Жамбыл облысында жасөспірімдер арасындағы жанжалдан кейін тоғызыншы сынып оқушысы ауыр халде жансақтау бөліміне жеткізілген. Полиция аталған дерек бойынша қылмыстық іс қозғады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Оқиға 31 қазан күні кешке Жамбыл ауданына қарасты Бірлесу-Еңбек ауылында болған.

Зардап шеккен жасөспірімнің туыстарының айтуынша, бала өзінен үлкен оқушылар белгіленген кездесуге кешіккені үшін соққыға жығылған болуы мүмкін. Олар ауылда мектеп оқушылары арасында әлімжеттік барын алға тартады. 

Туыстарының сөзінше, жасы үлкен жасөспірімдер кішілерге түрлі тапсырма орындатып, олардан ақша жинайды. Ал айтқандарын орындамаған немесе кездесуге кешіккен балаларды жазалайтын көрінеді. 

Алайда бұл ақпарат әзірге ресми түрде расталған жоқ.

Қазір зардап шеккен оқушы жансақтау бөлімінде жатыр. Ол өкпені жасанды желдету аппаратына қосылған. Дәрігерлердің мәліметінше, баланың жағдайы өте ауыр әрі тұрақсыз. Оған қарқынды ем жүргізіліп жатыр.

Жамбыл облыстық білім басқармасының хабарлауынша, 31 қазан күні кешке Жастар аллеясында кәмелетке толмағандар арасында жанжал болған. Алдын ала мәлімет бойынша, жасөспірімдердің бірі екіншісінің кеуде тұсынан жұдырықпен ұрған.

Облыстық полиция департаменті аталмыш дерек бойынша қылмыстық іс қозғалғанын мәлімдеді. Полицияның мәліметінше, оқиғаға қатысы бар барлық адам ұсталып, полиция бөліміне жеткізілген.

Сонымен қатар жергілікті тұрғындар оқиғаның Жастар аллеясында емес, жасөспірімдер жиі жиналатын ауылдық клубтың маңында болғанын айтады. Бұл мәлімет те әзірге ресми органдар тарапынан нақтыланбаған.

Еске салсақ, бұған дейін Қызылордада 14 жастағы жасөспірім қатарласының қолынан қаза тапқаны туралы жазған едік. 

Осы жылдың көптен күтен премьераларының бірі – "Кек алушылар: Доктор Дум" фильмі Қазақстанда үлкен экранға кешірек жол тартады. Әлем бойынша фильм 18 желтоқсаннан бастап көрсетілсе, бізде тек 2027 жылдың 7 қаңтарында көрерменге жол тартпақ. Айта кетері, шетелдік блокбастердің прокатқа кеш шығуы елде алғаш болып отырған жоқ. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі 98mag.kz басылымына сілтеме жасап хабарлайды. 

Қазақстандықтар үздік премьераларды әлеммен бірге, тіпті кейде 1 күн бұрын тамашалап үйреніп қалған. Бірақ жағдай осы жазда өзгеріп сала берді. Алдымен "Одиссея" халықаралық тұсаукесерден 6 күнге кешігіп көрсетілсе, кейін "Өрмекші адам: Жаңа күн", "Моананың" көрсетілімі 1 айға кешікті.  Көрермен 7 жылдан бері күткен "Кек алушылардың" жалғасы ел аумағына енді үш аптаға кешігіп көрсетілмек. Бұл жағдайға қатысты бірден бірнеше теория талқыланып жатыр. 

Прокаттағы цензура

"Курсив" басылымы жазғандай, Қазақстандағы ірі премьералардың кешуілдеп көрсетілуіне прокат куәлігін беру тәртібінің өзгеруі себеп болуы мүмкін. 16 маусымнан бастап құжаттың қаралуы 7 жұмыс күнінен 30 жұмыс күніне дейін ұзартылды. Бұл кейінге қалдырылған тұсаукесерлер датасымен дәл келеді.

Бірақ Мәдениет министрлігі Bes.Media басылымына берген жауабында өзгерістерге қатысы жоғын айтқан. Мәдениет комитеті дистрибьюторға сілтеме жасап, фильмнің шығу уақытын құқық иеленуші мен дистрибьютор белгілейтінін атап өтті. 

Мәселенің себебі прокаттағы бәсекеде де болуы мүмкін. Кей басылымдардың мәліметінше, прокаттың шегерілуі дистрибьютордың көп табыс табуды мақсат етуімен байланысты. "Дөңнің" (Дюна – ред.) үшінші бөлігінің премьерасына қатысты дау "Кек алушылардың" шығу уақытының ауыстырылуына себеп болуы мүмкін. Мұның жауабын мына екі мәселеден іздеуге болады.  

Біріншіден, "Дөң" (Дюна – ред.) "Кек алушылар" секілді алып блокбастерді қалай "сескендіре алды"? "Дөңнің" (Дюна – ред.) алғашқы екі бөлігі жалпы прокатта 1,1 миллиард доллар, "Кек алушылар: Финал" 2,9 миллиард доллар жинап, тарихтағы ең кассалы фильм атанды,  

Екіншіден, қазақстандық дистрибьюторлар бұл қақтығысты неге айналып өткісі келді? Әлемде көптен күткен қос блокбастердің қатар шығуына қатысты оң пікір қалыптасқан. Оның үстіне осындай қадам "Барбенгеймердің" жетістігін қайталаудың бірі жолы болып көрінеді. 2023 жылы "Барби" мен "Опенгеймер" прокатта бәсекелес болған еді. 

Заңсыз көшірме нарығымен күрес

Madeniet басылымы фильм уақытын ауыстыру киноны заңсыз көшіріп басумен күресу үшін жасалған дейді. Голливудтық студиялар Ресей нарығынан кеткен соң, онда "параллельді прокат" пайда болған. Кинотеатрлар фильмдердің "пираттық көшірмесін" көрсете бастаған. Ал 2023 жылы "Кинопоиск" контенттің негізгі бөлігі Ресейге Қазақстаннан келетінін мәлімдеген. Тіпті мұндай көшірмелердің құны 60 мыңнан 110 мың рубльге дейін жететінін де көрсеткен.  

"Кек алушылар: Доктор Дум" релизінің Орталық Азияда кейінге қалдырылуы Disney-дің өз өнімін ресейлік параллель прокат пен онлайн-көшірмеден қорғауға жасалған қадам деп топшылауға болады. Дистрибьюторлар әзірге бұл жағдайға қатысты пікір білдіруден бас тартып отыр. 

Фильмдердің көшірмесі мен оны сатуды аймақтардағы кинотеатрлар жүзеге асырады деген де пікір бар. Оның үстіне жылдар бойы ірі премьерларды көрсетіп келген алаңдар аяқ асты жаңа блокбастерлерді көрсетпей қалуы да бұл пікірді нақтылай түскендей. Фильм көрсету саясатындағы өзгеріс көшірме жасауға қатысты күдік туындағандықтан, контентті шектеуі ықтимал.  

Құқық иелері белгілі бір кинотеатрларға санкция енгізбейді. Салдарынан бүтін бір аймақ зардап шегеді. Студиялар цифрлық көшірмесін ұсынудан бастап көрерменге көрсетуге дейінгі контент тарату легін қорғағысы келеді. Қауіпсіздікке қатысты қатер туындағанда талаптарды қатаңдатып, фильм көрсетуге дейінгі шарттарды қайта қарайды. Салдарынан нарықта жұмысын әділ атқарып отырған қатысушылар мен көрерменге де зиян келеді. 

Халықаралық кинопрокаттағы мәселе жеке дистрибьюторлардың шешімімен ғана шектелмейді. Фильмді заңсыз көшіру мен тарату контент қорғау жүйесіне қатысты күдікті күшейтеді. Құқық иелері қосымша шектеу енгізсе, нарыққа да әсер етеді. Нәтижесінде кей нарық қатысушыларының кесірінен миллиондаған фанат пен көрермен сүйікті фильмін уақытылы көре алмайды. 

Жаңаөзендік әйел жергілікті перзентхана дәрігерлерін босану кезінде жауапсыздық танытты деп айыптады. Оның сөзінше, дәрігерлердің салғырттығы мен медициналық көмектің жеткіліксіздігі салдарынан сәбиі ауыр жарақат алып, бір қолы сал болып қалған. Stan.kz тілшісі оқиғаның мән-жайын білу үшін аурухана әкімшілігіне ресми сауал жолдады.

Жаңаөзен тұрғыны Айнагүл Бекберген босану кезінде дәрігерлердің салғырттығы мен медициналық көмектің жеткіліксіздігі салдарынан сәбиінің ауыр жарақат алғанын мәлімдеді.

Жаңаөзен қаласының тұрғыны әлеуметтік желіде жергілікті перзентхана дәрігерлерінің үстінен шағым түсірді.

Әйелдің айтуынша, перзентхана басшылығы жіберілген қателікті мойындаған. Алайда дәрігерді жұмыстан бір айға ғана шеттеткен. Жазба авторы дәрігердің қайта жұмысқа кірісіп, басқа балалардың да денсаулығына зиян келтіруі мүмкін екеніне алаңдайтынын жеткізді.

Айнагүл Бекберген сәбиінің жағдайы мен алты ай бойы басынан өткен қиындықтарды бөлісті. Оның айтуынша, ауыр босану салдарынан баланың жүрегі тоқтап, оң қолы сынған, ал сол қолы қимылсыз қалған.

Нәресте 21 күн реанимацияда жатып, бірнеше рет наркоз алған. Анасы баласының жағдайын жақсарту үшін Астана мен Ақтөбеде ем-дом алып, оңалту курстарынан өтіп жатқанын жеткізді.

Айнагүл Бекбергеннің айтуынша, сәбиі алты айға толған. Осы уақыт ішінде олар қимылсыз қалған қолының қызметін шамамен 20%-ға қалпына келтіре алған.

"Ешкімге ренішім жоқ, ешкімді кінәламаймын. Бірақ сол кездегі менің жан дүниемнен өткен жағдайдың да өз жауабы бар деп сенемін. Мен тек балам үшін күресіп келемін. Қазір бар тілегім – баламның жақсы болып кетуі. Иншалла, бұл қол әлі талай жеңіске жетеді. Біз әлі талай белесті бірге бағындырамыз. Қалғанын Аллаға тапсырамын", – деп жазды Айнагүл Бекберген.

"Бірінші жағдай емес..."

Мәселен, пікір қалдырған әйелдердің бірі М.Қ-ның көмегімен екі рет босанғанын жазған. Оның айтуынша, дәрігердің әрекеті мен сөйлеген сөзі көңілінен шықпаған. Сондай-ақ ол босану кезінде толғатып жатқан әйелге "семіріпсің ғой" деп күлгенін, серіктессіз кірген кезде телефонын тартып алғанын айтып, мұндай әрекеттерді орынсыз деп бағалаған. Бұған қоса, акушердің санитарларды жіберіп, ақша сұратқанын да алға тартқан.

Тағы бір әйел 2024 жылғы 2 шілдеде тұңғышын босанған кезде осы дәрігер кезекшілікте болғанын жазған. Оның сөзінше, толғағы басталып, суы кеткен соң кезекші мамандарды шақырғанымен, біраз уақыт ешкім келмеген. Таңғы сағат 03:00 шамасында ғана оны босану бөліміне апарып, Н есімді акушер қабылдаған. Әйел толғақ кезінде акушердің оны қайта-қайта КТГ түсіруге жатқызғанын, ал өзі жатуға шамасы келмегенін айтады. Оның пікірінше, сол сәтте медициналық қызметкерлер босануға көмектесудің орнына ұрысып, зекіген.

Тағы бір пікір қалдырушы жүктілік кезінде бүйрегі ісініп, жағдайы ауыр болғанын, босану кезінде жылағаны үшін дәрігердің ұрысқанын еске алған. Оның сөзінше, дәрігер оны тыныш босанып жатқан басқа әйелге көрсетіп, "қара, қалай тыныш туып жатыр, жылай берме" деген мазмұнда сөз айтқан. Сондай-ақ ол дәрігердің өзіне ғана емес, келініне де дөрекі сөйлегенін жазған.

"Біреудің желіге жазған пікірі негізінде дәрігерді жұмыстан шығара алмаймын"

Жаңаөзен перзентханасының бас дәрігері Марат Қайырғалиевич Stan.kz тілшісіне берген түсініктемесінде оқиғаға қатысты қазір бірнеше бағытта тексеру жүріп жатқанын айтты. Оның сөзінше, аурухана ішіндегі тексеруден кейін акушер-гинеколог М.Қ-ға сөгіс жарияланып, ол бір ай мерзімге кезекшіліктен шеттетілген.

Ол дәрігерді жұмыстан шығару туралы шешімді аурухана басшылығы өз бетінше қабылдай алмайтынын атап өтті. Бас дәрігердің сөзінше, мұндай шараға негіз болатын өрескел заңбұзушылықтар мен тиісті тексеру қорытындылары болуы керек.

Бас дәрігер әлеуметтік желіде аталған дәрігерге қатысты өзге әйелдердің де шағымдары жарияланғанын білетінін жеткізді. Осыған байланысты перзентхана қызметкерлерімен жиналыс өткізіп жатқанын айтты. Сондай-ақ әйелдердің пікірлері мен шағымдарына заң аясында жауап беру үшін заңгерлерді тарту мәселесі қарастырылып жатқанын мәлімдеді.

Оның айтуынша, аурухана басшылығы осы мәселемен де айналысады. Дегенмен мекеменің негізгі міндеті – науқастарға медициналық көмек көрсету деп тоқталды бас дәрігер.

Марат Қайырғалиевич ауруханада жыл сайын шамамен 18 мың науқас емделіп, 3600-ге жуық сәби дүниеге келетінін айтты.

Сондай-ақ өткен жылмен салыстырғанда нәресте шетінеу көрсеткіші 30%-а азайғанын жеткізді. 

Алматыдағы Dostyk Plaza сауда-ойын-сауық орталығына жарылғыш зат қойылғаны туралы хабар түскеннен кейін келушілер эвакуацияланды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

2 қараша күні әлеуметтік желілерде сауда орталығынан адамдардың эвакуацияланып жатқаны түсірілген видеолар тарады. Threads желісінің қолданушылары Dostyk Plaza-ға келушілерді кіргізбей жатқанын жазды.

Желіде тараған ақпаратқа сәйкес, оқиға орнына полиция қызметкерлері мен кинологтар барған. 

Сауда орталығының әкімшілігі де жағдайға қатысты мәлімдеме жасады.

Алматы қалалық полиция департаментінің мәліметінше, 2 қарашада полицияға Dostyk Plaza сауда-ойын-сауық орталығына жарылғыш зат қойылғаны туралы хабар түскен. 

Еске салсақ, бұған дейін ҚазҰУ-да студенттер мен оқытушылар күдік тудырған сөмкеге байланысты эвакуацияланғаны туралы жазған едік. 

Қазақстанда ата-аналар мектептердің отбасы туралы тым көп мәлімет сұрайтынына шағымданып жатыр. Олардың түрлі әлеуметтік желі платформаларында жазғандарындай, мектептер ата-анасының қайда жұмыс істейтінін, қанша табыс табатынын, қандай оқу орнын бітіргенін, тіпті баланың бауырлары туралы да ақпарат жинайтын көрінеді. Кейбір ата-ана мұндай сауалнамаларды толтырудан бас тартқан айтады. Мектептерге бұл мәліметтер не үшін қажет және оларды бермеуге бола ма? Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

"Мектеп пе, әлде прокуратура ма?": Ата-аналар не дейді?

Threads әлеуметтік желісінде қазақстандықтар мектептерде таратылатын сауалнамаларға қатысты наразылығын білдірді. Олардың айтуынша, кейбір мектептер баланың өзіне ғана емес, бүкіл отбасына қатысты ақпарат сұрайтын көрінеді.

Мәселен, threads__kz парақшасында автор мектеп тарапы ата-аналардан отбасы мүшелерінің аты-жөні, телефон нөмірі, мекенжайы, жұмыс орны мен қызметі туралы сауал жолдап, ақпарат беруін сұраған.

"Осы айда мектебіміз барлық отбасы мүшесі туралы мәлімет беруді талап етті. Аты-жөнімізді, телефон нөмірімізді, қайда тұратынымызды, ата-аналардың жұмыс орны мен қызметін, балалардың бауырлары қайда оқитынын көрсетуіміз керек екен. Тіпті қай университетті бітіргенімізді де сұрады. Мұның бәрі не үшін қажет? Статистика үшін бе? Бұл мәліметтер мемлекеттік базаларда онсыз да бар ғой. Неге жеке ақпаратымызды әртүрлі мекеме қызметкерлерінің қолынан өткізуіміз керек?" – деп жазды желі қолданушысы.

Жазба авторы мұншалықты көп ақпарат жинау жеке деректердің бөтен адамдардың қолына түсу қаупін арттырады деп алаңдайтынын да жасырмады.

Ал zarecnyi_nails_kris есімді қолданушы мектептің отбасының жеке өміріне қатысты сұрақтар қойғанын айтып, өзіне мұндай сауалдардың ыңғайсыздық тудырғанын жеткізген.

"Біздің сауалнамада "Балаңызбен қаншалықты жиі уақыт өткізесіз?", "Өз үйіңіз бар ма, әлде жалдап тұрасыз ба?", "Отбасыңыз толық па?" деген сұрақтар болды. Жалақыны сұрамады. Бірақ басқа сұрақтардың өзі ұнамады, сондықтан толтырмадым. Кейін балама психологиялық тест өткізуге рұқсат сұрағанда, директорға барып, бәрінен бас тартатыным туралы екі дана өтініш жазғым келді. Алайда сынып жетекшісі барудың қажеті жоқ деп тоқтатты", – дейді ата-ана.

Тағы бір ата-ана мектептің Balazhan платформасына арналған сауалнамасында отбасы мүшелерінің білімі мен жұмысы ғана емес, тұрмыстық жағдайы да сұралғанын жазған.

"Түсінбеймін, бізде мектеп пе, әлде прокуратура ма? Оларға осыншама жеке ақпарат не үшін қажет? Balazhan платформасында жұбайымның және менің білімімді, баланың әкесі мен анасы қайда жұмыс істейтінін, қандай мамандық иесі екенін сұрайды. Одан бөлек, ата-анасының ажырасқан-ажыраспағанын, бөлек тұратынын, біреуінің шетелде жұмыс істейтінін көрсету керек екен. Тіпті пәтерде, жеке үйде немесе жатақханада тұратынымызды да сұрайды", – деп жазды 1001crystal есімді қолданушы.

Осы жазбаның астына пікір қалдырған тағы бір тұрғын мектептің жалақы мөлшерін де сұрағанын айтқан.

Жазба авторларының басты алаңдайтын мәселесі – жиналған мәліметтердің қайда кететіні және оларды кімдер көре алатыны болып отырған көрінеді. Кейбірі мұндай ақпараттың бөтен адамдардың қолына түсуінен қауіптенетінін де жасырмады.

Мектепке ата-аналардың жеке мәліметтері не үшін қажет?

Оқу-ағарту министрлігінің түсіндіруінше, мектептер оқушылар мен олардың отбасылары туралы мәліметтерді арнайы құжаттарға енгізеді. Бұл тәртіп 2020 жылғы 6 сәуірде қабылданған №130 бұйрықпен реттелген екен. Құжатта мұғалімдер мен мектеп қызметкерлері жүргізуге тиіс құжаттардың тізімі толық көрсетілген. Соның бірі – мектептің әлеуметтік паспорты. Яғни, бұл мектепте оқитын балалардың отбасылық және тұрмыстық жағдайы туралы мәлімет жинақталған құжат.

Ол арқылы мектеп қай баланың әлеуметтік көмекке мұқтаж екенін, қайсысына ерекше көңіл бөлу керегін анықтай алады. Мәселен, көпбалалы немесе аз қамтылған отбасылар, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар туралы мәліметтер жиналады. Сондай-ақ құжаттарда ата-аналардың білімі, жұмыс орны, мекенжайы мен телефон нөмірі көрсетіледі. 

Алайда министрлік ата-аналардың нақты қай жоғары оқу орнын бітіргені, қандай қызмет атқаратыны және балалардың аға-әпкелері қайда оқитыны туралы мәліметтер мектепке не үшін қажет екенін түсіндірген жоқ.

Balazhan платформасына қандай мәліметтер енгізіледі?

Ата-аналардың наразылығына себеп болған тағы бір мәселелердің бірі – Balazhan платформасы. Министрлік түсіндіруінше, бұл жүйе мектеп психологтары мен әлеуметтік педагогтердің жұмысын жеңілдету үшін енгізілген. Яғни бұрын мектептер оқушылар мен олардың отбасылары туралы ақпаратты қағазға жазып, әртүрлі құжатта сақтаған. Енді осы мәліметтер бір электронды жүйеге жиналып жатыр. Алайда ведомство жаңа платформа енгізілгенімен, ата-аналардан бұрынғыдан көп ақпарат сұралмауы керек деп отыр.

Жүйеге баланың отбасылық жағдайы, ата-анасы және әлеуметтік жағдайы туралы мәліметтер енгізілетін көрінеді. Ведомство бұл ақпараттың кімдерге қолжетімді болатынын да түсіндірді.

"Жеке деректерге тек өз қызметтік міндеттері шегінде мектептің уәкілетті қызметкерлері қол жеткізе алады. Олар платформаға электрондық цифрлық қолтаңба арқылы кіріп, ақпараттың құпия сақталуын қамтамасыз етуге міндетті", – деп мәлімдеді ведомство.

