Құрылтай депутаты Дәурен Ахметжаев Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринге жолдаған депутаттық сауалында шағын және орта бизнес үшін барлық өңірде бірдей салық мөлшерлемесін белгілеуді ұсынды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Депутаттың сөзінше, партия бірнеше жылдан бері шағын және орта бизнеске түсетін салық жүктемесін азайтуды ұсынып келеді. 2023-2025 жылдары фракция бөлшек салық мөлшерлемесін 4%-дан 2%-ға дейін төмендету туралы Үкіметке, әкімдіктер мен мәслихаттарға бірнеше рет ұсыныс жасаған. Нәтижесінде бірқатар өңірде мөлшерлеме 2-3%-ға дейін төмендетілген.

Алайда жаңа Салық кодексін талқылау кезінде "Ақ жол" арнайы салық режимі бойынша бүкіл елге ортақ мөлшерлеме белгілеуді ұсынғанымен, бұл бастама қолдау таппаған.

2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап оңайлатылған декларация негізіндегі арнайы салық режимін қолданудың жаңа тәртібі күшіне енді. Салық кодексіне сәйкес, бұл режим бойынша табыс салығының базалық мөлшерлемесі 4% болып белгіленген.

Сонымен қатар мәслихаттарға бұл мөлшерлемені қызмет түрі мен нысанның орналасқан жеріне қарай 50%-ға дейін төмендетуге немесе көтеруге мүмкіндік берілген. Осыған байланысты бір өңірде кәсіпкер 2% салық төлесе, басқа өңірде бұл көрсеткіш 6%-ға дейін жетуі мүмкін.

Депутаттың айтуынша, мұндай айырмашылық шағын бизнеске кері әсер етеді. Салық көп болған сайын кәсіпкердің таза табысы азайып, бизнесті дамытуға жұмсайтын қаражаты қысқарады. Бұдан бөлек, бірнеше өңірде жұмыс істейтін кәсіпкерлер әр аумақтағы мөлшерлеме әртүрлі болған жағдайда салық есебін бөлек жүргізуге мәжбүр болады. Бұл олардың жұмысын қиындатады.

"Ақ жол" өкілдерінің пікірінше, салық мөлшерлемесінің өңірге қарай өзгеруі кәсіпкерлердің бизнесін басқа жерге көшіруіне де әсер етуі мүмкін. Әсіресе, ауылдар мен шағын қалалар үшін бұл маңызды мәселе.

Дәурен Ахметжанов сөзінше, кәсіпкер бизнестің сұранысы, инфрақұрылымы мен тиімділігіне емес, салық мөлшерлемесінің төмендігіне қарап жұмыс істейтін өңірді таңдауы мүмкін. Бұл өз кезегінде кейбір елді мекендердегі салық түсімінің және кәсіпкерлік белсенділіктің төмендеуіне әкелуі ықтимал.

Осыған байланысты "Ақ жол" фракциясы бірнеше ұсыныс жасады:

• Оңайлатылған декларация негізіндегі арнайы салық режимі үшін бүкіл Қазақстан бойынша 2-3% аралығында бірыңғай мөлшерлеме белгілеу ұсынылды. Бұл ретте мәслихаттардың салықты көтеру немесе төмендету құқығын алып тастау көзделіп отыр.
• Өңірлердегі салық мөлшерлемелерінің шағын және орта бизнестің орналасуына қалай әсер ететінін зерттеу ұсынылды. Оның ішінде кәсіпкерлердің бір өңірден екіншісіне көшуі, әсіресе ауылдар мен шағын қалалардан облыс орталықтарына қоныс аударуы да талдануы тиіс.
• Шағын және орта бизнес үшін барлық өңірде бірдей негізгі салық шарттарын қамтамасыз ету мақсатында Салық кодексіне өзгерістер енгізу мәселесін қарастыру ұсынылды.

Еске салайық, бұған дейін Құрылтай депутаты Татьяна Савельева банктерді мемлекет қолдауын пайдаланып алып, бизнесті несиелендіруге асықпай отыр деп айыптаған еді. Ол банктерде қаражат бола тұра, оны бизнесті ұзақ мерзімге несиелеуге көп бағыттамай отырғанын айтты.

Таиландқа баратын шетелдік туристерден 450 бат (шамамен 6 мың теңге) көлемінде төлем алынуы мүмкін. Жаңа жүйе 2027 жылдың бірінші тоқсанында іске қосылады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Елдің Туризм және спорт министрлігі туристік төлемді енгізуді кейінге қалдыруға келіспеді. Демек 2027 жылдың бірінші тоқсанынан бастап Таиландқа келген шетелдіктерден 450 бат (шамамен 6 мың теңге) алынуы жоспарланып отыр.

Неліктен кәсіпкерлер төлемді енгізуге қарсы?

Таиландтағы туристік бизнес өкілдері жаңа төлемді әзірге енгізбеуді сұраған. Олардың пікірінше, қазір елдің туризм саласына қосымша салмақ түсіретін кезең. Бірқатар өңірде су тасқыны жалғасып жатыр. Ал шетелдік туристер ағыны пандемиядан кейін толық қалпына келіп үлгермеген. Сондықтан қонақүй иелері мен туроператорлар қосымша төлем туристердің Таиландқа баруға деген қызығушылығын азайтып, оларды басқа Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріне бағыттауы мүмкін деп алаңдайды.

Жиналған ақша не үшін жұмсалады?

Үкімет туристерден жиналған ақшаны екі негізгі бағытқа жұмсамақ.

Біріншісі – туристерді сақтандыру. Төлемнің бір бөлігі Таиландқа келген шетелдіктерді елде болған уақытында автоматты түрде сақтандыруға жұмсалады. Демек туристің денсаулығына немесе өміріне қатысты жағдай болса, сақтандыру жүйесі жұмыс істейді. Екіншісі – туризм инфрақұрылымын дамыту. Қаражаттың қалған бөлігі танымал туристік орындарды жаңартуға, табиғатты қорғау жобаларына және су тасқыны сияқты табиғи апаттардан зардап шеккен өңірлерді қалпына келтіруге бағытталады.

Таиландқа ұшақпен баратын туристер үшін бұл төлем әуе билетінің бағасына қосылуы мүмкін. Ал елге құрлық немесе теңіз арқылы кіретіндер үшін төлем жасаудың бөлек тәртібі енгізіледі.

Айта кетейік, бұған дейін Таиланд қазақстандықтар үшін визасыз жүру мерзімін қысқартқаны туралы жазған едік. 

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Халықаралық шахмат федерациясының (FIDE) президенті Тимур Турловты қабылдап, лауазымымен құттықтады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Президент Тимур Турловты Халықаралық шахмат федерациясының президенті болып сайлануымен құттықтады. Оның айтуынша, бұл Қазақстан мен отандық шахмат мектебінің әлемдік аренадағы абыройы артып келе жатқанын көрсетеді.

Тоқаев Тимур Турловты Халықаралық шахмат федерациясының президенті болып сайлануымен құттықтады. Президенттің айтуынша, бұл Қазақстан мен отандық шахмат мектебінің әлемдік аренадағы абыройы артып келе жатқанын көрсетеді.

Қасым-Жомарт Тоқаев Самарқандта өткен Дүниежүзілік шахмат олимпиадасында күміс медаль иеленген әйелдер құрамасының жарқын жетістігін айрықша атап өтті.

Бұдан бөлек, Президент Қазақстан шахмат федерациясының алдында тұрған басым міндеттерді атады.

Ол отандық бапкерлер мен төрешілердің біліктілігін арттыру, бірлескен білім беру жобаларын іске асыру, сондай-ақ Қазақстанда шахматтан ірі халықаралық жарыстар өткізу үшін ұлттық федерация мен FIDE арасындағы ынтымақтастықты нығайтудың маңызды екенін айтты. Сөйтіп Тимур Турловтың жауапты қызметіне табыс тіледі.

FIDE басшысы шахматты дамытуға ден қойып, оған қолдау көрсеткені үшін Қазақстан президентіне ризашылығын білдірді. Сонымен қатар шахматты әлемде кеңінен насихаттау, халықаралық ынтымақтастықты нығайту және ұлттық шахмат федерацияларының қатысуымен жаңа жобаларды іске асыру жөнінде мәлімет берді.

Еске салсақ, бұған дейін қазақстандық кәсіпкер әрі қаржыгер Тимур Турлов Халықаралық шахмат федерациясының (FIDE) президенті болып сайланғаны туралы жазған едік. Турлов FIDE басшылығына келген Қазақстанның алғашқы өкілі. Тоқаев оған құттықтау жеделхатын жолдады.

Алматы немесе Астанадан Нью-Йоркке тікелей рейс 2027 жылдың екінші жартысында іске қосылуы мүмкін. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Бұған дейін Нью-Йоркке тікелей рейс 2027 жылдың басында ашылуы мүмкін екені айтылған еді. Алайда Қазақстан тарапы әзірге АҚШ-қа ұшақтың Алматыдан немесе Астанадан ұшатынын нақтылаған жоқ.

Тікелей рейсті іске қосу үшін техникалық аудиттен өтіп, қажетті ұшақтарды алумен қатар, Нью-Йорк әуежайынан ұшу және қону слоттарын алу қажет. Сонымен бірге ұшқыштар жаңа ұшақтарды сынақтан өткізуі тиіс. Бұған дейін Air Astana тікелей рейсті ашу үшін кемінде үш ұшақ қажет екенін мәлім еткен еді.

Air Astana компаниясының бас атқарушы директоры Ибрахим Жанлыел қыркүйекте компания Қазақстаннан Нью-Йорк пен Токиоға тікелей рейстер орындау үшін пайдалануды жоспарлап отырған алғашқы Boeing 787 Dreamliner ұшақтары желтоқсанда Қазақстанға жеткізілетінін айтқан.

Қазақстаннан Нью-Йоркке рейстердің қай қаладан орындалатыны әзірге белгісіз. Еліміздің көлік вице-министрі Талғат Ластаевтың айтуынша, әуежайды таңдау мәселесі әлі қарастырылып жатыр.

Айтуынша, Қазақстанның Авиациялық әкімшілігі енгізген жүйе алдын ала жақсы бағаланған. Бірақ асығыс қорытынды жасамауға шақырды. Белгілі бір рәсімдер жасалып, алдағы айларда олар ресми бағасын беретінін айтты.

Оның айтуынша, Қазақстан АҚШ-қа рейс ашуға қажетті санатты алу үшін бірнеше жыл жұмыс істеген. Ол мұның авиакомпания қабылдаған шешім екенін және олардың коммерциялық көрсеткіштерге сүйенетінін атап өтті.

Сонымен қатар алдағы уақытта Алматыдан Токиоға рейстердің бастапқы жоспардан да жиі орындалуы мүмкін. Вице-министр бұл рейсті мемлекет субсидиялай ма деген мәселе әлі зерттеліп жатқанын айтты.

Бұған дейін SCAT әуе компаниясы Астана – Токио тікелей рейсін іске қосқанда, ол бюджеттен субсидияланған. Қазір бұл рейс орындалмайды.

Бұған дейін Air Astana басшылығы Қазақстаннан Токиоға рейстердің тиімділігіне қатысты мәселе бар екенін айтқан. Бұған Жапонияның қарапайым төлқұжатпен жүретін Қазақстан азаматтарына виза беру талаптарының қатаң болуы себеп болып отыр.

Жапония азаматтары Қазақстанға қысқа мерзімді сапармен 30 күнге дейін визасыз келе алады. Қазақстан тарапы визалық режимді жеңілдетуге тырысқанымен, әзірге бұл бағытта айтарлықтай өзгеріс жоқ.

Талғат Ластаев визалық мәселе күн тәртібінде тұрғанын және Көлік министрлігі де бұл бағытта жұмыс істеп жатқанын растады.

Оның айтуынша, визасыз режим болған жағдайда қазақстандықтар белгілі бір елге сапарын және билет сатып алуды оңай жоспарлай алады.

Қазақстанның вице-президенті Ерлан Қарин әлемге әйгілі актер әрі режиссер Джеки Чанмен және халықаралық киножобаның түсірілім тобымен кездесті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Ақорда мәліметінше, кездесуге Джеки Чаннан бөлек шетелдік және қазақстандық продюсерлер Эсмонд Рен, Рүстем Омаров, Игорь Цай және Орынбасар Құдайбергенов қатысты. Тараптар кино саласындағы халықаралық әріптестікті кеңейту және алдағы уақытта бірлескен жобаларды жүзеге асыру мүмкіндіктерін талқылады. 

Ерлан Қарин Қазақстанда ірі халықаралық фильмдердің түсірілуі отандық киноиндустрияның дамуына, жергілікті мамандардың тәжірибе жинауына және елдің халықаралық киноөндіріс алаңы ретінде танылуына ықпал ететінін атап өтті. 

Кездесуде кино өндірісіне жаңа технологиялар мен жасанды интеллектіні енгізу мәселесіне де назар аударылды. Ерлан Қарин Астанада өткен Astana AI Film Festival туралы айтып, байқауға 125 елден 8 мыңнан астам өтінім түскенін жеткізді. 

Кездесу соңында вице-президент Джеки Чанға Қазақстанға деген жылы ықыласы үшін алғыс айтып, түсірілім тобына шығармашылық табыс тіледі. 

Еске салайық, 2025 жылғы қыркүйекте Джеки Чан Алматыға келіп, қазақстандықтардың үлкен қызығушылығын тудырған еді. Кейін “Құдайдың сауыты” фильмінің төртінші бөлімі Қазақстанда түсірілетіні белгілі болды.

Биыл мамырда актер бұл жобаның Қазақстандағы алғашқы, бірақ соңғы жұмысы емес екенін айтқан. Ал маусымда Маңғыстау облысында халықаралық киножобаның түсірілімі басталды. Фильмдегі экшн көріністерін қоюға Джеки Чанның өзі атсалысады.

Ал 9 шілдеде Джеки Чан Алматыға келген еді. Онда Armour of God: Ultimatum халықаралық көркем фильмінің ресми басталу рәсімі өтті. Салтанатты шарада ҚР Премьер-министрінің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева актерге Қазақстан мен Қытай арасындағы мәдени байланысты дамытуға қосқан үлесі үшін алғыс білдірген еді.

Құрылтай депутаты Ерлан Саиров Ресей армиясының құрамында Украинадағы соғысқа күштеп жіберілуі мүмкін болған қазақстандықтар туралы ақпаратқа пікір білдірді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Депутат Ресейден жұмыс іздеп, соның ішінде OLX-тегі хабарландырулар арқылы жұмыс тапқан қазақстандықтардың соғысқа жіберілуіне қатысты мәселенің қалай шешіліп жатқанын түсіндірді.

Ол қазіргі күрделі геосаяси жағдай кезінде азаматтар шетелге шығу туралы шешім қабылдар алдында ықтимал қауіптерді ескеруі керек.

Ол “Ресейде қазақстандықтарға жұмыс ұсынып жүрген делдалдарға қатысты қандай шаралар қабылданып жатыр” деген сауалға да жауап берді. Айтуынша, билік қоғамда көтерілген "барлық мәселемен" айналысып жатыр.

