Қазақстанда электронды дауыс беру енгізілмейді – Орталық сайлау комиссиясы

Қазақстанның Орталық сайлау комиссиясы сайлау мен референдумдарда электронды дауыс беру жүйесін енгізу мәселесін қарастырмай отырғанын мәлімдеді. Комиссия хатшысы Шавкат Өтемісов бұл шешім киберқауіпсіздік тәуекелдері мен жоғары шығындарға байланысты екенін айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қазақстанның Орталық сайлау комиссиясы сайлау немесе референдумдарда электронды дауыс беруді енгізу мәселесін қарастырып жатқан жоқ. Бұл туралы комиссия хатшысы Шавкат Өтемісов парламент палаталарының бірлескен отырысынан кейін кулуарда мәлімдеді.

"Жоқ, электронды дауыс беру мәселесі күн тәртібінде тұрған жоқ. Біздің әріптестер шетелге бақылау жүргізуге барып, бұл бағытты да зерттеп жатыр", –деді ол.

Оның айтуынша, қазір әлемнің шамамен 40 елінде электронды дауыс беру қолданылып жатыр немесе сынақтан өткен. Кейбіреуінде кейіннен тоқтатылған.

"Мұндай үрдіс бар. Электронды дауыс беруді енгізіп, тәжірибе жүзінде байқап көргеннен кейін одан бас тартатын жағдайлар кездеседі. Бүгінде 12 елде осындай жағдай болғаны туралы дерек бар. Мысалы, Германия, Нидерланд, Норвегия бұл жүйені енгізіп, кейін одан бас тартты. Негізгі мәселе киберқауіпсіздік", – деп түсіндірді Өтемісов.

Орталық сайлау комиссиясының хатшысы онлайн дауыс беру кезінде сайлау процесіне араласу қаупі артатынын атап өтті. Мысалы, кибершабуылдар арқылы жүйеге ықпал ету мүмкіндігі жоғарылайды.

"Тіпті қазір, сайлауаралық кезеңде орталық сайлау комиссиясының сайтына аптасына орта есеппен 7-8 шабуыл жасалады. Ал сайлау науқаны кезінде бұл көрсеткіш айтарлықтай өседі. Мәселен, Ресейде сайлау қарсаңында 1,5 миллионға дейін DDoS-шабуыл тіркеледі. Мұндай қауіптерге төтеп беру үшін арнайы қорғаныс жүйелері қажет", – деді ол.

Оқыңыз

Қазақстанда депутаттарды дауыс беру құқығы мен жалақысынан айыру ұсынылды, бірақ бюджетке ықпалы артпақ Оқыңыз

 Сонымен қатар Өтемісовтің айтуынша, электронды дауыс беру жүйесін енгізу бюджетке дәстүрлі дауыс беруге қарағанда әлдеқайда қымбатқа түсуі мүмкін. Бұл шығындар жүйені ұйымдастыруға және киберқауіптерден қорғауға арналған сапалы құрал-жабдықтарды сатып алумен байланысты.

"Толықтай бас тартамыз деп отырған жоқпыз. Бірақ бұл норманы ұсынуға асықпаймыз. Қалай болғанда да, мұндай шешімді парламент қабылдайды, ал Орталық сайлау комиссиясы заңнамалық бастама көтеретін орган емес", – деп түйіндеді ол.

Қазақстанда "Сайлау туралы" Конституциялық заңға өзгерістер енгізу жоспарланып отыр. Түзетулер парламент пен мәслихат депутаттығына кандидаттарға қойылатын жаңа талаптарды және үгіт-насихат мәселелерін реттеуді көздейді.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанның Орталық сайлау комиссиясы алдағы референдумның заңды түрде өтуі үшін сайлаушылардың кемінде жартысынан астамы қатысуы қажет екенін түсіндірген еді. Сондай-ақ Конституцияға енгізілетін өзгерістер қабылдануы үшін ел өңірлерінің кемінде үштен екісінде дауыс берген азаматтардың жартысынан көбі қолдап дауыс беруі тиіс екені айтылған. Комиссия әр азаматтың тек жеке өзі, жеке куәлігі арқылы дауыс беретінін және біреудің орнына дауыс беру заңмен тыйым салынатынын да ескерткен.