«Бешбармақ» сөзі ғалымдардың шамына тиді

Дүйсенбі, 9 Қаңтар , 2017 22:54

Ақтөбелік ғалымдар тағамның «бешбармақ» атауын өзгертуді сұрайды. Олар бүкіл қазақ халқын қорлайтын қателікке көпшіліктің назарын аударуға талпынуда, – деп хабарлайды BNews.kz.

17

Ақтөбе қаласының ғалымдары қазақтың ұлттық тағамын «бешбармақ» деп атауға наразылық танытты. «Бес бармақ» сөзі тағамның қолмен желінетінін білдіреді.

«Әлдекімдерге қызық болып көрінер, ал мен қорлау деп санаймын. Мысалы, қытай, жапон және Оңтүстік-Шығыс Азияның кей халықтары өз тағамдарын таяқшамен жейді. Бірақ олардың тағамдары «екі таяқша» деп аталмайды ғой. Сонымен қатар кез-келген түркі тілді халық «бармақ» дегеннің қол мен аяқтағы үлкен саусақ екендігін біледі. Ал қалған саусақтар «саусақ», аяқтағылары «башпай» деп аталады. Яғни біздің бір қолымызда бір бармақ және төрт саусақ бар. Демек біздің бір қолында он үлкен бармағы бар мутант болғанымыз ба?», – деп шамданады философия ғылымдарының докторы Алтай Тайжанов.

«Мұның барлығы, алдымен, еуропацентризммен байланысты. Олар басқа халықтарды мәдениетсіз, дамымаған деп білген. Бірақ етті шанышқымен, қасықпен және пышақпен жеу, бір жағынан, ыңғайсыз болса, екінші жағынан, дәмі өзгеше болады», – дейді ғалым.

Ғалымның сөзінше, қазақ халқында «жаубүйрек», «қазанжаппай», «бұжы», «қазы», «бұқтырма» және т.б. сынды тағамдар көп. Бірақ қазақтың негізгі тағамы «бешбармақ» емес, «ет» деп аталған. Ол – қазақтардың көшпелі тіршілігімен тығыз байланысты ас.

«Малдың анатомиялық құрылысын жете білетін адам оның тұтас етін 12 бөлікке бөлуге болатынын біледі. Әр бөлік негізі «жілік» аталатын белгілі бір сүйекпен байланысты. Қазақ халқында сүйектердің берер мән-мағынасы әртүрлі. Мысалы, бас – бәрінен жоғары. Мұнан кейін жамбас, жауырын, онан соң ақсақалдарға, үлкен, сыйлы қонақтарға, әсіресе, құдаларға ұсынылатын басқа сүйектер бар. Егер қызы төркіндетіп келсе, оған құйымшақ, ал күйеу баласына төс ұсынған.

Отанасы қай табаққа қандай сүйектер салынғанын бақылау керек. Әдетте үй иесі әйеліне қонақтың мәртебесін түсіндіреді. Ал ол кісіге қандай жілік ұсыныларын әйелі өзі-ақ ұғынған. Егер ол сүйектерді шатастырып алса, үй иесі үшін кешірілмес қателік саналып қана қоймай, қонақтың ренжуіне, тіпті, қорлағандай күйде болуына сеп болған. Ал егер үй иесінің мал союға жағдайы келмесе, соғым етінен таңдаулы сүйектерді алып қоюы тиіс. Соғым – қысқа дайындалатын ет қана емес, сонымен қатар аяқ асты келген қонақты күтуге дайын болу», – дейді Алтай Тайжанов.

Источник: Stan.kz

Если вы нашли ошибку в тексте, выделите ее мышью и нажмите Ctrl+Enter

Источник: Stan.kz

12
Комментариев
  • Момын says:

    Менде ғалымның пікірімен толықтай келісемін. Біздің үйдеде атам заманнан ет ас деп аталып келеді. Бесбармақ дегенді тек теледидардың ғана естіп білемін.

  • Анонимно says:

    Басты ауыртпан анау-мынау деп. Ет деп айтады Мангыстауда. Бешбармак деп кыргыздар айтады. Сол ушин ет деп айтын.

  • Анонимно says:

    Ет деп етти айтад улттык тамакты да ет десек сонда уят болад бешбармак боп калсын н/е баска норм ат кою керек

  • Анонимно says:

    Үйде күнделікті тірлікте ет ас немесе ет сал деп айтылады ғо, Сосын жақын туысыңа немесе достарыңа етке келіңдер деп айтасың, бешбармак деп естігенім болмаса айтып көрмеппін. Мықты ғалым болсаңдар бүйректен сирақ шығармай , нормально бір нəрсе ойлап тапсаңдарш, атын өзгертіп жаңалық ашпайсыңдар

  • ибрагимАнонимно says:

    қазанға бесбармақ сал демейсінғой, ет сал ет жейік деп айтылады,сондықтан бесбармақ дұрыс емес бұл менің ойым

  • Анонимно says:

    Ешкандай корлык емес бешбармак деп ата заманнан келе жаткан аты ол, уятай.

  • Анонимно says:

    Беш бармақ дешті кыпшак тілінде

  • Анонимно says:

    Галымдардын истейтин истери жок сиякты.баска елде не жумыстарынбар коп создерди баска елдин тилине аударсан мулде баска магынасы,ата бабамыздан калган салт дастуримиз бар,баска елде деп динимизди тилимиздиде озгертейк енди,сендер сиякты галымдарга созим жок.Бирак батыста туркменстаннан келген казактар коп содан шыгар куып отыргандары.

    • Анонимно says:

      Неге олай дейсиз?бизде батыста асиресе мангыстауда есимизди билгели бешбармак емес ет деп аталып келеди.ата бабамыз аке шешемиз барлыгы бизде солай ет деп атап келемиз али кунге дейн

  • Анонимно says:

    Өте дұрыс пікір.Ғалымның сөзіне қосыламын.

    • Анонимно says:

      Бешбармак деген орыстар немесе мангурт казактардын шыгарып жургени гой! Айтпесе атам казакта ондай атау болмаган!

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Орташа айырбас бағамы
24.07.17
Сатып алу
Сату үшін
USD
327
329.5
EUR
370
374
RUB
5.05
5.12
Міндетті түрде оқыңыз
Соңғы жаңалықтар