Еске салсақ, бұған дейін Ресейге жұмыс істеуге кеткен бір топ қазақстандық елге қайта алмай отырғаны туралы жазған едік. Жігіттердің айтуынша, олар күзет агенттігіне жұмысқа орналасу үшін барған. Алайда құжаттарға қол қойғаннан кейін оларға соғысқа аттануға міндетті екендері айтылған. Желіде тараған видеоүндеуден кейін сыртқы істер министрлігі Ресейдегі соғыс аймағынан қазақстандықтарды қайтару неге қиын екенін түсіндіріп, мәлімдеме жасады. 

Жеңіл ақша табамын деп жастардың қылмыстық схемаға тартылу қаупі артып отыр. Депутат Дидарбек Ділдәбек синтетикалық есірткі тасымалы мен дропперлікке қарсы күресте жастарға әлеуметтік қолдауды күшейтуді ұсынды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Депутаттың сөзінше, құқық бұзушылық жасаған жастардың көпшілігі жұмыссыз болған. Осыған байланысты депутат мұқтаж студенттердің негізгі қажеттіліктерін өтеуге көмектесуді ұсынды.

“Мұқтаж колледж студенттерін тегін тамақпен және киім алуға арналған ваучерлермен қамтамасыз ету мүмкіндігін қарастыру қажет. Сонымен қатар коммуналдық кәсіпорындар жанынан еңбек заңнамасына сәйкес, күн сайын жалақы төленетін қысқа мерзімді жұмыс орындарын ұйымдастыруды ұсынамыз”, – деді депутат.

Сонымен қатар ол жастардың банк карталары мен шоттарын заңсыз пайдаланудан қорғау шараларын күшейтуді ұсынды.

“14 пен 22 жас аралығындағы азаматтардың 50 мың теңгеден асатын тұлғааралық аударымдарына қосымша биометриялық растау енгізген жөн. Студенттердің өз шоттарын сыйақы үшін басқа адамдарға беру жағдайларын және күмәнді операцияларды ерте анықтау үшін банктер, құқық қорғау органдары мен оқу орындары арасында жедел ақпарат алмасу жүйесін қосу қажет. Сонымен қатар тиісті міндеттерді орындамаған банктерді жауапқа тартуды ұсынамыз”, – деді депутат.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда анықталған есірткі желісінің өз HR-менеджерлері мен химиктері болғаны туралы жазған едік. 

Актер Тәуекел Мүсілім “Әке” подкастына берген сұхбатында анасы мен жары арасындағы қарым-қатынасты қалай реттейтінін айтып, отбасында әркімнің өз шекарасы болуы керек екенін жеткізді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Тәуекел анасының өздерімен бірге тұратынын және осыған байланысты кейде тұрмыстық мәселелер туындайтынын жасырмады. Ол бұған дейін отбасындағы көп нәрсе өзі ойлағандай болуы керек деп есептегенін, кейін жұбайының да жеке пікірі мен қалауы бар екенін түсінгенін айтты.

“Басында бәрі мен ойлағандай болуы керек деп ойладым. Кейін өзімді жұбайымның орнына қойып көрдім. Оның да өз қалауы, өз көзқарасы бар. Ол да біреудің қызы ғой. Осы жағынан қарағанда, көп нәрсені басқаша түсіне бастадым”, – деді актер.

Тәуекел кейде әзілмен жағдайды жұмсартатынын да айтты. Алайда оның сөзінше, бұл “өздерің шешіңдер” деп шетке кету емес. Керісінше, ер адам мұндай жағдайда жауапкершіліктен қашпай, екі тараппен де сөйлесуі керек.

“Мен үндемей кетіп қалмаймын. Анама да түсіндіремін, әйеліммен де сөйлесемін. Өйткені бұл мәселені ер адам өзі реттеуге тырысуы керек”, – деді актер.

Ол әсіресе бала тәрбиесі мәселесінде буындар арасында айырмашылық бар екенін атап өтті. Анасы немерелерін тым қатты еркелетіп жатқанын айтып қалатын көрінеді.

“Анам кейде “балаларың ерке, ойыншықты көп алып бересіңдер” дейді. Сонда мен “Анашым, сіздердің кездеріңіздегі тәрбие қазір дәл сол қалпында жұмыс істемейді” деп түсіндіремін”, – деді Тәуекел.

Актердің сөзінше, баланың ауырып қалуы сияқты жағдайда да үлкендер алаңдап, өз кеңесін айтуы мүмкін. Бірақ ол әр ата-ана осындай кезеңдерді өзі көріп, бойдан өткізіп, тәжірибе жинауы керек деп санайды.

“Біз бәрін өзіміз шешуге тырысамыз. Себебі әр ата-ана осы кезеңдерден өзі өтуі керек. Бұл – олардың тәжірибесі”, – деді ол.

Тәуекел бұл ұстанымын балаларына да қатысты қолданбақ. Ол жубайы Махаббатпен ұлдары ержеткенде олардың отбасылық өміріне араласпау туралы өзара келісіп қойғандарын айтты.

“Ертең ұлдарымыз үйленеді, әрқайсысының өз әйелі болады. Сол кезде олардың отбасына араласпайық деп келісеміз”, – деді актер.

Оның айтуынша, отбасы тыныштығы үшін әр буынның шекарасын құрметтеу маңызды. Сонымен бірге ер адам анасы мен жарының арасында бір тарапты ғана қолдамай, екеуімен де сөйлесіп, түсіністік орнатуға тырысуы керек.

Публикация от ПОДКАСТ ОТЕЦ (@podcast_otec)

Еске салайық, бұған дейін актер Тәуекел Мүсілім әкесімен ашық сөйлесе алмағанын айтып, жан сырын ақтарғаны хабарланған еді.

"Әділет" партиясы фракциясының депутаты Арман Жансеңгіров Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназароваға депутаттық сауал жолдап, бейінді дәрігерлердің қабылдауын және диагностикалық зерттеулерді күту мәселесін көтерді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Депутаттың айтуынша, бұл мәселе партияның сайлауалды бағдарламасы аясында халықпен кездесулер кезінде жиі көтерілген. 2026 жылы медициналық көмекті ұйымдастыру тәртібіне өзгерістер енгізілгенімен, бейінді мамандардың қабылдауына жазылуға қатысты шағымдар әлі де көп.

Депутаттар қолданыстағы талаптарды талдай келе, бірнеше мәселені атап өтті.

“Біріншіден, азаматтардың жоспарлы медициналық көмекті қанша уақыт күтуі керегі нақты белгіленбеген. Қордың мониторинг ережелерінде 10 күн, ал түсіндірмелерінде 15 жұмыс күні көрсетілген. Ал Денсаулық сақтау министрлігінің тиісті бұйрығында нақты мерзім жоқ. Екіншіден, дәрігерлердің қабылдау кестесі 60 күнге жарияланғанымен, бұл пациенттің қабылдауға нақты қашан түсетінін білдірмейді. Соның салдарынан азаматтар бір айдан да ұзақ уақыт күтуі мүмкін. Сонымен қатар емханадағы алғашқы дәрігерге, жазылу мерзімі де нақты реттелмеген. Бұл науқастың медициналық көмек алуына кететін жалпы уақытты ұзартып жіберуі мүмкін”, – дейді депутат.

Депутат мамандар саны өзгермеген жағдайда жаңа қабылдау уақыты нормативтерінің енгізілуі дәрігерлердің бір күнде қабылдайтын науқастардың санын азайтуы мүмкін екенін де атап өтті.

Бұдан бөлек, депутат өңірлер бойынша дәрігер қабылдауын күтудің нақты мерзімдері ашық жарияланбайтынын айтты.

Осыған байланысты депутаттар Денсаулық сақтау министрлігіне бірқатар ұсыныс жасады. Атап айтқанда:

• Жоспарлы медициналық көмекті күтудің нақты шекті мерзімін белгілеу;
• Онкологиялық ауруға күдік болған жағдайда және балалар үшін күту уақытын қысқарту;
• Күту мерзімдерін автоматты түрде бақылау жүйесін енгізу;
• Медициналық ұйымдардағы штат санын және қызмет көрсету тарифтерін қайта қарау;
• Науқасқа берілетін жолдамалар санын клиникалық хаттамаларға сәйкес анықтап, қайта қабылдауға жазылуды ем нәтижесімен байланыстыру талабын алып тастау;

Сондай-ақ депутат бейінді дәрігерге жазылу мүмкіндігін мобильді қосымшамен ғана шектемей, тіркеу орны мен байланыс орталығы арқылы да қолжетімді етуді ұсынды.

Бұған дейін Ақмарал Әлназарова емханаларда дәрігерлерге жазылу мүмкіндігін әр екі апта сайын тексеруге тапсырма берген еді. Көптеген емханаларда дәрігерлердің қабылдау кестесі жасалғанымен, науқастар өздігінен қабылдауға жазыла алмайды.

Қазақстанда қарызына байланысты банк шотына тыйым салынған азаматтарға күнделікті қажеттіліктеріне жұмсайтын ақша қалдыру ұсынылды. Ұсынысты “Ауыл” партиясының депутаттары айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Депутаттар Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменовке жолдаған сауалында шоты бұғатталған азаматтар күнделікті қажеттіліктеріне ақша жұмсай алмай қалғанын айтты.

Әділет министрлігінің мәліметінше, атқарушылық істер бойынша 1,5 миллион адамның банк шотына тыйым салынған.

Қазір адамдардың көбі жолақы, байланыс, коммуналдық қызметтер, азық-түлік пен дәрі-дәрмек сияқты күнделікті шығындарын банк картасы арқылы төлейді. Ал шот бұғатталған кезде азаматтар өз ақшасын пайдалана алмай қалады. Депутаттардың айтуынша, бұл жағдай адамның жұмыс істеуіне де кері әсер етуі мүмкін.

“Еңбегімен тапқан ақшасын пайдалана алмайтын адамның жұмыс істеуге деген ынтасы төмендейді. Ал қарызын тұрақты табысы бар адам ғана өтей алады. Бұл – дәлелдеуді қажет етпейтін қарапайым нәрсе”, – деді “Ауыл” партиясының депутаттары.

Қолданыстағы “Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы” заңға сәйкес, борышкердің табысының кемінде 50%-ы және өмір сүруіне қажет ең төменгі қаражат сақталуы керек.

Алайда депутаттар бұл талаптың іс жүзінде толық орындала бермейтінін айтты. Шотқа тыйым салынған кезде адамның күнделікті қажетіне арналған ақшасына да қол жеткізуі қиындайды.

Осыған байланысты депутаттар банк пен клиент арасындағы кредит шартында борышкердің күнделікті өміріне қажет ең төменгі соманы сақтап қалу туралы талап болуын ұсынды.

Олардың пікірінше, бұл ақша шот бұғатталған жағдайда да автоматты түрде қолжетімді болуы керек. Сонымен қатар азаматтың азық-түлік, дәрі-дәрмек, жолақы және басқа да қажет шығындарына арналған қаражатты пайдалану тәртібі нақты белгіленуі қажет.

Депутаттар бұл ұсыныс борышкерлерді қарызын өтеуден босатуды көздемейтінін айтты. Мақсат – азамат қарызын өтеп жүріп те, ең қажет күнделікті шығындарын жаба алатындай қаражаттың қолжетімді болуын қамтамасыз ету.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстандықтардың банк алдындағы қарызы 25 триллион теңгеден асқаны туралы жазған едік. 

Жаңа ғана Құрылтай депутаты лауазымынан босатылған Татьяна Савельева Қорғаныс министрінің орынбасары қызметіне кірісті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев тиісті жарлыққа қол қойды. 

“Мемлекет басшысының өкімімен Татьяна Михайловна Савельева Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің орынбасары лауазымына тағайындалды”, – делінген хабарламада. 

Бұған дейін бұл қызметте Әскер Құрманғалиұлы Бейсенов отырған еді. Ол президенттің бұйрығымен лауазымынан босатылды.

Татьяна Савельева туралы не белгілі?

Татьяна Савельева 1976 жылы 11 сәуірде дүниеге келген.

2001 жылы Ақмола аграрлық университетін “Экономика және менеджмент” мамандығы бойынша, ал 2007 жылы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетін “Экономика” мамандығы бойынша тәмамдаған.

Мемлекеттік қызметтегі еңбек жолын 1999 жылы Астана қаласы Қаржы басқармасының жетекші маманы ретінде бастаған.

2002 жылы мамырдан қазанға дейін Қаржы министрлігі Мемлекеттік бюджет департаментінің Республикалық бюджетті әзірлеу басқармасында бюджетті әзірлеу бөлімінің бас маманы болып жұмыс істеген.

2002 жылы қазаннан 2008 жылы қарашаға дейін Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінде түрлі қызметтер атқарған. Атап айтқанда, бас маман, бөлім басшысы, басқарма басшысының орынбасары, бас сарапшы және Бюджет саясаты және жоспарлау департаменті директорының орынбасары болған.

2012 жылы маусымнан 2016 жылы сәуірге дейін Қаржы министрлігінің Бюджеттік жоспарлау және болжау департаменті және Бюджеттік жоспарлау департаментінің директоры қызметін істеді.

2016 жылы 5 сәуірде Татьяна Савельева Қаржы министрінің орынбасары болып тағайындалған. Бұл қызметті 2023 жылы 28 наурызға дейін атқарған.

2024 жылы 6 ақпанда Мәди Такиевтің депутаттық өкілеті мерзімінен бұрын тоқтатылды. Осыдан кейін 14 ақпанда Татьяна Савельева Парламент мәжілісінің Қаржы және бюджет комитетінің төрайымы болып сайланды.

2026 жылы 1 шілдеде жаңа Конституцияның күшіне енуіне байланысты Татьяна Савельеваның депутаттық өкілеті тоқтатылды. Аталған Конституцияға сәйкес, Парламент таратылды.

Ол биыл 27 тамызда “Әділет” партиясы арқылы сайланып, Қаржы және бюджет комитетінде жұмыс істеген. 

Істің мән-жайы

Еске салсақ, 24 қыркүйекте Маңғыстау облысында Әскери-теңіз күштерінің оқу-жаттығуы кезінде ауа райы күрт нашарлап, жел күшейген. Ресми мәлімет бойынша, оқу-жауынгерлік тапсырманы орындау кезінде 17 әскери қызметкер теңізге кеткен. Үшеуі құтқарылып, 14 әскери қызметкер қаза тапты.  

Оқиғаның мән-жайын анықтау үшін Үкіметтік комиссия құрылды. 24 қыркүйекте сағат 22:30-да премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаевтың төрағалығымен комиссия отырысы өтті. Тергеу аясында ведомствоаралық жедел-тергеу тобы құрылып, тергеу және жедел-іздестіру шаралары басталған. Қажетті сот сараптамалары да тағайындалған. 

Ішкі істер министрінің орынбасары Санжар Әділов оқиғаға байланысты Қылмыстық кодекстің 453-бабының 2-бөлігі – "Ауыр зардаптарға әкеп соққан қызметке салғырт қарау" және 465-бабы – "Кеме жүргізу қағидаларын бұзу" бойынша қылмыстық іс қозғалғанын мәлімдеді. 

Қайғылы жағдайға байланысты президент Қасым-Жомарт Тоқаев 25 қыркүйекті Қазақстанда жалпыұлттық аза тұту күні деп жариялады. 

Кейін Қорғаныс министрі болған Дәурен Қосанов қызметінен кетті. Тоқаев оның орнына қорғаныс министрі қызметіне Айдос Мырзахметовті тағайындаған еді. Президент жаңа қорғаныс министріне әскердегі басқару жүйесін жетілдіруді тапсырды.

