Сириядағы Асад режимін құлатқан көтерілісшілердің арасында Орталық Азиядан келгендер болған – БАҚ
Сирияны ширек ғасыр билеген Башар Асад үкіметін құлатқан топтардың арасында Орталық Азия мен Балқан елдерінен келген жүздеген шетелдік жауынгерлер болды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Азаттық радиосына сілтеме жасап хабарлайды.
Фото: Reuters
Сирияда билікті басып алған "Хайят Тахрир аш-Шам" тобы үшін Орталық Азия мен Еуропадан келген адамдардың соғысып жатқаны көрсетілген.
Хайят Тахрир әш-Шам мен оның одақтас топтарының ішінде 10 мыңға жуық шетелдік бар. Бірақ Сирияда соғысып жатқан және радикалданған шетелдік жауынгерлердің болуы сол елдің тұрақтылығына және қауіпсіздігіне қатер төндіреді.
"Бұл АҚШ тұрғысынан ең үлкен проблемалардың бірі болады, өйткені бұл жауынгерлер сириялықтар емес. " Хаят Тахрир аш-
Хайят Тахрир аш-Шамды АҚШ пен Еуроодақ террористік ұйым деп таныған. Ол бұрын "Әл-Каидамен" байланыста болған.
Содыр исламшыл топ Асад үкіметі құлатылғаннан бері Сирияда толеранттылық пен инклюзивтілікті сақтауға уәде берді, бірақ ұйымдар ол адам құқықтарын бұзбайды дегенге күмәнмен қарайды.
Сирияның Дейр-Семаан елді мекенінде әскери киім киген ондаған қарулы адам Алепподан солтүстік-батысқа қарай 30 шақырымдай жерде орналасқан христиан монастырының орнында тұр.
Тәжік тілінде сөйлеген топ "кәпірлерден" аумақты тартып алғанын алға тартады. Видео 3 желтоқсанда түсірілген.
Тәжік тілді содырдың қай топ үшін соғысып жатқаны белгісіз. Тәжікстан, Өзбекстан және Қырғызстаннан келген содырлар – Хайят Тахрир аш-Шаммен байланысы бар бірнеше шағын бөлімшелердің, соның ішінде Катибат әл-Имам әл-Бухари мен Түркістан бригадасының бөлігі.
Тәжікстан қауіпсіздік қызметінің қызметкері бұл адамдарға Тәжікстанға оралған кезде осы үшін үлкен қиындықтар тудыруы мүмкін екенін ескертті.
Сириядағы 400-ге жуық тәжіктің арасында ағайынды Анвар және Мухаммаджон Исомиддиновтар бар. Олар 30-ға келіп қалған. Тәжікстанның солтүстігіндегі Чорде ауылының тұрғындары шамамен 2014 жылы Сирияға кеткен.
Тағы бір видеода Сирияның екінші үлкен қаласы Алепподағы цитадельдің алдында тұрған ер адам албан тілінде сөйлеп тұр. Видео 30 қарашада Хайят Тахрир аш-Шам тобы Сирияның солтүстік-батысындағы қаланы басып алған кезде түсірілген. Ер адам содырлар "басқыншылықтан құтылу" үшін соғысып жатыр деп мәлімдейді. Содыр Алеппоның алынуын "үлкен жеңіс" деп атайды.
Содырдың киімінде "Хайят Тахрир аш-Шамның" кіші тобы болып саналатын Xhemati Alban бөлімшесі Albanian Tactical ұйымының белгісі бар. Бірлік негізінен Албания, Косово және Солтүстік Македониядан келген этникалық албандардан тұрады.
"Бұл – Хайят Тахрир аш-Шамның қолындағы исламшыл жиһадтық топ. Albanian Tactical арнайы әскери дағдыларға, соның ішінде снайперлік жаттығулар мен жарылғыш заттарға назар аударады, сонымен қатар басқа жауынгерлерді де дайындайды. Бұл бөлімшенің жай жауынгерлік рөлден Хайят Тахрир аш-Шам құрамындағы стратегиялық күшке ауысқанын көрсетеді", – деді Вашингтондағы қауіпсіздік және радикалдану жөніндегі сарапшы Адриан Стухни.
