Аз десең,
Сүйегіммен, сүтіммен де Қазақпын! 

Көкбөрінің сіңіріндей сірімін, 
Сол үшін де ажалсызбын, тірімін. 
Шындық үшін құрбандыққа шалынып 
Шырылдаған құлындардың бірімін. 

Талай-талай тоналдым да тапталдым, 
Өзімді-өзім жоғалтуға шақ қалдым. 
Көк көйлекті көктемде туылып 
Желтоқсанда еріп кеткен ақ қармын. 

Күңіренсе үн шығады көрден де, 
Шертілмеген шерім қанша шерменде. 
Өз тіліңде өмір сүріп, 
Сонан соң, 
Не жетеді өз тіліңде өлгенге. 

Мен сұрасам – теңдігімді сұрадым, 
Теңдігімнің кемдігіне жыладым. 
Ай күзетіп Ару сүйер жасымда 
Мен ажалдың құшағына құладым. 

Кек алатын кәріден де, жастан да, 
Қу тіршілік құпиясын ашқан ба?! 
Бауыр қалды өзегіне өртеніп 
Ана қалды сүтін сауып аспанға. 

Тәуелсіздік – Қазақ үшін ғажап құт, 
Ғажап құтқа жүрмейді енді мазақ түк. 
Бөрі мінез Бабалардың арманы – 
Айналайын, алтын қанат – Азаттық! 

Саған құрбан жастығым да, жаным да, 
Саған құрбан атпай қалған таңым да. 
Тереңдігі қабірден де тереңдеу 
Менің қайғым – Қазағымның қанында!  

Әлібек Шегебай

Желтоқсан алаңы 

Сәл аялдап, тағзым етпей бұл алаңнан өтпеңдер.
Желтоқсанда ызғырықтан тітіркеніп көк пен бел,
Бұл жер, қалқам, асқақ рух жарылысы өткен жер,
Қайта оянған ұлт намысы қызыл қанға бөккен жер,
Ерте есейген ару қызды шаштан сүйреп, тепкен жер,
Жатты мұнда естен танып күзге айналған көктемдер.

Алаң шетін қоршап тұрған шыршаларға алакөк,
Жас бүлдіршін, сезіміңді жанар етіп қарап өт.
Сол арадан сатқындық та елестейді қара бет,
Қара беттің көбі бүгін дара тұлға, дара бет.

Жас бүлдіршін, мұз құрсанған шыршаларға қарап өт,
Заманыңның жеңісі мен жеңілісін санап өт.
Ұлттың бағы жанар ма екен хас тұлпары, нары жоқ,
Кемсітпекші «желтоқсанның жалаң аяқтары» деп.

Жоқ!! Кешегі сын сағатта көкірегінде жанып от,
Тұрған солар аяз сорған қызыл беттің ары боп,
Дәуірінің тауығына шашылған тары боп.

Тірліктегі әр ісіңнің жаңғырығы болады
Бұл табиғи жасырын заң өзгеріссіз қалады,
Сол заңға сені бақыт, не сор іздеп табады.

..Дүниені дүр сілкінткен жас толқынның саналы
Даңқын ешкім, ешкім бүркей алмас. Оны да еске салады
Желтоқсанның бас алаңы, қайсар рух алаңы.

Мұхтар Шаханов


Заңдылық

Бар әлемге сәуле шашса ғажап Күн,  
Жаңа тыныс алып келер таң күліп.  
Олай болса, алтын жүрек Қазақтың, 
Таңбасынан Күн шығуы заңдылық! 

Жарып шығып тас түнегін азаптың,  
Шаңырақтан нұр сауласа, таң болып.  
Әз-дүниеге ғашық болған Қазақтың,  
Киіз үйді сүюі де заңдылық!  

Арасынан соғыс пенен таластың,  
Жеңімпаз боп шығатұғын паң болып.  
Тұлпар мінез, сұңқар болмыс, Алаштың,  
Пырақтарын пір тұтуы заңдылық! 

Ой найзасын жарқылдатса жасын қып,
Бір түйір сөз жарқырайтын шам болып.  
Үйлесімді табиғатқа ғашық ұлт, 
Гүлді өрнекті сүюі де заңдылық! 

