Қазақстандық танымал комик Нұрлан Сабыровқа Ресейде жаңа компания тіркеуге шектеу қойылды. Тыйым 2029 жылғы наурызға дейін күшінде болады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Ресейлік БАҚ Федералдық салық қызметінің мәліметтеріне сілтеме жасап, ақпарат таратты.

Шектеуге әзілкешке тиесілі "Сабр Продакшн" компаниясының тіркеу деректеріндегі мәселелер себеп болған. Ресей заңнамасына сәйкес, бұрын басқарған компаниясының деректері Заңды тұлғалардың бірыңғай мемлекеттік тізілімінде жалған деп танылған кәсіпкерлерге жаңа заңды тұлға тіркеуге рұқсат берілмейді.

"Сабр Продакшн" компаниясына қатысты тексеру барысында оның заңды мекенжайы туралы мәліметтердің шындыққа сәйкес келмейтіні анықталған. Соның салдарынан Нұрлан Сабыровқа 2029 жылғы 25 наурызға дейін жаңа заңды тұлғалар тіркеуге автоматты түрде шектеу қойылған.

Мәліметке сәйкес, Сабыров "Сабр Продакшн" компаниясын 2025 жылғы сәуірде кинофильмдер, бейнематериалдар мен телебағдарламалар өндіру және тарату мақсатында құрған. 2025 жылдың қорытындысы бойынша кәсіпорынның таза пайдасы 14,3 миллион рубльді (қазіргі бағаммен 78 миллион теңгеден астам) құраған. Алайда 2026 жылғы қазанда компанияны тарату рәсімі басталған.

Еске салайық, 30 қаңтарда қазақстандық танымал комик Нұрлан Сабыровқа Ресейге 50 жылға кіруге тыйым салынғаны белгілі болды. Кейінірек оның Ресей азаматтығын алудан бас тартқаны белгілі болды. 

Ал Қазақстанның ішкі істер министрлігі әзілкешке қатысты қылмыстық іс қозғалмағанын мәлімдеді. 

Қазақстанның 10 өңірінде ауа райының қолайсыздығына байланысты жүргізушілерге жолға шықпауға кеңес берілді. Синоптиктер түнгі және таңғы уақытта қар, жаңбыр аралас қар жауып, кей жерлерде көктайғақ болуы мүмкін екенін ескертті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

"ҚазАвтоЖол" баспасөз қызметінің мәліметінше, Ақмола, Ақтөбе, Павлодар, Қарағанды, Қызылорда, Маңғыстау, Солтүстік Қазақстан және Шығыс Қазақстан облыстарында, сондай-ақ Абай мен Ұлытау облыстарында жауын-шашын болады деп болжанған.

Осыған байланысты жол қызметі жүргізушілерді барынша сақ болуға, жылдамдық режимі мен көлік арасындағы қашықтықты сақтауға шақырды.

Сондай-ақ жүргізушілерге жол бағытын алдын ала жоспарлап, аса қажеттілік болмаса, сапарға шықпаған жөн екені ескертілді.

"ҚазАвтоЖол" өкілдері жол қызметтері тәулік бойы жұмыс істейтінін еске салды. Сонымен қатар республикалық маңызы бар автожолдардың жағдайы мен ауа райы туралы өзекті ақпаратты 1403 байланыс орталығынан алуға болатыны атап өтілді.

Еске салсақ, бұған дейін синоптиктер еліміз бойынша қараша айына арналған ауа райы болжамын жариялаған еді.

Алматыда әлеуметтік желіде жол қозғалысы ережелерін әдейі бұзып, өзіне ешқандай жаза қолданылмайтынын мәлімдеген әйелге қатысты іс қозғалды. Тексеру барысында оның бұған дейін сот шешімімен көлік жүргізу құқығынан айырылғаны анықталды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Алматы қалалық полиция департаментінің мәліметінше, қызметкерлер әлеуметтік желіде тараған видеодан кейін әйелдің жеке басын анықтап, оны тоқтатқан. Жазбада әйелдің көлік тізгінінде қауіпсіздік белдігін тақпай отырғаны және жол қозғалысы талаптарын сақтаудан ашық бас тартқаны көрінеді.

Видеода ол қауіпсіздік белдігін ешқашан тақпағанын және алдағы уақытта да тақпайтынын айтып, мұны өзінің жеке ісі санайтынын жеткізген. Сондай-ақ ешқандай жауапкершілікке тартылмайтынына сенімді екенін білдірген.

Полиция тексерісі кезінде әйелдің бұған дейін сот шешімімен көлік басқару құқығынан айырылғанына қарамастан, рөлге отырғаны белгілі болды.

Сонымен қатар көлікті жүргізу құқығынан айырылған адамға басқаруға берген автокөлік иесі де жауапкершілікке тартылған.

