Қостанай облысының әкімдігі сәнді жол талғамайтын көліктерді жөндеуге миллиондаған қаражат жұмсаған
Қазақстан әкімдерінің қызметтік көлік таңдауы және оларға бөлінген бюджет көптен бері қоғамда қызу талқыға түсіп келеді. Шенеуніктер көбіне “сенімді әрі сапалы” көліктермен жүруді жөн көреді. Сәнді жол талғамайтын көліктер көбінесе осы талаптарға сәйкес келеді. Бірақ олар бұзылған кезде не болады және оларды жөндеу қанша тұратыны белгісіз. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Tengrinews.kz сайтына сілтеме жасап хабарлайды.
Әкімдіктерге көлік таңдау критерийлері
Мысалы, Алматы облысының әкімі Марат Сұлтанғазиев Toyota Land Cruiser 300 көлігін жүргізеді. Оны сатып алуға мемлекеттік бюджеттен 60 миллион теңге бөлінген.
Бастысы не тізгіндегеніңізді және қайда бара жатқаныңызды білуіңіз керек. Көліктің сенімді әрі жөндеуді жиі қажет етпеуі маңызды. Алматы облысы 105 000 шаршы шақырымды алып жатыр. Біз көбінесе жол талғамайтын көлікпен Қонаевтан тыс, тауларға барамыз. Жол талғамайтын көліктермен жүру ыңғайлырақ", - деді Сұлтанғазиев.
Солтүстік Қазақстан облысының әкімі Ғауез Нұрмұхамбетов те қымбат жапондық жол талғамайтын көліктерді ұнататын сияқты. Шенеунік елімізде құрастырылған Kia K9 көлігін жүргізетінін айтқан. Бірақ аймақты аралау кезінде ол Lexus LX570 көлігін жүргізген.
Әрине, қызметтік көліктің сенімді болуы, жөндеуді жиі қажет етпеуі маңызды. Бірақ, қалай қарасаңыз да, сәнді көліктерді күтіп ұстау қымбатқа түседі. Егер олар істен шықса, қосалқы бөлшектердің құны кәдімгі көліктерге қарағанда айтарлықтай жоғары. Қостанай әкімшілігі оған нақты мысал келтірді. Олар қала әкімі Марат Жүндібаевтың Lexus LX570 көлігіне техникалық қызмет көрсету үшін жыл сайын шамамен бес миллион теңге жұмсап отырған. Әкім дәл осыны негізге алып, 23 миллион теңгеге жаңа Kia Sorento сатып алынғанын айтып, әкімдік бюджетінің шектеулі екенін және Lexus көлігін жөндеуге мұншалықты қаражат бөлу мүмкін емес екенін жеткізді.
Сонымен қатар, Қостанай облысы әкімі аппаратының балансында әлі де 2014 жылғы Lexus LX570, бірнеше Toyota Land Cruiser 200 және Mercedes W222 бар екен.
Қостанай облысы әкімдігі көлік таңдаудағы негізгі критерийлерді атады:
- автокөліктің сапасы;
- техникалық қызмет көрсету тұрғысынан қолайлылығы;
- өңірдегі әлеуметтік, өндірістік және өзге де маңызды мәселелер бойынша іссапарлар мен көшпелі шаралар кезінде жол талғамай жүре алуы.
Мұндай көліктерді жөндеу қанша тұрады?
Фото: “Наша газета”
“Қостанай облысының мемлекеттік мекемелерінің экономикалық басқармасы”мемлекеттік мекемесі облыстық әкімшілік үшін көліктерді күтіп ұстау, жөндеу және сатып алумен айналысады. Ол ай сайын осындай күтіп ұстауға тендерлер жариялайды.
Lexus LX570
2025 жылдың 27 қарашасында департамент "Lexus көлігіндегі іштен жанатын қозғалтқышты (ICE) күрделі жөндеуге" тендер жариялады. Бұл үшін 2,4 миллион теңге бөлінді. "10 аймақ" ЖШС тендерде жеңіске жетіп, өз қызметтері үшін шамамен 1,8 миллион теңге ұсынды.