Киесіндей бақыт пенен азаттың,  
Төбесінде жайнап тұрса сам тұнып.  
Тәңірісін сүйетұғын қазақтың,  
Зеңгір көкті сүюі де заңдылық! 

Күнді күткен мекен етіп таң астын,  
Көкейінде «дербес!» сөзі жаңғырып. 
Періштеге ғашық болған Алаштың,  
Қыран құсты сүюі де заңдылық! 

Шаһарларын абат қылып, жасыл қып,  
Келешекке көш түзеген мәңгілік.  
Көктегенді көксеп жүрген асыл ұлт,  
Аспан түсін таңдағаны заңдылық! 

Құрсауында мың бұлқынып тозақтың,  
Бас алаңды желтоқсанда қан қылып.  
Жамандыққа жаны бөтен қазақтың,  
Аман қалып, өсуі де заңдылық! 

Алты құрлық, сан көршіммен жарастым, 
Бәрі маған бас шайқайды таң қалып.  
Жеңімпаздық тарихы да Алаштың,  
Қайталанып келуі де заңдылық!  

Ақберен Елгезек

Қазақстаным!

Бір Алла атты теңдессіз ғажап Ұстаның,
Бойына жиған имани тазалық нәрін.
Төріңе қанша төнсе де қара дұшпаның,
Болашағы үшін бастарын бәйгеге тігіп,
Қорғады сені серт беріп сан Арыстарым –
Қазақстаным!

Төндіріп тағы басыңа қара бұлттарын,
Тарихтан білем ұлтымның жан ауыртқанын.
Ұрпақтарыңның былғаған балалық шағын,
Қариялардың ұрлаған даналық шамын,
Замандар да өтті-ау, жататын тоналып бағың –
Қазақстаным!

Өмір-өзеннің бұлқынған долы ағыстарын,
Елең де қылмай, еңкеймей, алабұртпадың.
Қап-қара жерге қып-қызыл көп ағып қаның,
Ақырып теңдік сұрап ең, Алашыңды айтып,
Ақыры келіп қолыңа жалау ұстадың –                                                                              Қазақстаным!

Босатып тордан, зарыққан дала құстарын,
Алдыңнан атты нұр шашып, ағарып таңың.
Соның үшін де қолыма қалам ұстадым...
Жүрегімменен жүремін үнемі сезіп,
Бойыңда сенің асқақ рух, дара күш барын –
Қазақстаным!