Ата-аналар жеке мәліметтерін беруден бас тарта ала ма?

Ата-аналарды алаңдатқан басты сұрақ – мектеп талап еткен ақпараттың бәрін ұсыну міндетті ме деген сауал болып отыр. Мысалы, ата-ана өзінің жалақысы, бітірген университеті немесе отбасы мүшелері туралы мәлімет бергісі келмесе, не болады?

Бұл мәселеге қатысты Оқу-ағарту министрлігінің Балалардың құқықтарын қорғау комитеті былай деп түсініктеме берді:

"Ата-аналардың тиісті ақпаратты ұсынуы – баланы оқыту, тәрбиелеу және қолдау барысында отбасы мен білім беру ұйымының өзара әрекеттесуінің бір бөлігі", – деп жауап берді комитет.

Алайда ведомство ата-аналар нақты қандай мәліметтерді беруге міндетті екенін, қай ақпаратты ұсынудан бас тарта алатынын және мұндай жағдайда балаға қандай да бір шектеу қойыла ма деген редакция сұрағына да нақты жауап бермеді.

Баланы психологиялық тексеруден бас тартуға бола ма?

Әлеуметтік желіде кей ата-ана балаларынан психологиялық тест алуға да қарсы екенін жазған. Олар тексеру нәтижелері қайда сақталатынын және кейін қандай мақсатта қолданылатынын білгісі келгендерін айтады Оқу-ағарту министрлігінің түсіндіруінше, ата-аналар баласына психологиялық-педагогикалық көмек көрсетуден белгіленген тәртіппен бас тарта алады. Ол үшін мектеп әкімшілігіне жүгініп, өтініш білдіру керек екен.

Еске салсақ, бұған дейін қазақстандық мұғалімдер балалар мен ата-аналардың жеке мәліметтерін жинауға арналған Balazhan платформасына наразылық білдірген еді. Олардың айтуынша, мектеп басшылығы ұстаздарды жүйеге ақпарат енгізуге мәжбүрлеген. Бұл мұғалімдердің жұмыс жүктемесін едәуір арттырған.

Қазақстанда автомобиль жолдарын салу және жөндеу кезінде анықталған заңбұзушылықтар бойынша 33 сотқа дейінгі тергеп-тексеру басталды. Мәліметке сәйкес, мемлекетке келтірілген залал шамамен 8 миллиард теңге болды. Негізсіз тендерлердің күшін жою арқылы 36 миллиард теңге бюджет қаражаты үнемделген. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Премьер-министр Олжас Бектенов автомобиль жолдары саласын реформалау мәселелері жөнінде кеңес өткізді. 

Бас прокурордың бірінші орынбасары Жандос Өміралиевтің айтуынша, тексерулер барысында жолдарды жоспарлау, салу және пайдалану кезеңдерінде жүйелі заңбұзушылықтар анықталған. Қазір осы фактілер бойынша 33 сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүріп жатыр. Келтірілген залалдың мөлшері – шамамен 8 миллиард теңге.

Сонымен қатар негізсіз шарттар мен мемлекеттік сатып алу жоспарларының күшін жою нәтижесінде 36 миллиард теңге көлеміндегі шығын үнемделген. Атап айтқанда, бұрын жөнделген жолдарды, тіпті мердігерлердің кепілдік міндеттемесі әлі аяқталмаған учаскелерді қайта жөндеуге тендер жариялау деректері анықталған.

Осыған байланысты жол құрылысына арналған нормативтерді жаңарту, битум сапасын жақсарту және жаңа технологияларды енгізу ұсынылды. Атап айтқанда, Superpave технологиясы мен полимерлі-модификацияланған асфальтбетонды қолдану, жол жабынын бұзбай тексеру әдістерін енгізу және зертханалық бақылауды күшейту мәселелері талқыланды.

Бұдан бөлек, ауыр жүк көліктерінің жолға түсіретін салмағын бақылау күшейтілмек. Автоматтандырылған өлшеу станцияларын айналып өту және салмақ-габарит талаптарын бұзу деректерін автоматты түрде тіркеу тетіктерін заңнамалық тұрғыда бекіту ұсынылды. Цифрлық бақылау құралдарын бірыңғай E-Kolik жүйесіне біріктіру де жалғасып жатыр.

Жиын соңында Олжас Бектенов автожол саласын реформалау жөніндегі жұмыс тобына қараша айының соңына дейін ұсыныстардың кешенді пакетін әзірлеуді тапсырды. Құжатта жолдардың мерзімінен бұрын бұзылу себептерін жою және мердігерлердің жұмыс сапасына жауапкершілігін арттыру шаралары қамтылуы тиіс.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстан үкіметі жеңілдетілген декларация негізіндегі арнаулы салық режиміне қатысты ел бойынша 2-3%-дық бірыңғай мөлшерлеме енгізу туралы депутаттың ұсынысын қолдамағаны туралы жазған едік. 

Threads әлеуметтік желісінде 17 жастағы Аружан есімді астаналық қыз қазақстандықтардан көмек сұрап жазды. ЖОО-да онымен бірге оқыған топтастары арасында жанжал туындап, олар бойжеткеннің телефон нөмірін, жеке ақпарат және суретін Telegram-арналарға таратып жіберген. Бұл туралы Stan.kz ақпараттық агенттігі хабарлайды. 

Қыздың айтуынша, оқиға 19 қазанда оқу орнында басталған. Ол оқытушыға тапсырманың қай уақытта жіберілгенін дәлелдеу үшін скриншот көрсеткен. Бұған дейін оқытушы студенттердің бірінің өзіне қатысты балағат сөздер қолданғанына назар аударған.

“Осыдан кейін маған қысым жасала бастады. Екі қыз менің телефонымды күштеп тартып алуға тырысып, жеке хат-хабарларымды көрсетуді талап етті. Мен бас тарттым, өйткені жеке өміріме және хат-хабарлардың қол сұғылмаушылығына құқығым бар деп санаймын. Олар менің соңымнан еріп, даусын көтеріп, шағым айтып, психологиялық қысым көрсетуді жалғастырды. Мен кетуге, жанжалдан аулақ болуға, жеке шекараларымды қорғауға тырыстым”, – деді.

Қыз жанжалдан қашып, оқу ғимаратынан кетуге тырысқанын айтты. Алайда сыртқа шыққан кезде бұрынғы құрбыларының бірі оны кеуде тұсынан бірнеше рет қатты итерген. Осыдан кейін денсаулығы нашарлап, медициналық көмекке жүгінуге мәжбүр болған. Қыздың мәлімдеуінше, медициналық тексеру кезінде плевра қуысында сұйықтық жиналғаны анықталған. Оқиғадан кейін ол анасына болған жағдайды айтып берген. Оқу орны әкімшілігінің қатысуымен түсіндіру жұмыстары жүргізілген. Алайда қыздың сөзінше, оның ұстанымы толық тыңдалмай, керісінше, бірнеше студент тарапынан агрессия көрсетті, өтірік айтты және жанжалды өзі бастаған деген айыптауларға тап болған. Кейін қыз құқық қорғаушы мен психологтың көмегіне жүгініп, арыз жазғанын жеткізді.

Жеке деректер Telegram-ға жарияланған

Қыздың айтуынша, жағдай 28 қазаннан кейін одан әрі ушыға түскен. Сол күннен бастап оған бұрын-соңды танымаған адамдар хабарласа бастаған. Олар оның аты-жөнін, телефон нөмірін, өзі туралы кейбір мәліметтерді, тіпті анасына қатысты ақпаратты да білген.

“28 қазанда маған мүлдем бейтаныс нөмірлер жаза бастады. Мен ешқашан кездестірмеген адамдар менің атымды, телефон нөмірімді, мен туралы кейбір мәліметтерді, тіпті анам туралы ақпаратты білетін. Кейіннен менің суреттерім қорлау, балағат сөздермен және менің абыройыма кереғар хабарламалармен бірге Telegram-арналарда жарияланғанын білдім”, – деді бойжеткен.

Ол бұл жағдайды жай ғана студенттер арасындағы келіспеушілік деп қарастыруға болмайтынын айтады. Себебі қазір мәселе өзінің жеке өміріне, психологиялық жағдайына және қауіпсіздігіне тікелей әсер етіп отыр.

"Неліктен мұндай жағдайға тап болғанымды түсінбеймін"

Қыздың сөзінше, ол бұрынғы курстастарымен жақсы қарым-қатынаста болған, оларға көмектесіп, қолдау көрсетуге тырысқан. 13 жыл бойы актерлік өнермен айналысып, түрлі байқауларға қатысқан. Журналистика саласында білім алуға талпынып, қоғамдық жұмыстарға да араласқан.

“Мен Қазақстанда көптеген жасөспірімдер буллингке, қорлауға, ұжымдық қысым мен қудалауға тап болатынын білемін. Қыздар сексуалдандыруға, фотосуреттерді таратуға, жалған айыптауларға және оларды қоғам алдында масқаралауға тырысады. Көпшілігі үндемейді. Үндемейді, өйткені қорқады.Үндемейді, өйткені оларға сенбейді. Олар жеке мәселелерін көпшілікке шығарғысы келмегендіктен үндемейді. Салдарынан қорқып, үндемейді. Бірақ біз бұл мәселені шындап қабылдай бастағанша, тағы қанша жасөспірім осындай жағдайдан өтуі керек?”, – деп сөзін қорытындылады бойжеткен қыз.

Оның айтуынша, бұрынғы тобынан кету туралы шешімді өзі қабылдаған және мұны ешқандай жария айыптаусыз, тыныш жолмен жасаған. Алайда кейін студенттер арасындағы қарым-қатынас нашарлап, өзіне қатысты сырттай әңгімелер, мазақтау және ұжымдық қысым басталған. Қыз өзінің басынан өткен жағдайға әділ баға беріліп, жеке деректерін таратқандар анықталғанын қалайды. Сондай-ақ өзінің және отбасының қауіпсіздігі қамтамасыз етілуін сұрайды.

Жеке деректерді тарату заңмен жазалануы мүмкін

“Human Rights Lawyers” бюросының басшысы Ләззат Рақишеваның айтуынша, 17 жастағы қыздың жеке деректерін, фотосуреттері мен телефон нөмірін келісімінсіз Telegram-арналарда жариялау жеке өмірге қолсұғылмаушылықты бұзу және дербес деректерді заңсыз жинау немесе тарату белгілеріне жатуы мүмкін.

Сарапшы жарияланымның мазмұны мен мақсатына қарай өзге де құқық бұзушылық белгілері анықталуы мүмкін екенін атап өтті. Мәселен, егер адамның фотосуреттері мен жеке мәліметтері оны көпшілік алдында кемсіту, мазақ ету немесе қудалауды ұйымдастыру мақсатында жарияланса, бұл кибербуллинг белгілерін қамтуы мүмкін.

"Егер жарияланымда адамның ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін көрінеу жалған ақпарат болса, бұл жала жабу ретінде бағалануы мүмкін. Ал әдепсіз түрде кемсіту сипатындағы сөздер қолданылса, қорлау белгілері болуы ықтимал", – деп түсіндірді Ләззат Рақишева.

Сонымен қатар сарапшы дербес деректерді белгілі бір талаптарды орындату үшін жариялау жағдайларына да назар аударды. Мысалы, адамды ақша аударуға немесе интимдік сипаттағы фотосуреттер жіберуге мәжбүрлеу мақсатында оның жеке мәліметтерін таратумен қорқытса, мұндай әрекетте бопсалау белгілері болуы мүмкін. Ләззат Рақишева қыздың кәмелетке толмағанын да ескеру қажет екенін айтты. Оның пікірінше, мұндай жағдайда баланың құқықтары мен қауіпсіздігін қорғауға ерекше назар аударылуы тиіс.

Оқу орны әкімшілігі буллингке көз жұма қараса, жауапқа тартылуы мүмкін

Ләззат Рақишеваның айтуынша, оқу орны әкімшілігінің мұндай жағдайдағы міндеттері оқиғаның қай жерде болғанына, оған кімдердің қатысқанына және басшылықтың бұл туралы хабардар болған-болмағанына байланысты. Егер қысым оқу үдерісімен байланысты болса, мысалы, оны сыныптастары немесе курстастары ұйымдастырса, студенттер арасындағы чаттарда жалғасса немесе педагогтерге белгілі болса, оқу орнының әкімшілігі жағдайға араласып, тиісті шаралар қабылдауы керек. 

Сарапшының түсіндіруінше, ең алдымен, білім беру ұйымы қауіпсіз орта қалыптастырып, жәбірленушіні одан әрі қысымнан қорғауға міндетті. Кәмелетке толмаған қыздың өзі немесе ата-анасы ауызша не жазбаша шағым түсірсе, өтінішті тіркеп, жағдайды қарастыруы қажет. Сондай-ақ оқу орнының психологын тартып, балаға психологиялық көмек көрсетуді ұйымдастыруы керек.

"Егер жарияланымда қылмыстық құқық бұзушылық белгілері байқалса, мысалы, жала жабу, бопсалау немесе жеке өмірге қолсұғылмаушылық фактілері болса, әкімшілік полицияға немесе осы оқу орнына бекітілген кәмелетке толмағандар істері жөніндегі инспекторға хабарлауы қажет", – деп түсіндірді Ләззат Рақишева.

Оның айтуынша, егер жеке деректерді таратқан адам осы оқу орнының студенті болса, әкімшілік оның кім екенін анықтап, ата-анасын шақырып, оқу орнының ішкі тәртібі мен заңнамаға сәйкес шаралар қабылдауы керек. Сарапшы оқу орны басшылығы болған жағдайдан хабардар бола тұра, оны елемей, қажетті шараларды қабылдамаса, жауапкершілік мәселесі туындауы мүмкін екенін атап өтті.

Мұндай жағдайда не істеу керек?

Ләззат Рақишеваның пікірінше, мұндай жағдайда жәбірленуші ең алдымен құқық бұзушылыққа қатысты дәлелдерді сақтап қоюы керек. Себебі жанжалға қатысы бар адамдар Telegram-дағы жазбаларды немесе хабарламаларды кейін өшіріп тастауы мүмкін.

Сарапшының айтуынша, жәбірленуші жарияланымдардың скриншоттарын түсіріп, экранды бейнежазбаға жазуы қажет. Онда арнаның атауы, пайдаланушы аты, жарияланымның сілтемесі, жазбаның мәтіні, фотосуреттері мен телефон нөмірінің жарияланғаны анық көрінуі маңызды. Сондай-ақ жазбаны орналастырған адамның профилі туралы мәліметтерді сақтаған жөн. Бұдан бөлек, бейтаныс адамдардан келген хабарламалар мен қоңыраулардың тарихын, қорқыту сипатындағы жазбаларды және басқа да дәлелдерді өшірмей сақтау керек.

Құқыққорғаушы қыздың жасы 17-де болғандықтан, құқықтарын қорғау кезінде анасы немесе басқа заңды өкілімен бірге әрекет еткенін дұрыс санайды. Жиналған материалдарды полицияға арызбен бірге ұсынып, жеке деректерді заңсыз тарату, қорқыту және өзге де ықтимал құқық бұзушылықтарды тексеруді талап етуге болады.

Қыз қайда жүгіне алады?

Ләззат Рақишеваның айтуынша, 17 жастағы қыз ең алдымен балалардың құқықтарын қорғау мәселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығының 111 нөміріне хабарласа алады. Орталық тәулік бойы және құпия түрде жұмыс істейді. Сондай-ақ ол өзі оқитын оқу орнына бекітілген кәмелетке толмағандар істері жөніндегі полиция инспекторына немесе тұрғылықты жері бойынша полиция басқармасына арыздана алады.

Сарапшының түсіндіруінше, қыз бастапқы кеңес алу үшін полицияға өз бетінше жүгіне алады. Ал қылмыстық іс жүргізу кезінде оның кәмелетке толмаған тұлға ретіндегі мәртебесі ескеріліп, заңды өкілінің қатысуы қамтамасыз етілуі керек.

Мұндай істерді полиция органдары, атап айтқанда, Киберқылмысқа қарсы күрес басқармасы қарайды. Цифрлық іздер неғұрлым толық әрі нақты жиналса, істің нәтижелі әрі жедел қаралуына соғұрлым көмегі тиеді.

Қандай материалдарды жинау қажет?

• Смартфоннан немесе компьютерден түсірілген егжей-тегжейлі скриншоттар;
• Экранның бейнежазбасы;
• Бірегей цифрлық идентификаторлар;
• Жарияланымдар мен Telegram арналарының мәтіндік форматтағы сілтемелері;
• Оқиғаға куә болған адамдардың байланыс деректері.

Жиналған барлық файлдарды бір USB-флеш-жинақтағышқа (флешкаға) сақтауға немесе басып шығаруға болады.

Сөз соңында Ляззат Рақишева “Human Rights Lawyers” жәберленушіге психологиялық тұрғыдан қолдау көрсетіп жатқанын және заңгерлік көмек көрсетіп жатқанын айтты.

Департамент жауабы

Бойжеткеннің жазған жазбасына пікірлер алаңына Полиция департаменті де пікірін білдірген. Өз жауабында іс "Сарайшық" аудандық полиция басқармасының ақпаратты есепке алу кітабына тіркелген.

“Оқиғаның барлық мән-жайын анықтау бойынша тексеру жүргізіліп жатыр. Тексеру қорытындысы бойынша тиісті құқықтық баға беріледі”, – деп жауап берді “Сарайшық” аудандық полиция департаменті.

Осы оқиға аясында бойжеткеннің оқитын университетінен де редакция жауап алуға тарысты. Алайда өз жазбасында ол Астанадағы қай университетте оқитынын жазбаған және материал шыққанша, ол журналистің жазған хатына жауап бермеді.

Еске сала кетейік, Еуразия Ұлттық университеті магистранттарының жеке деректері Google-кестеге жинақталған. Білім алушылардың айтуынша, сілтеме бірнеше адамның қолына түскен. Ал университет ақпараттың ашық әрі бәріне қолжетімді болғанын растамады.

Алматы тауларында екі тәулік бойы аязда қалып қойған 16 жастағы жасөспірімнің жағдайы қазір жақсы. Ол ауруханада дәрігерлердің бақылауында жатыр. Анасының айтуынша, жасөспірім тауға достарымен бірге шыққанымен, олар кері қайтқан соң, Сәтбаев шыңын жалғыз бағындыруды ұйғарған. Баласының жоғалып кеткенін білген отбасы бірнеше сағат бойы таудан көз алмай, оның аман оралуын күткен. Stan.kz тілшісі жасөспірімнің анасы тілдесіп, оқиғаның мән-жайын сұрады.

“Достары кері қайтқан, ал өзі шыңға қарай жалғыз кеткен”

Жасөспірім Сәтбаев шыңына жалғыз көтерілген. Ал оны іздеу жұмыстарына ағасы да қатысып, інісіне жетуге тырысқан. Алайда мұз басқан тік беткейден әрі өте алмаған.

Ағасы әлеуметтік желідегі жазбасында іздеу кезінде 3600 метр биікте, −15°C аязда 13 сағаттан астам уақыт болғанын айтқан. Ал інісі −20°C суықта шамамен 4200 метр биікте қалған.

Анасының сөзінше, ұлы тауға жиі шығып жүрген. Әдетте айына екі рет тауға көтерілетін көрінеді. Сәтбаев шыңын да бұған дейін бірнеше рет бағындыруға тырысқанымен, мақсатына жете алмаған.

Анасының айтуынша, жасөспірім шыңға жеткен соң, төмен қарай түсетін басқа туристерді күтіп, солармен бірге қайтуды жоспарлаған. Алайда биікте жүргенде адасып, төмен түсе алмай қалған.

Жақындарының сөзінше, ұлы сол күні түске таман ата-анасына видео жіберіп, Сәтбаев шыңына жеткенін хабарлаған. Тіпті бағындырған шыңын әкесіне арнағанын айтқан. Ол ата-анасына шың басында бір-екі сағат демалып алып, кейін төмен түсетінін жеткізіп, кешкі сағат сегіздер шамасында оны таудың етегінен күтіп алуды сұраған.

Ата-анасы айтылған уақытта Үлкен Алматы көліне барып, баласының түсуін күткен. Алайда сағат тілі түн ортасына жақындаса да, жасөспірімнен хабар болмаған. 

Жасөспірімнің қай жерде жүргені туралы соңғы ақпарат сол күні сағат 12:31-де түскен. Ол кезде туристер арасында "Сковородка" деп аталатын аумақта болған. Осыдан кейін онымен байланыс үзілген.

Отбасы бірден төтенше жағдайлар қызметіне және полицияға хабар берген. Анасының айтуынша, құтқарушылар таңғы сағат 04:00 шамасында келіп, іздеу жұмыстарын бастаған.

"Біз де тауға көтерілдік"

Баласын іздеуге отбасының өзі де аттанған. Анасы, әкесі және үлкен ұлы таңғы сағат төртте тауға көтерілген.

Жақындарының айтуынша, іздеу кезінде отбасы үшін ең қиыны – баласының аман-сау екеніне сенімді бола алмау болған. Әсіресе таудағы аяз, биіктік пен жабайы аңдардан қауіптенген.

"Тікұшақтың келгенін көріп, қасына қонады деп күткен"

Анасы баласының іздеу жұмыстары кезінде тікұшақтың бірнеше рет ұшып келгенін көргенін, бірақ оның жанына қонбағанын айтып бергенін жеткізді.