Алматыда Asar Baspana қаржы пирамидасын ұйымдастырғандарға қатысты сот үкімі шықты. Тергеу барысында олардың 90 мыңға жуық азаматтан 25 миллиард теңге қаражат тартқаны анықталды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Сот материалдарына сәйкес, қаржы пирамидасын ұйымдастырған топ салымшыларға ай сайын 30%-ға дейін табыс түсетініне уәде еткен.

Салымшыларды қалай алдаған?

Ұйымдастырушылар азаматтарды тарту үшін компанияның түрлі бағытта жұмыс істеп жатқаны туралы ақпарат таратқан. Атап айтқанда, құрылыс материалдарын өндіретін кәсіпорын, тігін цехы, тұрмыстық және медициналық техника шығаратын зауыт жұмыс істеп тұрғаны айтылған. Алайда тергеу барысында бұл ақпараттың шындыққа сәйкес келмейтіні анықталған. Өнімдер іс жүзінде өзге жеткізушілерден сатып алынып, "Asar Baspana" логотипімен таңбаланған.

2024 жылы желтоқсаннан бастап азаматтардың пирамидаға деген сенімі төмендей бастаған. Осыдан кейін ұйымдастырушылар автодүкендер ашылып, дилерлермен ынтымақтастық орнатқаны туралы ақпарат таратқан.  Алайда іс жүзінде автокөліктер салымшылардың қаражатына сатып алынып, ұйымдастырушылардың туыстарының атына рәсімделген.

Ұйымдастырушылар қанша жылға сотталды?

Сот үкімімен негізгі ұйымдастырушы Туғанбаев Н.М. 8 жылға бас бостандығынан айырылды. Тағы үш ұйымдастырушыға 7 жылдан бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. Ал он өңірлік жетекші 5 жылға шартты түрде сотталды.

Жәбірленушілердің шығыны өтеле ме?

Сот шешіміне сәйкес, жалпы құны 5,6 миллиард теңге болатын бұғатталған активтер жәбірленушілерге келтірілген залалды өтеуге бағытталады. Мүліктің қалған бөлігі мемлекет кірісіне өткізіледі. Сот үкімі әлі заңды күшіне енген жоқ.

Айта кетейік, бұған дейін Asar Baspana қаржы пирамидасының ұйымдастырушылары ұсталғаны туралы жазған едік. Ал биыл ақпан айында өздеріне 90 мыңнан астам адамды тартып, 25 миллиард теңгеден астам қаражат жинаған Asar Baspana қаржылық пирамидасының ісі сотқа жолданғаны айтылған. 

Құрылтай Мәслихаттармен өзара іс-қимыл жөніндегі кеңес құру туралы қаулы қабылдады. Кеңес өңірлер мен орталық мемлекеттік органдар арасындағы байланысты күшейтуге бағытталған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Жаңа кеңес арқылы мәслихаттар заң жобаларын әзірлеуге тұрақты қатысып, қабылданған заңдардың өңірлерде қалай орындалып жатқаны жөнінде кері байланыс бере алады. Сонымен қатар жергілікті жерлерде жиі кездесетін мәселелер жинақталып, оларды шешудің ортақ жолдары қарастырылады. Өңірлерде нәтиже көрсеткен тәжірибені басқа аймақтарға тарату да кеңестің міндеттерінің бірі болады.

Кеңес отырысы жарты жылда бір рет өтеді. Оның құрамына Құрылтай депутаттары, саяси партиялар мен мемлекеттік органдардың өкілдері, сондай-ақ Астана, облыстар және республикалық маңызы бар қалалар мәслихаттарының төрағалары кіреді. Қажет болған жағдайда нақты мәселелер бойынша бөлек жұмыс топтары құрылуы мүмкін.

Өңірлермен тұрақты байланыс орнату үшін Құрылтайдың төрт депутатынан тұратын хатшылық та жасақталады. Әр депутатқа бес өңірден бекітіледі. Олар жергілікті жерлерден көтерілген мәселелерді жинап, кеңес қарауына шығаруға қатысады.

Брифингте Өңірлік және инфрақұрылымдық даму комитетінің төрағасы Әмірбек Оспанбеков кеңес жұмысына тек мәслихат төрағалары ғана емес, әр деңгейдегі депутаттарды да тарту жоспарланып отырғанын айтты.

"Кеңесте тек мәслихат төрағалары ғана емес, барлық деңгейдегі депутаттар өкілдік етуі керек. Алдағы уақытта облыстық, қалалық және аудандық мәслихат депутаттарын өңірлік қағидат бойынша жұмысқа тарту мүмкіндігін қарастырамыз. Бұл жергілікті жердегі мәселелерді әр деңгейден көруге мүмкіндік береді. Қоғамдық кеңестермен біздің міндетіміз қайталанбайды, өйткені олардың өз заңымен белгіленген қызметі бар. Біздің негізгі бағытымыз – заң шығару жұмысы. Ал өңірлерден көтерілетін мәселелер осы кеңес аясында жинақталып, тиісті деңгейде қаралады", – деді Әмірбек Оспанбеков.

Кеңес құрамына қажет болған жағдайда сарапшылар, азаматтық қоғам өкілдері, мемлекеттік органдар мен ұйымдардың мамандары да тартылады. Осылайша, жергілікті мәселелерді тек мәслихат деңгейінде қалдырмай, оларды заң шығару және орталық мемлекеттік органдармен жұмыс барысында көтеру көзделген.

Брифингте әкімдік пен мәслихат арасында өкілеттікке қатысты дау туындаса, жаңа кеңес мәслихаттың мүддесін қорғайтын жеке тетік бола ма деген сұрақ қойылды. Әмірбек Оспанбеков кеңестің міндеті екі тараптың бірін жақтау емес екенін айтты.

"Бұл жерде мәслихаттардың құқығын қорғау мәселесі тұрған жоқ. Өңірдегі мәселені тек мәслихаттың немесе әкімдіктің проблемасы деп бөле алмаймыз, ол – ортақ мәселе. Осындай жағдайларды кеңес алаңында бірге талқылап, диалог арқылы шешім іздеуге мүмкіндік бар. Барлық мәселе заң аясында шешілуі керек. Әкімдіктің де, мәслихаттың да өкілеті мен міндеттері заңда белгіленген", – деді Әмірбек Оспанбеков.

Құрылтай депутаты Илья Теренченко кеңестің жұмысына бюджеттен қосымша қаржы бөлінбейтінін айтты. Оның сөзінше, кеңес мүшелеріне бұл жұмыс үшін жеке жалақы немесе өзге төлем қарастырылмайды. Сондықтан жаңа кеңестің қызметі мемлекеттік бюджеттен қосымша шығынды талап етпейді.

Көлік прокурорлары республикалық маңызы бар автожолдарды жөндеуге бөлінген шамамен 10 млрд теңгенің тиімсіз жұмсалуына жол бермеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Бас көлік прокуратурасының мәліметінше, жол жобаларын тексеру кезінде республикалық автожолдарды жөндеуге бөлінген қаражатқа қатысты бірқатар мәселе анықталған.

Ресей шекарасы (Самара бағыты) – Шымкент автожолын орташа жөндеу кезінде кейбір учаскелер басқа бір жоба – Ұлғайсын-Сексеуіл жолын қайта жаңғырту жоспарына да кірген. Осыған байланысты прокуратура жұмыстың көлемін қайта қарауды талап етіп, нәтижесінде 7,1 миллиард теңге үнемделген.

Ал Жетібай – Жаңаөзен – Кендірлі – Түрікменстан шекарасы жолын күрделі жөндеу жобасында кейбір материалдар мен жұмыстардың бағасы дұрыс есептелмеген.

Прокуратураның ұсынысынан кейін смета қайта есептеліп, жобаның құны 21,6 миллиард теңгеден 18,9 миллиард теңгеге дейін төмендеген.

Осылайша, прокуратура 9,8 миллиард теңгені тиімсіз жұмсамақ болғандарды тоқтатқан.

Бұған дейін, мәжіліске үкімет пен Жоғары аудиторлық палатаның 2025 жылғы республикалық бюджеттің орындалуы туралы есебі енгізілген еді. Төраға орынбасары Дания Еспаева бюджетте 335 миллиард теңге тапшылық бар екенін мәлімдеді. 

Құрылтай Қазақстан мен Ресей арасындағы мұнай және мұнай өнімдерін жеткізу туралы келісімді қайта күшіне енгізуді көздейтін заң жобасын екінші оқылымда мақұлдады. Құжат екі ел арасындағы мұнай жеткізудің негізгі тәртібін қайта бекітеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қазақстан мен Ресей арасындағы келісім 2010 жылы жасалған. Қазақстан оны 2013 жылы ратификациялады, ал құжаттың мерзімі 2024 жылғы 1 қаңтарда аяқталды. Кейін екі ел келісімді қайта күшіне енгізу үшін жаңа хаттама әзірлеп, оған 2024 жылғы 27 қарашада Астанада қол қойды.

Жаңартылған келісім 2028 жылғы 1 қаңтарға дейін күшінде болады. Егер Қазақстан немесе Ресей одан бас тартатынын алты ай бұрын ескертпесе, құжаттың мерзімі тағы бес жылға ұзарады. Келісімде нақты қанша тонна мұнай не мұнай өнімі жеткізілетіні емес, екі ел арасындағы сауданың шарттары көрсетілген.

Отырыс кезінде депутат Марат Себасов Ресейден мұнай өнімдерін бажсыз әкелудің Қазақстанға нақты қандай пайдасы барын сұрады. Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов келісімнің қаржылық тиімділігіне тоқталды.

"Мұндай келісім болмаған жағдайда қазіргі шарттарды сақтау қиынға соғар еді. Мұнай өнімдерінің бағасын тұрақты ұстап тұру да маңызды. Осы келісім арқылы біз жылына 30 миллиард теңгеден астам қаражат үнемдейміз. Бұл екі ел арасындағы экономикалық байланыстардың тұрақтылығына да ықпал етеді", – деді Ерлан Ақкенженов.

Қазақстан қазір мұнай өнімдеріне деген сұраныстың 90%-дан астамын өз өндірісі есебінен өтеп отыр. Бірақ авиациялық отын әлі де сырттан әкелінеді. Оның бір бөлігі Ресейден жеткізіледі.

"Біз жыл сайын авиациялық отынмен қамтамасыз етуде белгілі бір қиындықтарға тап боламыз. Қазір Ресей Федерациясынан шамамен 300 мың тонна авиациялық отын импорттаймыз. Осы келісім бізге Ресейден авиациялық отын әкелуге мүмкіндік береді", – деді министр.

Депутат Сергей Пономарев келісім 2024 жылы тоқтағанымен, хаттама неге екі жылға жуық уақыттан кейін ғана ратификацияланып жатқанын сұрады. Ол осы уақыт ішінде Қазақстанның кедендік баж төлеген-төлемегенін де нақтылады.

"Ратификацияның кешігуі мемлекетішілік рәсімдерге байланысты. Осы кезеңде елімізде, соның ішінде заң шығарушы органда да бірқатар өзгеріс болды, сондықтан рәсімдер ұзаққа созылды. Алайда хаттаманың кері күші қарастырылған. Сондықтан Қазақстан осы кезеңде бірде-бір кедендік баж төлеген жоқ", – деді Ақкенженов.

Экономикалық саясат, өнеркәсіп және энергетика комитетінің мүшесі Вадим Басин келісімнің маусымдық кезеңдерде де маңызды екенін айтты. Егін егу мен жинау науқаны кезінде, сондай-ақ транзиттік тасымал көбейген тұста отынға сұраныс артады. Ресейден бажсыз жеткізілетін өнім осындай кезде ішкі нарықтағы тапшылықты жабуға мүмкіндік береді.

"Бажсыз жеткізілім қажетті көлемдегі отынды жедел алуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар бұл импортталатын мұнай өнімдерінің өзіндік құнын төмендетіп, ішкі нарықтағы бағаның ықтимал өсуін тежеуге жағдай жасайды. Осы арқылы инфляциялық тәуекелдерді де азайтуға болады", – деді Вадим Басин.

Басиннің айтуынша, Ресей хаттаманы ратификациялау үшін өз жағындағы рәсімдерді аяқтап қойған. Қазақстан тарапы да құжатты бекіту кезеңін аяқтап келеді. Құрылтай заң жобасын екінші оқылымда мақұлдады.

Қазақстанда “Шәмші Қалдаяқов” медалін және “Қазақстанның еңбек сіңірген суретшісі” құрметті атағын енгізу ұсынылды. Тиісті өзгерістерді Құрылтай отырысында депутат Ләззат Жылқыбаева таныстырды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Оның айтуынша, заң жобасы Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау аясында әзірленген.

Негізгі мақсат – отандық мәдениет пен өнердің дамуына елеулі үлес қосқан азаматтардың еңбегін мемлекеттік деңгейде бағалау.

Ұсынысқа сәйкес, “Шәмші Қалдаяқов” медалі қазақ музыка өнерінің дамуына айрықша үлес қосқан азаматтарға беріледі. Ал "Қазақстанның еңбек сіңірген суретшісі" атағын бейнелеу өнері саласында жоғары кәсіби шеберлік танытып, ұлттық көркем мәдениеттің өркендеуіне үлес қосқан мамандарға беру жоспарланып отыр.

“Ұлттық мәдениет пен өнерге адал қызмет еткен азаматтардың еңбегін мемлекеттік деңгейде мойындау – олардың шығармашылығына құрмет қана емес, қоғамда еңбекқорлық пен жасампаздық құндылықтарын нығайтудың маңызды тетігі”, – деді Ләззат Жылқыбаева.

Депутаттар заң жобасын қолдады.

Айта кетейік, Шәмші Қалдаяқов – қазақтың көрнекті композиторы, Қазақстанның халық әртісі, қазақ эстрадасының негізін қалаушылардың бірі. Халық оны “қазақ вальсінің королі” деп атайды. Оның “Ана туралы жыр”, “Ақ сұңқарым”, “Қаракөз” секілді әндері елге кеңінен танымал.

Сондай-ақ Шәмші Қалдаяқов 1956 жылы Жұмекен Нәжімеденовтің сөзіне жазылған “Менің Қазақстаным” әнінің авторы. 2006 жылы бұл шығарма Қазақстанның мемлекеттік әнұранының негізіне айналды.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанда екі жаңа мемлекеттік награда енгізілетіні хабарланған еді.

АҚШ-та өлім жазасына кесілген 50 жастағы Криста Пайк екі рет өлімге әкеп соғатын екпе салынғанына қарамастан, тірі қалып, есін жиды. Адвокаттарының айтуынша, ол қазір сөйлей алады, алайда әлі де жансақтау бөлімінде ем алып жатыр. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі BBC-ге сілтеме жасап хабарлайды.

Оның қорғаушыларының сөзінше, әйел барлық болжамға қарамастан есін жиып, сөйлей бастаған.

Криста Пайк өткен аптада өлім жазасын орындау әрекетінен кейін Теннесси штатындағы ауруханаға ес-түссіз күйде жеткізілген еді. Үкімді орындау барысында оған пентобарбитал препараты екі рет енгізілген. Алайда екі доза да оның өмірін қия алмаған.

Содан бері дәрігерлер әйелдің ағзасынан пентобарбиталды шығарып, өмірін сақтап қалу үшін ем жүргізіп келеді. Берілген материалда өлім жазасын орындау кезінде мұндай екпені екі рет қана салуға болатыны айтылған.