Алмат Исәділ

Менің атым - Тәуелсіздік

...Алып қорғанның құлағанын көрдім, 
Небары алты жасымда, 
Алып тұлғалар жылағанын көрдім, 
Бастарын сүйеп ғасырға. 
Алып таулардың шайқалғанын көрдім, 
Алты жасымда соны ұқтым:
Алып сөздерді айта алғанын көрдім, 
Ат төбеліндей халықтың. 
Алып кітаптар торыққанын көрдім, 
Сол сәтте-ақ одан безінгем, 
Алып ойлардың қорыққанын көрдім, 
Ең бір нәзік сезімнен. 
Алып сағаттар тоқтағанын көрдім, 
Өлшенді уақыт жаңадан, 
Алып жүректер ақталарын көрдім, 
Алты-ақ жасар баладан. 
Алып құрлықтар теңселгенін көрдім, 
Темір бұғаулар тозғасын,
 Алып заңдардың кемсеңдеуін көрдім – 
Империяның көз жасын! 
Алып мұхиттар толқығанын көрдім, 
Бір тамшы суға байланып, 
Алып тәждердің балқығанын көрдім, 
Елтаңбаларға айналып. 
Алып мүсіндер қирағанын көрдім, 
Сұлаған жаудай жебеден, 
Алып саналар жиналарын көрдім, 
Тұрғызу үшін жаңа әлем! 
Құрыштардың да шірігенін көрдім, 
Сен боса, болат, тас егіл! 
Темір шымылдық түрілерін көрдім, 
Сахнаға шықты жас өмір! 
Алты жасымда! 
Жылаған жоқпын, сұраған жоқпын анамнан, 
Сол күні жаңа әнұран айтып оралған, 
Сол түні неге ұйықтамай маған бір аңыз айтып шыққанын 
Ұл жайлы Күннен жаралған. 
Түсінбесем де тыңдаймын, 
Онсыз да оны жесірлік салған жасытқан еді мұң-қайғы... 
Көзінің жасы сөйлеген түнді ұқпасам да, 
Аңыз ұнаған Жаралған Күннен Ұл жайлы! 
Деген де шығар «бодандық жайлы білмесін»: 
Сен түсін, дәуір, сонау бір қанды жыл кешір! 
Тарихтан дәріс оқитын менің анашым орта мектепте 
Ұлына бірақ айтпапты кісен, құлдық пен түрме бүргесін. 
Ерлікті айтқан, үйретпеді ол ездікті, 
Ұстатқан қалам, ұстатпады ол кездікті, 
«Құлыным, сенің тарихың басқа» деген тек, 
Ол, бəлкім, менен Сөз күтті! 
Ал бүгін, енді, 
Тарихты өзім білемін, 
Жолдарды сезем жонарқамменен мыңжылдар өткен ұлы елім. 
Ұлылық жайлы ойлайды басқа, 
Жап-жас шақ 
Ұлы қорғандардың күйреуін көрген жүрегім – 
Алты-ақ жасында ақырын көрген алыптың! ...
Тәуелсіздік ше? 
Ол – менің тегім, ұлдарыма оны дарыттым. 
Тәуелсіздік – мен, ол – менің асқақ аңызым, 
Болмысы ол ұлдың өзіңнен туған, Жарық Күн!!!

Ерлан Жүніс

Тәуелсіздікке тәу ету

Ағыл да тегіл арындап арман ағысы,
бүтіндеп бойын бүрленді бүкіл бақ іші. 
Жанданып жатыр жарасын жалап жазатын 
табанын тұзбен тоздырған түздің тағысы. 
Қағанаттардан Қазақстанға жеткендей, 
қамшы салдырмас қазанаттардың шабысы. 

Айбаты асқақ арыстандайын алыстым, 
Абылай болып жаныштым мысын Шарыштың. 
Әлихан, Ахмет, Міржақып, Мағжан, Жүсіпбек – 
алты алаш үшін құрбаны болған Намыстың. 
Қайрат пен Ербол, Сәбира, Ләззат көз жұмған 
Желтоқсандағы ызғарлы желмен қағыстым. 

Дүние жүзі мойындап тұрған Барыспын, 
қайтпас та қайсар қазақ атыммен таныспын. 
Ғылымда шыққан биігін әлем құптаған, 
Марғұлан Әлкей, Имантай ұлы Қаныштың. 
Төріне барып келсе де сонау ғарыштың, 
текті ғой жұртым тәубесін білген табыстың. 

Самалы ескен Мұғалжар, Ембі, Тұранның, 
Сарыарқа төсін шарлаған қайсар Қыранмын. 
Еркіндік құрған жеріме төнген қатерге 
естірткен үні жаңғырып шыққан ұлармын. 
Сан ғасыр бойы иыққа тіреу іздеген 
сан алуан ұлттың саясы болған шынармын. 

Тіні мен тілін, діні мен ділін сақтаған түпкілік тегім – 
Көк Түрік, Ғұн мен Сақ бабам. 
Тарихын тасқа қашаған ұлы Күлтегін 
мұрасын мәңгі санаға құйып жаттаған. 
Әкені – Таудай, ананы Күндей көретін 
халықпыз дана баланы балдай баптаған. 

Қасиет тұнған, құт қонған мекен – аймағым, 
қастерлеп дәйім ұйытқан бірлік қаймағын. 
Терезесі тең төрт құбыламды сайладым, 
Астанам – айбын, айдыным менен айбарым! 
Ерлігім, есіл өрлігім бойды қуаттап, 
тік ұстап келем Тәуелсіздіктің байрағын! 