Жасөспірім бірнеше сағат бойы тамақсыз қалып, қатты суықтан әлсіреген. Оны құтқарушылар дронның көмегімен тауып, медициналық мекемеге жеткізген. Қазір жасөспірім ауруханада жатыр. Аяқ-қолы І дәрежелі үсік алып, қазір жағдайы тұрақталған. Анасының айтуынша, дәрігерлер оны жеті күн бақылауда ұстайтынын айтқан. Қазір баласының жағдайы бірқалыпты, тамақ іше бастаған.

"Балам жоқ болса, енді не үшін өмір сүремін деп ойладым"

Анасы баласының жоғалып кеткенін естіген сәтте қандай күйде болғанын сөзбен жеткізу қиын екенін айтады. Түн ортасында баласы әлі оралмаған соң, отбасы түрлі жаман ойға берілген.

Анасының айтуынша, жасөспірімнің тауға деген қызығушылығы бала кезінен басталған. Ол бұған дейін де талай шыңға көтеріліп, тауға ата-анасымен бірге барған. Сәтбаев шыңы оның бағындырған ең биік нүктесі болған.

Жасөспірімнің анасы ұлын іздеуге атсалысқан еріктілерге де, төтенше жағдайлар қызметінің мамандарына да алғысын білдірді. Оның айтуынша, іздеу жұмыстарына қатысқан азаматтар баласын аман алып қалу үшін бар күшін салған. Анасы, әсіресе, құтқарушылардың жедел әрекеті мен жанқиярлық еңбегін жоғары бағалап, қиын сәтте қолдау көрсеткен барша жанға ризашылығын жеткізді.

Қазір жасөспірім болған оқиғадан кейін қатты күйзелген. Анасы әзірге баласын тауға жіберу туралы ойламайтынын, ұлының өзі де енді тауға аттап басқысы келмейтінін айтты. Анасының сөзінше, ұлы мектепте жақсы оқиды, қазір 10-сыныпта білім алып жүр. Болашақта IT маманы болуды жоспарлап, осы бағытта дайындалып жатыр.

Ал төтенше жағдайлар министрлігінің мәліметінше, жасөспірім Сәтбаев шыңының солтүстік беткейінен табылған. Іздеу жұмыстарына 114 адам қатысып, операцияға "Қазавиақұтқару" әуе кемесі де тартылған. Дәрігерлер оған алдын ала тау ауруы мен жеңіл дәрежедегі гипотермия диагнозын қойған.

ТЖМ өкілдері тауға шығар алдында маршрутты мұқият жоспарлап, ауа райын, қар жағдайын және күннің бату уақытын ескеруге шақырды.

Алматыда бильярд ойнауға барған тұрғын мекемедегі қызмет көрсету жүйесіне наразылық білдірді. Оның айтуынша, маңдайша, планшет пен кассалық чектердің бәрі қытай тілінде болған. Келуші қазақ тілінің мүлде болмағанына наразылық білдірді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Тұрғын достарымен бильярдқа барғанда тіл мәселесі намысына тигенін желіде жазды. 

Желі қолданушлары бұл мекеменің басшылығы қытайлық екен деп болжап, қазақ тілін де неге қолданбағанын сынады. 

Stan.kz тілшісі оқиғаға байланысты Q-Ball биллиярд залынан пікір сұрады. Мекеменің әкімшілігі бұл жақта басшылықтан бастап бәрі қазақ екенін және қызметкерлер келушілермен қазақша сөйлесетінін алға тартты. 

Мекеме басшылығы бұған дейін де қазақ тілін енгізу мәселесін қарап көргенін жеткізді. Айтуларынша, қытайдан алынған жабдықтарды басқа тілге түзеу мүмкін болмаған. 

Еске салсақ, бұған дейін қазақстандықтар брендтердің "қара тізімін" жасаған еді. Олар атағандардың арасында Choco, Sulpak, Burger King және Sen Sulu брендтері және бірнеше жұлдыздар бар.

Алматының Медеу ауданындағы №56 Қ. Сәтбаев атындағы гимназия мен №17 мектеп-интернат күрделі жөндеуден кейін қайта ашылды. Жаңа зертханалар, жаңартылған оқу кабинеттері мен спорт алаңдары оқушылардың игілігіне берілді. Бүгін гимназияның 1 400 оқушысы мен мектеп-интернаттың 166 тәрбиеленушісі жаңартылған ғимараттарда оқуын жалғастырды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

№56 гимназияда ғылым мен технологияны меңгеруге мүмкіндік жасалды. Мұнда робототехника кабинеті мен заманауи зертханасы бар STEM кабинеті ашылды. Физика және химия зертханасы жаңартылып, оқу кабинеттері жаңа жиһазбен және компьютерлік техникамен жабдықталды.

Сабақтан тыс уақытта пайдаланылатын орындар да жаңарды. Мәжіліс залы кеңірек бөлмеге көшіріліп, жаңа жабдықтармен қамтамасыз етілді. Кітапхана жаңғыртылды. Спорт залы кеңейтіліп, душ бөлмесі бар киім ауыстыратын орындар жабдықталды. Гимназия аумағындағы футбол және баскетбол алаңдары, жүгіру жолы да жаңартылды.

№17 мектеп-интернатта оқу және жатын бөлмелерінің бәрі жөндеуден өтті. Балалар мұнда аптасына бес күн болғандықтан, оқу кабинеттерін жабдықтаумен қатар, олардың тұрмыс жағдайына да ерекше көңіл бөлінді. Жатын бөлмелерге жаңа кереуеттер мен жиһаздар қойылды. 120 орындық асхана жаңа техникамен жабдықталды. Тәрбиеленушілер күніне бес рет ыстық тамақпен қамтамасыз етіледі.

Тарих, биология және ағылшын тілі кабинеттері заманауи құрал-жабдықтармен толықты. Мектеп-интернатқа интерактивті тақталар орнатылып, спорт залы мен спорт алаңы жаңартылды.

Ғимараттардың қауіпсіздігіне де айрықша назар аударылды. №17 мектеп-интернатта сейсмикалық күшейту жұмыстары жүргізілді. Ал №56 гимназияда инженерлік желілер, бейнебақылау және өрт дабылы жүйелері жаңартылды.

Жаңартылған ғимараттарға оралған оқушылар екінші тоқсанды жайлы әрі қауіпсіз ортада бастады. Енді олардың сапалы білім алып, шығармашылықпен айналысуына және спортпен шұғылдануына барлық жағдай жасалған.

Танымал продюсер Мөлдір Мұқанова 11 миллион теңгеге сатып алған алқасын көрсетіп, ел назарын аударды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Продюсер әшекейдің бағасын жасырмай, оны жақында ғана сатып алғанын жеткізді. Айтуынша, бұл – оның алғашқы гауһартасты алқасы.

“Өз-өзіме сыйлық жасадым. Бұл – менің алғашқы бриллиантым. Өзімнің алқам. Жақында ғана алдым. Жап-жаңа. Бүгін екінші рет тағып тұрмын”, – деді продюсер.

Алайда 11 миллион теңгелік әшекейімен мақтанған Мөлдір Мұқанова өзінің банктерге де берешегі бар екенін айтып қалды. Оның сөзінше, қазір 8 миллион теңге несиесі бар.

“Мұнша қарызымның барын жасырмаймын. Онда тұрған не бар? Еш уайымдамаңыздар, әр қазақтың басында кредит бар”, – деп күлді ол.

Публикация от • Жетысай • Шымкент • Туркестан обл. (@gulaiymassanova)

Желі қолданушыларының бірі продюсерге қолдау білдірсе, енді бірі қарызы бола тұра қымбат әшекей сатып алғанына таңғалды.

“Жарқырай беріңіз!”, “Өзіңізге сыйлық жасағаныңыз қандай жақсы!”, “Тұрсынбектің неге алды-артына қарамай қашқаны түсінікті болды”, – деп жазды олар.

Еске салайық, бұған дейін белгілі әзілкеш Тұрсынбек Қабатовтың бұрынғы жары Мөлдір Мұқанова балаларына арнап дүбірлі той жасағаны хабарланған еді.

29 қараша күні өтетін мәслихат депутаттарының кезектен тыс сайлауын өткізуге 35,8 миллиард теңге бөлінді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Орталық сайлау комиссиясының отырысында комиссия мүшесі Михаил Бортниктің айтуынша, бөлінген қаражаттың шамамен 70%-ы, яғни 25,1 миллиард теңге сайлау комиссиялары мүшелерінің еңбекақысын төлеуге жұмсалады.

Сайлау 3 113 бірмандатты округте өтеді. Бортниктің сөзінше, мемлекет кандидаттарға сайлауалды үгіт-насихат жұмыстарын жүргізуге қолдау көрсетеді.

Барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының кезектен тыс сайлауы 2026 жылғы 29 қарашаға белгіленген. Қазақстандықтар 228 мәслихаттағы 3 447 депутатты сайлауы керек.

Орталық сайлау комиссиясының мәліметінше, сайлауға 10 971 кандидат тіркелген. Оның 1 219-ы партиялық тізім бойынша, ал 9 752-сі бірмандатты округтер бойынша ұсынылған.

Сайлауалды үгіт-насихат жұмыстары 1 қарашада басталды. Дауыс беру қорытындысы 3 желтоқсаннан кешіктірілмей жариялануы керек.

Еске салсақ, 12 қазанда мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев қазіргі мәслихаттардың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы жарлыққа қол қойған еді. Барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының кезектен тыс сайлауы 2026 жылғы 29 қарашаға белгіленді. 

Облыстық балалар ауруханасында өзіне шабуылдан жасалғаннан кейін дәрігер Исмаил Қанат өз нұсқасын баяндады. Оның айтуынша, ол баланы жұмыс ауысымының соңында қарап, қажетті тексерулерді тағайындаған. Дәрігер медицинада әр шешімнің медициналық көрсетілімдер мен бекітілген хаттамаларға сай қабылданатынын еске салды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Блогер Азамат Сәрсенбаев дәрігердің өзімен тілдесіп, жағдайдың қалай болғанын сұрап-білді. Облыстық балалар ауруханасында жұмыс істейтін 20 жылдан астам тәжірибесі бар хирург Исмаил Қанат өзіне қатысты айыптауларды жоққа шығарды. Оның айтуынша, ол баланы алғаш рет 19-ы күні сағат 16:51-де, жұмыс ауысымының аяқталуына аз уақыт қалғанда қабылдаған. Дәрігер қажетті тексерулерді тағайындап, науқасты келесі ауысымдағы кезекші мамандарға тапсырған.

Хирург науқастың жағдайын түсіндіріп, отадан кейін басқа да, соның ішінде хирургиялық емес аурулар болуы мүмкін екенін айтпақ болған. Алайда дәл осы кезде баланың әкесі оған шабуыл жасағанын мәлімдеді. Дәрігер онымен жанжалдаспағанын және әңгіме барысында дау туындамағанын атап өтті.

Исмаил Қанат медицина қызметкерлері әр науқасты бірден отаға жібере алмайтынын түсіндірді. Оның сөзінше, алдымен баланың жағдайы толық тексеріліп, хирургиялық араласуға нақты көрсетілім бар-жоғы анықталуы керек.

Ол дәрігерлердің де жеке мәселелері бар екенін, әрдайым науқастарға күлімдеп, психолог бола алмайтынын айтты. Дегенмен өз міндеттерін Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі бекіткен хаттамалар мен заң талаптарына сай атқаруға тырысатынын жеткізді.

Еске салайық, Ақтауда облыстық балалар ауруханасының қабылдау бөлімінде баласын тексерткен ер адам дәрігерге шабуыл жасап, оны мойнынан қылқындыра ұстаған. Баланы ауруханаға жатқызуға медициналық көрсетілім болмаған. Алайда баланың әкесі аяқпен үстелді теуіп, кенеттен дәрігерге тап берген. Оны бірнеше адам әрең дегенде медицина қызметкерінен ажыратқан.

Публикация от Азамат Сарсенбаев (@azamat_sarsenbayev)

Қазақстанда түсірілген “Алан туралы аңыз” мультфильмі прокатқа шыққалы бір апта өтсе де, көрермен жинай алмай жатыр. Анимация түсіріліміне мемлекеттен 200 миллион теңге бөлінген. Егер туынды шығынын ақтамаса, отандық анимацияның болашағына кері әсер етуі мүмкін. Мультфильм авторлары көрермен қызығушылығының төмендігіне алаңдаулы. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Толықметражды мультфильм үшөлшемді анимация және заманауи цифрлық технологиялар көмегімен жасалған. Картинаны түсіруге мемлекет 200 миллион теңге бөлген. Жобаны жасаушылар туындының техникалық деңгейі шетелдегі танымал анимациялық фильмдермен бәсекелесе алатынын айтады. Алайда мультфильм прокатқа шыққанына бір апта өтсе де, көрерменнің қызығушылығы әзірге төмен.

“Сақ” киностудиясының директоры Нұриддин Паттеевтің айтуынша, мәселе тек осы мультфильмге қатысты емес. Бұған дейін де отандық толықметражды анимациялық туындылар кинотеатрларға көрермен жинай алмай келген.

Авторлар Аланның оқиғасы арқылы балаларға Отанды сүю, достық, адалдық пен табандылықтың маңызын жеткізуге тырысады. Оған қоса ұлттық мәдениеттің кейбір қырларымен таныстыруды көздейді. 

Ал көрермендер мультфильмге қызығушылықтың төмен болуын әртүрлі себеппен байланыстырады. Бірі отандық анимацияда көркемдік әр алуандылық пен оқиға динамикасы жетіспейді деп санайды. Енді бірі экшн көріністері мен заманауи монтаждың аздығын айтады. Сауалнамаға қатысқандардың бір бөлігі кинотеатрға жалпы сирек баратынын, мультфильмдерді үйде немесе телефоннан көргенді жөн санайтынын жеткізген.

“Сақ” киностудиясы осы жылдар ішінде жүзден астам анимациялық жоба шығарған. Олардың қатарында “Қалқанқұлақ”, “Томпақ”, “Қой мен ешкі”, “Қазақ хандығы” және “Толағай” бар.

Студия өкілдерінің пікірінше, отандық анимацияның алдында тұрған міндеттердің бірі – қазақ балалары өзін жақын сезінетін, көпшілікке танымал төл кейіпкерлерді қалыптастыру.

Қазір “Алан туралы аңыз” кинотеатрларда көрсетіліп жатыр. Көрермен қызығушылығы төмен күйде қалса, фильм сеанстарының саны қысқаруы мүмкін.

Айта кетейік, бұған дейін Барлық жағынан нашар деп танылған қытайлық мультфильм Голливуд фильмдерімен қатарласып келе жатқанын жазған едік. Әуесқой мультфильм Niu Lai-ды Қытайда анасы мен баласы түсірген. Туынды сиырлар мекендейтін қиял-ғажайып әлемін баяндайды. 

31 қазанда Алматыда Қазақстан автокөлік өндірушілерінің қауымдастығы (ҚАО) жыл сайын ұйымдастыратын AutoConf’2 екінші салалық конференциясы өтті. Іс-шара көлік сатып алып, қайта сатумен айналысатын 800-ден астам кәсіби маманның, автодилерлер мен автокөлік саудасына арналған онлайн-платформа өкілдерінің басын қосты. Конференцияда қазақстандықтарға тексерілген көліктерді қауіпсіз сатып алуға және жүрілген автокөліктерді тиімдірек сатуға көмектесетін құралдарды дамыту мәселесі негізгі тақырыптардың бірі болды.

Конференция барысында Mycar.kz автокөліктерді тексеруге арналған жаңартылған құралдары мен сауда-саттыққа қатысудың жаңа ережелерін таныстырды. Сондай-ақ сатып алушыларға көліктің тарихын алдын ала білуге, оның заңдық тұрғыдан еш кедергісі жоқ екеніне көз жеткізуге және сатып алу кезінде туындайтын тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік беретін сервистерге ерекше назар аударылды.

Көлікті сатып алмас бұрын тексеру

Осындай құралдардың бірі – ҚАО бастамасымен әзірленген Autocheck.kz сервисі. Ол 31 дереккөзден алынған ақпарат негізінде көлікті бірнеше минут ішінде 70-тен астам көрсеткіш бойынша тексеруге мүмкіндік береді.

Сатып алушылар көліктің жүріп өткен қашықтығы, жол-көлік оқиғаларына қатысы, бұрынғы иелері, техникалық қызмет көрсету тарихы және оған қойылған ықтимал шектеулер туралы ақпаратпен алдын ала таныса алады. Мұндай тексеру көлікке қатысты тәуекелдерді анықтауға, ондағы мәліметтердің дұрыстығына көз жеткізуге және сатып алу туралы неғұрлым негізді шешім қабылдауға көмектеседі.

Autocheck.kz есептері Mycar.kz платформасындағы аукциондық лоттардың деректеріне де тікелей енгізілген. Осылайша, саудаға қатысушылар өтінім бермес бұрын-ақ көліктің тарихымен таныса алады. Бұл мәмілелердің ашықтығын арттырып, сатып алушыларға өзіндік тарихы тексерілген көліктерді таңдауға көмектеседі. 

Ашық сауда мен кепілдендірілген мәмілелер

Mycar.kz көліктерді тексерумен қатар, аукционға қатысушыларды қорғау тетіктерін де дамытып келеді. Платформада кепілдендірілген лоттар ұсынылған. Бұл – дилерлік орталық көлік иесінен алдын ала сатып алған автокөліктер. Яғни, аукцион жеңімпазы көлікті сауда қорытындысы бойынша белгіленген соңғы бағамен сатып ала алатынына сенімді бола алады.

Сонымен қатар компания бағаны қолдан көтеруге және аукционға жосықсыз сатып алушылардың қатысуына жол бермеу үшін сауда ережелерінің сақталуын бақылауды күшейтіп жатыр.

Аукцион жеңімпазы болғаннан кейін көлікті сатып алудан бас тартқаны, келісілген бағаны қайта қарауға тырысқаны және басқа да ережелерді бұзғаны үшін қатысушыларға ескерту жасалып, олардың платформаға кіру мүмкіндігі уақытша шектеледі. Ереже бірнеше рет бұзылған жағдайда, шектеу мерзімі ұзартылады. Ал платформаны айналып өтіп, одан тыс жерде сауда жасағандарға платформаға кіруге мерзімсіз тыйым салынады. Бұл шаралар сатушылар мен сауданы соңына дейін жеткізуге дайын, ережені сақтайтын сатып алушылардың мүддесін қорғауға бағытталған.

Mycar.kz аукционы: Сатушыларға арналған жаңа мүмкіндік 

2025 жылдың жазында іске қосылған Mycar.kz онлайн-аукционының танымалдығы артып келеді. Қосымшада күн сайын 200-ге жуық жаңа лот жарияланады. Оларды еліміздің түкпір-түкпірінен келген 3 500 белсенді кәсіби сатып алушылар қарайды. Орта есеппен көлік аукционға жарияланғаннан кейін 40 минут ішінде сатылады. Ал мәмілелердің басым бөлігі сол күні жасалады.

AutoConf’2 конференциясына қатысушыларға платформаның мүмкіндіктері алты көліктің қатысуымен өткен тікелей аукцион барысында көрсетілді.

Енді қазақстандықтар көлігін Mycar.kz хабарландырулар бөлімінде сатуға ұсынып қана қоймай, оны белсенді сатып алушылар өзара бәсекеге түсетін аукционға да шығара алады.

Бұл тәсіл сатып алушыны тезірек табуға және көлікті әр сатып алушыға жеке-жеке көрсетіп, уақыт жоғалтпауға мүмкіндік береді. Қыркүйек айының өзінде жеке тұлғалар аукцион арқылы 452 көлік сатқан. Олардың шамамен 70%-ы көлігін сатқан соң, басқасын сатып алған.

Көлік иелері үшін комиссия арқылы сату қызметі де қолжетімді. Бұл жағдайда иесі автокөлігін дилерлік орталыққа тапсырып, өзі қалаған бағасын белгілейді. Көлік сатылғаннан кейін ақшасын алады.

Көліктердің тарихын тексеру, аукцион, хабарландырулар сервисі, кепілдендірілген лоттар және комиссия арқылы сату қызметтерін бір платформаға біріктірген Mycar.kz автокөлік нарығына қатысушыларға арналған бірыңғай цифрлық экожүйе қалыптастырып отыр.

Компания өкілдерінің айтуынша, бұл құралдарды дамытудың басты мақсаты – жүрілген көліктерді сатып алу қауіпсіздігін арттырып, оларды сату үдерісін барынша ашық әрі тиімді ету.

Қазақстандық актер Ерболат Әлқожа түсірілім алаңында жарақат алып, бір құлағының есту қабілетінен айырылғанын мәлімдеді. Қазір өнер иесі Қырғызстанда ем қабылдап жатыр. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Актер денсаулығына алаңдап, хабарласып жатқан жанкүйерлеріне әлеуметтік желідегі парақшасы арқылы үн қатты. Ол жарақатты кино түсірілімі кезінде алғанын айтып, қазір жағдайы туралы бөлісті.

“Мен үшін уайымдап, жылы лебіздерін білдіріп жатқан барлық оқырманыма алғысым шексіз. Рақмет сіздерге! Бұл – түсірілімде болған жарақат. Мына құлағым мүлде естімей қалды. Қырғызстанның мықты дәрігерлері емдеп жатыр. Қырғыз бауырларымызға көп алғыс”, – деді актер.

