"Өз жолын өзі қирататындай әрекетке барады деу логика сыймайды": Федерация президенті Жәнібек Әлімханұлының ендігі тағдыры не болатынын айтты

Фото:Stan.kz collage

Кәсіпқой бокстан әлем чемпионы Жәнібек Әлімханұлының допингке қатысты ісі жаңа кезеңге өтті. Спортшының “В” сынамасынан да тыйым салынған заттың анықталуы қоғамда үлкен резонанс тудырды. Осы жағдайға байланысты Stan.kz тілшісі Қазақстанның кәсіпқой бокс федерациясының президенті Рахимжан Ерденбековтен сұхбат алды.

Федерация басшысы “В” сынамасының оң нәтиже көрсетуі істің толық аяқталғанын білдірмейтінін атап өтті. Дегенмен, оның айтуынша, бұл жағдай тек бір спортшыға ғана емес, отандық кәсіпқой бокс жүйесіне тұтас сабақ болуы тиіс.

– Жәнібек Әлімханұлының “В” сынамасынан да допинг анықталды. Енді оның болашақ мансабы не болады?

– Ең алдымен, “В” сынамасының расталуы істің аяқталғанын білдірмейді. Бұл тек құқықтық және регламенттік процестің келесі кезеңі. Алда толық медициналық, фармакологиялық және процедуралық талдау бар.

Жәнібек халықаралық деңгейдегі элиталық боксшы, оның мансабына бір ғана эпизодпен нүкте қою асығыс әрі кәсіби емес шешім болар еді. Қорытынды тәртіптік органның түпкілікті шешімінен кейін ғана жасалады. Федерация спортшының заңды құқықтарының толық сақталуын қамтамасыз етеді.

– Қазіргі таңда жанкүйерлерді Жәнібек мырзаның болашағы алаңдатып отыр. Бұл мәселе қалай шешіледі?

– Жанкүйерлердің алаңдаушылығын толық түсінемін. Қазір эмоция емес, факт пен процедура үстемдік етуі тиіс.
Мәселе халықаралық антидопинг кодекстеріне сәйкес, ашық әрі кезең-кезеңімен қаралады. Қажет болса, тәуелсіз сарапшылар, халықаралық ұйымдар тартылады. Біздің ұстаным айқын: ақиқат анықталмайынша, ешқандай үкім шығарылмайды.

– Жәнібек Әлімханұлы “адал спортты” үнемі насихаттап келеді. Егер өзі ішпесе, бұл зат ағзаға қалай түсуі мүмкін?

– Спорттық медицинада мұндай жағдайлар өкінішке қарай бар. Бұл дәрігерлік препараттар арқылы, биологиялық белсенді қоспалар арқылы, инфузия, емдік процедуралар кезінде немесе үшінші тұлғалардың салғырттығы не қателігі салдарынан орын алуы мүмкін. Қазіргі таңда қасақана қолданды деп нақты айтуға ешқандай негіз жоқ. Бұл сұрақ тек кешенді медициналық және құқықтық сараптамадан кейін ғана жауап табады.

– Қоғамда “Жәнібек Әлімханұлын аяқтан шалды” деген пікірлер бар. Бұған көзқарасыңыз қандай?

– Кәсіби спорт үлкен бәсеке мен үлкен мүдделер алаңы. Мұндай деңгейдегі спортшыларда қысым да, қарсы мүдделер де болатыны жасырын емес. Біз ешкімді айыптамаймыз, бірақ мұндай нұсқаны да толық жоққа шығармаймыз. Сондықтан істі барынша терең, тәуелсіз және бейтарап зерттеу басты міндет.

– Жәнібек Әлімханұлы әдейі ішті деу қисынға келе ме?

– Менің жеке пікірім қисынға келмейді. Жәнібек өзінің беделін, мансабын, ел алдындағы жауапкершілігін түсінетін спортшы. Саналы түрде өз жолын өзі қирататындай әрекетке барады деу логикаға да, оның тұлғасына да сәйкес емес. Сондықтан біз ниет емес, дәлел мен себепті зерттеп отырмыз.

– Алдағы уақытта Жәнібек Әлімханұлына қандай шара қолданылуы мүмкін? Белбеуінен және чемпиондық атағынан айырылып қалмай ма?

– Қолданылуы мүмкін шаралар антидопинг регламенттерімен нақты шектелген. Бұл уақытша шеттету, нәтижелерді қайта қарау немесе өзге де тәртіптік санкциялар болуы мүмкін. Алайда чемпиондық белбеу мен атаққа қатысты шешім автоматты түрде қабылданбайды. Ол нақты оқиғаның мән-жайына, препараттың түсу жолына, спортшының ниетіне және процессуалдық талаптардың сақталуына тікелей байланысты. Сондықтан бұл кезеңде белбеуден айырылады деп кесіп айту дұрыс емес әлі ерте. 

– Егер қатаң шара қолданылса, бұл спортшының болашағына балта шаппай ма?

– Кәсіби спортта тәртіптік жаза мансаптың соңы емес. Тарихта мұндай жағдайдан кейін қайта оралып, мансабын жалғастырған чемпиондар аз емес. Ең бастысы әділ шешім мен ашық процесс. Егер қателік немесе үшінші тараптың жауапкершілігі дәлелденсе, бұл Жәнібектің болашағына нүкте қояды деп айтуға негіз жоқ.

– 23 қаңтардағы жиында нақты не талқыланады?

– 23 қаңтардағы жиын сот емес, эмоциялық пікірталас та емес. Онда лабораториялық материалдар, медициналық құжаттар, сынама алу және сақтау процедуралары, спортшы мен оның командасының түсіндірмелері кешенді түрде қаралады. Яғни, басты мақсат ақиқатты анықтау және процесті құқықтық арнада бағалау. 

– Үш чемпиондық белбеуді біріктіру жекпе-жегі қарсаңында мұндай жағдайдың орын алуы күмән тудырмай ма?

– Әрине, уақыт сәйкестігі қоғамда сұрақ тудыратыны түсінікті. Бұл заңды реакция. Дегенмен біз күмәнмен емес, дәлелмен жұмыс істеуге міндеттіміз. Кездейсоқ сәйкестік пе, әлде басқа факторлар бар ма оны тек терең, бейтарап зерттеу көрсетеді. Қазір ешбір нұсқа алдын ала жоққа шығарылмайды.

– Осындай маңызды айқастың алдында бұл даулы жағдайдың алдын алуға болар ма еді?

– Теориялық тұрғыда иә. Практикада спорттық медицина мен халықаралық процестерде абсолютті нөлдік тәуекел болмайды. Бұл жағдай бір ғана спортшыға емес, бүкіл жүйеге сабақ болуы тиіс: медициналық бақылауды күшейту, қоспалар мен процедураларға жауапкершілікті арттыру, алдын ала тәуелсіз тексерулерді енгізу қажет.

Қорытынды позиция:

Бізге қазір сенсация емес, әділдік пен салқынқанды кәсібилік қажет. Жәнібек Әлімханұлы Қазақстан боксының символдарының бірі. Оның тағдыры эмоциямен емес, заң мен факт негізінде шешілуі тиіс. Федерация осы ұстанымнан айнымайды.