Адвокаттарының мәліметінше, Пайк ауруханада қолына кісен, аяғына бұғау салынып, төсекке бекітілген күйде жатыр. Қорғаушылары екпе салу кезінде денесі зақымданғанына қарамастан, оның осылай ұсталып отырғанын жеткізді.

Өлім жазасы орындалар алдында адвокаттар Пайктың көктамырларының анатомиялық ерекшеліктері препаратты енгізуді қиындатуы мүмкін екенін ескерткен. Олардың айтуынша, бұл әйелді шамадан тыс азапқа салу қаупін арттырған.

Қорғаушылар өлім жазасын орындау үшін препарат екі рет енгізілгеннен кейін Пайктың есін жиюын медицинада бұрын-соңды болмаған жағдай деп бағалап отыр. Дегенмен оның келер уақытта қалай оңалатыны әзірге белгісіз.

"Оның жағдайына қатысты болжам әлі де анық емес. Қалай болғанда да, қалпына келуіне ұзақ уақыт қажет болады деп күтеміз", – делінген адвокаттарының мәлімдемесінде.

Қорғаушыларының айтуынша, Пайк – АҚШ тарихында өлім жазасын орындау кезінде препарат енгізу рәсімі соңына дейін жүргізілсе де, тірі қалған жалғыз белгілі адам.

Енді не болатыны да әзірге түсініксіз. Теннесси билігі оған шығарылған өлім жазасын қайта орындауға әрекет жасай ма, жоқ па – бұл жөнінде мәлімдеме жасаған жоқ.

Дегенмен штат губернаторы Билл Ли жыл соңына дейін барлық өлім жазасын орындауды тоқтатты. Ал Теннессидің түзеу мекемелері жүйесінің басшысы өткен демалыста қызметінен кетуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді.

Пайктың адвокаттарының бірі Стивен Феррел бұған дейін губернаторды оның өлім жазасын кем дегенде өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасына ауыстыруға шақырған. Қорғаушы әйелдің үкімді орындау кезінде ауыр азап шеккенін, оған дейін де өмірінің отыз жылдан астам уақытын түрмеде өткізгенін айтты.

"Ол өлім жазасын орындау кезіндегі азапты бастан өткерді. Бұған дейін отыз жылдан астам уақыт түрмеде отырды, оның басым бөлігін жалғыз адамдық камерада өткізді. Осы жолы қандай азапқа түскенін әзірге білмейміз. Бәлкім, ешқашан толық біле де алмаспыз", – деді Феррел.

Криста Пайк қылмыс жасаған кезде 18 жаста болған. Ол сол кездегі 17 жастағы жігіті Тадарил Шипппен бірге 19 жастағы Коллин Слеммерді ұрып-соғып, азаптап, өлтірген. Олар Слеммермен мінез-құлқында қиындықтары бар жасөспірімдерге арналған лагерьде танысқан.

Пайк 1996 жылы өлім жазасына кесілді. Үкім орындалғанда, ол Теннесси штатында соңғы 200 жылда өлім жазасы орындалған алғашқы әйел болар еді.

АҚШ-тың түзеу мекемелері өкілдері әрқайсысы өлімге әкеп соғуға тиіс екі екпенің неліктен әсер етпегенін түсіндіретін мәліметті әзірге жариялаған жоқ.

Криста Пайктың қорғаушыларына кеңес берген анестезиолог Джоэл Зивоттың айтуынша, әйелге енгізілген пентобарбиталдың екі дозасы да қанға түскен жағдайда оның өмірін қиюға жеткілікті болған.

Маман препарат көктамырға емес, тері астына енгізілген болуы мүмкін деген болжам жасады. Мұндай жағдайда пентобарбитал қан айналымына толық қосылмай, тері астындағы тіндерге тараған болуы ықтимал. Ал Зивот әйелдің тірі қалуы осы жағдаймен байланысты болуы мүмкін деп есептейді.

Пайктың адвокаттары бұған дейін оның ауру тарихы мен дене ерекшеліктері туралы да ескерткен. Атап айтқанда, әйелде тромбоцитоз бар екені, сондай-ақ көктамырларының жіңішке екені айтылған. Тромбоцитоз – қандағы тромбоциттер санының көбеюімен сипатталатын жағдай. Қорғаушылар осы ерекшеліктер екпе салу кезінде артық ауырсыну мен азапқа әкеп соғуы мүмкін екенін жеткізген.

Пентобарбиталдың өлімге әкеп соғатын екі дозасы Пайктың денсаулығына қандай зардап келтіргенін дәрігерлер әзірге білмейді. Зивоттың пікірінше, екінші екпеден кейін медициналық көмектің кеш көрсетілуі оның миына зақым келтіруі мүмкін. Алайда мұны анықтау үшін толыққанды неврологиялық тексеру жүргізу қажет.

Әйел әлі ес-түссіз жатқан кезде маман қолда бар емдеу тәсілдерінің бәрі қолданылғанның өзінде, оның тірі қалу мүмкіндігіне қатысты нақты болжам жасау қиын екенін айтқан.

"Қолда бар барлық емдеу әдісі қолданылса да, оның тірі қалу мүмкіндігі әзірге белгісіз", – деген еді Зивот бірнеше күн бұрын.

Оның болжамы бойынша, Пайктың денсаулығында өмір сапасына елеулі әсер ететін ауыр мәселелер туындауы мүмкін.

BBC әйел есін жиғаннан кейін Зивоттан қайта пікір сұраған. Материал жарияланған кезде редакция маманның жауабын күтіп отырған.

Фордхем университетінің заң факультетінің профессоры, криминолог Дебора Денно да Пайктың есін жиып, сөйлей бастағанына қатты таңғалғанын айтты. Ол BBC-ге берген пікірінде мұны бұрын-соңды болмаған жағдай деп атады.

Денноның айтуынша, Пайк – өлімге әкеп соғатын екпе арқылы жазаны орындау әрекетінен кейін тірі қалған сегізінші адам. Алайда бұған дейінгі жеті жағдайда үкімді орындаушылар сотталғандардың көктамырына препаратты енгізе алмаған.

Ал Пайктың жағдайы өзгеше: оған препарат шынымен енгізілгенімен, әйел тірі қалған.

"Ол – ағзасына улы зат енгізілгені белгілі жалғыз адам", – деп түсіндірді Денно.

Еске салсақ, бұған дейін Өлім жазасына кесілген әйел екі өлім инъекциясынан кейін тірі қалғанытуралы хабарлаған болатынбыз. Әйел кейін медициналық мекемеге жеткізілген.

Әлеуметтік желіде Ольга Колесникова есімді қарт әйелдің соңғы үш жыл бойы Қордай орталық аудандық ауруханасының қосалқы бөлменің жатқаны туралы видео тарады. Видео авторының айтуынша, науқасқа палата берілмеген, күтім де жасалмайды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Halyqstan Telegram арнасына сілтеме жасап хабарлайды.

Видеода науқастың үш күннен бері айқайлап, көмек сұрап жатқаны туралы айтылды. Алайда оған құлақ асатын ешкім жоқ.

Жамбыл облыстық денсаулық сақтау басқармасының мәліметінше, әйел құжатсыз күйде малдың қыстауынан жеткізілген.  Колесникованың өзі сол жерде тұрып, шаруашылық жұмыстарын атқарғанын айтқан. Денсаулығы нашарлаған кезде оны ауруханаға әкеліп, ғимараттың жанына тастап кеткен.

Видео авторының айтуынша, Ольга Павловнаның жеке басын куәландыратын құжаттары жоқ. Оның азаматтығы мен бұрынғы тұрғылықты жері анықталмаған. Мемлекеттік ақпараттық жүйелерден де ол туралы мәлімет табылмаған.

Үш жыл ішінде оның туыстарын анықтау мүмкін болмаған. Жақындарының ешқайсысы оның жағдайын білуге немесе оны алып кетуге ауруханаға жүгінбеген.

Қоғамдық қордың көмегімен оны Алматыдағы орталықтардың біріне орналастырмақ болған. Онда да қабылдаудан бас тартқан.

Оны онкологиялық орталыққа жіберу мәселесі де қарастырылған. Алайда басқарма өкілдерінің түсіндіруінше, жеке басын куәландыратын құжаттары мен сәйкестендіру деректерінің болмауы қажетті құжаттарды рәсімдеуге кедергі келтіріп отыр.

Әлеуметтік қызметкерлер Қордай ауданының полициясына және Қырғызстанның тиісті органдарына жүгінген. Алайда осы уақытқа дейін оның құжаттарын қалпына келтіру мүмкін болмаған.

Қазір Ольга Павловна хирургиялық стационарда жатыр. Ведомствоның мәліметінше, оған тамақ беріліп, күтім көрсетіледі, жарақаттарына таңу жасалады және медициналық бақылауда болады.

Сонымен қатар басқарма "қажет болған жағдайда пациент арнайы бөлінген палатаға орналастырылады" деп хабарлады. Яғни оның қосалқы бөлмеде жатқанын жоққа шығарды.

Осылайша, бұл мәселе бойынша видео авторының және денсаулық сақтау басқармасының нұсқалары бір-біріне сәйкес келмейді.

Қазақстанның футболдан ерлер құрамасы УЕФА Ұлттар лигасының 2026-2027 жылғы маусымында Фарер аралдары командасымен тең түсті. Астанада өткен кездесуде қонақтар екі гол соққанымен, ел футболшылары есепті теңестіріп, матчты 2:2 есебімен аяқтады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Командалар С3 тобындағы төртінші тур аясында “Астана Арена” стадионында кездесті.

Ойынның алғашқы екі голын Фарер аралдарының футболшылары соқты. Кездесудің 22-минутында Петр Кнудсен есеп ашса, 63-минутта Геза Давид Тури қонақтардың басымдығын арттырды.

Алайда 68-минутта Фарер аралдарының жартылай қорғаушысы Мартин Агнассон екінші сары қағазын алып, алаңнан қуылды. Осылайша, қонақтар ойынның қалған бөлігін бір ойыншыға кем өткізуге мәжбүр болды.

Сан басымдығын пайдаланған Қазақстан құрамасы есепті қысқа уақыт ішінде теңестірді. 68-минутта қорғаушы Сергей Малый гол соғып, есеп айырмасын қысқартты. Ал 76-минутта Нұралы Әліптің соққан добы есепті 2:2-ге жеткізді. Бұл голға Максим Самородовтың пасы сеп болды. 

Кейін командалар алаңда қайтадан тең құрамда қалды. Матчтың 85-минутында Сергей Малый қызыл қағаз алып, ойыннан шығарылды.

Айта кетейік, Малый Қазақстан құрамасы сапында өткізген матчтар саны бойынша рекорд орнатты. Ол ұлттық құрама жейдесінде 77 кездесу өткізіп, Самат Смақовтың көрсеткішінен асты. Бұған дейін Смақовтың еншісінде 76 матч болған.

Нидерландылық бапкер Джон ван 'т Схип жаттықтыратын құрама төрт турдан кейін екі ұпай жинап, С3 тобында соңғы орында тұр. Ал Фарер аралдарының құрамасы төрт ұпаймен екінші сатыға жайғасқан. Команда осыған дейінгі төрт кездесудің барлығында тең түсті.

Топта Словакия құрамасының еншісінде алты ұпай бар. Молдова төрт ұпай жинаған. Бұл екі команда өзара кездесуді кейін өткізеді.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстан футбол федерациясы нидерландтық маман Джон ван'т Схиппен ұлттық құраманың бас бапкері қызметіне қатысты келісімге келгені туралы жазған едік. 

Шымкентте жыл басынан бері ауыр ішек инфекциясының топтық бес жағдайы тіркелді. Оқиғалардың бірінде жеке сатушыдан сушиға тапсырыс беріп, бір отбасының бірнеше мүшесі бір уақытта ауырған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Шымкент қаласының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің мәліметінше, ресми түрде бұл жағдайлар тағамнан улану емес, ауыр ішек инфекциясы ретінде тіркелген.

Әсіресе жеке сатушылардан дайын тағам сатып алып жеу – өте қауіпті. Себебі сатып алушы тағамның қай жерде және қандай жағдайда дайындалғанын білмеуі мүмкін.

Мамандар ыдыс-аяқтың дұрыс жуылмауы, өнімдердің талапқа сай сақталмауы, сондай-ақ тағам дайындаған адамның санитариялық нормаларды сақтамауы инфекция жұқтыру қаупін арттыратынын ескертті.

Егер дайын тағамды жегеннен кейін адамның денсаулығы нашарласа, мамандар медициналық көмекке жүгінуге және сатып алуды растайтын дәлелдерді сақтап қоюға кеңес береді. Оларға чек, сатушымен хат алмасу, тағамның фотосы немесе видеосы, қаптамасы және медициналық құжаттар жатады.

Қажет болған жағдайда зардап шеккендер тұрғылықты жері бойынша санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментіне жүгіне алады. Материалдық және моральдық зиянды өтеу мәселесі сот тәртібімен шешіледі.

Қазақстанның сыртқы істер министрлігі Ресейдегі соғыс қимылдары жүріп жатқан аймақта қалып қойған қазақстандықтарды елге қайтару бойынша келіссөздер жүргізіп жатқанын мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Бұған дейін желіде Ресейге жұмыс істеу үшін кетіп, әскер қатарына алынған қазақстандықтар тағы да үндеу жасап, президент Қасым-Жомарт Тоқаевтан көмек сұраған еді. 

Қазақстан азаматы Қайсар Алмаздың мәліметінше, оларға 1 немесе 2 күннен соң Қазақстанға алып кетеді деп айтылған. Алайда 10 күннен бері ешқандай жауап келмеген. Жігіттер өздерін соғысқа алып кетуіне небәрі 3 күн қалғанын айтып, дабыл қақты. 

Сыртқы істер министрлігі әлеуметтік желілерде бейнеүндеу жариялаған азаматтарға қатысты қажетті шаралар қабылданып жатқанын мәлімдеді.

Министрлік мәліметінше, аталмыш мәселе бойынша Ресей тарапымен түрлі деңгейде тұрақты байланыс орнатылған. 

Еске салсақ, бұған дейін Ресейге жұмыс істеуге кеткен бір топ қазақстандық елге қайта алмай отырғаны туралы жазған едік. Жігіттердің айтуынша, олар күзет агенттігіне жұмысқа орналасу үшін барған. Алайда құжаттарға қол қойғаннан кейін оларға соғысқа аттануға міндетті екендері айтылған. Желіде тараған видеоүндеуден кейін сыртқы істер министрлігі Ресейдегі соғыс аймағынан қазақстандықтарды қайтару неге қиын екенін түсіндіріп, мәлімдеме жасады. 

Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның қылмыстық істер бойынша өзара құқықтық көмек туралы Еуропа конвенциясына қосылуын ратификациялайтын заңға қол қойды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлімдеді. 

Айта кетейік, конвенцияға қосылу Қазақстанға еліміздің құқық қорғау органдарының өндірісіндегі қылмыстық істер бойынша дәлелдемелер алуға және заңсыз жолмен алынып, шетелге шығарылған активтерді елге қайтаруға мүмкіндік береді. Бұл қылмыстық істерді, соның ішінде трансұлттық қылмыспен байланысты істерді тергеудің жеделдігі мен тиімділігін арттырады.