Еске салсақ, бұған дейін астаналық әйел TikTok-тағы тікелей эфирі үшін айыппұл арқалағаны туралы жазған едік.

Публикация от Алматы қаласының ПД | ДП г.Алматы (@almaty.police)

Қазақстанда тұрғын үйлерді жер сілкінісі, су тасқыны және орман өртінен міндетті сақтандыру жүйесі енгізілмек. Жаңа талап алдымен үш облыста пилоттық режимде іске қосылып, кейін апатты тәуекелдерге бейім тағы 16 өңірді қамтиды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық банк Қазақстанның сақтандыру нарығын дамытудың 2026–2030 жылдарға арналған бағдарламасын бекітті.

Жаңа бағдарламаның негізгі мақсаты – сақтандыруды азаматтар мен кәсіпкерлер үшін қолжетімді қаржылық қорғау құралына айналдыру.

Тұрғын үйлерді міндетті сақтандыру қалай енгізіледі?

Бағдарламадағы маңызды бастамалардың бірі – тұрғын үйлерді табиғи апаттардан міндетті сақтандырудың жаңа жүйесін енгізу.

Атап айтқанда, тұрғын үйлерді жер сілкінісі, су тасқыны және орман өртінен сақтандыру көзделген. Жаңа жүйе кезең-кезеңімен іске қосылады. Алдымен үш облыста пилоттық жоба ретінде енгізіліп, кейін апатты тәуекелдерге бейім 16 облысты қамту жоспарланып отыр.

Жүйенің негізгі мақсаты – табиғи апат салдарынан үйі бүлінген немесе баспанасынан айырылған азаматтарға қаржылық көмек көрсету.

Сақтандырудың жаңа түрлері пайда болады

Бағдарлама аясында ерікті сақтандыру қызметтерін де кеңейту көзделген. Атап айтқанда, азаматтарға денсаулығын қорғау және болашақта қосымша зейнетақы табысын қалыптастыру үшін жаңа мүмкіндіктер ұсынылады.

Ерікті медициналық сақтандыру міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне қосымша құрал ретінде дамытылады. Сондай-ақ кепілдендірілген, инвестициялық және аралас зейнетақы аннуитеттерін енгізу жоспарланып отыр.

Бұдан бөлек, шетелдік туристерді медициналық сақтандыру, агросақтандыру, жылжымайтын мүлікті өрттен сақтандыру және кәсіпкерлердің жауапкершілігін сақтандыру бағыттарын кеңейту мүмкіндігі қарастырылады.

Сақтандыру төлемдерін онлайн алуға болады

Жаңа бағдарлама сақтандыру қызметтерін цифрландыруды да қамтиды. Енді ерікті сақтандыру шарттарын электронды түрде рәсімдеу және сақтандыру жағдайларын онлайн реттеу мүмкіндіктерін дамыту көзделген.

Сонымен қатар сақтандыру компанияларының ұсыныстарын салыстыруға мүмкіндік беретін маркетплейстерді дамыту жоспарланып отыр. Бұл азаматтарға сақтандыру өнімдерінің шарттарын салыстырып, өзіне қолайлы нұсқаны таңдауға көмектеседі.

Сақтандыру агенттеріне қойылатын талаптар да күшейтіледі. Олар бірнеше сақтандыру компаниясымен қатар жұмыс істей алады. Алайда агенттер арнайы оқудан өтіп, кәсіби біліктілігін жыл сайын растауы керек.

Сақтандыру нарығына шетелдік компаниялар келуі мүмкін

Бағдарлама аясында Қазақстан нарығына шетелдік сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының филиалдарын тарту рәсімдерін жеңілдету қарастырылған.

Бұл ретте шетелдік компаниялардың қаржылық тұрақтылығы, кредиттік рейтингі және қадағалау органдарымен ақпарат алмасу мүмкіндігі ескеріледі. Нарыққа жаңа қатысушылардың келуі бәсекелестікті арттырып, сақтандыру өнімдерінің түрін көбейтуге мүмкіндік береді.

Сонымен қатар шағын және орта бизнеске арналған сақтандыру өнімдерін кеңейту, исламдық сақтандыруды, соның ішінде такафул жүйесін дамыту жоспарланған.

Агенттік мәліметінше, бағдарламаның 18 стратегиялық бастамасының 12-сін заңнамалық тұрғыдан бекіту жоспарланып отыр. Олар "Сақтандыру нарығы туралы" жаңа заң жобасына енгізіледі. Құжатты жыл соңына дейін Қазақстан Құрылтайының қарауына ұсыну көзделген.

Еске салсақ, бұған дейін Қазақстанда жол апатынан кейін сақтандыру төлемдерін алу тәртібі өзгергені туралы жазған едік. Енді міндетті автосақтандыру бойынша төлемдер тек қолма-қол ақшасыз аударылады. 

