Банктер енді тегін ақша ала алмайды: Қазақстанда есепшоттар бойынша пайыз есептеуіне тыйым алынды
Қазақстанда есепшоттар бойынша пайыз есептеуіне қойылған тыйым алынды. Енді қазақстандықтар өздерінің банктердегі ақшасына, есепшоттың түріне қарамастан, пайыз ала алады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
Қаржыгер Ғалым Хусаинов Telegram арнасында мұны түсіндіре кетті. Айтуынша, бұрын бизнес пен жеке тұлғалардың қазіргі есепшоттарындағы қалдықтар банктер үшін "тегін ресурс" болған.
"Ұлттық банк банктерге 17% (негізгі мөлшерлеме минус 1%) төлеп, жылына шамамен 6 триллион теңге көлемінде тегін ақша ұсынады. Бұл банктерге жылына 1 триллион теңгеден шамалы артықшылық береді", – деп жазды ол.
Қазіргі уақытта есепшоттар үздік 5 ірі банктерде шоғырланған. Сол себепті ірі банктер тегін ақшаның үлкен көлеміне қол жеткізіп, одан да табысты болып отыр.
"Негізгі мөлшерлеме 18% болғанда, қазіргі есепшоттардан (шамамен 6 тиллион теңге)дерлік банк тегін ақша алады (0–1%). Бұл салаға ерекше кіріс әкеледі. Банктердің таза пайдасы 11 айда 2,5 триллион теңгеден асып, рекордтық деңгейге жетті. Ал капиталдың табыстылығы (ROE) 30%-ға жетіп, ірі банктерді әлемдегі ең табысты етіп отыр", – дейді Хусаинов.
Сарапшының айтуынша, банктердің кірісінің бір бөлігін алу мақсатында валюталық депозиттерге минималды резерв талаптарын көтерді. Бірақ бұл кейбір қиындықтар туғызады.
"Минималды резерв барлық секторға қатысты. Ал жоғары кіріс тек үздік 5 банктерде шоғырланған. Сол себепті минималды резервтік талаптар шағын және орта банктерге әсер етеді. Нарыққа кіру қиындайды және монополизацияны күшейтеді", – деп түсіндірді Хусаинов.
Валюталық есепшоттарға қойылатын минималды резерв талаптары өскенде, банктер шетел валютасындағы қалдықтарды аз жинауға бейім болады. Бұл кейде капиталдың елден шығуына себеп болуы мүмкін.
"Қазір біз халықаралық тәжірибеден гөрі өз жолымызды таңдаймыз. Ол ірі банктерге тиімді, ал халықтың нақты табысы өткен жылы 2% азайды", – дейді Хусаинов.
Ол қазіргі есепшоттар бойынша максималды пайыз мөлшерлемесі 1%-дан аспауы мүмкін деп болжайды. Өйткені депозиттердің құнсыздану қаупі бар.
"Қазіргі есепшотқа мөлшерлемесін 1%-ға төмендету банктердің өтімділік мәселесін шешпейді. Бұл тек банктерге клиенттің ақшасын пайдаланып, оған ештеңе төлемеуге мүмкіндік береді", – деп түйіндеді банк маманы.
Еске салсақ, бұған дейін Тоқаев банк қызметі туралы заңға қол қойған еді.
Жаңа үйленсе де өзге қыздарға жазады: Қазақстандық психолог неліктен ерлердің опасыздыққа баратынын айтты