Құжатта ұсынылған талаптар қызмет көрсету саласын, соның ішінде қаржылық қызметтерді реттеудің жалпы негіздерін белгілейді. Қағидаларда өтінімдерді беру рәсімдері мен оларды қарау мерзімдерін жеңілдету, өтінімдерді және рұқсат құжаттарын электронды түрде беру мүмкіндіктері бойынша ұсынымдар қамтылған.

Қазір қылмыстық істер бойынша өзара құқықтық көмек туралы Еуропа конвенциясына Еуропа Кеңесіне мүше 46 мемлекет, сондай-ақ одаққа мүше емес Израиль, Оңтүстік Корея, Моңғолия және Чили сынды төрт мемлекет қатысады.

Еске салсақ, бұған дейін Қазақстанда заңсыз алынған активтерді қайтару есебінен алименттік қор құру ұсынылғаны туралы жазған едік.

Қарағандыда 28 жасында көз жұмған Динара Меңбаеваның туыстары оның өз-өзіне қол жұмсағанына сенбейді. Қайғылы жағдайдан бір күн бұрын марқұм әйел анасынан өзін күйеуінен алып кетуін сұраған. Сол түні ол отбасындағы жанжалдан кейін полицияға хабарласқан. Ал таңертең әйелді асылып қалған күйде тапқан. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі “Время” басылымына сілтеме жасап хабарлайды. 

Марқұмның туыстары оның өз-өзіне қол жұмсағанына сенбейді және істі жан-жақты тергеуді талап етіп отыр. Полиция барлық мән-жай тексеріліп жатқанын айтып, әзірге түпкілікті қорытынды жасауға ерте екенін мәлімдеген.

2025 жылдың 2 шілдесінде Динара анасына қоңырау шалып, күйеуінің өзіне қол көтергенін айтып, өзін алып кетуді сұраған. Ата-анасы қызын алып кетуге уәде берген. 

Сол түні ата-анасы Динараға да, оның күйеуіне де бірнеше рет қоңырау шалуға тырысқан. Алайда ешкім телефон тұтқасын көтермеген. Келесі күні ата-анасы қайғылы хабар алған. Динара үйінде асылып қалған күйде табылған.

Содан бері туыстары оның өмірінің соңғы сағаттарында не болғанын анықтауға тырысып келеді. Олар үшін бұл жай ғана отбасылық қайғы емес. Туыстары сол түні пәтерде не болғанын және көмек сұраған әйелдің өліміне не себеп болғанын білгісі келеді.

Динара 2020 жылы тұрмысқа шыққан. Екі жылдан кейін күйеуімен бірге Сарыағаштан Қарағандыға көшкен. Отбасында екі ұл дүниеге келген. Динараның әпкесі Әселдің айтуынша, бастапқыда ерлі-зайыптылардың қарым-қатынасында ерекше жағдай байқалмаған. Алғаш рет күйеуі әйеліне 2024 жылы қол көтерген.

Кезекті жанжалдан кейін Динара әкесіне қоңырау шалып, өзін алып кетуін сұраған. Әкесі Шымкенттен Қарағандыға келген. Қызы әкесімен бірге кетіп, шамамен бір ай ата-анасының үйінде тұрған. Отбасы оның күйеуіне қайта барғанын қаламаған. Алайда ер адам өзі келген. Ол кешірім сұрап, енді әйеліне қол көтермейтінін айтып, уәде берген. Динара күйеуіне сеніп, отбасына қайта оралған.

2025 жылдың көктемінде Әсел сіңлісіне Қарағандыға барған. Сол кезде Динараны тағы да жылап отырған күйде көрген. Ол тағы да өзін алып кетуді сұраған.

Туыстары Динараның күйеуімен сөйлесіп, әйел тағы отбасында қалған. Қазір оның әпкесі сол кезде ерлі-зайыптылардың арасында нақты не болғанын білмегендерін айтады.

2026 жылдың 2 шілдесінде туыстарына қоңырау шалғаннан кейін Динара полицияға хабарласқан. Оның соңғы қоңырауының жазбасы дерекқорда сақталған. Әйел операторға дірілдеген дауыспен күйеуінің өзін ұрып жатқанын айтқан. Сонымен қатар аты-жөнін және мекенжайын хабарлаған.

Бұл деректі Қарағанды облысының полиция департаменті де жоққа шығармайды. Департамент мәліметінше, полиция қызметкерлері шақырту орнына барып, әйелдің күйеуін анықтау үшін полиция бөліміне жеткізген. Оған қатысты әкімшілік хаттама толтырылған.

Осыдан кейін не болғаны марқұмның туыстары үшін негізгі сұрақтардың бірі. Туыстары ер адамның үйге қайта келіп, жанжалдың жалғасқан болуы мүмкін екенін айтады. Полиция бұл нұсқаны растамады.

Ресми мәлімет бойынша, тексеруден кейін ер адам үйіне қайтпаған. Ол Абай қаласына барып, таңға дейін сонда болған. Полиция департаменті оның орналасқан жері анықталғанын және тергеу барысында расталғанын мәлімдеді. Ал таңертең Динараның мәйіті табылған.

Туыстары үшін тағы бір маңызды жайт бар. Әселдің айтуынша, Динараның күйеуі әйелдің таңғы сағат 09:00 шамасында асылып қалғанын айтқан. Алайда отбасы оның қайтыс болғанын түстен кейін ғана білген.

Марқұмның туыстары Динараны алғаш кім тапты, полиция мен жедел жәрдем неге бірден шақырылмады және бұл туралы неге отбасыға бірнеше сағаттан кейін ғана хабарланды деген сұрақтарға жауап алғысы келеді.

Полиция өлімнің барлық мән-жайы тексеріліп жатқанын мәлімдеді.

Отбасының күмәнін туғызған тағы бір жайт – Динараның денесінің жағдайы. Әселдің айтуынша, туыстары марқұмның беті, басы, мойны мен құлағы тұсынан ісік пен көгеруге ұқсас дақтарды байқаған. Алайда полиция департаменті марқұмның денесінен дене жарақаттары анықталмағанын хабарлады.

Қазір туыстары барлық материалдың тергеу барысында мұқият зерттелуін талап етіп отыр. Олар тергеуге фотосуреттерді, хабарламаларды және әңгімелердің бірінің аудиожазбасын ұсынуға дайын. Отбасы бұл материалдар Динараның өліміне дейін не болғанын анықтауға көмектеседі деп есептейді.

Еске салсақ, 2025 жылдың шілдесінде Қарағандыда мәйіті табылған 28 жастағы келіншектің отбасы оның өз-өзіне қол жұмсағанына сенбейтіні туралы жазған едік. 

Астаналық мектеп директоры "100 күнде 100 өлең" республикалық байқауында топ жарып, автокөлік ұтып алды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Астана әкімдігінің мәліметінше, "100 күнде 100 өлең" республикалық байқауына Қазақстанның түкпір-түкпірінен 3000-ға жуық адам қатысқан.

Жүз күнге созылған шығармашылық сайыста қатысушылар қазақ поэзиясының туындыларын жаттап, мәнерлеп оқып, сөз өнеріне деген құрметін танытқан.

Байқауда Астана қаласының атынан бақ сынаған №107 жалпы орта мектебінің директоры Айгүл Базарбайқызы 100 күн ішінде 100 өлең жаттап, байқаудың бас жүлдесіне тігілген автокөлікті ұтып алды.

Еске салсақ, бұған дейін қазақстандық кітапсүйер қауым 10 миллион теңге ала алатыны туралы жазған едік. Қазақстанда 1 қыркүйекте басталған "Кітап оқитын ұлт" республикалық жобасы өтіп жатыр. Оған қатысушылар алты ай ішінде 15 кітап оқып, содан кейін зияткерлік жарыстарда өз білімдерін сынап көреді. 

Жобаның соңғы кезеңінде жылдың 10 үздік оқырманы анықталады. Үздік он қатысушының әрқайсысына 10 миллион теңге көлемінде арнайы сыйлық беріледі.

Публикация от Астана қаласының Білім басқармасы (@bilimastana)

Атырау облыстық экология департаменті Атырау мұнай өңдеу зауытына жоспардан тыс тексеру жүргізді. Тексеріске тұрғындардың ауа сапасына қатысты шағымдары негіз болған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Жоспардан тыс тексеру қорытындысы бойынша экологиялық талаптардың бұзылғаны анықталды.

Атап айтқанда, ЭЛОУ-АТ-2 және ЭЛОУ-АВТ-3 электрлі тұзсыздандыру қондырғыларындағы жекелеген технологиялық пештер, сондай-ақ баяу кокстеу қондырғысының резервуарлары бойынша шығарындыларға есеп жүргізілмеген және рұқсат етілетін шығарындылар нормативтері белгіленбеген.

Бірқатар өндірістік нысандарда көміртек тотығы, азот тотығы және азот диоксиді шығарындылары бойынша белгіленген нормативтердің асып кеткені анықталды.

Тексеру барысында эмиссияларды автоматтандырылған мониторинг жүйесінің жұмысына қойылатын талаптардың, сондай-ақ қолайсыз метеорологиялық жағдайлар кезінде стационарлық көздерден шығатын шығарындыларды азайту шараларын орындау талаптарының бұзылғаны анықталды.

2026 жылдың 1 қазанында әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қозғау туралы шешім прокурормен келісілген. Материалдар қарау және шешім қабылдау үшін сотқа жолданды.

Сонымен қатар тексеру материалдары қылмыстық құқық бұзушылық белгілерінің бар-жоғын анықтау және тиісті процестік шешім қабылдау үшін құқық қорғау органдарына жолданған.

Еске салсақ, бұған дейін Атырау тұрғындары қаладағы өткір жағымсыз иіс пен ауаның ауырлағанына шағымданып жатқаны туралы жазған едік. Әлеуметтік желіде тұрғындар бас ауруы, аллергия және тыныс алудың қиындағанын жазған. Эколог мұнай өңдеу зауыты маңындағы күкіртсутек мәселесіне назар аударса, дәрігер мұндай ауаның тыныс алу жолдары мен жүрек-қан тамырлары жүйесіне қауіп төндіретінін ескертті.

Артынша экология министрлігі Атыраудағы ауаның ластануына не себеп болғанын атады. 

2026 жылдың 16 қазанынан бастап Қазақстанда зейнетақы аннуитетінің үлгілік шартына өзгерістер енгізіледі. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Uchet.kz басылымына сілтеме жасап хабарлайды. 

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) қаражат көздеріне, мұрагерлерге төленетін төлемдерге қатысты талаптарды нақтылап, төлемдерді кешіктіргені үшін сақтандыру компанияларының жауапкершілігін күшейтті.

Зейнетақы аннуитеті – азаматтың Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы (БЖЗҚ) зейнетақы жинағын сақтандыру компаниясына аударып, сол қаражаттың есебінен ай сайын тұрақты төлем алып отыруына мүмкіндік беретін сақтандыру өнімі.

Зейнетақы аннуитеті бойынша сақтандыру сыйлықақысы қандай қаражаттан қалыптасады?

Шартта сақтандыру сыйлықақысының үш көзі бөлек көрсетіледі. Олар:

• басқа сақтандыру ұйымынан аударылатын сатып алу сомасы;
• БЖЗҚ-дағы зейнетақы жинақтары;
• сақтанушының өз қаражаты.

Егер шарт екі сақтанушыға жасалса, сомалар олардың әрқайсысы бойынша жеке көрсетіледі.

Сақтанушы бір мезгілде сақтандырылған тұлға болып саналады. Ал сақтандыру компаниясы оның пайдасына өмір бойы сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға міндетті.

Сақтандыру сыйлықақысының жетіспейтін бөлігін өз қаражатынан толықтыратын сақтанушы бұл соманы біржолғы және толық көлемде төлеуі тиіс.

Зейнетақы аннуитеті бойынша мұрагерлерге қандай төлемдер беріледі?

Сақтанушы немесе сақтандырылған адам қайтыс болған жағдайда сақтандыру компаниясы оның отбасына немесе жерлеуді ұйымдастырған адамға әрбір сақтанушы үшін айлық есептік көрсеткіштің (АЕК) кемінде 35 еселенген мөлшерінде (2026 жылы 151 375 теңге) біржолғы төлем жасауға міндетті.

Егер сақтандырылған адам көзі тірісінде кепілдендірілген сақтандыру төлемдерін толық көлемде алып үлгермесе, қалған соманы шартта көрсетілген тұлғалар, ал олар болмаған жағдайда мұрагерлер ала алады.

Төлемді алушы қаражатты біржолғы немесе ай сайынғы төлем түрінде алуды өзі таңдайды. Біржолғы төлем мөлшері сақтандыру сыйлықақысын есептеу кезінде қолданылған индекстеу мөлшерлемесі мен кірістің тиімді жылдық пайыздық мөлшерлемесі ескеріле отырып анықталады.

Егер сақтандырылған адам алғашқы ай сайынғы төлемді алмай тұрып қайтыс болса, шартта көрсетілген тұлғаларға немесе мұрагерлерге сатып алу сомасы біржолғы төлем ретінде беріледі. 

Сақтандыру ұйымдарына қандай мерзімдер мен міндеттер белгіленеді?

Сақтандыру компаниясы сақтанушыны сақтандыру төлемдерінің мөлшерін есептеу нәтижелерімен таныстыруға міндетті.

Сақтандыру сыйлықақысы түскен жағдайда компания бұл туралы сақтанушыға қаражат есепшотына түскен күннен бастап 5 жұмыс күні ішінде хабарлауы керек. Хабарламада аударылған зейнетақы жинақтарының сомасы көрсетіледі.

Егер зейнетақы аннуитеті туралы шарт жаңа сақтандыру ұйымымен жасалса, бұрынғы сақтандыру компаниясы сатып алу сомасын сақтандыру бойынша деректер базасын қалыптастырып, жүргізетін ұйымнан тиісті ақпаратты алған күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде жаңа сақтандыру компаниясына аударуы тиіс.

Егер сақтандырылған адам сақтандыру төлемдерінің мөлшерін азайтып, қаражатты БЖЗҚ-ға қайтару туралы өтініш берсе, сақтандыру компаниясы тиісті соманы қорға 20 күнтізбелік күн ішінде аударуға міндетті.

Аннуитет төлемдерін кешіктірген сақтандыру компаниясына қандай өсімпұл салынады?

Сақтандыру төлемдерін уақытында жүзеге асырмаған жағдайда сақтандыру компаниясы әрбір кешіктірілген күн үшін төленбеген соманың 1,5%-ы мөлшерінде өсімпұл төлеуге міндетті.

Бұл ретте өсімпұлдың жалпы мөлшері төленбеген соманың 50%-ынан аспауы тиіс.

Банктік реквизиттер өзгерген жағдайда сақтанушы не істеуі керек?

Сақтанушы өзінің жеке деректері немесе банктік реквизиттері өзгерген жағдайда бұл туралы сақтандыру компаниясына 10 күнтізбелік күн ішінде хабарлауға міндетті.

Егер сақтанушы жаңа реквизиттер туралы компанияға хабарламаса, ай сайынғы төлемдер дұрыс деректер ұсынылғанға дейін тоқтатылады.

Шартқа енгізілетін барлық өзгерістер мен толықтырулар тараптар қол қоятын қосымша келісім арқылы рәсімделеді.