Өнер иесінің жағдайын естіген қазақстандықтар алаңдаушылық білдіріп, тезірек сауығып кетуіне тілектестік танытқан. Тіпті кейбірі ем-домына қаржылай көмек көрсетуге ниет білдірген.

Алайда Ерболат Әлқожа көпшіліктің көмегінен бас тартып, жанашырлық танытқандарының өзі үлкен қолдау болғанын жеткізді.

“Мен үшін уайымдағандарыңыздың өзі ем болды. Өзімді жақсы сезініп қалдым. Өзіңнің біреуге керек екеніңді сезінгеннің өзі – бақыт”, – деді өнер иесі.

Публикация от Ерболат Алкожа (@erbolatalkozha)

Айта кетейік, бұған дейін Кенжебек Жанәбіловтің денсаулығы сыр бергені  хабарланған еді. Өнер иесі сол күні Шымкентте өтетін ән кешіне баруы керек болғанын, алайда жүрек қан тамырларының бітелуіне байланысты ауруханаға жеткізілгенін жазды.

Алдағы үш күнде Қазақстанның кей өңірлерінде жаңбыр мен қар жауып, күн суытады. Сонымен қатар көктайғақ болып, тұман түсуі мүмкін. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

“Қазгидромет” 3, 4 және 5 қарашаға арналған ауа райы болжамын жариялады.

Синоптиктердің мәліметінше, антициклонның әсерінен ел аумағының басым бөлігінде жауын-шашын болмайды.

Ал 4-5 қарашада солтүстік-батыс циклонының жақындауына байланысты Қазақстанның батысында жаңбыр жауады. Кей жерлерде жаңбыр қатты жаууы мүмкін. 3 қарашада атмосфералық фронттардың әсерінен шығыста, негізінен қар түрінде, жауын-шашын түсіп, кей уақытта ол күшейеді. Сонымен қатар көктайғақ болады.

Республика бойынша жел күшейіп, түнде және таңертең тұман түсуі ықтимал.

Синоптиктердің болжамынша, батыс өңірлерде күндізгі ауа температурасы +13...+21°C-тан +6...+19°C-қа дейін төмендейді. Ал оңтүстік-шығыста +13...+18°C-тан +10...+15°C-қа дейін салқындайды.

Елдің қалған бөлігінде ауа температурасы айтарлықтай өзгермейді.

Айта кетейік, бұған дейін Синоптиктер еліміз бойынша қараша айына арналған ауа райы болжамын жариялағаны туралы жазған едік. 

Премьер-министр Олжас Бектенов депутаттық сауалға берген жауабында әскери оқу-жаттығуларды ұйымдастыру кезінде анықталған кемшіліктер мен әскери қызметшілердің қауіпсіздігін күшейту шаралары туралы айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Олжас Бектеновтің айтуынша, Маңғыстау облысында болған қайғылы оқиғалар әскери оқу-жаттығуларды жоспарлау мен өткізу кезінде жүйелі мәселелер барын көрсетті.

Қорғаныс министрлігінде жүргізілген кешенді тексеру нәтижесінде оқу-жаттығулардың барысын бақылауды ұйымдастыру, ықтимал тәуекелдерді бағалау және жағдай өзгерген кезде жедел әрекет етуге дайындық мәселелерінде кемшіліктер анықталды, – деді Бектенов.

• Қауіпті факторларға жеткілікті мән берілмейді;
• Қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау әлсіз;
• Оқу-жаттығудың ең қауіпті кезеңдерін уақытында тоқтату туралы шешім кеш қабылданды деп тізбектеді премьер-министр.

Қазір Қазақстан Қарулы күштерінде әуеден бақылау жүргізетін ұшқышсыз аппараттар қолданылады. Ал кейбір күштік құрылымдарда әскери қызметшілердің қай жерде жүргенін және денсаулық жағдайын бақылауға арналған жеке құрылғылар бар.

Сонымен қатар күштік құрылымдар "Қазгидромет" мекемесімен байланыста жұмыс істеп, ауа райының өзгеруі мен дауылды ескертулер туралы ақпаратты тұрақты түрде алып отырады.

Премьер-министрдің айтуынша, президенттің тапсырмасымен Әскери реформа жоспарының жобасы әзірленген. Құжатта әскери басқару жүйесін жетілдіру, оқу-жаттығуларды жоспарлау тәртібін біріздендіру және әскери қызметшілердің қауіпсіздігін қатаң сақтау қарастырылған.

Еске салсақ, 24 қыркүйекте Маңғыстау облысында Әскери-теңіз күштерінің оқу-жаттығуы кезінде ауа райы күрт нашарлап, жел күшейген. Ресми мәлімет бойынша, оқу-жауынгерлік тапсырманы орындау кезінде 17 әскери қызметкер теңізге кеткен. Үшеуі құтқарылып, 14 әскери қызметкер қаза тапты.  

Ішкі істер министрінің орынбасары Санжар Әділов оқиғаға байланысты Қылмыстық кодекстің 453-бабының 2-бөлігі – "Ауыр зардаптарға әкеп соққан қызметке салғырт қарау" және 465-бабы – "Кеме жүргізу қағидаларын бұзу" бойынша қылмыстық іс қозғалғанын мәлімдеді. 

Вице-премьер Қанат Бозымбаев мемлекет қаза тапқан әскери қызметкерлердің отбасылары алдындағы міндеттемелерін толық орындайтынын мәлімдеді. Заң бойынша тиесілі төлемдер кешіктірілмей аударылады. Сондай-ақ әр отбасыға қолдау көрсету үшін мамандар бекітіледі.

Бұдан бөлек, билік өкілдері қосымша көмек жинау аяқталғанын хабарлады. Қажетті қаражат арнайы қорға жиналған. Қаражатты бөлу үшін Қазақстан халқы Кеңесінің мүшесі Бекмұрат Жүсіповтің төрағалығымен арнайы комиссия құрылды. Қаза тапқан және зардап шеккен әскери қызметкерлердің отбасыларына қолдау көрсету үшін бірнеше миллиард теңге көлемінде қаржы жиналған.

Белгілі тележүргізуші Динара Сәтжанның ұлы мен келіні өз алдына бөлек шаңырақ көтерді. Кәсіпкер жас жұбайларға пәтер алып, баспанасын жөндеуден өткізіп берген. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Тележүргізушінің айтуынша, ұлы мен келіні үйлену тойынан кейін екі ай бойы өзімен бірге тұрған. Осы уақыт ішінде келіні Айнұр жаңа отбасының тыныс-тіршілігіне үйреніп, қазақы салт-дәстүр мен қонақ күту әдебін бойына сіңірген.

Енді жас отбасы өз үйлеріне көшіп, алғашқы қонақтарын қабылдаған. Динара Сәтжан бұл сәттің өзі үшін ерекше әсерлі болғанын жасырмады.

“Үйлену тойынан кейін балаларымыз екі ай бойы бізбен бірге тұрды. Осы уақыт ішінде Айнура біздің күнделікті тұрмыс-тіршілігімізді көріп, үйіміздің жылуын сезініп, қонақ күту дәстүрімізбен танысып, көп нәрсені үйреніп үлгерді. Ал бүгін алғаш рет өз қонақтарын өзі қарсы алып, өз шаңырағының иесі ретінде қадам жасады”, – деп жазды ол.

Жаңа үйге қоныстанған жас жұбайларға екі жақтың үлкендері де қолдау көрсеткен. Тележүргізушінің сөзінше, отбасындағы Ақмарал есімді жақыны үй шаруасына көмектессе, келінінің анасы Тамара құдағи қызының жасауын әкелген.

Динара Сәтжан қазақтың қыз ұзатып, жасау беру дәстүрінің терең мәніне тоқталып, жас отбасының өміріндегі жаңа кезеңге ақ тілегін арнады.

“Енді балалардың өз жолы басталды. Өз шаңырағы, өз жаңалықтары, өз қуаныштары мен өз тәжірибелері болады. Ал өмір дегеніміз ағып жатқан өзен секілді. Өз арнасымен аға береді. Жағалары өзгереді, жаңа бұрылыстар пайда болады, бір кезең аяқталып, екіншісі басталады. Әр кезеңнің өз сұлулығы, өз сыйы бар”, – деді тележүргізуші.

Сондай-ақ ол балаларының ержетіп, өз алдына отау құрғанын көру өміріндегі ең бақытты кезеңдердің бірі екенін жеткізді.

“Ал мен болсам, өз жасымның қадірін бұрынғыдан да терең сезініп, өмірдің осы кезеңінен ләззат алып жүрмін. Бұл – балаларың ержетіп, өз алдына шаңырақ көтерген, жаныңда сүйікті жарың, ата-анаң бар, ал жүрегіңде тыныштық пен шүкіршілік орнаған ерекше шақ”, – деп жазды Динара Сәтжан.

Публикация от Динара Сатжан (@dinarasatzhan)

Еске салайық, бұған дейін қазақстандық киноның жабық көрсетіліміне шақырылған кәсіпкер Жұмабек Жанықұл жұбайын “Динара Сәтжан” деп хабарлаған жүргізушіге көптің көзінше ескерту жасап, құлағынан шертіп қалғаны туралы жазған едік. 

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Теміртауда трамвай қатынасын қайта жандандыру қаланың дамуы үшін маңызды екенін айтты. Мемлекет басшысы “Qarmet” АҚ басшылығымен әңгімелесу кезінде қаладағы оң өзгерістерге тоқталып, әлі де атқарылатын жұмыс көп екенін жеткізді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Президенттің айтуынша, трамвай Теміртау үшін жай ғана көлік емес, қаланың тарихы мен бүгінін байланыстыратын маңызды нысан.

Оған қоса Тоқаев Теміртау тұрғындары табиғи газбен қамтамасыз етілгенін де жеткізді.  

Айта кетейік, бұған дейін 2026 жылы 28 қазанда Қазақстан президенті Тоқаев Түркияға ресми сапармен барып, Анкарада Режеп Тайип Ердоғанмен кездесті. Келіссөз барысында екі ел арасындағы стратегиялық серіктестікті нығайту, сауда-экономикалық, инвестициялық және мәдени-гуманитарлық ынтымақтастықты дамыту мәселелері талқыланды. Сондай-ақ мемлекеттер басшылары өңірлік және халықаралық күн тәртібіндегі өзекті мәселелер жөнінде пікір алмасты.

Белгілі актриса Дариға Бадықованың бұрынғы күйеуі, актер Дархан Мұсаев жеке өміріндегі сүйінші жаңалығын бөлісті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Актер әлеуметтік желідегі парақшасында сүйіктісімен некесін қию рәсімінен видео жариялады. Алайда Дархан Мұсаев жаңа жарының кім екенін әзірге құпия ұстауды жөн көрген. Кадрларда оның есімі де, жүзі де көрсетілмеген.

“Жалғыздық Аллаға ғана жарасқан. Бүгін біз некеге отырдық. Құттықтап қойсаңыздар болады. Сүйінші, неке куәлігін алдық”, – деді актер.

Сонымен қатар өнер иесі кейінгі уақытта өмірінде болған өзгерістерге тоқталып, көптен бері армандаған мақсаттарының біртіндеп жүзеге асып жатқанын жеткізді.

Оның айтуынша, өзі қатысқан кино жобасының түсірілімі мен монтаж жұмыстары аяқталған. Қазір фильмді еліміздің кинотеатрларында көрсетуге дайындық жүріп жатыр.

“Шүкір, уақыт өте келе тілектердің біртіндеп орындалып жатқанын көріп жүрміз. Кино түсірдік, монтаж жұмыстары толық аяқталды. Енді фильмімізді еліміздің барлық кинотеатрында үлкен экранға шығару жұмыстарын жүргізіп жатырмыз”, – деп жазды актер.

Дархан Мұсаев отбасылық өмірге қайта қадам басқанын айтып, ендігі арманы әке атану екенін де жасырмады.

“Аллаға шүкір, шаңырақ көтердім. Ендігі арманымыз – нәрестелі болып, сәбидің тәтті күлкісін есту. Сол күнге де амандықпен жетсек, тіпті керемет болар еді. Кейде бір жыл бұрынғы армандарыңа бүгінгі күніңнен қарап, Аллаға шүкір айтасың. Әлі де орындалмаған талай тілек бар. Бәрі де өз уақытымен, қайырлысымен болсын!” – деді ол.

Публикация от Дархан Мұсаев | Продюсер | Актер | Әнші (@musaev_darhan)

Еске салайық, бұған дейін Дариға Бадықова мен Олжас Абайдың қарым-қатынасы бұған дейін де көпшіліктің қызу талқысына түскен еді. Былтыр күзде актрисаның бұрынғы күйеуі Дархан Мұсаев журналист Нұрсейіт Жылқышыбайға сұхбат беріп, ажырасу себептері туралы айтып, қоғамды дүр сілкіндірді.

Сондай-ақ Дархан Мұсаев жұбайымен арасы суыған сәтті еске алып, Дариға мен Олжас Абаевтың арасында іскерліктен бөлек сезімнің барын әу бастан сезгенін айтты.

Кейінірек Олжас Абай қызу талқыға түскен Дариға Бадықованың отбасына қатысты даулы оқиғадан кейін жазба жариялады. Актриса да экс-күйеуінің мәлімдемесіне жауап беріп, бір тараптың сөзіне ғана сүйеніп, қорытынды жасайтындарды сынға алды.

Ал биыл 9 қазанда актер Олжас Абай әріптесі Дариға Бадықоваға сырға салды. 12 қазанда жұлдызды жұп Алматы төрінде дүркіретіп той жасады. 

31 қазан күні  "Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерватының аумағында Амур есімді аталық жолбарыс табиғи ортаға жіберілді. Ол Қазақстанда жолбарыстарды қайта жерсіндіру бағдарламасы аясында жабайы табиғатқа шығарылған екінші жолбарыс атанды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Қазақстанның жабайы табиғатында 70 жылдан астам уақыт бойы жолбарыстар кездеспеген еді. Енді табиғи экожүйелерді қалпына келтіру бағытында жүргізілген көпжылдық жұмыстың нәтижесінде бұл жыртқыштар өздерінің тарихи мекеніне біртіндеп қайта оралып жатыр. 

Іс-шараға Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Әлібек Қуантыров, Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің төрағасы Данияр Тұрғамбаев, "Амур жолбарысы" орталығының бас директоры Сергей Арамилев, сондай-ақ "Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерватының қызметкерлері, мамандар мен адам және жолбарыс арасындағы қақтығыстардың алдын алу тобының мүшелері қатысты.

Министр бұл шараның мақсаты – жыртқыштарды тарихи мекеніне қайтарумен ғана емес, олардың табиғи ортада өздігінен тіршілік етіп, көбейе алатын тұрақты популяциясын қалыптастыру екенін атап өтті.

Қазақстанға жеткізілгеннен кейін Амур "Іле-Балқаш" резерватының арнайы жабдықталған бейімдеу қоршауында болды. Осы уақыт аралығында мамандар оның жағдайын тұрақты бақылауда ұстады.

Табиғатқа жіберілер алдында жолбарыс кешенді ветеринариялық тексерулер мен мінез-құлық сынақтарынан өтті. Мамандар оның денсаулығын, аңшылық дағдыларын, өздігінен қорек табу қабілетін, сондай-ақ адамға қатысты мінез-құлқын бағалады.

Сынақ нәтижелері Амурдың табиғи ортада өздігінен тіршілік етуге дайын екенін растады. Алдағы уақытта оның қозғалысы мен жаңа ортаға бейімделуін бақылау үшін жолбарысқа спутниктік бақылау қарғыбауы тағылды.

Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің төрағасы Данияр Тұрғамбаевтың айтуынша, жолбарыс табиғатқа жіберілген соң да мамандардың жұмысы тоқтамайды. Олардың қозғалысы, жаңа ортаға бейімделуі тұрақты бақылауда болмақ.

Ересек жолбарыстармен бірге Қазақстанға жеткізілген екі жолбарыс күшігі әзірге мамандардың бақылауында өсіп жатыр. Олар қажетті жасқа жетіп, тиісті ветеринариялық тексерулер мен мінез-құлық сынақтарынан өткеннен кейін әрқайсысын табиғатқа жіберу мүмкіндігі жеке қаралады.

Қазақстанда жолбарыстарды қайта жерсіндіру жұмыстары қалай жүріп жатыр?

Оңтүстік Балқаш өңірі мен Іле өзенінің аңғары кезінде Тұран жолбарысының табиғи мекені болған. Алайда ХХ ғасырдың ортасында тоғайлы ормандардың азаюы, қоректік жануарлар санының кемуі және браконьерлік салдарынан бұл жыртқыш Қазақстан аумағынан жойылып кетті.

Жолбарыстарды қайта жерсіндіру мақсатында 2018 жылы "Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерваты құрылды. Содан бері мұнда тоғайлы ормандарды қалпына келтіру, жабайы жануарлардың санын арттыру және жыртқыштардың тіршілігіне қажетті жағдай жасау жұмыстары жүргізіліп келеді.

Атап айтқанда, резерватқа Бұқар бұғылары мен құландар қоныс аударылды. 2026 жылғы қыркүйекте "Алтын-Емел" ұлттық паркінен тағы 30 құлан жеткізілді. Бұл жануарлар болашақта жолбарыстардың қоректік қорының бір бөлігін құрауы тиіс.

Қазақстанға төрт Амур жолбарысы жеткізілді

2026 жылғы мамырда Ресейдің Хабаровск өлкесінен Қазақстанға төрт Амур жолбарысы әкелінді. Олардың екеуі – ересек, екеуі – күшік. Қазір жануарлар "Іле-Балқаш" резерватының арнайы жабдықталған бейімдеу қоршауларында ұсталып отыр.

Жоба Қазақстан мен Ресейдің ынтымақтастығы аясында халықаралық табиғат қорғау ұйымдары мен ғылыми қауымдастықтың қатысуымен жүзеге асырылуда.

Бағдарламаға Freedom Holding Corp. және Freedom "Шапағат" корпоративтік қоры да қолдау көрсеткен. Қаражат қазақстандық мамандарды оқытуға, бейімдеу қоршауларын жабдықтауға және жолбарыстарды тасымалдауға бағытталған.

Сонымен қатар Ресейдің Табиғи ресурстар және экология министрлігі, "Амур жолбарысы" орталығы және Дүниежүзілік табиғат қоры (WWF) жобаға атсалысқан.

2024 жылы Қазақстанның Экология және табиғи ресурстар министрлігі мен WWF International ынтымақтастықты жалғастыру туралы меморандумға қол қойған.

Жергілікті тұрғындардың қауіпсіздігі қалай қамтамасыз етіледі?

Жолбарыстарды табиғатқа қайтару барысында жергілікті тұрғындардың қауіпсіздігіне де басымдық беріліп отыр. Осы мақсатта адам мен жыртқыш арасындағы ықтимал қақтығыстардың алдын алатын арнайы топ құрылған.

Мамандар жануарлардың қозғалысын бақылап, тұрғындармен байланыс орнатады және күтпеген жағдайларға жедел әрекет етеді.

"Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерватының директоры Қанат Қожабековтің айтуынша, жолбарыстарды табиғатқа қайтару оларды еркіндікке жіберумен ғана шектелмейді. Бұл жануарлардың бейімделуін бақылауды, олардың мекендеу ортасын қорғауды және жергілікті тұрғындармен тұрақты жұмыс жүргізуді талап етеді.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанда 70 жылдан аса уақыттан кейін алғаш рет жолбарыс тарихи мекеніне қайта оралғаны туралы жазған едік. “Іле-Балқаш” мемлекеттік табиғи резерватында Амур жолбарысының Үміт атты аналығы табиғи ортаға жіберілді. Табиғи ортаға жіберілген Үміт есімді аналық жолбарыс резерват аумағын біртіндеп игеріп келеді. Ол өздігінен аң аулайды, ал оның қозғалысы спутниктік қарғыбау арқылы бақыланады. Мамандардың мәліметінше, Үміттің жабайы табиғатқа бейімделуі сәтті өтуде.

Белгілі әнші, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Меруерт Түсіпбаева 55 жас мерейтойына орай мемлекеттік орденге ұсынылғанын, алайда кейін марапатталатындар тізімінен алынып тасталғанын мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Өнер иесі әлеуметтік желідегі парақшасында жазба жариялап, кейінгі уақытта өнер адамдарына беріліп жатқан мемлекеттік марапаттарға қатысты өзіне көп сұрақ қойылғанын жеткізді. Ол атақ пен орденнің кімге берілетінін шешетін адамдарға қатысты ойын жасырмады.

“Жақында жаңбырдай жауған атақтар туралы маған көп сұрақ келді. “Қазаншының еркі бар” – менің жауабым. 23 жастағы қыз “Ерен еңбегі үшін” медалін алса...”, – деп жазды әнші.

Меруерт Түсіпбаева өзінің 2014 жылы “Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері” атағын алғанын еске салды. Оның сөзінше, сол кезеңде “Халық әртісі” атағы берілмегендіктен, “Еңбек сіңірген қайраткер” мәртебесінің салмағы жоғары болған. 

Өнер иесі биыл 55 жасқа толуына байланысты мемлекеттік орденге ұсынылғанын, бірақ белгісіз себеппен тізімнен шығарылғанын айтты.

