"Артемида-2" экипажы Айды айналып өтіп, Жерден ең алыс қашықтық рекордын жаңартты
NASA-ның "Артемида-2" миссиясы адамзат тарихындағы жаңа кезеңді бастады: экипаж Айдың арғы бетімен ұшып өтіп, Жерден 406 мың шақырымнан астам қашықтыққа дейін алыстап, "Аполлон-13" рекордын жаңартты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі BBC.com порталына cілтеме жасап хабарлайды.
"Артемида-2" миссиясының астронавтары дүйсенбі күні адамзат тарихында бұрын-соңды болмаған қашықтыққа дейін Жерден алыстап, Айдың арғы бетімен ұшып өтіп, оның бетін егжей-тегжейлі зерттеді.
NASA мәліметінше, экипаж құрамындағы астронавтар Рид Уайзмен, Виктор Гловер, Кристина Кох және Канаданың ғарыш агенттігінің өкілі Джереми Хансен басқарылатын ғарыш миссиялары ішінде Жерден ең алыс қашықтыққа жетіп, 1970 жылы "Аполлон-13" миссиясы орнатқан рекордты жаңартты (248 655 миль).
"Аполлон-13" экипажы Жерден 400 171 шақырым қашықтыққа дейін алыстаған еді. Ал "Артемида-2" бұл рекордты шамамен 6,5 мың шақырымға асырып, 252 756 мильге (406 771 шақырым) жетті.
"Артемида-2": Айға сапар және қайта оралу
Гринвич уақыты бойынша 22:00-ден кейін Хьюстондағы басқару орталығы Айдың арғы бетінде орналасқан "Орион" ғарыш кемесімен байланысты жоғалтты. Бұл үзіліс жоспарланғандай дәл 40 минутқа созылды. Алдымен инженерлер радиосигналды қайта қабылдады, кейін үлкен көлемдегі деректер келіп түсті. Біраздан соң Кристина Кохтың "Хьюстон, “Интегрити”, байланыс тексерісі. Жерді қайта естігеніміз қандай керемет!" деген дауысы естілді.
Айдың арғы бетімен ұшу кезінде кеме оның бетінен ең жақын дегенде 6550 шақырым қашықтықта болды. Астронавтар Айдың бетін мұқият зерттеп, жоғары дәлдікте суретке түсірді. Сонымен қатар олардан көргендерін қарындашпен салып, аудио сипаттамалар жасау да сұралды.
Қазір экипаж Жерге қайтып келеді. Қайтар жолда олар Күн тұтылуын да бақылап, фото және видеоға түсірген. Жерге жету шамамен төрт күнге созылады. 11 сәуір күні Гринвич уақыты бойынша 01:07-де Тынық мұхитына, АҚШ-тың батыс жағалауына жақын маңда қону жоспарланған.
Неліктен Айды жақыннан зерттеу маңызды?
Ғалымдардың айтуынша, мұндай жақын ұшу Айды оның бетіне қонбай-ақ төмен биіктіктен әуе түсірілімін жасағандай зерттеуге мүмкіндік береді. Астронавтар шамамен 9000 шақырым биікте ұшып бара жатып, кратерлерді, жартастарды және қатып қалған лава ағындарын ажыратып, оларды мүмкіндігінше жоғары сапада түсіреді. Бұл суреттер мен "Орион" кемесінің лазерлік және бейне деректері Ай бетінің карталарын нақтылауға көмектесіп, оның миллиардтаған жылдар бойы қалай қалыптасқанын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.
Ғалымдар үшін әсіресе полярлық аймақтар қызық. Себебі болашақ миссиялар дәл сол жерлерге қонуды жоспарлап отыр — мұнда мұз қоры болуы мүмкін деп болжанады.
Жарық пен көлеңкенің өзгерісін бақылау арқылы ғалымдар қауіпті беткейлерді, қонуға қолайлы тегіс аумақтарды және ресурстарды іздеуге болатын жерлерді анықтай алады. Сондай-ақ зерттеушілер "қалқымалы ай шаңын" да бақылауда. Оны Күн радиациясы мен электростатикалық күштер көтереді. Бұл бөлшектердің қалай қозғаларын түсіну өте маңызды.
Фото: AP /Chris O'Meara
Айды түсіруге арналған жабдықтар
"Аполлон" бағдарламасымен салыстырғанда, "Артемида" экипажы заманауи цифрлық камералармен жабдықталған.
Олар өздерімен бірге үш Nikon камерасын алып шықты:
- екі D5 (бірі кең бұрышты 14–24 мм объективпен, екіншісі 80–400 мм зум-объективпен)
- Z9 камерасы (35 мм объективпен, адам көзіне жақын бейне береді).
Сонымен қатар ғарыш кемесінің күн панельдеріне GoPro камералары орнатылған, ал әр астронавта миссияны тіркеу үшін iPhone берілген. Айды айналып ұшу кезінде жарық әдейі азайтылып, суреттердің сапасын арттыру көзделген. Дегенмен бұл заманауи құрылғылардың өзі "Аполлон" миссияларында қолданылған 70 мм-лік Hasselblad камераларының сапасына толық жете алмауы мүмкін. Алайда цифрлық камералардың артықшылығы — олар мыңдаған суретті шағын жады картасына сақтай алады, ал пленкалы камералар үшін көптеген таспа қажет болар еді.
Еске салайық, бұған дейін Artemis program NASA аясындағы пилотталған Orion spacecraft NASA кемесі 1 сәуірде ұшырылып, Айға бағыт алды. Бұл миссия адамзатты Айға қайта жеткізуді көздейтін бағдарламаның маңызды кезеңдерінің бірі. Экипаж құрамында Reid Wiseman, Jeremy Hansen, Christina Koch және Victor Glover бар. Ұшу барысында кеме Айды айналып өтіп, оның бетіне қонбай Жерге оралады.