Қазақстандық банктер депозиттер бойынша мөлшерлемелерді төмендете бастады

2026 жылдың маусым айында базалық мөлшерлеменің төмендеуінен кейін банктер депозиттер бойынша сыйақы мөлшерлемелерін қайта қарауға кірісті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қорының мәліметінше, 2026 жылдың маусымында 10 қазақстандық банк депозиттік өнімдері бойынша сыйақы мөлшерлемелерін төмендеткен.

"Ең елеулі өзгерістер жинақ депозиттері бойынша, әсіресе толықтыру құқығы жоқ салымдарда тіркелді. Дәл осы сегментте табыстылық деңгейі ең жоғары болғандықтан, мөлшерлеменің өзгеруі ең алдымен осы депозит түріне әсер етті. Мөлшерлемелердің айтарлықтай төмендеуі орта және ұзақ мерзімді орналастыру мерзімдерінде байқалды, бұл банктердің ұзақ мерзімді перспективада қаржыландыру құнының одан әрі төмендеуін күтуімен байланысты болуы мүмкін. Банктік мөлшерлемелердің динамикасы тек базалық мөлшерлеменің өзгеруіне ғана емес, сонымен қатар бейімделуге уақыт талап ететін ойыншылардың ішкі саясатына да байланысты. Бұдан бөлек, кейбір банктер күту ұстанымын таңдап, бәсекелестердің әрекеттерін бақылауда", – делінген қор хабарламасында. 

Қор өкілдері бұл уақытша кешігуге байланысты "мөлшерлемелердің төмендеу үдерісі келесі айда да жалғасуы мүмкін" екенін атап өтті. 2026 жылдың 24 шілдесінде жарияланатын базалық мөлшерлеме бойынша кезекті шешім бөлшек депозиттер нарығындағы мөлшерлемелердің одан әрі динамикасын айқындайды.

"Жекелеген банктердің мерзімсіз депозиттер бойынша сыйақы мөлшерлемелерін төмендеткеніне қарамастан, аталған депозит түрі бойынша ең жоғары мөлшерлеме маусым айында бұрынғы деңгейінде – 16,9% болып сақталды (2025 жылғы қарашадан бері өзгермеген). Бұл инфляцияның төмендеу жағдайында ең икемді депозиттер бойынша нақты табыстылықты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Ең төменгі мөлшерлеменің азаюы, ал ең жоғары деңгейдің өзгеріссіз қалуы банктердің пайыздық саясатындағы саралаудың күшейгенін көрсетеді", – делінген қор есебінде.

Оқыңыз

1 шілдеден бастап несие алу қиындайды: Кімдерге қарыз бен бөліп төлеу қолжетімсіз болады Оқыңыз

Жинақ депозиттері ең тиімді болып қала береді, алайда олардың шарттары да қатаң: ақшаны мерзімінен бұрын барлық пайызынан айырылмай шешіп алу мүмкін емес, сондай-ақ қаражат өтінім берілгеннен кейін тек 30 күн өткен соң ғана беріледі.

Дәл осы сегментте ең көп өзгеріс тіркелді, Қазақстан депозиттерге кепілдік беру қорының деректеріне сәйкес: 

• Толықтыру құқығы жоқ депозиттер: бұл сегментте мөлшерлемелердің ең ауқымды төмендеу толқыны тіркелді. Бірден 6 банк сыйақы мөлшерлемелерін қысқартты. Мысалы, ірі банктердің бірі жартыжылдық салымдар бойынша мөлшерлемені 1,2%-дық тармаққа төмендетсе, орта банктердің бірі жылдық салымдар бойынша табыстылықты бірден 3,5%-дық тармаққа азайтқан. 
• Толықтыруға болатын депозиттер: Төрт банк пайыздарды төмендетті, алайда жекелеген ойыншылар қысқа мерзімді салымдар бойынша мөлшерлемелерді нүктелік түрде көтерді.

Жалпы төмендеуге қарамастан, жинақ депозиттері сегментінде ең жоғары мөлшерлеме бұрынғы шарықтау деңгейінде – 20,5% деңгейінде сақталды (3 және 6 айлық мерзімдер бойынша).

Мерзімді депозиттер ақшаны еркін пайдалану мен жоғары табыстылық арасындағы нұсқа болып қала береді. Маусым айында толықтыру мүмкіндігі бар осындай депозиттерді ұсынған банктердің жартысы шарттарын өзгертті.

• Ірі банктер қысқа мерзімді – 3 айлық салымдар бойынша мөлшерлемелерді шамамен 1%-дық тармаққа төмендетті, бірақ жылдық депозиттер бойынша табыстылық аздап артқан.
• Орта банктер негізінен бүкіл өнім желісі бойынша мөлшерлемелерді орта есеппен 0,5–1%-дық тармаққа қысқартты.

Қазір толықтыруға болатын мерзімді депозиттер бойынша ең жоғары мөлшерлеме 20% деңгейінде сақталып отыр (3 айлық мерзімге), ал ең төменгі мөлшерлеме ұзақ мерзімді салымдар бойынша 5%-ға дейін төмендеген.

Ал толықтыру құқығы жоқ мерзімді депозиттерге келсек, олар нарықта жаппай өнім ретінде іс жүзінде жойылған деуге болады. Қазір мұндай депозит түрін нақты бір ғана банк ұсынады.

"Толықтыру құқығы жоқ мерзімді депозиттер депозит нарығында әлі де шектеулі үлесті алып отыр. Салымшылардың басым бөлігі қаражатты басқаруда көбірек икемділік беретін толықтыруға болатын депозиттерді немесе толықтыру құқығы жоқ болғанымен, жоғары табыстылық ұсынатын жинақ салымдарын таңдайды", – делінген хабарламада. 

Сарапшылар банкті таңдағанда тек жоғары пайыз мөлшерлемесіне ғана емес, сонымен қатар қаржылық тұрақтылық рейтингтеріне де назар аударуды ұсынады. Қор банктер қиындыққа тап болған жағдайда қолданылатын қолданыстағы кепілдендіру лимиттерін еске салды:

• Ұлттық валютадағы жинақ депозиттері бойынша – 20 миллион теңгеге дейін.
• Мерзімсіз және мерзімді депозиттер, сондай-ақ теңгедегі шоттар мен қарапайым төлем карталарындағы қаражат бойынша – 10 миллион теңгеге дейін.
• Шетел валютасындағы кез келген депозиттер мен шоттар бойынша – 5 миллион теңгеге дейін.

Егер бір банкте бірнеше түрлі депозит ашылған болса, форс-мажор жағдайында қор тарапынан төленетін жалпы өтемақы сомасы қосылады, алайда ол 20 миллион теңгеден аспауы тиіс.

Еске салсақ, 5 маусымда Ұлттық банк ұзақ үзілістен кейін базалық мөлшерлемені 17%-ға төмендеткен еді.