“Жақында 55 жас мерейтойыма орденге ұсынылып едім. “Лайықсыз” деп мені бір мықты сызып тастапты. Ештеңе етпейді, иә? Сіз қалай ойлайсыз? Мені қолдасаңыз, бөлісіңіз. Бүгін мен осы видеомен мені сызып тастаған адамға жауап бердім!” – деді әнші.

Дегенмен Меруерт Түсіпбаева өзін марапат тізімінен нақты кім алып тастағанын ашып айтпады.

Публикация от Меруерт Түсіпбаева (@meruert_tusupbaeva)

Өнер иесінің жазбасы әлеуметтік желіде талқыланып, оқырмандар арасында түрлі пікір тудырды. Бірі әншіге қолдау білдірсе, енді бірі кейінгі жылдары мемлекеттік марапаттардың қадірі мен оларды тағайындау тәртібіне қатысты өз ойын ортаға салған.

“Марапаттардың құны кетті-ау! Қазір қадірі де, мағынасы да қалмағандай. Біреулер қайраткер атағын алып жатыр. Ал Лида апамыз бұл атаққа енді ғана ие болды. Нүкетай Мышбаева болса, атақ алмадым деп ренжіген емес”, – деп жазды желі қолданушыларының бірі.

Еске салайық, бұған дейін Республика күні қарсаңында бір топ азамат мемлекеттік наградалармен марапатталғаны хабарланған еді.

Қазақстанда жеке тұлғалардың кәсіпкерлік табысын анықтауға арналған шекті сома 360 айлық есептік көрсеткішке (АЕК) дейін ұлғайды. Қазіргі мөлшермен есептегенде, бұл – 1 миллион 557 мың теңге. Ал мобильді аударымдарды тексеруге негіз болатын өзге талаптар өзгеріссіз қалды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Қазақстанда салық органдары кәсіпкерлік қызметтің белгілері байқалатын азаматтардың мобильді аударымдарын тексереді. 2026 жылдан бастап банктер мұндай операциялар туралы мәліметтерді мемлекеттік органдарға әр тоқсан сайын жіберіп келеді.

Енді Қаржы министрлігі азаматтардың жеке шоттарына түсетін аударымдардан кәсіпкерлік табысты анықтау шегін көтерді. Тиісті бұйрыққа сәйкес, бұрын бұл көрсеткіш ең көбі 12 ең төменгі жалақыны, яғни айына 1 миллион 20 мың теңге болса, енді үш айдағы аударымдардың жалпы сомасы 360 АЕК-тен (2026 жылы – 1 миллион 557 мың теңге) асуы керек.

Салық органдары азаматтың мобильді аударымдарына назар аударып, оған хабарлама жіберуі үшін екі талап қатар орындалуы қажет:

• үш ай қатарынан ай сайын 100 немесе одан да көп түрлі адамнан ақша түсуі;
• осы үш айдағы аударымдардың жалпы сомасы 360 АЕК-тен асуы.

Демек, аударымдардың жалпы сомасы белгіленген шектен асса болды тексере бермейді. Тексеруге алу үшін екі талап та қатар орындалуы керек.

Жаңа ереже 11 қарашадан бастап күшіне енеді.

Айта кетейік, туыстар бір-біріне ақша жіберсе, мұндай аударымдар кәсіпкерлік табыс ретінде есептелмейді. Сондықтан салық органдары оларды мобильді аударымдарды тексеру кезінде ескермейді.

Еске салсақ, қаржы министрлігі 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы мобильді аударымдар деректерін талдағаннан кейін азаматтарға хабарламалар жібере бастаған еді. 

Мобильді ақша аударымдарына қатысты ескерту алған қазақстандықтарға есеп беру үшін 30 күн берілетінін жазғанбыз. 

Белгілі актер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Бекжан Тұрыстың отбасында қуанышты жаңалық. Өнер иесінің ұлы Мағжан Тұрыс сүйіктісі Еңлікпен шаңырақ көтерді. Ұлттық дәстүр мен театр өнері ұштасқан салтанатты тойдың видеолары әлеуметтік желіде қызу талқыланып жатыр, деп хабарлайды Stan.kz ақпарат агенттігі.

Желіде тараған кадрлардан тойдың әдеттегіден өзгеше ұйымдастырылғанын байқауға болады. Әсіресе жас жұбайларды қарсы алу рәсімі көптің назарын аударған. Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театрының әртістері қыздар мен жігіттер болып бөлініп, "Жар-жар" жырын сахналық қойылымға ұқсас үлгіде орындаған.

Салтанатты кешке қазақ өнерінің танымал өкілдері де жиналған. Қонақтар қатарында Меруерт Өтекешова, Мақпал Жүнісова, Асылбек Боранбаев, Дулыға Ақмолда, Рамазан Стамғазиев пен Ерлан Біләл сынды өнер майталмандары болған.

Тойда қазақтың ұлттық салт-дәстүрлеріне де айрықша мән берілген. Қонақтар арасында қол күрес пен “қыз қуу” сайыстары ұйымдастырылып, түрлі сыйлықтар үлестірілген. Тіпті меймандарға кәде ретінде қазы да тарту етілген.

Публикация от Мейрамхана | Restaurant | Банкетный зал (@millenium_almaty)

Желі қолданушылары әсіресе театр әртістерінің орындауындағы “Жар-жарға” тәнті болып, пікірлерін жарыса жазды.

“Мұндай тойды бұрын көрмеппін. Нағыз қазақы той!”, “Қыздар мен жігіттердің кезектесіп жар-жар айтуы қандай жарасымды!”, “Театр сахнасындағы қойылымды тамашалағандай болдық”, “Бекжан ағамыз ұлттық өнердің қадірін тағы бір көрсетті”, – деп жазды желі қолданушылары.

Айта кетейік, Бекжан Тұрыс – Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театрының актері. Ол көпшілікке “Ұят болмасын” бағдарламасындағы Ақылбай ата бейнесі арқылы да кеңінен танылған.

Ұлттық қауіпсіздік комитеті Атырау қаласында сотқа дейінгі тергеп-тексеру шеңберінде бір мезгілде 10 адамды ұстады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Ұлттық қауіпсіздік комитетінің мәліметінше, ұсталғандар экстремистік топ құру, оған басшылық ету және оның қызметіне қатысу, сондай-ақ терроризмді насихаттау және діни алауыздықты қоздырды деген күдікке ілінді. 

Сондай-ақ күдіктілер құрған балалар мен жасөспірімдерге арналған 3 жасырын оқу орталығының қызметі тоқтатылды.

Белгілі болғандай топтың бірқатар мүшесі бұған дейін террористік және жалпы қылмыстық құқық бұзушылықтар жасағаны үшін сотталған.

Еске салайық, бұған дейін Алматы тұрғындары дін туралы ақпаратты қайдан алатыны туралы материал дайындаған едік. Дінтанушы Әл-Фараби Болатжанның айтуынша, діни сауаттың төмен болуы мен тексерілмеген дереккөздерге сүйену адамды радикалды көзқарастарға итермелеуі ықтимал.

Ақтөбе облысында бала күтіміне байланысты демалысқа шыққан ер адам алимент берешегін есептеу тәртібіне келіспей, сотқа жүгінген. Жеке сот орындаушысы оның қарызын Қазақстандағы орташа жалақы мөлшеріне сүйеніп есептеген. Алайда сот бұл тәсілді заңсыз деп таныды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Алимент берешегін орташа жалақымен есептеген

Мән-жайды Ақтөбе облысы мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты мәлімдеді. Олардың дерегінше, ер адам 2024 жылдың ақпанынан бері бала күтіміне байланысты демалыста. Осы уақыт ішінде оның жұмыс орны сақталып, жұмыс берушімен еңбек қатынастары үзілмеген. Алиментті бала күтіміне байланысты алып жүрген жәрдемақысы есебінен төлеп келген.

Соған қарамастан, жеке сот орындаушысы ер адамның табысы туралы мәлімет жоқ деген негізбен алимент берешегін елдегі орташа айлық жалақыға сүйеніп есептеген. Ер адам қарыз сомасын қайта есептеуді сұрағанымен, жеке сот орындаушысы өтінішін қанағаттандырмаған. Осыдан кейін ол сотқа шағым түсірген.

Сот жеке сот орындаушысының шешімін заңсыз деп таныды

Істі қараған сот алимент берешегін елдегі орташа жалақы негізінде есептеу тек борышкер жұмыс істемеген әрі табысы болмаған жағдайда ғана қолданылатынын түсіндірді.

Ал бұл жағдайда ер адамның жұмыс орны сақталған, еңбек қатынастары тоқтамаған. Сондықтан оны жұмыссыз деп есептеуге негіз жоқ.

Сот бала күтіміне байланысты демалыс ата-ананы баласын асырау міндетінен босатпайтынын да айтты. Дегенмен мұндай демалыста болу алимент берешегін елдегі орташа жалақыға сүйеніп есептеуге негіз бола алмайды.

Нәтижесінде сот жеке сот орындаушысының берешекті қайта есептеуден бас тарту туралы қаулысын заңсыз деп танып, күшін жойды. Сонымен қатар алимент қарызын ер адамның бала күтімі демалысына шыққанға дейінгі орташа айлық жалақысы негізінде қайта есептеуді міндеттеді. Сот шешімі заңды күшіне енді.

Еске салайық, бұған дейін мәжіліс еңбек қауіпсіздігін күшейту, қызметкерлердің еңбек құқықтарын қорғау және әлеуметтік қамсыздандыру мәселелері бойынша заң жобасын екінші оқылымда мақұлдаған еді. Құжатта жалғызбасты ата-аналарды жұмыстан шығаруға тыйым салу, бала күтіміне байланысты демалыста болған әкелердің осы кезеңін еңбек өтіліне қосу, сондай-ақ өндірістегі жазатайым оқиғаларға байланысты өтемақы төлеу тетіктерін жетілдіру сияқты бірқатар өзгеріс қарастырылған еді.

Қазақстандық әнші Димаш Құдайберген Испания астанасы Мадридте өткен жеке концертінен кейін жанкүйерлерімен кездескен сәтін көрсетті. Әлемнің түкпір-түкпірінен жиналған тыңдармандар өнерпазға деген ыстық ықыласын білдіріп, әсерлі пікірлерін жаудырды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

30 қазанда Мадридтегі Palacio Vistalegre спорт сарайында Димаш Құдайбергеннің Испания астанасындағы алғашқы жеке концерті өтті. Бұл – әншінің 18 қазанда Польшаның Краков қаласында басталған DIMENSIONS атты әлемдік турнесі аясындағы үшінші концерті.

Концерт аяқталғанымен, жанкүйерлер сүйікті әншісімен қоштасуға асықпаған. Олар өнерпазды сыртта күтіп, жүздесуге үміттенген. Димаш та тыңдармандарының ықыласын жауапсыз қалдырмай, арнайы шығып, алғысын білдірді. Әнші жанкүйерлерімен суретке түсіп, қолтаңба таратты.

“Мадридтегі концерттен кейін. Баршаңызға шексіз алғыс! Барлығыңызды жақсы көремін. Латын Америкасында кездескенше!” – деп жазды өнерпаз әлеуметтік желідегі парақшасында.

Ал желі қолданушылары концерттен алған әсерлерін жарыса бөлісті.

“Мұндай әсерді елестетудің өзі мүмкін емес! Мадрид сені махаббат пен бақытқа бөледі. Бұл қандай керемет!”, “Мадрид сенің ғажайып әлеміңе еніп кетті. Біз де сол әлемнің бір бөлшегіне айналдық. Бұл жолғы концерт те сөзбен айтып жеткізгісіз әсер сыйлады”, “Сен біздің жүрегімізді біржола жаулап алдың. Бұл әлемде сендей жан жоқ, Димаш! Саған мың алғыс!” – деп жазды жанкүйерлері.

Осылайша, Димаш алдағы кездесудің Латын Америкасында өтетінін айтып, жанкүйерлерін тағы бір қуантты.

Публикация от Dimash Qudaibergen (@kudaibergenov.dimash)

Еске салайық, бұған дейін Жапония радиосы Димаштың шығармашылығына арнайы эфир арнайтыны хабарланған еді.

Қарағандыдан Ташкентке футбол жарысына барған 16 бала жаппай ауырып, біреуі жансақтау бөлімінде жатыр. Ата-аналарының айтуынша, балалардың жағдайы қонақүйде таңғы ас ішкеннен кейін нашарлаған. Қазір ата-аналар балалардың денсаулығына алаңдауда. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Қазақстандық балалардың жағдайы туралы желіде жазды. Айтуынша, қазір 11 бала да тамырға дәрі алып жатыр. 

Ол өзге елге барып, осындай жағдайға тап болған балалардың ата-аналарын жалғыз қалдырмау керек екенін айтып, тиісті органдардан көмек сұрады. 

Кейін уланған балалар саны 16-ға жеткені хабарланды. Ата-аналар таңғы ас кезінде жұмыртқа жемеген сегіз футболшының ауырмағанына да назар аударған. Осыған байланысты олар балалардың жаппай ауырып қалуына тағамнан улану себеп болуы мүмкін деп болжам жасауда. 

Желіде өзге ата-аналар да бұл жарыстың ұйымдастырушыларын сынға алды. Айтуларынша, бұл жағдайдан бөлек, әділқазылық ету жағынан да мәселелер бар. 

Желіде блогер Денис Денски балалардың жағдайы туралы тікелей хабарлап отыр. Айтуынша бір бала қазір жансақтау бөлімінде жатыр. 

Блогер қазір жағдайы тұрақты балалар мен оларды ертіп барған ересектерді ұшақпен Астанаға жеткізу жоспарланып отырғанын да алға тартты. 

Публикация от Denis (@denski__rezerv)

Stan.kz тілшісі оқиғаға байланысты Қазақстанның Сыртқы істер министрлігінен пікір сұрады. 

Еске салсақ, бұған дейін Алматыдағы Республикалық физика-математика мектебінің 47 оқушысы ауыр ішек инфекциясының белгілерімен ауруханаға түскені туралы жазған едік. Кейіннен уланғандар саны артып, 58 оқушыға жетті. Оқушылардың уланғанын Алматы қаласының Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы растады. 

Кейін Денсаулық сақтау министрлігі оқушылардың улануына қатысты жедел шаралар қабылдады. Нәтижесінде мектептің тамақтану блогында азық-түлікті сақтау, дайын тағамдардың тәуліктік сынамаларын алу талаптарының бұзылғаны анықталды. Сосын бес қаулы шығарылып, шектеу шаралары енгізілген. 

Жуырда мектептеп уланған 60-қа жуық бала ауруханадан емделіп шыққаны белгілі болды.

Әлеуметтік желіде Алматыда Хэллоуин мерекесін тойлағандардың жаппай ұсталғаны туралы ақпарат тарады. Полиция түсініктеме берді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Egov.press Telegram арнасында жарияланған ақпаратқа сенсек, Алматыда Хэллоуин мерекесін тойламақ болғандар неше түрлі костюм киіп көшеге шыққан. Алайда оларды полиция қызметкерлері ұстап әкеткен. 

Видеодан Жібек жолы көшесіндегі полиция бөлімшесінің маңына көп адамның жиналғанын көруге болады.

Алматы қалалық полиция департаментінің мәліметінше, Алмалы ауданында қоғамдық тәртіп пен тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін профилактикалық іс-шаралар жүргізілген.

Полиция өкілдерінің айтуынша, рейд кезінде кәмелетке толмағандар көптеп жүрген. 

Олардың ата-аналарына қатысты әкімшілік материалдар рәсімделді.

Тәртіп сақшылары заңнамаға сәйкес, кәмелетке толмағандардың сағат 23:00-ден 06:00-ге дейін заңды өкілдерінің еріп жүруінсіз тұрғын үйден тыс жерде болуына тыйым салынғанын еске салды.

Олар профилактикалық жұмыстың құқықбұзушылықтардың алдын алуға, кәмелетке толмағандарды қорғауға, сондай-ақ қала тұрғындары мен қонақтарының тыныштығын қамтамасыз етуге бағытталғанын атап өтті.

Еске салайық, бұған дейін әлеуметтік желіде кәмелеттік жасқа толмаған балаларды күштеп ұстап тұрған полиция қызметкерлерінің бейнеролигі тарады. Астана қалалық полиция департаментінің мәліметінше, 17 тамыз күні түнгі уақытта Астана қаласының Сарыарқа ауданында полиция қызметкерлері ересектердің еріп жүруінсіз жүрген 10 және 12 жастағы екі кәмелетке толмаған баланы анықтады. Балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында полицейлер заңда көзделген шараларды қабылдады: кәмелетке толмағандардың жеке басын анықтап, полиция бөлімшесіне жеткізу және заңды өкілдеріне тапсыру қажет болды. 

Дүкенге бір-екі зат алуға кіріп, жоспарлағаннан әлдеқайда көп ақша жұмсап шығатын кездер болады. Бұған кейде өзіміздің асығыстығымыз себеп болса, кейде сөредегі “жеңілдік”, “екеу алсаң, үшіншісі тегін” деген жазулар әсер етеді. Бірақ акциядағы тауардың бәрі бірдей тиімді емес. Кейде үлкен қаптамадан гөрі кішісі арзанға түседі, ал жеңілдікпен алған заттың өзі қажет болмауы мүмкін. Stan.kz дүкенде артық ақша жұмсамаудың жолдарын түсіндіреді.

“Үшіншісі тегін” деген ұсыныс шынымен тиімді ме?

Сөреде “екеуін алсаңыз, үшіншісі тегін” деген жазуды көргенде, көп адам мұндай мүмкіндікті жібергісі келмейді. Бірақ алдымен өзіңізге бір сұрақ қойыңыз: сізге шынымен үш дана керек пе?

Мысалы, бір йогурт 400 теңге тұрады делік. Акция бойынша үшеуін 800 теңгеге аласыз. Бір қарағанда, әрқайсысы арзанға түскендей. Алайда сізге бір йогурт қана қажет болса, бастапқыда жұмсайтын 400 теңгенің орнына 800 теңге төлейсіз.

Ұлыбританияның Бәсекелестік және нарықтар басқармасы жүргізген зерттеу де көп тауар алу ұсыныстарының бәрі бірдей тиімді бола бермейтінін көрсеткен. Кейбір өнімдерде бірнеше дананы бірге сатып алу бірлік бағасын төмендетпей, тіпті басқа қаптамадағы тауардан қымбатқа түсуі мүмкін. Акцияға емес, бір өнімнің нақты бағасына қараған дұрыс. Ал артық алған затыңыз бұзылып немесе пайдаланылмай қалса, үнемдедім деу қиын.

Үлкен қаптама алған сайын расында үнемдейсіз бе?

Көпшілігіміз үлкен қаптама шағынына қарағанда арзан болады деп ойлаймыз. Бұл пікір дұрыс көрінгенімен, көбіне дұрыс бола бермейді.

Ұлыбританияның Бәсекелестік және нарықтар басқармасы күнделікті қолданылатын 26 азық-түлік тауарын салыстырған. Зерттеу нәтижесінде кейбір өнімдердің үлкен қаптамасы шынымен тиімді болғаны анықталған. Мысалы, төрт сүттің бағасы бір сүттен шамамен 60 %-ға арзан болған. Ал кейбір тауарларда керісінше жағдай байқалған: үлкен қаптамадағы дәретхана қағазы, ірімшік пен кір жуатын капсулалардың бағасы шағын қаптамадан жоғары шыққан.

Демек, “үлкені арзан” деген қағидаға сене беруге болмайды. Сатып аларда қаптамадағы салмақты ғана емес, бір келісі немесе бір литрі қанша теңгеге түсетінін де салыстырыңыз.

Мысалы:

• 400 грамм өнім 800 теңге тұрса, бір келісі – 2 000 теңге;
• 900 грамм өнім 1 980 теңге тұрса, бір келісі – 2 200 теңге.

Бұл жағдайда шағын қаптаманы алған тиімді. Екі өнімнің бағасын салыстырғанда осындай қарапайым есеп артық шығыннан сақтайды.

Жеңілдік белгісі әрдайым арзан бағаны білдірмейді

Қызыл түспен жазылған “акция” немесе “жеңілдік” деген белгіні көргенде, тауарды бірден себетке салуға асығамыз. Алайда оның бағасы басқа көлемдегі немесе басқа брендтегі өнімнен арзан болмауы мүмкін.

Британдық зерттеуде жеңілдікпен сатылған тауарлардың арасында бірлік бағасы жеңілдіксіз тұрған баламалардан жоғары өнімдер де анықталған. Мысалы, кетчуп пен кір жуатын құралдардың кейбір акциядағы қаптамалары басқа көлемдегі тауарлардан қымбатқа түскен. Сондықтан жеңілдікке дейінгі және кейінгі бағаны ғана емес, тауардың салмағын да салыстыру керек. Кейде сөредегі “акция” белгісі сатып алушыға тиімді ұсынысты емес, жай ғана жарнаманы көрсетеді.

Бағасы сол күйі, ал ішіндегі өнім азайған

Кейде дүкеннен үнемі алып жүрген тауарыңыздың бағасы өзгермегенін байқайсыз. Бірақ қаптамадағы салмағы азайып кетуі мүмкін. Мұндай өзгерісті бірден аңғару қиын, өйткені сыртқы қаптамасы бұрынғыдай көрінуі ықтимал.