Еске салсақ, бұған дейін қазақстандықтарға зейнетақы аннуитеттерінің жаңа нұсқалары ұсынылатыны туралы жазған едік. 

Ақтаудағы 14 сарбаздың қазасынан кейін, бүгін Қазақстан Әскери-күштерінің қолбасшысы Қанат Ниязбеков ұсталды. Қазір ол уақытша ұстау изоляторында отыр. Сот оның қамауға алынуына санкция берді. Жалпы Қанат Ниязбеков деген кім? Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Осы демалыс күндері Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев қайғылы оқиғаға байланысты 3 лауазымды тұлғаны орнынан босатқан еді. Оның ішінде бүгінгі қозғайтын адамымыз да бар. 

Тоқаев кімдерді алып тастады:

• Қаныш Асанханұлы Әбубәкіров;
• Алмаз Дженишевич Джумакеев;
• Қанат Серікқалиұлы Ниязбеков.

Қанат Ниязбеков деген кім?

Ниязбеков Семей облысында (Қазіргі Абай облысы) Аягөз ауданында дүниеге келген. Кейін Алматыдағы Бауыржан Момышұлы атындағы республикалық әскери мектеп-интернатын, Калининград жоғары әскери-теңіз училищесін (Ф.Ф. Ушаков атындағы Балтық әскери-теңіз институтын) және 2010 жылы Санкт-Петербургтегі Н.Г. Кузнецов атындағы Әскери-теңіз академиясын бітірген.

2016 жылы 1-ші дәрежелі капитан әскери атағын алған. Әскери қызметін ҰҚК Шекара қызметінің теңіз бөлімдерінде күзет кемесі командирінің көмекшісі болып бастаған. Кейін Әскери-теңіз күштері Бас штабының бастығы – Бас қолбасшының бірінші орынбасары қызметіне дейін көтерілген

Ол осы қызметте жүрген кезінде ірі әскери жаттығуларды ұйымдастыруға қатысқан. Мәселен, 2025 жылдың көктемінде әзербайжандық әскери қызметшілермен бірге "Каспий самалы – 2025" оқу-жаттығуын ұйымдастырып, апатқа ұшыраған кемелерге, су көліктері мен әуе кемелеріне көмек көрсету бойынша іс-қимылдарды пысықтауға қатысты.

2025 жылдың тамызында Мемлекет басшысының өкімімен Қанат Ниязбеков Қазақстан Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды.

Каспийдегі азап пен қолбасшының түсініксіз пікірі

2026 жылғы 22 қыркүйекте Қорғаныс министрлігі "Хазар қорғаны – 2026" оқу-жаттығуының басталғанын жариялады. Оқу-жаттығуға Қанат Ниязбеков жетекшілік етті. Оған 500-ден астам әскери қызметші, әскери кемелер мен жағалау бөлімшелері, сондай-ақ ҰҚК Шекара қызметі мен Әуе қорғанысы күштерінің бөлімдері қатысты.

Сол кезде Ниязбеков былай деген еді:

24 қыркүйек күні Каспий теңізінде 14 сарбаз жан тапсырды. Мұқым халыққа мәлім болған ақпаратқа сәйкес, ауа райының нашарлауы – жас жігіттердің жанын жалмап кетті. Ауа райына қарамастан оқу-жаттығу жұмыстарын жалғастыру салдарынан 17 сарбаз суға кетіп, оның тек қана 3 сарбазын ғана аман шықты. 

Публикация от Stan.kz ақпарат агенттігі (@_stan.kz)

Әскери-күштерінің қолбасшысы болған Қанат Ниязбеков трагедияға себеп – ауа райының қолайсыздығы мен толқындардың күшеюі екенін мәлімдеді. Ал журналистердің оқу-жаттығу жұмыстары болар алдын ауа райының қолайсыздығы ескерілетіні жайлы сұрағанда, Ниязбеков “жалпы ескеріледі” деп қысқа ғана жауап қайтарды. 

Бұқаралық ақпарат құралдары өкілдеріне ашық Ниязбеков

Осыдан 6 ай бұрын Қазақстан Қарулы Күштерінің Әскери-теңіз күштері күніне орай 24KZ телеарнасында әріптестеріміз Қанат Ниязбековпен сұхбат жүргізген.

Айтуынша, әскери-теңіз күштерін Оңтүстік Корея, Германия, Түркия, Әзербайжан, Ресей Федерациясы және басқа да шет елдерде дайындап жатыр.

“Теңізшілер – бұл романтика. Біз өз кадрларымызды әртүрлі жоғары оқу орындарында даярлаймыз. Бірінші кезекте біз еліміздің жоғары оқу орындарында дайындаймыз. Әуе қорғанысы күштерінің әскери институтының базасында бізде әскери-теңіз кафедрасы бар”, – деп мәлімдеді Қанат Низбеков.

Өз сөзінде Ниязбеков Әскери-теңіз күштерін дамытудың басымдықтары туралы да айтты. Олардың қатарында ол кадрларды даярлау, Әскери-теңіз күштерін дамыту және Қазақстанның Каспий теңізіндегі теңіз шекараларының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелерін атады. 

Сонымен қатар Қазақстан Әскери-теңіз күштері бас қолбасшысының бірінші орынбасары қызметін атқарған Ниязбеков онлайн брифингтерге де қатысқан.

Брифингтердің бірінде әскери қызметшілерді даярлау туралы айтқан Ниязбеков дайындық жұмыстары Әскери-теңіз күштерінің оқу орталығында басталатынын атап өтті. Онда әскери қызметшілер теориялық және практикалық дайындықтан өтеді. Оның ішінде кеменің өміршеңдігі үшін күрес бойынша жаттығулар да бар.

"Алдымен жауынгерлік дайындық құрлықта жүргізіледі. Әскери-теңіз күштерінің құрамында оқу орталығы бар. Онда барлық практикалық іс-қимылдар пысықталып, теориялық білім беріледі. Оқу орталығында кеменің өміршеңдігі үшін күрес бойынша жаттығу станциялары бар. Онда кемеде қызмет ететін әскери қызметшілер дайындықтан өтеді", – деді Ниязбеков.

Оның айтуынша, кейін бұл дағдылар тікелей кемелерде және теңіздегі оқу-жаттығулар кезінде пысықталады.  2026 жылғы 22 қыркүйекте Қорғаныс министрлігі "Хазар қорғаны – 2026" оқу-жаттығуының басталғанын жариялады. Маневрлерге Қанат Ниязбеков жетекшілік етті. Оқу-жаттығуға 500-ден астам әскери қызметкер, әскери кемелер мен жағалау бөлімшелері, сондай-ақ ҰҚК Шекара қызметі мен Әуе қорғанысы күштері қатысты.

"Бұл оқу-жаттығу Әскери-теңіз күштерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін сақтаудың маңызды бөлігі. Ол командирлердің практикалық даярлығын және жеке құрамның теңізде қызмет ету машығын арттыруға, сондай-ақ ұрыс қимылдарын ұйымдастыру кезінде басқару органдарының өзара іс-қимылын жетілдіруге бағытталған", – деп мәлімдеді Ниязбеков.

Ол кезде Ниязбековтің әскери атағы 1-рангтағы капитан болған. 

Еске сала берейік, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Жоғары аудиторлық палатаның төрағасы Әлихан Смайыловты қабылдады. Кездесуде Қорғаныс министрлігінің бюджеті қайда және қаншалықты тиімді жұмсалып жатқаны талқыланды. Тексерудің бірінші кезеңінде бірқатар заң бұзушылық анықталды. Соның негізінде мемлекет мүлкін жымқыру, қызметтік өкілеттігін асыра пайдалану және Қорғаныс министрлігіне қарасты ұйымдардағы басқа да заң бұзушылықтар бойынша 13 қылмыстық іс қозғалды.

Павлодарда прокуратура қызметкері қағып кеткен 60 жастағы Галина Сейтбаталова жол апатынан кейін 10 күн өткен соң көз жұмды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мұны марқұмның немересі Алина мәлімдеді. Оның айтуынша, әжесі 23 тамызда қайтыс болған. Ал 3 қазанда отбасы қырқын өткізу үшін Павлодарға барған.

“Өкінішке қарай, әжем 23 тамызда көз жұмды. 3 қазанда қырқын өткіздік”, – деді Алина.

Қыздың сөзінше, оқиға қоғамда жария болғаннан кейін істі жүргізіп жатқан тергеуші ауыстырылған. Осыдан кейін тергеу жұмыстары жандана түскен.

“Қазір бірнеше сараптама жүргізілді, енді нәтижесін күтіп отырмыз. Өзіміз тәжірибелі адвокат жалдадық. Бұл жағдайда ешкімге толық сенім жоқ болғандықтан, істің мән-жайын жақсы білетін маман қажет деп шештік. Тергеудің нақты егжей-тегжейі маған қазір толық мәлім емес”, – деді ол.

Мән-жайы

Оқиға биыл 13 тамызда Павлодардағы Нұрмағамбетов пен Камзин көшелерінің қиылысында болған. Жол апатынан 60 жастағы әйел ауыр жарақат алған. Оның бас сүйегі сынған, басынан ауыр жарақат алған, сондай-ақ қабырғасы мен бұғанасы сынған.

Көлікті прокуратура қызметкері басқарған.

Марқұмның немересінің айтуынша, әжесі сол күні жұмыстан үйіне қайтып бара жатқан. Ол жергілікті базардағы киім дүкенінде еңбек еткен. Жол апаты жұмыс орнына жақын жерде болған.

Алина апатты екі жас адамның көргенін де айтты. Оның сөзінше, жігіт пен қыз әжесімен бірге жолдан өтіп бара жатқан.

Павлодар прокуратурасы жол апатына өз қызметкерінің қатысы бар екенін растады. Дерек бойынша, қылмыстық іс Қылмыстық кодекстің 345-бабының 2-бөлігі бойынша тергеліп жатыр. Бұл бап жол қозғалысы ережесін бұзып, абайсызда адамның денсаулығына ауыр зиян келтірген жағдайларға қатысты қолданылады.

Тергеуді Павлодар облысының полиция департаменті жүргізіп жатыр.

Еске салайық, бұған дейін Астана-Павлодар тас жолында апат салдарынан 21 жастағы студент екі аяғынан айырылғаны, ал көлікті Арыс әкімінің ұлы жүргізгені хабарланған еді.

BikaBreezy лақап атымен танымал әнші Биназир Ермағанбетова көршісімен арадағы бір жылдан астам уақытқа созылған сот дауы аяқталғанын мәлімдеді. Оның сөзінше, сот әншіні көршісіне жеңіл дене жарақатын келтірді деген айып бойынша ақтаған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Биназирдің айтуынша, жанжал былтыр қаңтарда үйінің ауласында басталған. Сол кезде көршісі оған тап беріп, күртесінен ұстап, жұлқылап, кейін бетінен жұдырықпен ұрған.

Әнші болған жағдайдан кейін полицияға жүгінген. Алғашқы сот процесінде ер адам кінәлі деп танылып, оған 70 мың теңге айыппұл салынған.

Алайда бірнеше аптадан кейін істің бағыты өзгерген. Биназирдің сөзінше, көршісі дене жарақатын алғаны туралы сот-медициналық сараптама қорытындысын ұсынып, енді оның үстінен арыз жазған.

“Осылайша жәбірленушіден өзім айыпталушыға айналдым”, – деп жазды ол.

Әншінің айтуынша, айыптау актісінде ол жерде жатқан кезде, көршісі үстінен тізесімен басып, буындырып жатқан сәтте ер адамға қасақана зиян келтіру туралы ниет пайда болды деген тұжырым болған.

Биназир мұндай айыппен келіспей, көршісіне өзі шабуыл жасамағанын, керісінше қорғануға мәжбүр болғанын дәлелдеуге тура келгенін айтты.

“Маған көршіме шабуыл жасамағанымды, тек өзімді қорғағанымды дәлелдеуге тура келді”, – дейді ол.

Оның сөзінше, іс материалдарында куәгерлердің жауаптары, медициналық құжаттар және алғашқы сот отырысының материалдары болған. Сол деректерді қараған сот Биназир Ермағанбетованы кінәсіз деп таныған.

Әнші бұл жаңалықты әлеуметтік желідегі парақшасында бөлісіп, ұзаққа созылған дауға нүкте қойылғанын жазды.

“Көршіммен болған оқиғаға нүкте қоямын”, – деді ол.

Еске салайық, бұған дейін Биназир Ермағанбетова көршісінің өзін ұрып-соққанын айтып, полицияға шағымданған еді. Кейін ер адам да әншінің үстінен қарсы арыз түсіріп, соның негізінде оған қатысты қылмыстық іс қозғалды.

Астанада Қасым-Жомарт Тоқаев пен Оман Сұлтаны Хайсам бен Тарик Әл Саидтің келіссөздерінен кейін екі ел басшысына жоғары мемлекеттік наградалар табысталды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Оман Сұлтаны Тоқаевқа елдің ең жоғары мемлекеттік наградасы — “Әл Саид” орденін тапсырды. Ал Қазақстан президенті Хайсам бен Тарик Әл Саидті “Алтын Қыран” орденімен марапаттады.

Салтанатты рәсімде Тоқаев Оман Сұлтанының Қазақстанға сапары тарихи маңызға ие екенін айты. Оның айтуынша, бұл сапар екі ел арасындағы қарым-қатынасты жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік береді.

Президент Оманды Қазақстанның араб әлеміндегі стратегиялық әрі сенімді серіктесі деп атады. Екі елдің 30 жылдан астам уақыт бойы өзара сенім, түсіністік пен қолдау негізінде ынтымақтасып келе жатқанын айтты.

Мемлекет басшысы Оман Сұлтанының екі ел арасындағы байланысты нығайтуға жеке көңіл бөліп келе жатқанын да айтты. Ол Хайсам бен Тарик Әл Саидті көрнекті мемлекет қайраткері деп атады.

Айта кетейік, бұған дейін 6 қазанда Астанада президент Қасым-Жомарт Тоқаев пен Оман Сұлтаны Хайсам бен Тарик Әл Саид келіссөз жүргізгені туралы жазған едік. Кездесуде екі ел арасындағы экономикалық байланыстарды нығайту, жаңа әуе рейстерін ашу және бірлескен жобаларды дамыту мәселелері талқыланған. 

Қазақстанның халық әртісі, театр және кино актрисасы Меруерт Өтекешова қазіргі жастардың отбасылық өміріне қатысты ойын бөлісті. Өнер иесі El.kz тілшісіне жас жұбайларға жеке шаңырақ болып, бөлек тұрған дұрыс деп санайтынын айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Актрисаның сөзінше, өзі келін болып түскен жылдары ата-енесімен он жыл бірге тұрғанын айтты. Ол сол кезеңде отбасылық тәртіп пен үлкенге қызмет ету қалыпты жағдай болғанын еске алды.

“Біздің арамызда 50 жыл айырмашылық бар. Ол кезде біз де, қыздар да басқа едік. Жалпы, өмір басқаша болды. Сондықтан ата-енем бізбен он жыл бірге тұрды. Өте үлкен кісілер еді. Құрман ағаң: "Ауылға барып, келін етіп түсіреміз" деген соң, қарсы болмадым. Солайша келіндік міндетімді атқардым", – деді Меруерт Өтекешова.

Дегенмен актриса қазір заманның талабы мен жастардың көзқарасы бұрынғыдан өзгергенін атап өтті.