Алматыдағы ҚазҰУ жатақханасынан бірінші курс студентінің мәйіті табылды. Шымкенттен оқуға келген Жанель Қарамысова журналистика факультетінде білім алған. Алдын ала болжам бойынша, бойжеткен өзіне қол салған. Алайда марқұмның жақындары оның өз-өзіне қол жұмсағанына сенбейді. Қыздың анасы қызының өліміне қатысты барлық мән-жайдың анықталып, шындықтың ашылғанын қалайтынын айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Марқұмның анасы Гүлнар Қарамысованың сөзінше, қазір полиция тергеу жүргізіп жатыр. Одан жауап алынған, ал сараптама қорытындысы шамамен бір айдан кейін дайын болады екен.

Сондай-ақ әйел қызының ұялы телефоны полицияда екенін жеткізді. Құқық қорғау органдары құрылғыны тексеру үшін алып қалған.

Марқұмның анасы қызының денесінен көгерген іздер байқағанын да айтты. Алайда олардың қашан және қандай жағдайда пайда болғанын нақты білмейтінін жеткізді.

Анасының айтуынша, жатақханадағы оқиғаның қалай болғаны жөнінде әртүрлі ақпарат тараған. Біреулер бойжеткен йод ішкен болуы мүмкін десе, жатақханадағы студенттердің сөзінше, ол бөлмесінде белдікпен шкафқа асылып қалған.

Сонымен қатар әйел қызының үйін қатты сағынып жүргенін, оқуға түскелі бері Шымкентке бірнеше рет келіп кеткенін айтты. Анасы қызымен күн сайын хабарласып тұрған.

Оның сөзінше, студент қыз жақында ауырып қалған кезде де анасына қаржының көп жұмсалып жатқанын айтқан. Сол кезде анасы қызының Шымкентке қайтып, емделуін сұрап, тіпті кураторымен де сөйлескен.

Қазір Жанель Қарамысованың өліміне қатысты тергеу амалдары жүргізіліп жатыр. Марқұмның анасы сараптама нәтижесі шыққаннан кейін оқиғаның барлық мән-жайы анықталады деп үміттенеді.

Еске салсақ, бұған дейін Алматыдағы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ журналистика факультетінің бірінші курс студенті қаза тапқаны туралы жазған едік.

Қайғылы оқиға кешкі сағат 21:00-де болған. 1-қабаттағы асханада тамақ пісіріп жатқан студенттерге бір қыз жүгіріп келіп, жоғары қабатта мәйіт жатқанын айтқан. Ер балалар бірден бөлмеге барғанымен, ол жерге кіруге жүрексінген. Марқұмның денесі бөлмеде асылып тұрған. Студенттер денесін түсіріп, оны төсекке жатқызып, жүрек соғысын тексерген, алайда қыз жан тапсырған.

Алматы қалалық полиция департаменті әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті журналистика факультетінің бірінші курс студенті көз жұмғанын растады. Қыздың өліміне қатысты тергеу басталған. 

Публикация от Stan.kz ақпарат агенттігі (@_stan.kz)

Бұрынғы “Нұр-Мұқасан” тобының мүшесі Мұқасан Шахзадаев “Жетінші арнаға” берген сұхбатында кезінде бір сахнада өнер көрсеткен Нұрланмен бүгінде араласпайтынын айтты. Тіпті бұрынғы серігі амандасуға қол созған кезде де жауап бермегенін жасырмады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мұқасан Шахзадаевтың айтуынша, екеуі бірнеше рет тойда кездескенімен, бұрынғы әріптесінің амандасуға созған қолын алмаған.

“Мен амандаспаймын. Екі-үш тойда қызу думан болып жатқанда маған қолын созды. Қолын алмадым. Ең бастысы, аман болсыншы”, – деді Мұқасан Шахзадаев.

Әнші мұндай шешімге не себеп болғанын ашып айтпады. Дегенмен оның сөзінен бұрынғы сахналас серігімен әлі күнге дейін араласпайтынын аңғаруға болады.

Мұқасанның бұл мәлімдемесі желі қолданушыларының қызу талқысына түсті. Көпшілік қанша жерден реніш болса да, амандасуға қол созған адамның бетін қайтаруды құптамаған.

“Адам жауымен де амандасады”, “Нұрланның бірінші болып қол созғаны оның адамгершілігін көрсетеді”, “Сенсіз де Нұрланның таңы атады. Бірақ амандасуға созған қолды алу керек”, “Ер адамның әңгімесі ме осы?”, “Өркөкіректік пен тәкаппарлық адамға жараспайды”, – деп жазды желі қолданушылары.