Мысалы, бұрын 200 грамм өнімді 1 000 теңгеге алдыңыз делік. Кейін сол бағадағы қаптамада 180 грамм ғана қалды. Бұрын 100 грамы 500 теңгеге түссе, енді шамамен 556 теңге төлейсіз. Яғни сөредегі баға өзгермегенімен, өнімнің нақты құны өскен. Бұрыннан сатып алып жүрген тауардың қаптамасын да анда-санда тексеріп тұрған жөн. Әсіресе салмағы мен көлеміне назар аударыңыз.

Бағаны салыстыруға көмектесетін бір белгі бар

Дүкен сөрелерінде тауардың жалпы бағасымен қатар бір келісі, бір литрі немесе белгілі бір өлшемі қанша тұратыны да көрсетілуі мүмкін. Бұл – әртүрлі көлемдегі өнімдерді салыстыруға арналған бірлік бағасы.

Ұлыбританияның Бәсекелестік және нарықтар басқармасы зерттеуінде сатып алушылардың бір бөлігі мұндай бағаны байқамайтыны анықталған. Оған сөреге жазудың ұсақ қаріппен берілуі, көзге түспейтін жерде орналасуы да әсер етеді. Ал оны пайдаланатын адамдар бір брендтің әртүрлі көлемдегі қаптамасын, бірнеше өндірушінің ұқсас тауарларын және акциядағы өнімдерді салыстыруға мүмкіндік алған. Бұл тәсіл әсіресе май, ұн, жарма, сусын, тұрмыстық химия сияқты жиі сатып алынатын тауарларға пайдалы.

Дүкенге барғанда нені есте ұстаған жөн?

Ұлыбританияның зерттеуі сатып алушылардың көбі кейде үлкен қаптама арзан, ал акциядағы тауар тиімді деген болжамға сүйенетінін көрсеткен. Бірақ мұндай болжамдар әрдайым растала бермейді.

Артық шығынға жол бермеу үшін:

• дүкенге барар алдында қажет заттардың тізімін жасаңыз;
• акциядағы тауарды аларда оның бірлік бағасын салыстырыңыз;
• үлкен қаптаманы тек шынымен қажет болса және тиімді шықса ғана алыңыз;
• үйде бар өнімді қайта сатып алмау үшін тоңазытқыш пен шкафты алдын ала қарап шығыңыз;
• кассаға жеткенде себетіңізді бір шолып, жоспарсыз алған заттарды алып тастаңыз.

Үнемдеу дегеніміз – дүкеннен ең көп жеңілдікпен тауар алу емес. Ең бастысы, ақшаңызды өзіңізге қажет өнімге жұмсап, артық затқа төлемеу.

Айта кетейік, бұған дейін қазақстандықтар ақшасының 42%-ын тамаққа жұмсайтыны белгілі болды. 

Шенеунік орташа жалақы ала тұра, оның әйелі қымбат көлік мініп, ал балалары сән-салтанатта өмір сүрсе, мұндай жағдайға енді басқаша қарайды. Мемлекеттік қызметкерлерден отбасы мүшелерінің ақшаны қайдан алғанын түсіндіру талап етілуі мүмкін. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Жаңа талап бойынша, шенеуніктердің жақын туыстарының табысы мен мүлкіне назар аударылады. Олардың қалай ақша тауып жүргені, қандай бизнеспен айналысатыны тексеріледі. Әсіресе туыстарының тұрмысы шенеуніктің ресми табысынан әлдеқайда жоғары болса, бұл сұрақ тудыруы мүмкін.

Тағы бір маңызды талап: шенеуніктің туыстары оның қызметтік жағдайынан пайда көрмеуі керек. Мысалы, мемлекеттік қызметтегі байланысын пайдаланып, тиімді келісімшарттарға қол жеткізуге жол берілмейді.

Бұл талаптар Қытай Коммунистік партиясы Орталық комитетінің 29 қазанда қабылдаған құжатында жазылған. Құжаттың толық мәтіні 1 қарашада “Синьхуа” мемлекеттік агенттігінде жарияланды.

Туыстарына бизнес жүргізуге де шектеу қойылған

Негізі, Қытайда жоғары лауазымды шенеуніктердің отбасы мүшелеріне қатысты мұндай шектеулер бұрыннан бар. Мәселен, кейбір басшылардың жұбайлары мен балаларына олардың қызметтік өкілеттігіне байланысты салаларда кәсіп жүргізуге рұқсат етілмейді. Елде сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес 2012 жылы Си Цзиньпин билікке келгеннен кейін күшейді. Осы уақыт ішінде бұрынғы министрлер мен жоғары лауазымды әскери қызметкерлер де тергеуге алынған.

Айта кетейік, бұған дейін біз шенеуніктердің жұмысы енді қалай бағаланатыны туралы жазған едік.

Ақтаудағы облыстық балалар ауруханасында дәрігерге шабуыл жасаған ер адам болған оқиғаға қатысты видеоүндеу жариялап, өз әрекетін түсіндірді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Lada.kz порталына сілтеме жасап хабарлайды. 

Ер адамның сөзінше, 19 қазанда ұлының жағдайы нашарлаған. Баланың іші қатты ауырып, дене қызуы 39 °C-қа дейін көтерілген. Жедел жәрдем оны соқыр ішек деген күдікпен ауруханаға жеткізген.

Қабылдау бөлімінде ер адам ұзақ уақыт ұлын дәрігерге көрсетіп, тексеруден өткізуді сұраған. Алғашқы талдау лейкоцит деңгейінің жоғары екенін – шамамен 21,5-22 екенін көрсеткен. Соған қарамастан кешке қарай оларды үйге қайтарған.

31 қазан сенбі күні ұлының іші қайтадан ауырып, әкесі баланы облыстық балалар ауруханасына алып келген. Ол алдыңғы жолы жанжалдасқан хирургпен қайта кездескен.

Ер адамның айтуынша, дәрігер оны мысқылмен қарсы алып, баланы қараудан бас тартуы мүмкін екенін меңзеген. Әкесі өзін сабырға шақыруға тырысқанымен, соңы жанжалмен аяқталған.

Еске салайық, Ақтауда облыстық балалар ауруханасының қабылдау бөлімінде баласын тексерткен ер адам дәрігерге шабуыл жасап, оны мойнынан қылқындыра ұстаған. Баланы ауруханаға жатқызуға медициналық көрсетілім болмаған. Алайда баланың әкесі аяқпен үстелді теуіп, кенеттен дәрігерге тап берген. Оны бірнеше адам әрең дегенде медицина қызметкерінен ажыратқан.

Публикация от @zholdasbaykyz_

Қазақстандағы бірнеше банк қазан айында теңгедегі депозиттер бойынша пайыздық мөлшерлемені төмендетті. Соған қарамастан, кейбір банктерде жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі 20 %-ға дейін жетеді. Қазір ең жоғары ұсыныстардың бірі Bereke Bank-те сақталып отыр. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Қазан айының қорытындысы бойынша, Home Credit Bank, Еуразиялық банк, ForteBank, Банк ЦентрКредит және Kaspi депозиттерінің мөлшерлемесін азайтқан. Ал бірқатар банктер пайыздық шарттарын өзгертпеген.

Қай банкте депозит пайызы жоғары?

Қазір үш айлық депозиттер бойынша ең жоғары ұсыныстардың бірі – Bereke Bank-те. Мұнда алғашқы айда жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі 20 % болса, екінші және үшінші айларда 19 % болады.

Өзге банктердегі ұсыныстар мынадай:

• Altyn Bank – 19,56%;
• Freedom Bank – 19,5%;
• KMF – 19,46%;
• Нұрбанк – 19,02%;
• Home Credit Bank – 19%;
• Еуразиялық банк – 18,85%;
• Bank RBK – 18,6%;
• ForteBank – 18,2%;
• Центр Кредит Банкі – 18,04%;
• Kaspi – 18%.

Бұдан бөлек, БНК Банк 3-24 ай мерзімге 17,93%, Алатау қалалық банкі 6 айға 17,81%, Halyk Bank 3 айға 17,75%, ВТБ 3-6 айға 15,3%, ал Заман-Банк 3 айға 14,5% ұсынады.

Қай банктер депозит пайызын төмендетті?

Қазан айында бірнеше банк депозит мөлшерлемесін азайтты.

Мәселен, Home Credit Bank-те үш айлық депозиттің мөлшерлемесі 19,6%-дан 19%-ға түсті. Еуразиялық банкте 19,23%-дан 18,85%-ға, ForteBank-те 19,1%-дан 18,2%-ға төмендеді.

Банк ЦентрКредит үш айлық депозит бойынша мөлшерлемені 18,86%-дан 18,04%-ға, Kaspi 19%-дан 18%-ға түсірді.

Ал БНК Банкте 3-24 айлық депозиттің мөлшерлемесі 19,51%-дан 17,93%-ға дейін азайған.

Сонымен бірге Bereke Bank, Altyn Bank, KMF, Freedom Bank, Нұрбанк, Bank RBK, Алатау қалалық банкі, Halyk Bank, ВТБ және Заман-Банк пайыздық мөлшерлемелерін өзгертпеген.

Депозит ашқанда нені ескеру керек?

Банктер ұсынатын жоғары пайызға ғана қарап шешім қабылдамаған жөн. Себебі депозиттердің шарттары әртүрлі болуы мүмкін. Мәселен, кейбір банктер депозит ашу үшін ең төменгі бастапқы соманы талап етеді. Басқаларында шотта белгілі бір мөлшерден төмен түспейтін ақша қалуы керек. Сондықтан депозит таңдағанда жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесімен қатар, оның мерзіміне, ең төменгі салым сомасына, ақшаны мерзімінен бұрын алу шарттарына және сыйақыны есептеу тәртібіне назар аудару қажет.

Жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі – депозиттің табыстылығын жылдық есеппен көрсететін көрсеткіш. Ал салым үш айға ашылса, көрсетілген пайызды үш айда толық көлемде аласыз деген сөз емес. Нақты табыс депозитте жатқан ақша көлемі мен мерзіміне байланысты есептеледі.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда атаулы әлеуметтік көмек тағайындау кезінде азаматтардың несиелері мен депозиттері де ескерілетіні хабарланған еді.

Қазақстанда коммуналдық төлем отбасы табысының 5-10%-ынан асып кетсе, оның бір бөлігін мемлекет өтеуі мүмкін. Қазір мұндай көмекті шамамен 8 мың адам алып отыр. Биыл тұрғын үй көмегіне жергілікті бюджеттен 400 миллион теңге бөлінген. Ал ауызсудың құнын арзандатуға мемлекет 28 миллиард теңге қарастырған. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Бұл жөнінде Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің төрағасы Бақытжан Жүнісбеков Орталық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз мәслихатында айтты.

Коммуналдық төлемді кімдердің орнына мемлекет өтейді?

Қазақстанда табысы төмен отбасыларға тұрғын үй көмегі беріледі. Оның мақсаты – коммуналдық қызметтер мен тұрғын үйді күтіп ұстауға кететін шығын отбасының бюджетіне шамадан тыс салмақ түсірмеуіне көмектесу.

Әр өңірде отбасы табысының коммуналдық төлемге жұмсалатын шекті үлесін мәслихат белгілейді. Қазір бұл көрсеткіш өңірге қарай отбасының жалпы табысының 5-10% аралығында. Яғни отбасының табысы мен коммуналдық шығыны салыстырылады. Егер төлем мөлшері өңірде белгіленген шектен асып кетсе, талаптарға сай келетін отбасы тұрғын үй көмегін ала алады.

Комитет төрағасының айтуынша, қазір жергілікті бюджеттен бөлінген 400 миллион теңге көлеміндегі тұрғын үй көмегін шамамен 8 мың адам алып отыр.

Мемлекет қанша теңге өтейді?

Тұрғын үй көмегінің мөлшері отбасының табысына, тұратын өңіріне және коммуналдық қызметтерге жұмсайтын шығынына байланысты есептеледі. Мысалы, бір отбасының ай сайынғы жалпы табысы 200 мың теңге делік. Егер осы өңірде коммуналдық төлемнің шекті мөлшері табыстың 5% болса, отбасының өз есебінен төлейтін шығыны 10 мың теңгеден аспауы керек. Ал шекті мөлшер 10% болып белгіленсе, бұл сома 20 мың теңгені құрайды. Бірінші жағдайда отбасының есепке алынатын коммуналдық шығыны 18 мың теңге болса, шекті мөлшерден 8 мың теңгеге артық. Осы айырма тұрғын үй көмегін есептеу кезінде ескерілуі мүмкін. Дегенмен бұл – түсіндіру үшін алынған қарапайым мысал. Нақты төлем тек осы айырмаға қарап белгіленбейді. Көмек мөлшеріне отбасы құрамы, расталған шығындар және қолданыстағы нормативтер де әсер етеді. Сондықтан мемлекет әр отбасының коммуналдық төлемін толық өтемейді.

Ауызсудың бағасын арзандатуға 28 миллиард теңге бөлінді

Мемлекет коммуналдық шығынды азайтудың тағы бір тетігін қолданады. Ол – ауызсуды тұтынушыларға арзанырақ бағамен жеткізу үшін су шаруашылығы кәсіпорындарын субсидиялау. 2026 жылы осы мақсатқа жалпы сипаттағы трансферттер есебінен 28 миллиард теңге қарастырылған.

Бұл қаражат тұрғындарға тікелей берілмейді. Мемлекет су жеткізетін кәсіпорындарға тарифтің бір бөлігін өтейді. Соның арқасында тұрғындар суды толық тарифтік құнынан төмен бағамен пайдалана алады.

Су тарифінің 380 теңгесін мемлекет өтей алады

Комитет төрағасы субсидиялау тәртібін нақты мысалмен түсіндірді. Мәселен, бір текше метр судың бекітілген тарифі 500 теңге болсын. Ал халық үшін белгіленген төлем 120 теңге болса, қалған 380 теңгені мемлекет субсидия ретінде өтейді. Яғни осы мысалда судың толық құнының 76%-ын мемлекет, қалған 24%-ын тұтынушы төлейді. Алайда 500 және 120 теңге барлық өңірге ортақ тариф емес. Бұл – мемлекеттік субсидияның қалай жұмыс істейтінін түсіндіретін мысал. Нақты баға мен өтемақы мөлшері әр өңірде бекітілген тарифке байланысты.

Екі түрлі көмек: бірі отбасына, екіншісі су жеткізушіге беріледі

Тұрғын үй көмегі мен ауызсуды субсидиялау бір-біріне ұқсас болғанымен, екі бөлек механизм.

• Бірінші жағдайда мемлекет коммуналдық төлемі табысына шаққанда тым жоғары отбасыларға көмек береді.
• Екінші жағдайда су жеткізетін кәсіпорындарға қаражат бөліп, халық үшін судың бағасын төмендетеді.

Сондықтан тұрғын үй көмегіне бөлінген 400 миллион теңге мен суды субсидиялауға қарастырылған 28 миллиард теңгені тікелей халыққа берілетін төлем деп түсінбеу керек. Біріншісі – мұқтаж отбасыларға арналған көмек, екіншісі – су тарифін арзандатуға бағытталған мемлекеттік қолдау.

Айта кетейік, Қазақстандықтар енді коммуналдық төлем мен билет сатып алуды жасанды интеллектке тапсыра алады.

"Қазақстанның тұрғын үй компаниясы" АҚ ("Бәйтерек" ұлттық басқарушы холдингінің еншілес ұйымы) мен “Bank RBK” АҚ тұрғын үй кешендерін кешенді түрде салу жобаларын қаржыландыру жөнінде ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды.

Бұл серіктестік отандық құрылыс компаниялары үшін жеңілдетілген несие алуға жол ашып, ауқымды тұрғын үй жобаларын жүзеге асыруға мүмкіндік беріледі. Әсіресе, шаһарды тұтас игеруге арналған құрылыс жобалары басты назарда болады.

Келісім аясында "Тұрғын үй құрылысына кепілдік беру қоры" АҚ қаржысы Bank RBK-ға шартты салым ретінде құйылады. Бұл қаражат құрылыс салушыларға бағытталған несие беруге жұмсалады. Осылайша, ҚТК бөлген қаражат есебінен құрылыс салушылар жылдық 12,6 %-дық жеңілдетілген мөлшерлемемен қаржыландырылады.

Бұл тетік құрылыс компаниялары үшін пайыздарды төмендетіп, қаржылық ауыртпалықты азайтуға арналған. Нәтижесінде жобалардың тиімділігін арттырып, құрылыс жұмыстарын сапалы әрі уақытылы жүргізуге мүмкіндік туады.

Қаржыландырудың негізгі бағыты – жекелеген тұрғын үйлерді ғана емес, тұтас шағын аудандар мен тұрғын үй кварталдарын салу. Мұндай жобаларда тұрғын үйлермен қатар әлеуметтік нысандар, сауда орындары және инженерлік желілер де қарастырылады. Яғни тұрғындар үшін өмір сүруге, жұмыс істеуге және демалуға қолайлы орта қалыптастыру көзделген.

Кешенді құрылыс кезінде тұрғын үйлердің орналасуы ғана емес, көлік қатынасы, жаяу жүргіншілер жолы, қоғамдық орындар, жасыл желек пен аулаларды абаттандыру мәселелері де ескеріледі. Сонымен қатар барлық жоба тұрғын үй құрылысына қойылатын белгіленген талаптар мен сапа стандарттарына сай болуы керек.

Жаңа қаржыландыру тетігі құрылыс компанияларына қомақты жобаларды жүзеге асыру үшін қолжетімді несие тартуға мүмкіндік береді. Ал екінші деңгейлі банктер Қазақстанның тұрғын үй компаниясы мен серіктестік арқылы құрылыс саласын қаржыландыруға белсенді араласа алады.

Жалпы, бұл бастама құрылыс нарығындағы инвестициялық белсенділікті арттырып, саланың дамуына және сапалы тұрғын үй ұсынысының көбеюіне ықпал етпек.

"Қазақстанның тұрғын үй компаниясы" АҚ – "Бәйтерек" ұлттық басқарушы холдингінің еншілес ұйымы. Компания тұрғын үй құрылысын қаржыландырумен және қолдаумен айналысады. Ол 2000 жылы "Қазақстан ипотекалық компаниясы" атауымен құрылған. 2021 жылы "Бәйтерек девелопмент" АҚ және "Тұрғын үй құрылысына кепілдік беру қоры" АҚ компанияға қосылғаннан кейін атауы өзгеріп, тұрғын үй құрылысының бірыңғай операторы мәртебесін алды.

Қазір ҚТК тұрғын үй саласын қолдаудың бірнеше бағыты бойынша жұмыс істейді. Атап айтқанда, үлестік құрылысқа кепілдік береді, тұрғын үй кешендерін салуға қаржы бөледі, әкімдіктердің облигацияларын сатып алу арқылы тұрғын үй алуға қолдау көрсетеді. Сонымен қатар ипотекалық және жалға берілетін тұрғын үй бағдарламаларын дамытуға қатысады.

Bank RBK – Қазақстандағы қаржы нарығында орны бар, тұрақты дамып келе жатқан банктердің бірі. Корпоративтік несие портфелінің көлемі бойынша коммерциялық банктер арасында 5-орында, активтерінің көлемі бойынша 7-орында, ал меншікті капиталы бойынша 10-орында.

Банк еліміздің түрлі өңірінде орналасқан 13 филиалы арқылы клиенттерге қызмет көрсетеді. Қазір Bank RBK шамамен 33 мың корпоративтік және 1 миллионға жуық жеке клиентпен жұмыс істейді.

Лицензияны №1.1.821.135, 2026 жылғы 15 шілдеде ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі берген.

Қаржылық мониторинг агенттігінің Ақтөбе облысы бойынша департаменті есірткі сататын интернет-дүкен үшін төлем қабылдап, ақша аударумен айналысқан қылмыстық топты ұстады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.  

Тергеу дерегінше, Ақтөбе қаласының тұрғыны әлеуметтік желілерде ақша айырбастайтын топ құрып, оған жеті сыбайласын тартқан.

Топ мүшелері міндеттерді өзара бөлісіп, күндізгі және түнгі ауысыммен жұмыс істеген. Осылайша, олар тәулік бойы төлем қабылдап, ақша аударып отырған. 

Аударылған ақшаның жалпы көлемі 918 мың USDT-ден асқан. Бұл 400 миллион теңгеден астам сомаға тең. 

Қылмыстық әрекетті ұйымдастырған адам қамауға алынды. Тергеу жалғасып жатыр.

Еске салайық, 13 қазанда ресейлік рэпер Наваи Бакиров Қырғызстаннан Қазақстанға кіреберістегі “Қордай” шекара бекетінде ұсталған еді.

Полиция мен шекара қызметкерлері әнші отырған көлікті тексеру кезінде есірткі затын тауып, тәркілеген. Осыдан кейін есірткі контрабандасына оқталу дерегі бойынша соталды тергеу басталды.

Әнші уақытша ұстау изоляторына қамалып, кейін сот оны екі айға қамауға алу туралы шешім шығарған. Тергеу есірткі контрабандасы мен есірткіні заңсыз сақтауға қатысты екі бап бойынша жүргізілген. 

Негізі Navai 14 қазанда Астанада концерт беруі керек еді. Алайда әнші ұсталғаннан кейін концерт өтпей қалды. Ұйымдастырушылар мұны техникалық себептерге байланысты деп түсіндірді.

Бұған дейін әншінің адвокаты Рена Керимова оны кепілмен босатуға күш салып жатқанын мәлімдеген. Сондай-ақ адвокаттың айтуынша, Navai қамауда отырған кезінде жаңа әндер жаза бастаған. 