“Қазір жастарға айтарым – бөлек тұрған дұрыс. Басында бірге тұруға болады, дегенмен жалпы бөлек тұрған жөн. Қазір заман басқа, жастардың да, үлкендердің де ойы өзгерген”, – деді ол.

Меруерт Өтекешова әр буынның отбасылық өмірге деген көзқарасы әртүрлі болғандықтан, жас жұбайлардың жеке тұрмыс құрғаны өзара түсіністік пен жауапкершілікті қалыптастыруға көмектеседі деп санайды.

Еске салайық, бұған дейін Димаш Құдайбергеннің анасы Светлана Айтбаева жастардың бөлек тұруына көзқарасын білдіргені хабарланған еді. Оның айтуынша, жас жұбайлардың бірге не бөлек тұруы әр отбасының жағдайына байланысты. Дегенмен жаңа түскен келін әулеттің салт-дәстүрімен танысып, ағайынмен араласып, отбасылық тәрбие мектебінен өткені дұрыс.

Әнші Абай Бегейдің қызы Сымбат жеке өміріне қатысты бұрын ашық айта бермеген жайттарды бөлісті. Ол 16 жасында тұрмысқа қалай шыққанын айтып, болашақ жарының өзін келісімінсіз алып кеткенін мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Сымбаттың сөзінше, ол кезде отбасын құруды жоспарламаған. Болашақ күйеуімен араласып жүргенімен, жағдайдың дәл осылай өрбитінін күтпеген.

“Күйеуге шығамын деп ойлаған жоқпын. Екеуміз сөйлесіп жүрген кезде ол мені алып қашып кетті. Бұл туралы бұрын әлеуметтік желіде айтпағанмын”, – деді ол.

Сымбат өзін алып кеткеннен кейін жігіттің үйінде қалмағанын да ашық айтты.

“Оның үйінен қашып кеттім. Кейін олар әкеме барып, рұқсатын алды. Қазір сол шешіміме өкінбеймін”, – дейді ол.

Оның айтуынша, бүгінде жұбайымен бірге тату-тәтті өмір сүріп жатыр. Сондай-ақ отбасында оған қысым жасалмайтынын, еркіндігі шектелмегенін және қайын жұртымен қарым-қатынасы жақсы екенін жеткізді.

Сымбат 18 жасында ана атанған. Оның сөзінше, ерте отбасын құрғанына қарамастан, тек үй шаруасымен шектеліп қалмаған және өз өмірін еркін жалғастырып жүр.

Публикация от ABAIKYZY SYMBAT❤️‍🔥 (@symbatabaikyzy)

Еске салайық, Сымбат былтыр тамызда 16 жасында тұрмысқа шыққан еді. Кейінірек жүкті болған Абай Бегейдің қызы тағы да халықтан сөз естіді. 

Бұған қоса, Сымбат Абайқызы орамалын шешкені хабарланған еді. Кейінірек ол өміріндегі өзгерістерге байланысты оқырмандарына үн қатты. Ол жазбасында әркімнің өз жолы бар екенін айтты. Сондай-ақ ол бұл шешімін қолдап жатқан жандарға алғыс білдірген еді.

Қазақстан Әскери-теңіз күштерінің бұрынғы бас қолбасшысы Қанат Ниязбеков уақытша ұстау изоляторына қамалды. Сот оның қамауға алынуына санкция берді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, Каспий теңізіндегі оқу-жаттығу кезінде әскери қызметшілердің қаза болуына қатысты қылмыстық істі тергеу барысында қызметіне салғырт қарағаны үшін Қазақстан Қарулы күштерінің Әскери-теңіз күштерінің бұрынғы бас қолбасшысы, 1-ші дәрежелі капитан Қанат Ниязбеков ұсталып, уақытша ұстау изоляторына қамалды.

Соттың санкциясымен ол қамауға алынды. Сотқа дейінгі тергеу жалғасып жатыр.

Қанат Ниязбеков Қазақ КСР-інің Семей облысы Аягөз қаласында (қазіргі Абай облысы) дүниеге келген.

Алматы қаласындағы Б. Момышұлы атындағы Республикалық әскери мектеп-интернатын, Калининград жоғары әскери-теңіз училищесін (Ф. Ф. Ушаков атындағы Балтық әскери-теңіз институты) және Санкт-Петербург қаласындағы Н. Г. Кузнецов атындағы Әскери-теңіз академиясын тәмамдаған.

Істің мән-жайы

Еске салайық, 24 қыркүйекте Маңғыстау облысында Әскери-теңіз күштерінің оқу-жаттығуы кезінде ауа райы күрт нашарлап, жел күшейген. Соның салдарынан 17 әскери қызметкерді теңізге алып кеткен. Алғашқы ресми мәліметте тоғыз әскери қызметкердің қаза тапқаны, үшеуінің құтқарылғаны хабарланған еді.

Кейін іздестіру жұмыстары барысында тағы екі әскери қызметкердің денесі табылғаны хабарланды. Осылайша, қаза тапқандар саны 14 адамға жетті. Үш әскери қызметкер құтқарылды. 

Оқиғаның мән-жайын анықтау және іздестіру-құтқару жұмыстарын үйлестіру үшін өңірге қорғаныс министрі Дәурен Қосанов бастаған арнайы комиссия жіберілген. Оқиғаға байланысты қылмыстық іс қозғалып, тергеу Бас прокуратураның ерекше бақылауына алынды.

Ішкі істер министрінің орынбасары Санжар Әділов Ақтау маңында әскери қызметкерлердің қаза болуына қатысты Қылмыстық кодекстің 453-бабының 2-бөлігі (Ауыр зардаптарға әкеп соққан қызметке салғырт қарау) және 465-бабы (Кеме жүргізу ережелерін бұзу) бойынша қылмыстық іс қозғалғанын мәлімдеді.

24 қыркүйек күні сағат 22:30-да Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары Қанат Бозымбаевтың төрағалығымен Маңғыстау облысындағы әскери оқу-жаттығу кезінде әскери қызметкерлердің қаза болуына байланысты құрылған Үкіметтік комиссияның отырысы өтті.

Отырыста тергеу аясында ведомствоаралық жедел-тергеу тобы құрылғаны, тергеу және жедел-іздестіру іс-шараларының кешені жүргізіліп жатқаны, сондай-ақ мамандар тартылып, қажет сот сараптамалары тағайындалғаны айтылды.

Әлеуметтік желіде қазақстандық далада ойнап жүрген балалар абайсызда қасынан өтіп бара жатқан әйелдің ұялы телефонын сындырып алғаны туралы жазба жарияланды. Әйелдің сөзінше, iPhone 17 Pro Max телефонын ол несиеге алған, ал несиенің толық бітуіне әлі 600 мың теңге көлемінде қарыз бар. Заң тұрғысынан кім не істей алады? Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Өз жазбасында әйел балалардың анасын шақыртып, өтемақы талап еткенде анасы одан бас тартқан.

"Анасын шақырсам: "Көшеде менің де телефонымды біреу сындырған, бірақ ешкімге шағымданбадым" деді. Ал 102 қызметіне хабарлассам, мұндай істерді қарамайтынын айтты", – деп жазды шағымданушы.

Сондай-ақ әйел телефон сатып алатын орталыққа апарса, 450 мың теңгеге ғана бағалап тұрғанын айтып, әрі қарай не істеу керегін білмей тұрғанын жазып, халықтан көмек сұрады.

Публикация от Stan.kz ақпарат агенттігі (@_stan.kz)

Қазақстан заңнамасында мұндай жағдай бойынша азаматтық-құқықтық жауапкершілік қарастырылған. ҚР Азаматтық кодексінің 925-бабына сәйкес, 14 жасқа толмаған бала келтірген зиян үшін оның заңды өкілдері жауап береді. Олар зиян өз кінәсінен болмағанын дәлелдей алса, жауапкершіліктен босатылуы мүмкін. Егер бала зиян келтірген кезде оны қадағалауға міндетті білім беру, тәрбиелеу немесе басқа мекеменің қарауында болса, тиісті жағдайда жауапкершілік сол мекемеге де жүктелуі мүмкін. Ал 14 пен 18 жас аралығындағы кәмелетке толмағандар келтірген зиян үшін жалпы негізде өздері жауап береді. Егер олардың мүлкі немесе табысы шығынды өтеуге жеткіліксіз болса, жетіспейтін бөлігін заңды өкілдері өтеуі мүмкін. Бұл ҚР Азаматтық кодексінің 926-бабында көрсетілген.

Жалпы ереже бойынша, заңсыз әрекеттен келтірілген мүліктік зиян толық көлемде өтелуге тиіс. Сондықтан мұндай жағдайда телефонның нақты жөндеу құны немесе келтірілген залал мөлшерін құжаттармен дәлелдеу маңызды.

Осы оқиға бойынша Stan.kz тілшісі заң тұрғысынан тереңінен қаузап, заңгер Абзал Қасымжановтан сұрады. Заңгер өз жауабында, полицияның іс әрекетіне пікір білдірді. Сөзінше, бұл жағдайды полиция арқылы телефонның ақшасын өндіріп алу мәселесі ретінде шешу қиын. Өйткені мұнда негізгі мәселе — біреудің мүлкіне келтірілген зиянды өтеу. Яғни бұл – азаматтық дау.

“Егер 102 қызметкері арызды қабылдамай қойған болса және адам мұны заңсыз деп есептесе, прокурорға немесе сотқа шағымдануға болады”, – деп жауап берді заңгер.

Заңгердің айтуынша, телефонның 600 мың теңгелік қалған кредиті өтемақы сомасына автоматты түрде қосылмайды. Яғни телефон бүлінгенімен, оның иесі банк алдындағы кредитін төлеуді жалғастыруға міндетті. Шығынды есептеген кезде телефонның нақты қаншалықты бүлінгені және оны жөндеуге немесе қалпына келтіруге қанша қаражат қажет екені ескеріледі. Телефонның бастапқы бағасы, бұған дейін төленген ақша және қалған кредит сомасы қосылып, бірден өндірілетін шығын ретінде есептелмейді.

Сондай-ақ заңгер Абзал Қасымжанов қандай дәлелдер қажет екенін де атап өтті. Айтуынша, телефонның бүлінгенін ғана емес, оны нақты кім бүлдіргенін, оқиғаның қалай болғанын және қандай көлемде шығын келгенін де дәлелдеу қажет.

Сондықтан мына материалдарды жинаған жөн:

• телефонның зақымданған жерлерінің фото және видеосы;

• ауладағы бейнебақылау камераларының жазбалары;

• куәгерлердің байланыс деректері;

• балалардың ата-аналарымен хат алмасу, әсіресе олардың оқиғаның мән-жайын мойындаған хабарламалары;

• баланың жасы және оның заңды өкілдері туралы мәліметтер;

• телефонды сатып алғанын растайтын чек немесе басқа құжаттар;

• телефонның моделі мен IMEI нөмірі;

• сервис орталығының телефондағы зақымдарды, оны жөндеуге болатынын және жөндеу құнын көрсететін жазбаша қорытындысы;

• телефонның құнына қатысты дау туындаса, бағалаушының есебі.

“Фото, чек және кредит шарты пайдалы болғанымен, олардың өзі телефонды нақты осы баланың бүлдіргенін және оны қалпына келтіру құнын толық дәлелдей алмайды”, – деді заңгер.

Сөз соңында заңгер егер баланың ата-анасы шығын өтеуден бас тартса, не істеу керегін де тілге тиек етті. Сөзінше, алдымен ата-анасына жазбаша талап жіберген дұрыс. Онда оқиғаның мән-жайын жазып, келтірілген шығынды растайтын құжаттарды тіркеп, нақты соманы көрсетіп, оны ерікті түрде өтеуді ұсынуға болады.

“Онда келтірілген шығынның сомасы көрсетіліп, оны өтеу мерзімі ұсынылады. Мысалы, 10 күн ішінде төлеуді талап етуге болады. Сондай-ақ тараптар жөндеу ақысын төлеу немесе шығынды бөліп төлеу туралы өзара келісімге келе алады. Егер келісімге келу мүмкін болмаса, азамат шығынды өтеу туралы сотқа талап арыз бере алады. 14 жасқа толмаған бала келтірген зиян бойынша талап оның ата-анасына немесе заңды өкіліне қойылады. Ал 14-18 жастағы жасөспірімдер келтірілген зиян үшін өздері жауап береді, бірақ қажетті жағдайда ата-анасына да жауапкершілік жүктелуі мүмкін. Егер сот шығынды өтеу туралы шешім шығарса, бірақ жауапкер оны өз еркімен орындамаса, ақшаны сот орындаушысы арқылы өндіріп алуға болады”, – деп сөзін қорытындылады заңгер.

Еске сала кетейік, Қазақстандықтар желіде шетелден өздері сатып әкелген жаңа iPhone 18 смартфонын IMEI арқылы верификациялауда қиындыққа тап болып жатқанын айтып, жаппай шағымданып жатыр.

Ведомствоаралық комиссия шекара және кеден бақылауын оңтайландыру, әуежайлардың жұмысын жақсарту және жолаушыларға қызмет көрсету сапасын арттыру шараларын қарады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Ведомствоаралық комиссия елдегі барлық әуежайда жолаушыларды тіркеу мен багажды рәсімдеуді ұшақ ұшардан 60 минут бұрын аяқтауды белгілеу ұсынысын қарады.

Сонымен қатар комиссия отырысында әуежай комиссияларының жұмысын тиімді ету мәселесі қаралды. Комиссия отырыстарын әуежайлардың өзінде тұрақты түрде өткізу ұсынылды. Отырыстар әуежай бағдарламасында белгіленген мерзімде өтеді.

Мәселелердің бірі – шекаралық бақылау кезінде әуе кемелерін тексеруді оңтайландыру. Бұл ретте әуежайлардың жұмыс тиімділігі мен транзиттік мүмкіндіктері ескеріліп, қолданыстағы тәртіпті жетілдіру жоспарланып отыр.

Сонымен қатар халықаралық рейстермен ұшатын жолаушыларды кедендік бақылаудан өткізу тәртібі де назардан тыс қалмады. Халықаралық тәжірибені ескере отырып, жолаушыларды тәуекел деңгейіне қарай тексеру және олардың әуежайдағы қозғалысын тиімді ұйымдастыру мәселесі сөз болды.

Сондай-ақ жолаушылардың келуі мен ұшып кетуі туралы ақпаратты әуежайлар, әуе компаниялары және мемлекеттік органдар арасында электронды түрде алмасу мәселесі талқыланды.

Күннің күрт суытуына байланысты Алматыда жылу беру маусымы әдеттегіден ерте басталады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

9 қазаннан бастап Алматыда орталық жылу жүйесіне қосу жұмыстары басталады. Қалалық Энергетика және сумен жабдықтау басқармасының мәліметінше, жылу ең алдымен әлеуметтік нысандарға, яғни балабақшаларға, мектептерге және медициналық мекемелерге жылу беріледі.

Тұрғын үйлер жылу жүйесіне 10 қазаннан бастап қосылады. 

"Алматы жылу желілері" ЖШС жылу беру маусымына дайындық жұмыстарын аяқтағанын хабарлады. Кәсіпорын ақаулар болған жағдайда пайдалану үшін қажетті материалдар мен құрал-жабдықтардың қорын дайындаған.