Ұмытылмайды өткізген зарлы, шерлі күн, 
ұрпаққа мирас етерде осы теңдігін. 
Ұлықтай берем арыстарымды азаткер, 
Ұлы Даламның аманаттаған кеңдігін. 
Мерейің тасып, мәртебең өссін, өрелім, 
мызғыма, жұртым, Мәңгілік болсын елдігің! 

Ерлан Ахмет

Қазақ 

Алпыс екі тамырымда ой балқып,  
Өлең аңқып өзегім.  
Кешегімнің күлгін сәулелі іздерін,  
Бүгінгімнің күрсінісінен іздедім.  
Көкірегімде ақ раушан бүр жарып,  
Бір Аллаға жүгіндім.  
Сайтан билеген санаға іштей дұға оқып,  
Күнәлі ісіне үгілдім.  
Тұманнан тұнған тамшыдай мөлдір болса да,  
Кірпікке ауыр мұң ілдім.  
Кеше…  
Кеудемде Күн тұтылып,  
Жанарымда Ай қорғалап. 
Көмейімде үнім тұншығып,  
Самайымнан сорым сорғалап,  
Таңдайымда Тілім бұралып,  
Жылт-жылт еткен жылтыр сөзбен мақталып,  
Өзімнен шыққан сасықтың сыбырымен сотталып,  
Арсыз саясат арлы жанымды шайнаған!  
Әдет-ғұрпым әміріне тапталып,  
Аңғалдығымды айласына байлаған,  
Түйсігімді түрмесіне қамаған!  
Күліп тұрып, күңірентіп,  
Қасиетімді қанаған –  
Ей, тәубәсіз тоталитарлық тор қоғам,  
Имансыз идеологияңа түкірдім,  
Ибалы жұртты арбаған!  
Қызғаныштың жирен демінен жаралып,  
Менің Ұлттық Ар-Намысымды қорлаған,  
Сенің сайқал саясатыңның шатасы ––  
Қызыл жағалы итақайын айтақтап,  
Обалымның бет ауызын қанатқан,  
Боздақтарымды талатқан.  
Көз алдымда көзін уқалап жетім мұң,  
Өткенімде өшім кетіп,  Өкіндім!  
…Бақ тілеп мына нұрлы да нұрлы ғаламға,  
Баталы байтақ даламда,  
Құдаймен ғана дос болып,  
Сабырым тұнған санамда –  
Мен – Қазақ деген ақынмын!  
Сегіз қырлы өткір сөзіммен  
Адырнасын тартып ақылдың,  
Адыра қалғыр арам пыйғылға ақ жебе болып атылдым! 
…Азаттық!!! деп аппақ тілекпен,  
Ұлы далалық жүрекпен,  
Абақтыдан айқайлаған арыммен;  
желтоқсанның қар-мұзындай ызғарлы –  
қан сасыған сан ғасырдың табымен;  
көкшіл түнде көкке ұмсынған Тәңірлі –  
Көк бөрінің зарымен;  
жан дүниемнің жасын жаңбырын селдетіп…  
Соқыр заман мен Ақырзаманның арасын,  
Өлеңімнің музыкасымен тербетіп,  
Жалап жазып, жүрегімнің жарасын,  
Елім деген есті үмітке елжіреп,  
Көк байрағым желге қарсы желбіреп!  
Ауызымда аласұрып қызыл тіл,  
Тәуелсіздігіме сүйініп,  
Таңдайыммен табынып,  
Маңдайыммен иіліп,  
Қан майданда қаным сіңген топырағымда тебіреніп,  
Уай, Әділет!  
Алдыңда  Теңіздей толқып сөйледім!!!  

Бауыржан Қарағызұлы

Желтоқсан алаңындағы жыр

Ұжданымды ұлтан етпек табанға,
Қарғыс айтып қан соқталы зауалға.
Айналып жүр қазақтың кең аспанын,
Ұлы ерліктің сыймас жыры қағазға.

Ей, намыстың найзағайдай ұлдары,
Қызыл тілін қылыш еткен қыздары!
Қанды тарих қалшиып тұр мәңгіге,
Жанарында - Желтоқсанның ызғары.

Не көрдің сен қара жұлдыз, қара аспан,
Қан жұттың ба сен де қайсар қазақтан.
Өрімдей қыз өлмес ерлік жыры боп,
Саған қарай рухы ұшып баратқан.