Қазақстандық режиссер әрі креатив маман Медет Шаяхметов Instagram Rings 2026 халықаралық сыйлығын иеленді. Ол байқауда үздік деп танылған 25 автордың қатарына еніп, футбол жұлдызы Эрлинг Холанд, британдық әнші Little Simz секілді әлемге танымал тұлғалармен бірге марапатталды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Instagram бұл жолы танымалдықты жазылушылар санымен өлшемей, өзгелерге ұқсамайтын туындыларымен көзге түскен авторларды таңдаған. Rings сыйлығы әлеуметтік желідегі қалыптасқан үлгіден шығып, тың идея ұсынатын авторларға беріледі.

Жеңімпаздарды әлемдік өнер мен шығармашылық индустриясының өкілдерінен құралған қазылар алқасы анықтады. Олардың қатарында рэпер A$AP Rocky, әйгілі дизайнер Донателла Версаче, музыкалық продюсер FINNEAS, режиссер Хлоя Чжао және Instagram басшысы Адам Моссери бар.

Биыл марапат иелерінің қатарында футболшы Эрлинг Холанд, әнші Little Simz, модель Бавита Мандава да бар.

Сыйлық иелеріне Instagram парақшасын безендіруге арналған арнайы мүмкіндіктер ұсынылады. Соның бірі – қолданушының аватарын айнала қоршайтын алтын түсті сақина. Одан бөлек, жеңімпаздарға коннемара мәрмәрінен жасалған естелік жүлде табысталады. Оның дизайнын BODE сән үйінің негізін қалаушы Эмили Адамс Бодэ Ажла жасаған.

Медет Шаяхметов қазір Нью-Йоркте тұрады. Ол режиссер, музыкалық бейнебаяндар түсіруші әрі PBC Worldwide компаниясының креатив директоры. Оның туындыларынан көше мәдениетінің әсерін, заманауи өнер мен өзгеше шығармашылық шешімдерді байқауға болады.

Instagram Rings сыйлығының иегерлері қатарынан қазақ маманның көрінуі – оның шығармашылық еңбегінің халықаралық деңгейде мойындалғанын көрсетеді.

Айта кетейік, бұған дейін Танымал қазақстандық саяхатшы-блогер Дастан  Мұхамедрахимның видеосын Instagram-ның ресми парақшасы жариялаған еді. 

Айта кетейік, Дастан Мұхамедрахим — Қазақстанның табиғи сұлулығын әлемге танытып жүрген саяхатшы-блогер. Оның парақшасында Маңғыстау облысындағы Бозжыра шатқалы, Алтын-Емел мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, Алматы облысының көрікті жерлерінен түсірілген бейнежазбалар да бар.

Адам қайтыс болғаннан кейін оның Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы жинақтары жоғалып кетпейді. Отбасы мүшелері жерлеу рәсімін ұйымдастыруға арналған біржолғы төлем ала алады, ал қалған қаражат мұрагерлеріне беріледі. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Kazinform.kz порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Жерлеу рәсіміне қанша ақша беріледі?

Егер қайтыс болған адамның Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында зейнетақы жинағы болса, оның отбасы мүшелері жерлеу рәсімін ұйымдастыруға арналған біржолғы төлем алуға құқылы. Төлемнің ең жоғары мөлшері – 94 АЕК, яғни 406 550 теңгеге дейін жетуі мүмкін. Ақша қайтыс болған адамның зейнетақы жинағы есебінен төленеді.

Мысалы, оның зейнетақы шотында 300 мың теңге болса, отбасы осы сомадан артық ақша ала алмайды. Ал жинақ көлемі 406 550 теңгеден асқан жағдайда, алғашқы төлем белгіленген шекті мөлшермен шектеледі.

Сонымен қатар заңнамада қосымша мүмкіндік қарастырылған. Егер жерлеу рәсіміне арналған төлемнен кейін шотта қалған қаражат мөлшері ең төменгі зейнетақыдан аспаса, бұл сома да отбасы мүшелеріне жерлеуге арналған төлем ретінде беріледі. 2026 жылы ең төменгі зейнетақы мөлшері – 69 049 теңге.

Мысалы, қайтыс болған адамның зейнетақы шотында 450 мың теңге болса, отбасы алдымен 406 550 теңге ала алады. Қалған 43 450 теңге де жерлеу рәсіміне арналған төлем ретінде берілуі мүмкін. Себебі бұл сома белгіленген шекті мөлшерден аспайды.

Жерлеу рәсіміне арналған төлемді қалай алуға болады?

Ақшаны алудың екі жолы бар: БЖЗҚ бөлімшесіне жеке барып өтініш беру немесе қордың сайты арқылы өтініш жолдау.

Жеке жүгінген жағдайда өтініш берушінің жеке куәлігі мен банк шотының деректемелері қажет.

Егер мемлекеттік ақпараттық жүйелерде қажетті мәліметтер болмаса, қайтыс болғаны туралы куәлік пен марқұммен туыстық қатынасын растайтын құжатты қосымша ұсыну керек.

Өтінішті электронды түрде беру үшін электрондық цифрлық қолтаңба қажет. Алайда бұл жағдайда адамның қайтыс болғаны және өтініш берушімен туыстық байланысы туралы мәліметтер мемлекеттік дерекқорларда болуы тиіс.

Егер төлем алушы 14 жасқа толмаған бала болса, құжаттарды оның заңды өкілі тапсырады. Ал 14 пен 18 жас аралығындағы жасөспірімдер ата-анасының немесе басқа да заңды өкілдерінің жазбаша келісімімен өтініш бере алады.

Мұндай жағдайда баланың құжаттары мен оның атына ашылған банк шотының деректемелері де қажет.

Марқұмның қалған зейнетақы жинағы кімге тиесілі?

Жерлеу рәсіміне арналған төлем жасалғаннан кейін марқұмның зейнетақы шотында қалған қаражат Қазақстан заңнамасында белгіленген тәртіппен мұрагерлеріне беріледі.

Бұл міндетті, міндетті кәсіптік және ерікті зейнетақы жарналары есебінен қалыптасқан жинақтарға қатысты.

Мұраны алу үшін БЖЗҚ-ға жеке басын куәландыратын құжатты, мұраға құқық туралы куәлікті немесе ақшаны алуға құқығын растайтын заңнамада көзделген өзге де құжатты, сондай-ақ банк шотының деректемелерін ұсыну қажет.

Егер мемлекеттік дерекқорларда адамның қайтыс болғаны туралы мәлімет болмаса, қайтыс болғаны туралы куәлік те талап етіледі.

Төлем алу үшін БЖЗҚ-ға жеке жүгінуге, сенімхат арқылы өкіл жіберуге немесе құжаттарды пошта арқылы жолдауға болады. Өкіл арқылы немесе пошта арқылы өтініш берген жағдайда нотариалды куәландырылған құжаттарды қоса алғанда, қосымша құжаттар қажет болуы мүмкін.

Бұл ретте ақша тек мұрагердің жеке банк шотына аударылады. Оны туысының, қамқоршысының немесе сенім білдірілген тұлғаның шотына аударуға болмайды.

Төлемдерді рәсімдеу тәртібі, қажетті құжаттар тізімі және өтініш беру жолдары туралы толық ақпарат қордың enpf.kz ресми сайтындағы "Мұрагерлерге және жерлеуге" бөлімінде жарияланған.

Балалары зейнетақы жинағын мұра ретінде ала ала ма?

Кәмелетке толмаған балалар да зейнетақы жинақтарының мұрагері бола алады. Егер бала 14 жасқа толмаған болса, оның атынан құжаттарды ата-анасы, асырап алушылары немесе қорғаншылары тапсырады.

Ал 14 пен 18 жас аралығындағы жасөспірімдер заңды өкілінің келісімімен төлем алу үшін өздері өтініш бере алады.

Мұраны рәсімдеу үшін баланың туу туралы куәлігі, мұрагерлік құқығын растайтын құжат және банк шотының деректемелері қажет. Баланың жасына және жағдайға байланысты жеке куәлік, ата-анасының жазбаша келісімі немесе қорғаншылықты белгілеу туралы құжаттар да сұратылуы мүмкін.

Бұл ретте мұраға қалған ақша ата-анасының емес, кәмелетке толмаған баланың өз банк шотына аударылады.

Алынған ақшаға салық төлеу керек пе?

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап БЖЗҚ-дан төленетін зейнетақы төлемдері Қазақстан резиденттері үшін жеке табыс салығынан босатылды. Яғни зейнетақы жинақтарын алған кезде одан салық ұсталмайды.

Алайда Қазақстанның резиденті болып саналмайтын адамдар үшін ерекшелік қарастырылған. Олардың зейнетақы төлемдеріне Салық кодексіне сәйкес салық салынады.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанда мемлекеттік жәрдемақыларды тағайындау, төлеу, уақытша тоқтату және қайта жалғастыру тәртібі нақтыланғаны хабарланған еді. Енді әлеуметтік төлемдердің бірқатар түрін тағайындау кезінде азаматтардың материалдық жағдайы мен отбасының әлеуметтік әл-ауқаты ескеріледі. Сонымен қатар жәрдемақы алушылардың банк шоттары, несие міндеттемелері және басқа да деректері тексерілуі мүмкін.

Павлодарда жекеменшік клиникалардың біріне қатысты тергеу басталды. Себебі медициналық мекеме Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесі арқылы мемлекет қаржысын негізсіз алған болуы мүмкін. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Жетінші арнаға сілтеме жасап хабарлайды. 

Тергеу дерегінше, клиника екі жыл бойы медициналық қызмет көрсетілмесе де, оны есепке енгізіп, мемлекеттен ақы алып отырған. Тіпті марқұмдарға да медициналық көмек көрсетілгені жазылған. Алдын ала есеп бойынша, бюджетке келген шығын 15 миллион теңгеден асады.

Қазір тергеу органдары клиника басшылығы мен дәрігерлердің бұл іске қатысы бар-жоғын тексеріп жатыр. Әзірге ресми түрде күдіктілер анықталған жоқ. Алайда тексеріліп жатқан азаматтардың тізімі аз емес.

Облыстық экономикалық тергеп-тексеру департаменті басшысының орынбасары Ғалиасқар Қасымовтың айтуынша, медициналық ұйым мемлекеттік кепілдік берген көмек аясында көрсетілген қызметтер туралы жалған мәлімет енгізген.

Қазір тергеу амалдары жалғасып жатыр екен. 

Еске салсақ, бұған дейін Қазақстанда 140 мыңға жуық азамат медициналық ұйымдарға өз келісімінсіз тіркеліп, олардың атына көрсетілмеген медициналық қызметтер рәсімделгені туралы жазған едік. Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметінше, соның салдарынан әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына 3,5 миллиард теңгеден астам шығын келген.

Нұрқожа Қайпанов Астанада өткен күрес түрлерінен әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанды. Ол 74 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде өткен финалда ресейлік Иналбек Шериевке 4:10 есебімен есе жіберді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

28 жастағы спортшы осымен әлем чемпионатындағы төртінші медалін иеленді. Ол 2019 жылы күміс, 2024 жылы алтын, ал 2025 жылы қола медаль жеңіп алған. Ол үш жүлдені 70 келіге дейінгі салмақта алған.

Астанада өткен әлем чемпионатына 135 елден 900-ге жуық спортшы қатысты. Әлем чемпионатына келген қонақтар жарыс кезінде қолдау ерекше болғанын айтты. 

Айта кетейік, Қазақстандық еркін күрес балуаны Нұрқожа Қайпанов 2025 жылы Амманда (Иордания) өткен Азия чемпионатының финалында жеңіске жеткен еді. Ол 74 келіге дейінгі салмақтағы шешуші белдесуде қырғызстандық Орозбек Токтомамбетовтен басым түскен. Күрес 2:1 есебімен балуанымыздың пайдасына аяқталған.

Оған қоса  Қайпанов 2024 жылы Тиранада өткен әлем чемпионатында 70 келі салмақта жеңіске жетіп, алтын жүлде иеленді. Бұған дейін ол 2019 жылы Астанада өткен әлем чемпионатында күміс, 2025 жылы қола жүлде алған. Сонымен қатар үш дүркін Азия чемпионы атанып, 2022 жылы Ұлан-Батырда өткен құрлық біріншілігінде күміс медаль иеленген.

Қазақстанға шетелден жеткізілетін азық-түлік көлемі артты.Соңғы сегіз айда өзге мемлекеттерден бес миллиард доллардың тауары импортталған. Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 6,3%-ға көп. Әсіресе, Ресейден келетін тауарлардың үлесі артқан. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі 31-арнаның “Информбюро” бағдарламасына сілтеме  жасап хабарлайды.

Ресейден кейін Қытай, Беларусь пен Өзбекстанның өнімдері елімізде көптеп сатылып жатыр. Бразилия мен Германиядан келетін азық-түлік те аз емес. EnergyProm-ның статистикасына сенсек, елге импортталған азық-түліктің жартысы Ресейден жеткізіледі. Көрші елдің сүт, кондитерлік өнімдері, өсімдік майы, қант пен дәнді-дақылдары дүкен сөрелерін толтырған. Тіпті, бидай мен арпаның негізгі үлесі де сол жақтан импортталады.

Фермерлер қауымдастығының өкілдері бұл геосаяси жағдайдың салдары деп болжап отыр. Өйткені ресейлік кәсіпкерлер қазір өнімдерді кедендік одақ елдеріне ғана сатып жатқанын айтады.

Екінші орында Қытай тұр. Қазақстанға бұл елден келетін азық-түліктің көлемі 24%-ға артыпты. Беларусьтің сүт, қаймақ, ірімшіктері мен Өзбекстанның пияз, қырыққабат секілді көкөністері де тонналап жеткізіледі. Тұрғындар импорттық өнімдердің бағасы отандық тауарлардан едәуір арзан дейді.

Сарапшылардың болжамынша, импорт үлесінің артуы ішкі нарыққа қауіп төндіруі мүмкін. Себебі баға, өнім көлемі мен сауда саясатына қатысты өзгерістер Қазақстандағы азық-түлік құнына тікелей әсер етуі ықтимал.

Экономист Бекнұр Қисықовтың айтуынша, Қазақстан халық саны көп емес ел болғандықтан бізге өндіруге, өндіріс жасауға бағаны ұстауға өте қиын.

Соңғы сегіз айда құны 5 миллирд доллар болатын азық-түлік импортталған. Ең көп қаражат шоколад пен какао қосылған өнімдерді әкелуге жұмсалған. Көрші елдермен қатар Германия, Бразилия сынды мемлекеттен де түрлі тағамдар келеді.

Бұған дейін премьер-министр Олжас Бектенов Үкімет отырысында азық-түлік бағасын тұрақтандыру және қыс мезгіліне жеткілікті азық-түлік қорын жинау жөнінде тапсырма берген еді. 

Flydubai ұшағында екінші ұшқыш командирге балтамен шабуыл жасап, борттағы 172 адамның өміріне қауіп төндірген. Сол сәтте жолаушылар шабуылдаушыны тоқтатып, ал қосалқы ұшқыштар басқаруды қолға алып, лайнерді аман-есен қондырған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі timesofisrael.com порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Біріккен Араб Әмірліктерінің билігі Flydubai әуе компаниясының Дубай – Тель-Авив бағытындағы ұшағын апаттан аман алып қалған екі ұшқыштың есімін жариялады. Олар Фиджи азаматы Хенсон Стивен мен Оңтүстік Африка Республикасының азаматы Роуэн Тут. Екеуі де оқиға кезінде ұшақта қосалқы ұшқыш ретінде болған.

Ұшақта болған екінші ұшқыш Хамам әл-Хаммами әуе балтасымен командир Смит Маччхарға шабуыл жасаған. Жолаушылар шабуылдаушыны залалсыздандырғаннан кейін Стивен мен Тут басқаруды өз қолдарына алып, ұшақты Сауд Арабиясына сәтті қондырған.

27 қазанда өткен марапаттау рәсімінде БАӘ президенті Мұхаммед бен Заид Әл Нахаян оларға және экипаждың өзге де мүшелеріне ерлігі мен жолаушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз еткені үшін бірінші дәрежелі Заид II орденін табыстады. Мұндай марапат елдің жоғары азаматтық наградаларының бірі. Әдетте ол дипломаттар мен жоғары лауазымды тұлғаларға беріледі.

Flydubai ұшағындағы оқиға 30 қыркүйекте болған. Екінші ұшқыш, Оман азаматы Хамам әл-Хаммами борт командирін өлтіріп, ішінде 172 адам болған лайнерді жерге бағыттауға әрекеттенген.

Ұшақ әуеде алдымен апаттық дабыл, кейін басып алу туралы сигнал берген. Сауд Арабиясының үстінен ұшып бара жатқанда лайнер 10,4 шақырым биіктіктен 5,2 шақырымға дейін күрт төмендеген. Кейін Иордания үстінен бұрылып, Табук қаласына қарай бағыт алған.

БАӘ бас прокурорының мәліметінше, әл-Хаммами кінәсін мойындаған. Ол Бен-Гурион әуежайында теракт жасауды жоспарлағанын және жалғыз әрекет еткенін айтқан. Прокуратура оның 2001 жылғы 11 қыркүйекте АҚШ-та болған терактілерден шабыт алғанын мәлімдеді.

Еске салайық, бұған дейін Дубайдан Тель-Авивке ұшқан Flydubai ұшағы әуеде басып алу белгісін бергені туралы жазған едік. Ұшақ қонар кезде экипаж алдымен жалпы төтенше жағдайды білдіретін 7700 кодын, кейін заңсыз араласу немесе ұшақты басып алу қаупін білдіретін 7500 кодын жіберген.

АҚШ-та 74 жастағы Роберт Кесслер танысын өлтіріп, денесін бөлшектеді деп айыпталып отыр. Сотта ол кінәсін мойындауға дайын екенін айтып, есесіне филадельфиялық чизстейк, қуырылған картоп пен Pepsi сұраған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі people.com порталына сілтеме жасап хабарлайды.

АҚШ-тың Флорида штатында танысын өлтіріп, денесін бөлшектеді деп айыпталған 74 жастағы Роберт Кесслер сотта кінәсін мойындауға дайын екенін айтқан. Алайда ол мұны филадельфиялық чизстейк сэндвичі, қуырылған картоп пен Pepsi сусынына айырбастауды ұсынған.

Кесслердің құрбаны 47 жастағы Стефани Кроун-Оверолт. Әйел жоғалып кетерден бірнеше күн бұрын ер адам мен оның қызының үйінде қонақта болған. Кейін Кесслердің қызы екеуінің жанжалдасып қалғанын, тіпті Стефанидің үйден кету үшін ер адамнан ақша сұрағанын айтқан.

2021 жылдың қарашасында балықшылар шығанақтан әйелдің дене қалдықтарын тапқан. Кейін кемінде үш адам Кесслердің суға қоқыс салынған пакеттерді лақтырғанын көргені анықталды. Полиция тексеру барысында пакеттердің ішінде Стефанидің дене қалдықтары болғанын анықтаған.

Сот отырысында Кесслер кінәсін мойындауға дайын екенін, бірақ ол үшін өзіне филадельфиялық чизстейк, фри картобы мен Pepsi беру керегін айтқан. Алайда судья мұндай шартқа келісе алмайтынын мәлімдеген.

Еске салайық, бұған дейін Max Factor косметика брендінің мұрагері Эндрю Ластер 2003 жылы үш әйелді зорлағаны үшін 124 жылға сотталғанын жазған едік. Ол сотқа дейін Мексикаға қашып кеткен, бірақ кейін ұсталып, жазасын өтеуге жіберілген. Арада жиырма жылдан астам уақыт өткенде Ластер түрмеден босап шықты. Оның бостандыққа шығуына жәбірленушілер мен прокурорлар қарсы болған.

Қытайда күйзелістен шаршаған жастар арасында тосын әуестік пайда болды. Олар үй жануарларын асыраудың орнына кәдімгі кірпішке су бүркіп, бетіне мүк өсіреді. Желіде миллиондаған қаралым жинаған осындай үрдіс "күш жұмсамайтын эмоционалды серіктестік" деп аталып жүр. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Тheguardian.com порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Қытайда күйбең тіршіліктен шаршаған жастар арасында ерекше әуестік пайда болды. Олар үй жануарларын асыраудың немесе бала тәрбиелеудің орнына кәдімгі кірпішке күтім жасап, оны "өсіре" бастаған. Мұндай ермек қатты күш жұмсамауды қажет ететін эмоционалды серіктестік деп аталып жүр.

Кірпішке күтім жасау мысық немесе ит асырағаннан әлдеқайда оңай. Оны күніне бірнеше рет сумен бүркіп қою жеткілікті. Содан кейін ауадағы мүк споралары кірпіштің бетіне жабысып, біртіндеп жасыл өсімдікке айналады. Қытайлық басылымдардың бірі мұндай кірпіштерді "өлмейтін дерлік" деп сипаттаған. Өйткені су құюды ұмытып кетсеңіз, мүк уақытша қурап, қайта суарған кезде тағы да өсе бастайды.

Weibo әлеуметтік желісіндегі осы үрдіске арналған хэштег 5 миллионнан астам қаралым жинаған. Желі қолданушылары өздерінің "кірпіш балаларының" өзгерісін суретке түсіріп, #сауығу және #стресстен арылу белгілерімен бөлісіп жүр.