2011 жылы Сирияны шарпыған азаматтық соғыстан кейін жүздеген этникалық албан "Ислам мемлекеті" (ИМ) экстремистік тобына және "Әл-Каиданың" Сириядағы филиалы Джабхат ан-Нусраға қосылу үшін елге ағылды. "Джебхат ан-Нусра" кейінірек Хайят Тахрир аш-Шам деп өзгертілді.
Таяу Шығысқа кеткендердің арасында Солтүстік Македониядан келген этникалық албан бар. 2020 жылға дейін Сирияда төрт жыл соғысып, кейін Еуропаға оралды.
"Мен жас едім. Ғаламтордағы видеоға алданып қалдық. Біз түркиялық адамдармен байланысып, Сирияға бардық”, – деді қауіпсіздік мақсатында аты-жөнін жарияламауды өтінген азамат.
Солтүстік Македонияның ішкі істер министрлігі кемінде төрт Македонияның азаматы Сирия мен көршілес Иракта қарулы топтардың құрамында соғысып жүргенін хабарлады.
Албанияның есептеуінше, қазір Сирияда 30-ға жуық азаматы бар.
Ева Думанидің әкесі оны 2013 жылы небәрі сегіз жасында Сирияға алып кеткен. Ер адам ДАИШ-ке қосылды.
Қазір 21 жастағы Еваның қайда екені белгісіз. "Ислам мемлекеті" содырларының жетім-жесірлері негізінен ДАИШ-пен бәсекелес басқа топтар басқаратын лагерьлерде ұсталады.
"Бұл суицид болды. Әрең дегенде қашып құтылдық. Мен бәрін ұмытып, қалыпты өмір сүруге тырысамын", - деп қосты ол.
Солтүстік Македонияның Ішкі істер министрлігі кемінде төрт Македонияның азаматы Сирия мен көршілес Иракта қарулы топтардың құрамында соғысып жүргенін хабарлады.
Албанияның есептеуінше, қазір Сирияда 30-ға жуық азаматы бар.
Ева Думанидің әкесі оны 2013 жылы небәрі сегіз жасында Сирияға алып кеткен. Ер адам ДАИШ-ке қосылды.
Қазір 21 жастағы Еваның қайда екені белгісіз. "Ислам мемлекеті" содырларының жетім-жесірлері негізінен ДАИШ-пен бәсекелес басқа топтар басқаратын лагерьлерде ұсталады.
Еваның ағасы Джетан Ндреджони онымен ара-тұра сөйлесетінін айтады, бірақ ол өзінің нақты орналасқан жерін немесе жағдайын айтуды қаламайды.
"Ол бір сөз жазады, ал келесі сөзі бірнеше сағат немесе күннен кейін келед. Мен бірнеше рет Сирияға барып, оны қайтарғым келді, бірақ ол қысымға ұшырады ма, кеткісі келеді ме, әлде ол жақта радикалданған ба білмеймін", – деді Албанияда тұратын Ндреджони.
Сирияға соғысуға келген тағы бір еуропалық – Босния және Герцеговинаның 35 жастағы азаматы. Ол 2013 жылдан бері Сирияда тұрады және елдің тұрақты тұрғындары деп есептелетін бірнеше ондаған босниялықтардың қатарында.
Атын атамауды өтінген босниялық өзін бұрынғы "хиппи" деп сипаттады. Ол сунниттік исламның радикалды ағымы салафизмді қабылдап, Асад үкіметіне қарсы соғысып, Сирия халқын азат етуге көмектесу үшін көшкенін айтты.
"Мен бірнеше топтың құрамында болдым. Менің ойымша, бұл маған оңай болды, өйткені мен соғыс туралы білмедім", - дейді ол.
Ол 2018 жылы соғысты тастап, жергілікті әйелге үйленіп, қазір елдің солтүстік-батысындағы Хайят Тахрир аш-Шам бекінісіндегі Идлиб провинциясында бейбіт өмір сүріп жатқанын айтады.
Сириядағы қарулы топтарға қосылған көптеген еуропалықтарды жалдаушылар Таяу Шығысқа итермеледі. Олар интернеттегі видеороликтердің әсерінен радикалданған. Басқалары діни сенімдер мен жиһад идеясына сенді. Кейбіреулер қарулы топ ұсынған ақшаға тартылды.
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті бір киіз үйді 13,5 миллион теңгеге сатып алған