Жер бетінде жеңіс алған белестер -
Есіл бабам ерлік қылған егестер…
Желтоқсанда қайта шауып басына,
Буырқанған бабам қаны емес пе ол!

Оу, мені кім дейсің?!
Қарсы алдымда хас жауымның қаңқасы,
Қос қолымда Қобыландының балтасы.
Азығыма ақ анамның малтасы,
Азуымда найза таудың жаңқасы.

Қонысыма көз қызартқан қалмақтың,
Қанжығама басын берді қаншасы.
Тұлпарының тұяғымен сызылған,

Қазақтың бай даласының картасы.
Ей, ұлы Алаң, лаңды Алаң!

Өзен шайып, өте алмайтын қанды Алаң.
Қара жерден шөлі қанған сенсің-ау,
Қан мен жасқа әлі шөлі қанбаған.
Сұрап алып сұрқы кеткен айдан нұр,
Азаттыққа арпалысқан майдан бұл.

Құрмет саған, Желтоқсандық боздақтар,
Өшпейтін жыр бұл- алаңға ойған жыр!
Солмайтын гүл, бұл алаңға қойған гүл,
Солмайтын гүл ойсыздарды ойландыр.
Орысшалап қала қызы қарқылдап,
Бір-біріне қар лақтырып ойнап жүр…

Кім бар енді тағдырына үңілер,
Босамаған болат жүрек, сірі қол.
Жалғыз өзі жаттап жүр ме ішінен,
Тас түрменің жазып болып жырын ол?

Қатал уақыт заулап бара жатыр-ау,
Әділетті әлі іздеп жүр тірілер.
О, желтоқсан аждаһамен алысқан,
Соған жаны жігеріңді жанытсаң.
Қайраттардың рухын айт алдымен,
Жер бетінде қай қазаққа жолықсаң.

Жасыл шарда қазақ деген атыммен,
Қанаттасып ұшып барам ғасырмен.
Желтоқсанда жауап бергем жаһанға,
Бодандыққа бағынбайтын басыммен!

Ұларбек Нұрғалымұлы


Тағы оқыңыз:

Мағжан Жұмабаевтың туындылары: Ел мен әйел тағдыры туралы 5 өлең 

Фариза Оңғарсынованың ең үздік 10 өлеңі

Мұқағали Мақатаевтың үздік 9 өлеңі: Оларды жатқа білуге тиіссіз

Талқылау
Пікір
Соңғы ЖАҢАЛЫҚТАР

Алдағы күндері Қазақстанда қатты аяз болады

Синоптиктердің болжамынша, еліміздің кей өңірінде -33 градус аяз күтіледі

Жезқазғандағы мектептердің бірі өртке оранды

Мектептен 640 адам эвакуацияланған

Шымкентте қалалық клиникалық аурухананың бас дәрігері тұтқындалды

Ол адам ағзаларын заңсыз алды деп күдіктелуде

Оралда бойжеткенді қағып кеткен полиция қызметкері жұмыстан босатылды

Алматы облысының тұрғына 79 жастағы туысын гір тасымен ұрып өлтірген

Зейнеткерді өлтіріп, көңнің астына көміп қойыпты

Таразда 12 жасар қыз зорланды: Күдікті бұрын да зорлық жасаған боп шықты

Ол 17 жасында зорлық жасағаны үшін сотталған

Анасы сегіз кішкентай баласын пәтерде бірнеше күнге қалдырып кеткен

Алты айдан сегіз жасқа дейінгі балалар суық үйден табылды

Ақтөбеде қызметкер қарттар мен мүгедектердің банктік карталарынан ақша шешіп отырған

Әлеуметтік қызметкер зейнеткерлердің сеніміне кірген

Бензинмен от жақпақ болған: ШҚО-да 8 жастағы баланың беті мен қолы күйіп қалды

Бүлдіршін ауруханада жатыр

Арыста баспаналары апатты деп танылған ондаған үй иелері қыста далада қалғалы тұр

Билік ол үйлерге жөндеу жасамаймыз деп ұйғарыпты
Çàãðóçêà...