Xiaohongshu әлеуметтік желісіндегі қолданушылардың бірі тот түстес кірпішінің суретін жариялап, оған ешқандай мақсат қойып, нәтиже көрсету немесе өзгелермен бәсекелесу міндетті емес екенін жазған. Тағы бір қолданушы достары оның бұл әрекетін түсінбей, "ақылынан адастың ба?" деп сұрағанын айтқан. Алайда оның сөзінше, кірпіш ештеңе талап етпейді, соған қарамастан адамға жанында серігі бардай сезім сыйлайды.

"Кірпіш кейбір адамдармен қарым-қатынастан да сенімдірек сезім береді. Мұны психологтер "күш жұмсамайтын эмоционалды серіктестік" деп атайды. Яғни кірпіш саған серік болады, бірақ сенен махаббат пен қамқорлықты қайтаруды талап етпейді", – деп жазған ол.

Мұндай әуестіктің таралуын Қытай жастарының қоғам қалыптастырған өмір салтынан бас тарта бастауымен байланыстырады. Қазір олардың арасында үйленіп, бала сүюге асықпайтын, күні-түні жұмыс істеп, мансап қууға құлықсыз жастар көбейген. Ресми дерекке сәйкес, Қытайда студенттерді есептемегенде, 16-24 жас аралығындағы жастардың әрбір бесіншісі жұмыссыз. Сонымен қатар былтыр елде туу көрсеткіші рекордтық деңгейге дейін төмендеген.

Жұмыс табудың қиындауы, оқудағы және мансаптағы бәсекенің күшеюі жастардың бір бөлігін көп күш талап етпейтін, тыныш өмір салтын таңдауға итермелеп отыр. Қытайда бұл құбылысты "жатып қалу" деп атайды. Ал кірпіш "асырау" – осы көзқарасқа сай келетін ерекше ермекке айналған.

Дегенмен мұндай әуестіктің денсаулыққа зияны болуы мүмкін. Қытайлық БАҚ-тың хабарлауынша, мүк басқан кірпіште зең пайда болып, көздің қышуы немесе мұрыннан су ағу сияқты аллергиялық белгілерді тудыруы ықтимал.

Бейжіңдегі Капитал педагогикалық университетінің мүк жөніндегі бұрынғы профессоры Ли Сюэдун кірпішті жабық жерде сақтамауға кеңес берген. Сондай-ақ оны ұстағанда бір реттік қолғап пен маска кию керегін ескерткен. Бұл мүк спораларының тыныс жолдарына түсуі мен теріге тию қаупін азайтады.

Еске салайық, бұған дейін Өзбекстанның Ферғана қаласында көпқабатты үйдің жертөлесіне бассейн орнатып, акула өсірген тұрғын анықталды. Бұл туралы Ферғана облысының құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы бақылау жөніндегі аумақтық инспекциясы мәлімдеді. Пәтер иесі көпқабатты үйдің жертөлесіне заң талаптарын бұза отырып, қолдан бассейн орнатқан. Онда балық, оның ішінде акула өсірілгені анықталды. Тұрғынға әкімшілік айыппұл салынды. Сондай-ақ жертөлені 15 күн ішінде босатып, бастапқы қалпына келтіру туралы жазбаша нұсқама берілген.

Қазақстандықтардан 100 миллиард теңге түскен заңсыз онлайн-казиноның негізгі ұйымдастырушылары деп күдікке ілінген Pin-Up иелері халықаралық іздеуге жарияланды.  Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Журналист Михаил Козачковтың айтуынша, Қазақстанда Pin-Up букмекерлік кеңсесінің иелері Дмитрий Пунин мен Марина Ильина ресми түрде іздеуге жарияланды. Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметінше, олар Қазақстан аумағында заңсыз онлайн-казино жұмысын ұйымдастырған негізгі тұлғалар саналады.

Осы қадам бір жылдан астам уақытқа созылған тергеудің жалғасы болды. 2025 жылдың басында The Gambler Telegram-арнасы көлемді зерттеу жариялап, Қазақстанда ресми тіркелген Pin-Up букмекерлік кеңсесі ойыншыларды елімізде тыйым салынған онлайн-казино сайттарына бағыттайтынын мәлімдеген.

Кейін ақпарат қаржы мониторингі агенттігінің назарын аударды. Агенттік заңсыз ойын бизнесін ұйымдастыру дерегі бойынша қылмыстық іс тіркеп, екінші деңгейлі банктердің қызметкерлерін ұстай бастады. Тергеу нұсқасына сәйкес, олар шетел азаматтарына ақшаны елден шығаруға көмектескен. Жалпы, қазақстандықтар ұтылған қаражат көлемі 100 миллиард теңгеге жеткені айтылды.

Кейін мұндай айла-шарғыны Қазақстанға арнайы келген Украина азаматтары Дмитрий Дружинский мен Марина Левкович-Гинзбург ұйымдастырғаны анықталған. Оларға қазақстандық IT мамандары мен қаржыгерлер көмектескен. Қазір бірнеше адам қамауға алынып, Украина азаматтары іздеуге жарияланған.

Алайда тергеу істің артында тұрған негізгі тұлғаларға дейін жете ала ма? Pin-Up букмекерлік кеңсесі Кипрде тұратын Ресей азаматы Дмитрий Пунин мен оның жұбайы Марина Ильинаға тиесілі.

Енді бас прокуратураның құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі порталының базасында Пунин мен Ильинаның карталары пайда болды. Екеуі де халықаралық іздеуге жарияланған.

"Менің білуімше, Қазақстан алғаш рет ірі халықаралық гемблинг платформаларының иелерін іздеуге жариялап отыр", – делінген жазбада.

Еске салайық, бұған дейін Астанада заңсыз онлайн-казинолардан түскен ақшаны заңды букмекерлік кеңселердің төлемдері ретінде көрсетіп, аударып отырған топ әшкереленді. Тергеу мәліметінше, бұл схема арқылы 188 миллиард теңгеден астам қаржы өткен. Күдіктілердің арасында банк саласының өкілдері де бар. 

Ақтауда облыстық балалар ауруханасының қабылдау бөлімінде баласын тексерткен ер адам дәрігерге шабуыл жасап, оны мойнынан қылқындыра ұстаған. Оқиғаға қатысты аурухана мен полиция департаменті түсініктеме берді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Lada.kz порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Медициналық мекеменің мәліметінше, оқиға кезінде ауруханаға полиция қызметкерлері шақырылған. Аурухана қызметкерлерінің айтуынша, балалар хирургі науқас баланы қажетті тексеруден өткізіп, қарау нәтижесін әкесіне сабырмен түсіндірген. Баланы ауруханаға жатқызуға медициналық көрсетілім болмаған. Алайда баланың әкесі аяқпен үстелді теуіп, кенеттен дәрігерге тап берген. Оны бірнеше адам әрең дегенде медицина қызметкерінен ажыратқан.

Бүгінде балалар хирургі жұмысқа қайта кірісіп, кезекшілікке шыққан. Ал өңірлік полиция департаменті аталған дерек бойынша қылмыстық іс қозғалғанын хабарлады. Қазір тергеу жүргізіліп, оқиғаның мән-жайы анықталып жатыр.

Оқиға кезінде ауруханада болғанын айтқан әйел әлеуметтік желіде жанжалға қатысты өз нұсқасын жариялаған. Оның сөзінше, күйеуі мен сол жерде болған басқа адамдар жанжалдасушыларды ажыратуға тырысқан.

"Мен кез келген зорлық-зомбылыққа қарсымын. Әсіресе адамдар көмек сұрап келетін медициналық мекемеде мұндай әрекетке жол берілмеуі керек", – деп жазды ол.

Желі қолданушыларының басым бөлігі ер адамның әрекетін айыптап, оны жауапқа тартуды талап етті. Кейбірі ауруханалардағы күзетті күшейту қажет екенін айтты.

Дәрігерге шабуыл жасағаны үшін 12 жылға дейін сотталуы мүмкін

Қазақстанда қызметтік міндетін атқарып жүрген медицина қызметкерлері мен жедел жәрдем жүргізушілеріне қоқан-лоқы көрсету немесе күш қолдану үшін қылмыстық жауапкершілік қарастырылған. Тиісті өзгерістер Қылмыстық кодекске 2026 жылғы 7 наурызда енгізілген. Жаңа 380-3-бапта қорқыту мен зорлық-зомбылықтың сипатына қарай әртүрлі жаза белгіленген.

Атап айтқанда, күш қолданамын деп қорқытқаны үшін 200-ден 500 айлық есептік көрсеткішке (865 000 теңге – 2 162 500 теңге) дейін айыппұл салу, түзеу немесе қоғамдық жұмыстарға тарту, сондай-ақ екі жылға дейін бас бостандығын шектеу не айыру жазасы қарастырылған.

Ал өмірі мен денсаулығына қауіп төндірмейтін күш қолданғаны үшін 500-ден 1000 айлық есептік көрсеткішке (2 162 500 теңге – 4 325 000 теңге) дейін айыппұл салынуы, түзеу немесе қоғамдық жұмыстарға тартылуы мүмкін. Сондай-ақ екі жылдан үш жылға дейін бас бостандығын шектеу немесе айыру жазасы көзделген.

Егер зорлық-зомбылық адамның өмірі мен денсаулығына қауіп төндірсе, бес жылдан он жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған. Ал ауырлататын мән-жайлар болса, жаза мерзімі жеті жылдан 12 жылға дейін ұлғаюы мүмкін.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанда медицина қызметкерлеріне күш көрсету мәселесі соңғы уақытта жиі көтеріліп жүргенін жазған едік. 2026 жылғы наурызда дәрігерлер мен жедел жәрдем қызметкерлеріне қызметтік міндетін атқару кезінде қорқыту немесе күш қолданғаны үшін қылмыстық жауапкершілік енгізілді. Енді денсаулық сақтау министрлігі жұмыс кезінде шабуылға ұшырап, денсаулығына зиян келген медицина қызметкерлеріне сақтандыру өтемақысын төлеу тәртібін әзірлеп жатыр. Сонымен қатар медициналық қызмет салдарынан зардап шеккен науқастарға да өтемақы беру қарастырылған.

Ұлыбританияда 88 жастағы екі зейнеткер спортзалда танысып, күтпеген жерден бір-біріне ғашық болды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі discover.swns.com порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Ұлыбританияда 88 жастағы Барбара Томпсон мен Фред Дженкинс жұбайларынан айырылғаннан кейін жаңа махаббатын тапты. Олар спортзалда танысып, көп ұзамай бір-біріне көңіл білдіре бастаған.

Алғашында Барбара спортзалға құрбысымен бірге барған. Алайда құрбысы жаттығуды тоқтатқан соң әйел сабаққа жалғыз қатысуды жалғастырған.

Сол кезде Фред оған жаттықтырушы болған.

"Бір-біріміздің жанымызда болғанды ұнататынбыз. Көп күліп, әзілдесетінбіз", – дейді Барбара.

Қазір жұп күн сайын дерлік бірге уақыт өткізеді. Аптасына үш рет фитнес-залға барып, домино мен дартс ойнайды, би билеп, бақша күтеді. Жақында олар алғаш рет бірге демалысқа да барған.

Фредтің айтуынша, 2023 жылы жұбайынан айырылғаннан кейін қайтадан біреуді кездестіремін деп ойламаған. Ал Барбара олардың оқиғасы бақытты болуға ешқашан кеш емес екенін дәлелдейтінін айтады.

"Кейде үмітіңді үзу оңай ғой. Бірақ біз кенеттен жаңа өмірге қол жеткіздік", – дейді ол.

Ерлі-зайыпты болуды жоспарлап отырған жоқ. Олар бөлек тұрады және бірге өткізген уақыттан ләззат ала отырып, әрқайсысы өз үйреншікті өмір салтын сақтағысы келеді.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанда егде жаста тұрмыс құру туралы оқиғалар әлеуметтік желіде бұған дейін де қызу талқыланған. Мәселен, 2026 жылдың мамырында  9 жастағы қазақстандық әжейдің ұзату тойы көпшіліктің назарын аударды. Ол сүйіктісімен шаңырақ көтеруді елу жыл бойы армандағанын айтқан. Тойда жас жұбайларды лимузинмен алып кетіп, ерекше салтанат ұйымдастырылған. Кадрлар желі қолданушыларын тәнті етіп, көпшілік әжейге бақыт тілеген.

Қазақстанда шетел азаматтарының елге кіруі мен уақытша болуына қатысты жаңа ережелер күшіне енді. Енді визасыз режиммен келетін бірқатар елдің азаматтары Қазақстанға сапар алдында электронды рұқсат алуы керек. Жаңа талап кезең-кезеңімен енгізіліп, 2027 жылдың 1 шілдесінен бастап міндетті болады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Үкімет шетелдіктердің елге кіруі мен болуына қатысты жаңа тәртіпті бекітті. Тиісті қаулы нормативтік-құқықтық актілердің эталондық бақылау банкінде жарияланған.

Жаңа талап Еуразиялық экономикалық одақ елдерінің азаматтарына, Қазақстанмен визасыз қатынас туралы келісімі бар мемлекеттердің тұрғындарына және ережеде көрсетілген басқа елдердің азаматтарына қатысты.

Олардың қатарында АҚШ, Ұлыбритания, Германия, Франция, Жапония, Оңтүстік Корея, Израиль, Біріккен Араб Әмірліктері, Үндістан, Иран және Түркия бар. Қытай азаматтарына да визасыз қатынас туралы келісім аясында бұл талап қолданылады.

Жаңа тәртіп қашан енгізіледі?

Электронды рұқсат алу талабы бірнеше кезеңмен енгізіледі:

• 2026 жылғы 1 қарашадан бастап – Ақтау халықаралық әуежайында және Павлодар облысындағы "Үрлітөбе", Жамбыл облысындағы "Аухатты", Түркістан облысындағы "Атамекен", Жетісу облысындағы "Нұрлы жол" автомобиль өткізу бекеттерінде;
• 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап – Астана мен Алматы халықаралық әуежайларында;
• 2027 жылғы 1 наурыздан бастап – мемлекеттік шекарадағы қалған барлық өткізу бекеттерінде.

Бұл кезеңдерде шетелдіктерге жаңа талап түсіндіріледі. Электронды рұқсат болмағаны үшін әзірге елге кіруден бас тартылмайды.

Ал 2027 жылғы 1 шілдеден бастап электронды рұқсат міндетті болады. Ондай құжаты жоқ шетел азаматына Қазақстанға кіруге рұқсат берілмеуі мүмкін.

Электронды рұқсатты қалай алуға болады?

Рұқсатты цифрлық платформа арқылы рәсімдеу қажет. Өтінішті жоспарланған сапар күнінен кемінде 72 сағат бұрын жіберу керек. Құжатты ішкі істер органдары ұлттық қауіпсіздік органдарымен келісіп береді. Рәсімдеу тегін болады.

Электронды рұқсат 180 күнтізбелік күнге жарамды. Алайда Қазақстанда болу мерзімі әр елдің азаматтарына арналған қолданыстағы талаптарға байланысты белгіленеді. Мысалы, ЕАЭО азаматтары елде 90 күнге дейін бола алады. Бұл ретте әр 180 күндік кезеңдегі жалпы болу мерзімі 90 күннен аспауы керек.

Шекаралық бақылау кезінде шетелдік рұқсат рәсімдеген паспортын немесе жеке басын куәландыратын басқа құжатын көрсетуі тиіс. Құжаттың бар-жоғын шекарашылар "Бүркіт" цифрлық жүйесі арқылы тексереді.

 Кімдерге электронды рұқсат қажет емес?

Жаңа ережеде бірқатар санатқа жеңілдік қарастырылған. Олардың қатарында:

• 16 жасқа толмаған балалар мен 65 жастан асқан адамдар;
• Қазақстанның қолданыстағы визасы, уақытша тұруға рұқсаты немесе ықтиярхаты бар шетелдіктер;
• әуежайдың транзиттік аймағынан шықпайтын жолаушылар;
• босқындар мен баспана іздеушілер;
• шет мемлекеттердің, үкіметтердің және халықаралық ұйымдардың басшылары мен олардың отбасы мүшелері;
• ресми мемлекеттік және үкіметтік делегация мүшелері;
• ұшақ, теңіз және өзен кемелері экипаждарының, сондай-ақ пойыз бригадаларының мүшелері;
• гуманитарлық миссиялар мен төтенше жағдайлардың салдарын жоюға мемлекеттік органдардың шақыруымен келген адамдар бар.

Жалпы құжатта электронды рұқсат алудан босатылатын 29 санат көрсетілген.

Сонымен қатар шетелдіктің елде уақытша болу мерзімі қысқартылса, оны әкімшілік жолмен шығару туралы шешім қабылданса немесе құжат рәсімдеу тәртібі бұзылса, берілген рұқсаттың күші жойылуы мүмкін. Бас тарту немесе рұқсатты жою туралы хабарлама цифрлық платформа арқылы жіберіледі.

Еске салайық, бұған дейін вице-премьер-министр, мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева көші-қон заңнамасының орындалуы күшейтілетінін, ал ережені бұзғаны үшін мигранттарға да, жұмыс берушілерге де жауапкершілік қарастырылатынын айтты. 

АҚШ президенті Дональд Трамптың 2003 жылы Джеффри Эпштейнге жазғаны болжанған хаттағы сурет пен мәтін қайтадан қоғам назарын аударды. Онда Трамп пен Эпштейннің атынан жазылған диалог ұсынылған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі BILD_Russian порталына сілтеме жасап хабарлайды.

АҚШ-тың федералдық соты президент Дональд Трамптың The Wall Street Journal басылымы мен медиамагнат Руперт Мёрдокқа қарсы 10 миллиард доллар көлеміндегі талап арызын қабылдамады. Майамидегі судья Даррин Гейлз Трамптың дәлелдері жеткіліксіз екенін айтып, оның "соңғы үмітке жармасып отырғанын" мәлімдеді.

2025 жылы The Wall Street Journal басылымы Трамптың 2003 жылы Джеффри Эпштейнге жазған деген анайы хатын жариялаған. Газет мәліметінше, хатта жалаңаш әйелдің суреті бейнеленіп, оның интимді тұсына "Дональд" деген қолтаңба қойылған. Хат соңында "Туған күніңмен! Әр күнің тағы бір тамаша құпияға толы болсын" деген жазу болған.

"Өмірде бәріне қол жеткізуден де маңызды нәрсе болуы керек.

Дональд: "Иә, бар. Бірақ оның не екенін саған айтпаймын".

Джеффри: "Мен де айтпаймын. Өйткені оның не екенін өзім де білемін".

Дональд: "Біздің ортақ тұстарымыз бар екен, Джеффри".

Джеффри: "Иә, солай екен".

Дональд: "Жұмбақ адамдар ешқашан қартаймайды, байқадың ба?"

Джеффри: "Сені соңғы рет көргенде-ақ соны байқағанмын".

Дональд: "Достық – керемет нәрсе. Туған күніңмен! Әр күнің тағы бір тамаша құпияға толы болсын", – деп жазылған суретте.

Трамп бұл хатты жазғанын үзілді-кесілді жоққа шығарды. Ол жарияланымды "жалған, қасақана жасалған және жала жабатын ақпарат" деп атады.

Президенттің адвокаттары басылым мен оның тілшілерін жалған мәліметті біле тұра жариялады деп айыптап, бұл әрекет Трамптың қаржылық жағдайы мен беделіне орасан зиян келтіргенін алға тартты.

Алайда судья талапкердің уәждерін жеткілікті деп таппады. Оның айтуынша, Трамп басылымның ақпараттың жалған екенін біле тұра жариялағанын немесе шындықты әдейі елемегенін дәлелдеуі керек еді. Бірақ талап арызда бұл жайттар нақты негізделмеген. Судья айыптауларды жалпылама әрі іске қатысы жоқ деп бағалады.

Сонымен қатар газет мақаласында Трамптың хатты қолдан жасалған деп атап, оны жазғанын жоққа шығарғаны да көрсетілген.

BILD басылымының бағалауынша, бұл шешім Трамп үшін соттағы жеңіліс болса, The Wall Street Journal мен баспасөз бостандығы үшін жеңіс болды.

25 ақпанда мәжіліс отырысында депутаттар Бас прокурор мен Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасынан қазақстандық элитаның Джеффри Эпштейнмен ықтимал байланысын тексеруді сұрады.

Мәжілістің пленарлық отырысында фракция жетекшісі Асхат Рахымжанов бұл мәселе ұлттық қауіпсіздікке қатер төндіруі мүмкін екенін айтты. Сондықтан құқықтық баға беруді талап ететінін жеткізді.

Депутаттың сөзінше, “Эпштейн файлдарында” аталған қазақстандық лауазымды тұлғалар мен олармен байланысы бар адамдар туралы ақпарат тексерілуі керек.

Асхат Рахымжановтың айтуынша, мемлекетке опасыздық жасау және билікті басып алуға әрекет ету ісі бойынша жазасын өтеп жатқан бұрынғы Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасы Карим Мәсімов “Эпштейн файлдарында” кемінде сегіз рет аталады. Жазбалардан Эпштейн мен Мәсімовтің жеке таныс болғаны аңғарылады.

“Неге жоғары лауазымды қазақстандық шенеунік Эпштейнмен кездесуге мүдделі болды? Бұл кездесулер қай аумақта өтті? Сол атышулы аралда болған жоқ па?”, – деген сұрақ қойды депутат.