2026-2027 жылдардағы жылу беру маусымында қалада 16 апаттық және жөндеу бригадасы кезекшілік етеді. Олардың құрамында 220 маман және 56 арнайы техника болады.

Еске салайық, 29 қыркүйектен бастап Павлодар, Ақмола, Қостанай, Солтүстік Қазақстан облыстарында және Шығыс Қазақстан облысының Риддер қаласында, Астана, Қарағанды, Ақтөбе, Атырау және Абай облыстары секілді бірнеше өңірде жылу беріле бастаған еді. 

Әлемге танымал әнші Димаш Құдайберген Алматының Орталық стадионында екі күн қатарынан концерт берген Sadraddin-ді құттықтады. Ол жас әншінің анасына арнайы хабарласып, ұлының жетістігіне қуанышын білдіріп, ақ тілегін жеткізді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Sadraddin-нің анасы Айгүл Есқара әлеуметтік желідегі парақшасында Димаш Құдайбергенмен болған телефон әңгімесін бөлісті. Димаш жас әншінің концертінен үзінділер көргенін айтып, кештің жоғары деңгейде өткеніне қуанышты екенін жеткізді.

“Балаңыздың аяқ алысы құтты болсын. Концерттен үзінді видеоларды көрдім. Керемет өтіпті, бәріміз қуанып жатырмыз. Ініміздің алар белесі, жеңісі көп болсын”, – деді Димаш.

Әнші Sadraddin-нің анасының стадионда ұлына қуанып тұрған сәтін көріп, ерекше әсерленгенін де айтқан. Оның сөзінше, бұл көрініс өз концерттерінде анасының қуанған сәттерін есіне түсірген.

“Сіздің қуанып, нұрланып тұрғаныңызды көріп, өз анамның концертімде қуанғанын көргендей әдемі күй кештім. Құтты болсын. Ұзағынан сүйіндірсін”, – деді ол.

Димаш қазір шетелде өз концертіне дайындалып жүргендіктен, Sadraddin-нің Алматыдағы кешіне қатыса алмағанын да түсіндірген.

“Елде болғанда міндетті түрде барып, қолдар едім. Sadraddin, Алла қаласа, халықаралық деңгейге көтеріліп, әлем бойынша стадиондар жинап, концерт беретін күндері көп болсын”, – деп ақ тілегін білдірді Димаш Құдайберген.

Публикация от 𝗔𝗶𝗴𝘂𝗹 𝗘𝘀𝗸𝗮𝗿𝗮 (@aigul_eskara)

Айта кетейік, Sadraddin Алматының Орталық стадионында екі күн қатарынан концерт өткізіп, 70 мың көрермен жинады. Жас әншінің бұл жетістігі әлеуметтік желіде де қызу талқыланды.

Қырғызстанда Орталық Азиядағы ең ірі стадиондардың бірі – “Бішкек Арена” ресми түрде ашылды. Мыңдаған көрермен жиналған салтанатты концертте қазақстандық өнерпаздар да сахнаға шығып, көрші елдің тыңдармандарына хит әндерін ұсынды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

“Бішкек Арена” 5 қазанда ресми түрде ашылды. Ауқымды музыкалық бағдарламаға Қырғызстан мен өзге елдердің ондаған әншісі шақырылған.

Қазақстан атынан Қайрат Нұртас, Ninety One, “Ирина Кайратовна”, Sadraddin, Yenlik, Shiza және аты аңызға айналған “Дос-Мұқасан” ансамблі өнер көрсетті. Бұл әртістердің бірқатары фестивальдің ресми бағдарламасында да көрсетілген.

Қайрат Нұртас пен Мирбек Атабеков бірге ән шырқады

Кештің ерекше сәттерінің бірі – Қайрат Нұртас пен қырғыз әншісі Мирбек Атабековтің дуэті болды.

Екі өнерпаз көрерменге жақсы таныс “Сұранамын” әнін бірге орындады. Әннің түпнұсқасын Мирбек Атабеков орындаған, кейін Қайрат Нұртас оның қазақша нұсқасын тыңдарманға ұсынған.

Екі елдің әншілері бір сахнада ән салған сәт әлеуметтік желіде де тарап, желі қолданушылары оны қазақ-қырғыз өнерін жақындастырған әсерлі дуэттердің бірі деп бағалады.

Қазақстандық жас орындаушылар да қырғыз көрерменінің алдында өнер көрсетті. Ninety One, “Ирина Кайратовна”, Sadraddin, Yenlik пен Shiza жаңа буын қазақстандық музыкасын таныстырса, “Дос-Мұқасан” ансамблі бірнеше буынға таныс әндерімен сахнаға шықты.

Концерт бағдарламасында америкалық Redfoo мен Party Rock Crew, сондай-ақ Өзбекстанның “Ялла” ансамблі секілді шетелдік өнерпаздар да болды.

Жеті сағатқа созылған концерт

Салтанатты кеш бірнеше сағатқа созылды. “Бішкек Арена” 51 мыңнан астам көрерменге есептелген. Іс-шараға кіру тегін болғанымен, көрермендер алдын ала электрон билет алып, Face ID арқылы верификациядан өтуге тиіс болды.

Ал қазақстандық өнерпаздардың жаңа арена сахнасында көптеп өнер көрсетуі кештің басты ерекшеліктерінің біріне айналды.

Қазақстандық әке үш баласының үшеуі де АҚШ университеттеріне грантпен түсіп, жетістікке жетуі үшін бала тәрбиесінде қандай ұстанымдарды басшылыққа алғанын айтты. Оның 15 қағидасының ішінде жылына бір-ақ рет балмұздақ жеуге рұқсат беру, тәттіні мүлде шектеу, үй жинау мен тамақ дайындауға міндеттеу, теледидар көрмеу және смартфонды 16 жасқа дейін ұстатпау сияқты ережелер бар. Алайда оның жазбасы желі қолданушыларының пікірін екіге бөлді. Бір тарап ата-ананың ұстанымын қолдаса, енді бірі балаларды шектен тыс қатаң тәрбиелегенін айтып, сынға алды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

“Кәмпит, балмұздақ, тәтті жемейді, теледидар көрмейді, смартфонға да уақыт шектеулі”

Қазақстандық Ерлан есімді үш баланың әкесі өз тәжірибесін желіде бөлісті. Айтуынша, балаларының бүгінгі жетістігіне берген тәрбиесі әсер еткен. 

Оның 15 қағидасы мынадай:

• Біріншіден үйде кәмпит, тәттілер сияқты тағамдар болған жоқ. Газды сусындарға да рұқсат бермедік. Балмұздақты да өте сирек, шартты түрде жылына бір рет қана жейтін. Көбірек көкөніс, жеміс, жаңғақ, ботқа және ет жеуге мән бердік;
• Екіншіден телефон мен экран уақытын шектеу. Ұлымыз 16 жасқа дейін смартфон ұстамады. Соның арқасында ол көбірек кітап оқып, сурет салатын. Үйден шыққанда теледидардың, компьютердің және PlayStation-ның сымдарын өзімізбен бірге алып кететінбіз. Яғни балалардың экран алдында ұзақ отыруына мүмкіндік болмады;
• Үшіншіден теледидар көрмедік. Үйге кабельдік те, кәдімгі телеарналарды да қоспадық;
• Төртінші қағида – оларды спортқа баулу. Балаларды өзімнің кроссфит жаттығуларыма ертіп баратынмын. Алғашында олардың барғысы келмеді. Кейін "бару керек" деген кезең болды. Одан кейін "жарайды" деп келетін болды;
• Бесінші қағида –  туыстармен араласу. Балалары әжесінің де қамқорлығын көріп өскен;
• Алтыншы қағида – өз бетінше әрекет етуге үйрету.  Балалар сабақтарына көмектесуді сұрағанда, әдетте олардың тапсырмаларын өзім орындап бермейтінмін. Басты мақсат баланы өз бетімен ізденуге және мәселенің шешімін табуға үйрету;
• Жетінші қағидасы – балаларды үй шаруасына араластыру. Балалар үй шаруасына міндетті түрде көмектесетін: ыдыс жуатын, үй жинайтын, тамақ дайындайтын;
• Сегізінші қағида – үнемшілдік пен қарапайымдылық. Балаларды жарықты қажет болмаса өшіруге, суды босқа ағызып қоймауға үйреттік. Кафеге барғанда да артық нәрсеге тапсырыс бермейтінбіз. Мысалы, нан, лимонад, шай, десерт сияқты қосымша дүниелерді әдетте алмайтынбыз. Негізгі тамақ пен суға ғана тапсырыс беретінбіз. Балаларға тым көп сыйлық алып бермедік. Сондай-ақ оларды қымбат брендтерге немесе үнемі жаңа нәрсе сатып алуға қызығуға тәрбиелеген жоқпыз;
• Тоғызыншы қағида – ана тілі мен ұлттық мәдениетті ұстану. Балаларымыздың барлығы қазақ мектебінде оқыды. Қыздарға бастапқыда қазақ тілін жеткілікті білмегендіктен қиын болды. Бірақ олар біртіндеп бейімделіп, кейін үздік оқушылардың қатарына қосылды.Сонымен қатар олар алты-жеті жыл музыка мектебінде оқыды. Домбыра тартты, ұлттық әндер айтты. Қонақтардың алдында, тойларда және түрлі концерттерде өнер көрсетті.
• Оныншы қағидасы – балалардың түрлі үйірмелерге қатысуы мен өз бастамаларын жүзеге асыруы. Жоғары сыныптарға келгенде оларға өз клубтарын ашып көруді тапсырдым. Ұлым бизнес-клуб ашты.Үлкен қызым биология клубын ашты. Ал кіші қызым American Corner-да физика клубын құрды.
• Он бірінші қағида – университетке түсуге алдын ала дайындалу. Балалардың барлығы Назарбаев зияткерлік мектебіне түсуге дайындалды және арнайы оқу орталықтарына барды. Ұлымыз Назарбаев зияткерлік мектебіне түсті, ал қыздарымыз түсе алмады. Ұлымызға онда оқу оңай болды. Ал қыздарымыз оқуын кәдімгі қазақ мектебінде жалғастырды. 9–10-сыныптардан-ақ IELTS пен SAT емтихандарына дайындала бастады;
• Он екінші қағида – балалардың өз бастамаларын қолдау. Кіші қызымыз FLEX бағдарламасына өтінішті өзі берді. Тесттерден өтіп, сұхбаттарға қатысты. Біз оның бұл бағдарламаға қатысып жүргенін тіпті білмедік. Ол іріктеудің негізгі кезеңдерінен өтіп қойғаннан кейін ғана бұл туралы білдік;
• Он үшінші қағида – ұйымдастырушылық қабілетін дамыту. Уақыт өте келе қыздарымыз түрлі үйірмелер ұйымдастыруды, стартаптар мен ғылыми жобаларды іске қосуды үйренді. Олар ҚазҰУ және Назарбаев Университетімен де бірлесіп жұмыс істеді. Қарттар үйлерінде қайырымдылық концерттерін ұйымдастырды. Алматы мен Астанада шетелдік университеттерге түсу туралы форумдар өткізді. Осының бәрін ұйымдастыру барысында демеушілерді, серіктестерді, спикерлер мен қатысушыларды өздері іздеп, тарта білді;
• Он төртінші қағида – мотивация мен ата-ананың жеке үлгісін көрсету. Өзім АҚШ-та "Болашақ" бағдарламасы бойынша оқып, Массачусетс технологиялық институтында магистратура бітірдім. Біз оларға өз тәжірибеміз туралы айтып отырдық. Білім адамның болашақта көбірек мүмкіндікке ие болуына, жақсы мансап құруына жол ашатынын түсіндірдік. Тек айтып қана қоймай, осы қасиеттерді өзіміз де ісімізбен көрсетуге тырыстық;
• Он бесінші қағида – талапшылдық пен бірізділік. Қатал ата-ана болдық. "Керек" болса — керек. "Болмайды" десек — болмайды. Бір ата-ананың қойған тыйымын екіншісінен рұқсат алып айналып өтуге болмайтын. Яғни балалар ата-ананың біреуінен "жоқ" деген жауап алса, екіншісінен барып "иә" деген жауап ала алмайды. Кейде бұл ережелерді өзіміздің сақтауымыз да қиын болды. Бірақ ұзақ мерзімді перспективада балалар үшін бірізділік пен тұрақты талаптың пайдасы көбірек болады деп есептедік.

Ерланның айтуынша ұлы SAT-қа өз бетімен дайындалып, емтиханды бірінші рет тапсырғанда 1440 балл жинаған. Ал қызы онлайн курстар арқылы дайындалып, емтиханды бес рет тапсырып, соңында 1530 балл жинаған. Ол бүгінде балаларының оқуда озат болып, үздік нәтижелерге жеткенін алға тартты. 

Дегенмен ол осы тұста әр отбасы бала тәрбиесінде өз жолын таңдауы керек екенін жеткізді. Айтуынша нәтиже бәрібір балалардың өздерінің қаншалықты күш салатынына байланысты. 

“Университетке түсу, мансап құру немесе көп ақша табу — біз үшін басты мақсат емес. Ең бастысы — бақытты өмір сүру. Біз адамның еңбек ете білуі, тәртіпті болуы және қиындыққа қарамастан өз мақсатына ұмтылуы бақытты өмір құруға көмектеседі деп сенеміз. Сондықтан балаларымызда ең алдымен осы қасиеттерді қалыптастыруға тырыстық. Ал сіздердің бала тәрбиесіндегі негізгі ұстанымдарыңыз қандай?”, – деп сұрады ол желі қолданушыларынан.  

 “Балаларыңыздың мақсаты сізден қашу болған екен...”  

Дегенмен желіде қазақстандықтар бұл әкенің ұстанымдарымен келіспей наразылықтарын жеткізді. Айтуынша, баланың жетістікке жетуі әр қадамын аңдумен өлшенбейді. 

Дегенмен автордың жазған қағидаларына тәнті болғандар да кездесті. 

Дегенмен көпшілік пікір балаларды балалық шақтың бар қызығын көріп, еркін өсіру керек деген ұстанымда екендерін жазды. 

Қазақстанда пойыз жолаушыларына Starlink спутниктік интернеті арқылы WhatsApp, Telegram және Aitu мессенджерлерінде тегін хат алмасуға мүмкіндік беру жоспарланып отыр. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Үкімет отырысында 108 пойыздың 1 500-ден астам вагонына тиісті жабдық орнатылғаны айтылды. Бұл пойыздар 51 бағыт бойынша қатынап, жылына 11 миллионнан астам жолаушы тасымалдайды.

Қазір жолаушылардың интернетті қандай шарттармен пайдаланатыны “Транстелеком” компаниясымен талқыланып жатыр. Жоспар бойынша, WhatsApp, Telegram және Aitu арқылы мәтіндік хабарламалар жіберіп, сапарға қажет ақпаратты тегін алуға болады.

Алайда қызметтің қашан іске қосылатыны әзірге белгісіз. Сонымен қатар видео көру, қоңырау шалу және интернеттің басқа мүмкіндіктерін пайдалану ақылы бола ма, ол да нақтыланбаған.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстандағы бірқатар жолаушы пойызында интернет қолжетімді бола бастағаны туралы жазған едік. Сол кезде Көлік министрлігі теміржол көлігін цифрландыру аясында бес әлеуметтік маңызы бар бағыттағы пойыздарды спутниктік байланыс арқылы Wi-Fi желісіне қосылғанын айтты.