Тендердің техникалық сипаттамасында 2014 жылы шығарылған Lexus LX570 автокөлігінің қозғалтқышын жөндеу туралы айтылған. Сондай-ақ ауыстырылуы тиіс бөлшектер нақты көрсетілген. Атап айтқанда:
- иінді білік;
- таратқыш білік;
- төлкелер;
- клапандар;
- цилиндр блогының басы:
- коллекторлар;
- поршень тобы;
- газ тарату механизмінің белдігі (ГРМ).
Жалпы алғанда, құжатта 35 атаудағы бөлшек көрсетілген.
Сондай-ақ тендер шарттарында жөндеу жұмыстары аяқталған соң ауыстырылған, бұрын пайдаланылған қосалқы бөлшектер тапсырыс берушіге, яғни шаруашылық басқармасына тапсырылатыны көрсетілген. Алайда тапсырыс беруші бұл бөлшектерді кейін қайда және қандай мақсатта пайдаланатыны нақты айтылмаған.
2025 жылы 22 қыркүйекте жарияланған тағы бір тендердің техникалық сипаттамасында Lexus LX570 автокөлігінің газ тарату механизмін (ГРМ) толық ауыстыру керегі көрсетілген.
Сонымен қатар, 2025 жылдың басында басқарма бірден алты автокөлікті жөндеуге конкурс жариялаған. Олардың қатарында басқа VIN-нөмірі бар Lexus LX570 те болған. Бұл көлікке автоматты беріліс қорабын, руль рейкасын, руль тартқышын және бір амортизаторды ауыстыру талап етілген. Алты көлікті жөндеуге жалпы 9,9 миллион теңге бөлінген. Ал тендерді жұмысты 7,9 миллион теңгеге орындауды ұсынған компания жеңіп алған.
Ал 2025 жылдың тамыз айында шаруашылық басқармасы бір жылға арналған “автокөлік қозғалтқыштарына техникалық/сервистік қызмет көрсету” қызметтеріне 1,2 миллион теңге бөлген. Мемлекеттік сатып алулар сайтындағы құжаттарда Lexus LX, төрт Toyota Land Cruiser 200 және тағы бес автокөлік көрсетілген. Алайда техникалық сипаттамада қозғалтқыштарды емес, беріліс қораптарына қызмет көрсету жайы жазылған. Конкурста өз қызметін 880 мың теңгеге ұсынған жеке кәсіпкер жеңіске жеткен.
Lexus көлігіне қатысты тағы бір жәйт
Қостанай облысы әкімінің аппараты люкс санатындағы Lexus LX570 жол талғамайтын көліктерімен байланысты оқиғалар бұрыннан көп екенін айтты. Алайда соның ішіндегі ең есте қалғаны 2014 жылы, ол кезде өңірді 2 жыл 8 ай бойы Нұралы Садуақасов басқарған тұсқа сай келеді.
Облыс әкімі қызметіне тағайындалған сәттен бастап Садуақасов 2007 жылы шығарылған, P 001 АА нөмірлі Lexus LX570 көлігімен жүрген. Ал 2014 жылдың 1 қыркүйегінде ол жергілікті мектептердің біріне дәл осы маркадағы, бірақ 2014 жылы шыққан жаңа Lexus LX570 көлігімен келген. Бір қызығы, көліктің мемлекеттік нөмірі бұрынғысымен бірдей болған.
Алайда екі аптадан кейін, 14 қыркүйекте, журналистер Нұралы Садуақасовтың “Тобыл” – “Тараз” футбол матчы өткен "Орталық" стадионына қайтадан 2007 жылғы ескі Lexus LX570 көлігімен келгенін байқаған. Бұл көлікте де сол P 001 АА нөмірі тағылған.
Фото: “Наша газета”
Кейін облыс әкімдігіне көлік қызметін мемлекетке 100% тиесілі “Шаруашылық-2012” ЖШС көрсеткені анықталды. Кәсіпорын директоры Бекболат Әбдікәрімов 2014 жылдың 28 тамызында серіктестіктің 2014 жылғы Lexus LX570 автокөлігін сатып алу туралы келісімшарт жасасқанын растаған. Алайда көліктің нақты құны жария етілмеген.
