Конституция бойынша Референдум: Дауыс берудің нақты күндері белгіленді

Фото: centeraktiv.kz

Қазақстанда жалпыұлттық референдум 15 наурызда өтеді. Үгіт-насихат 12 ақпаннан 14 наурыз сағат 00:00-ге дейін жүргізіледі, одан кейін тыныштық күні басталады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Мұхтар Ерман дауыс берушілердің қолайлылығы үшін аумақтық референдум комиссиялары өзгеше уақыт белгілемесе, дауыс беру 15 наурыз күні сағат 07:00-ден 20:00-ге дейін өтетінін еске салды.

“Орталық референдум комиссиясының референдум қорытындылары туралы ресми хабарламалары дауыс беру өткізілген күннен бастап 7 күннен кешіктірілмей, яғни 21 наурызға дейін бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады”, – деді Ерман комиссия отырысында.

Референдумға қойылатын сұрақ:

“2026 жылғы 12 ақпанда бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған жаңа Конституция жобасын қабылдайсыз ба?”

Жалпы, референдумды дайындау науқанының ұзақтығы тағайындалған күннен бастап дауыс беру күніне дейін 32 күнге созылады. Әкімдіктер дауыс беру күні белгіленгеннен кейін бірден дауыс берушілердің тізімдерін жасай бастайды.

Кестеге сәйкес:

• 12 ақпан – 14 наурыз 00:00-ге дейін – дауыс беруге қатысты үгіт-насихат;

• 21 ақпан – аумақтық және учаскелік комиссиялар құрамы мен учаске шекаралары туралы мәліметтер жарияланады;

• 22 ақпан – тиісті әкімнің қолы қойылған тізімдер референдум учаскелеріне және электрондық түрде Орталық референдум комиссиясына жолданады;

• 27 ақпан – 4 наурыз – азаматтарды дауыс беру уақыты мен орны туралы хабарландыру;

• 12–14 наурыз – бюллетеньдерді жеткізу;

• 14 наурыз – дауыс беру алдындағы тыныштық күні;

• 15 наурыз – референдум күні, дауыс беру 07:00-ден 20:00-ге дейін өтеді.

Сайлаушылар тізіміне 12 416 759 қазақстандық енгізілген, референдум учаскелерінің саны – 10 413.

“Үгіт-насихат тағайындау сәтінен басталып, дауыс беру күніне дейінгі күнгі сағат 00:00-де аяқталады. Осылайша, 15 наурызға тағайындалған республикалық референдумды өткізуге дайындықтың негізгі іс-шараларының күнтізбелік жоспары бар Орталық референдум комиссиясы қаулысының жобасы әзірленді. Қолдауларыңызды сұраймын”, – деді Мұхтар Ерман.

Кімдер қоғамдық пікірге сауалнама жүргізе алады

Сондай-ақ Орталық референдум комиссиясының мүшесі Ләззат Сүйіндік республикалық референдумға байланысты қоғамдық пікірге сауалнама жүргізу және олардың нәтижелерін жариялау тәртібін түсіндірді. Оның ақпаратына сәйкес, тиісті талаптар конституциялық заңмен белгіленген.

“Қоғамдық пікірге сауалнаманы заңнамаға сәйкес тіркелген және осындай зерттеулерді жүргізу бойынша кемінде бес жылдық тәжірибесі бар заңды тұлғалар ғана жүргізе алады. Мұндай ұйымдар ОРК-ны алдын ала жазбаша түрде хабардар етіп, тиісті құжаттардың көшірмелерін қоса ұсынуға міндетті”, – деді ол.

Хабарламада көрсетілуге тиіс мәліметтер:

• сауалнама жүргізуге қатысатын және осы салада тәжірибесі бар мамандар туралы;
• зерттеу жүргізу жоспарланған өңірлер туралы;
• қолданылатын талдау әдістері туралы.

Бұған қоса, жариялау кезінде міндетті түрде көрсетілетін деректер тізімі бар. 

Сайлау немесе референдумға байланысты сауалнама нәтижелерін жариялау кезінде бұқаралық ақпарат құралдары мен онлайн-платформаларды пайдаланушылар міндетті түрде көрсетуі керек:

• сауалнаманы жүргізген заңды тұлғаның атауы;
• тапсырыс беруші мен зерттеуге ақы төлеген тұлға;
• сауалнама жүргізілген уақыт;
• ақпарат жинау әдісі;
• сұрақтың нақты тұжырымдамасы;
• сауалнамаға қатысқан адамдар саны;
• нәтижелердің қателік коэффициенті.

Айта кетейік, бұған дейін Жаңа Конституция қабылданған соң 2026 жылдың жазында Парламент сайлауы өтпек екені хабарланған еді.