Нәтижесінде полиция Нұралы Садуақасов пайдаланған көліктердің бірінде жалған P 001 АА нөмірі қолданылғаны үшін “Шаруашылық-2012” ЖШС директорына айыппұл салды. Ал облыс әкімі өзі қай көлікпен жүргеніне мән бермейтінін айтып, көлік “жоспарлы жөндеуде болғанын” алға тартты.
“Мен көлігімді ауыстырған жоқпын ол расымен жоспарлы жөндеуге қойылған. Мен әр таң сайын барып көлікті тексермеймін, түсін салыстырмаймын. Мемлекеттік нөміріне де қарамаймын. Отырамын, көлік бұрынғыдай, еш айырмашылығы жоқ. Бұл жерде кінә жаңадан тағайындалған “Шаруашылық-2012” ЖШС басшысына ғана тиесілі. Ол қызметтік нөмір кез келген қызметтік көлікке жарайды деп ойлаған”, – деген еді Садуақасов журналистерге.
Анықтама:
Нұралы Садуақасов 2015 жылдың қыркүйегінде қарамағындағы қызметкерлері мен әріптестеріне қозғалған қылмыстық істерге байланысты облыс әкімі қызметінен өз еркімен кеткен. Одан кейін мемлекеттік қызметте жұмыс істемеген. 2016 жылы оның құс фабрикасында жұмыс істеп жүргені туралы бейресми ақпарат тараған.
Toyota Land Cruiser 200 және Mercedes
Бірақ Қостанай облысы әкімі аппаратының автопаркі үнемі бұзылып қалатын Lexus LX570-мен шектелмейді. Оған бірнеше Toyota Land Cruiser 200 және Mercedes S-Class W222 кіреді.
2025 жылдың 22 сәуірінде экономикалық департамент "L-Cruiser-лердегі қозғалтқышты күрделі жөндеу" бойынша тендер жариялаған. Лот сипаттамаларынан екі түрлі Toyota Land Cruiser 200-ге жөндеу қажет екені анық көрсетілген. Біріншісіне 3,7 миллион теңге, екіншісіне 3,8 миллион теңге бөлінген. Екі жағдайда да тапсырыс беруші ауыстыруды қажет ететін 33 заттың тізімін ұсынған.
Ақырында тендерді бір компания ұтып алып, кәсіпкер әрбір қозғалтқышты жөндеу үшін 2,2 миллион теңге ұсынған.
Өткен жылдың 22 қыркүйегінде департамент бес көлікке “көлік құралдарын жөндеу” бойынша тендер жариялаған. Оған 7,9 миллион теңге бөлінген. Lexus LX570-тен басқа, тізімге Toyota Land Cruiser және Mercedes S-Class W222 де қосылған. Бұл тендерге Mercedes-тің автоматты беріліс қорабын жөндеу, рульдік жетек білігін, екі артқы амортизаторды және таратушы білікті ауыстыру жұмыстары кірген. Toyota Land Cruiser үшін компания рульдік тіректі, алдыңғы және артқы амортизаторларды, су сорғысын, екі штанганы және жетек білігін ауыстыруға тапсырыс берген. Тендерді бір кәсіпкер жеңіп алды, ол өз қызметі үшін 7 миллион теңге ұсынған.
Бұл көліктердегі майды ауыстырудың өзі арзан емес. Мысалы, 27 қарашада департамент сол Mercedes S-Class W222 көлігінің майын ауыстыру үшін 385 000 теңге бөлген. Жоғарыда сипатталған шығындарды қосқанда, жалпы сома 22,3 миллион теңге болады. Бұл сома бірнеше бюджеттік көліктерді сатып алуға жеткілікті. Оның үстіне оларды күтіп ұстау да арзанға шығады. Облыстық экономика департаменті көлік сатып алумен де айналысады. Мысалы, 2025 жылдың сәуірінде ол 9,4 миллион теңгеге жаңа көлік сатып алған. Бұл сома сипатталған барлық жөндеу жұмыстарынан айтарлықтай төмен.