Мән-жайы

Еске салайық, былтыр қарашада “Нұр-Мұқасан” тобының жаңа мүшесі Ғалымжан Сүлеймен әлеуметтік желіде топтың экс-әншісі Мұқасан Шахзадаевтың өзін сабап тастағанын мәлімдеді. Ғалымжанның айтуынша, жанжал әндерді рұқсатсыз орындағаны үшін сотқа беру мәселесінен туындаған. Келісім жасасқаннан кейін, Мұқасан адамдарымен бірге келіп, оны сөзбен қорлап, соққыға жығып кеткен. Сол сәтте әнші мас болған. Жәбірленушіге ота жасалып, мұрны мен қолы сынған.

Ғалымжанның адвокаты Инга Иманбай оқиғаның келісіммен шешілуге тырысқан кезде шабуылға ұласқанын және Мұқасан бірнеше күн байланысқа шықпағанын айтты. Алматы ПД қылмыстық іс қозғап, тергеу жүргізді. Кейін Мұқасан Шахзадаев ұсталды, тергеу амалдары басталды. Адвокат 107-бап 2-бөлігі бойынша, алдын ала сөз байласумен денсаулыққа зиян келтіру фактісі бойынша, түрме жазасы талап етілетінін айтты.

Бұған қарамастан Мұқасан Шахзадаев алматылық концерттің бірінде сахнаға, көрермен алдына шыққаны байқалды.

Ал 2026 жылғы шілдеде осы іс бойынша сот үкімі шықты. Сот Мұқасанның көмекшісі Азамат Есіркеновті кінәлі деп танып, оған 86 500 теңге айыппұл салды. Ал Мұқасан Шахзадаев сотта айыпталушы емес, куәгер ретінде жауап берді.

Дегенмен жәбірленуші Ғалымжан Сүлеймен сот шешімімен келіспейтінін мәлімдеді. Ол өзіне Мұқасан Шахзадаевтың да қол көтергені туралы сөзінен бас тартпайтынын айтып, үкімге апелляциялық шағым түсіретінін жеткізген еді.

Қазақстан 2027 жылы қажылық парызын өтеуге баратын азаматтар үшін 4300 орындық квота алды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының (ҚМДБ) мәліметінше, Қазақстан мен Сауд Арабиясы арасында 2027 жылғы қажылыққа байланысты келісім жасалған. 

Құжатқа ҚМДБ төрағасы, Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлы мен Сауд Арабиясының қажылық және ұмра министрі Тауфик ибн Фаузан ар-Рабиа қол қойды.

Келісім екі ел арасындағы қажылық сапарын ұйымдастыру жұмыстарын үйлестіруді көздейді. Сондай-ақ қазақстандық қажыларға көрсетілетін қызмет сапасын қамтамасыз ету, қауіпсіздік талаптары мен медициналық нормаларды сақтау мәселелері қамтылған.

Бұдан бөлек, құжатта қажыларды орналастыру, тасымалдау және қажылық кезінде қажетті қызметтерді ұйымдастыру бойынша тараптардың міндеттері айқындалған.

Еске салсақ, бұған дейін ҚМДБ 2027 жылғы қажылық сапарын ұйымдастыруға рұқсат алған төрт туроператорды анықтаған еді. Конкурс қорытындысы бойынша "Атлас Туризм", "Нұрхан Тревел", "Тауаф Тревел" және "Хикмет Тревел" компаниялары қажылық сапарын ұйымдастыруға лайық деп танылған.

Туроператорларды арнайы комиссия іріктеген. Компаниялардың қажылық және ұмра сапарларын ұйымдастыру тәжірибесі, қызмет көрсету көрсеткіштері, туркодтары мен лицензиялары тексерілген. Сондай-ақ олардың ұйымдастыру мүмкіндігі мен Сауд Арабиясының қажылыққа қатысты талаптарына сәйкестігі ескерілген.

Қазақстандық SCAT әуе компаниясы әуе паркін тағы екі жаңа Boeing 737-8 (Boeing 737 MAX 8) ұшағымен толықтырмақ. Компания әуе кемелерін 12 жыл мерзімге лизингке алу туралы келісім жасасуды жоспарлап отыр. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

SCAT акционерлері екі ұшақты ұзақ мерзімге жалға алу жөніндегі ірі мәмілені мақұлдаған. Келісім Ирландияда тіркелген әрі авиациялық лизинг саласында жұмыс істейтін Oozlum Aviation Capital компаниясымен жасалмақ. Алайда мәміленің жалпы құны әзірге жарияланған жоқ.

Айта кетейік, SCAT әуе компаниясы биыл сәуірде Boeing компаниясымен жаңа ұшақтарды жеткізу жөнінде келісімшарт жасасқан еді. Ол кезде компания екі Boeing 737-8 және сыйымдылығы жоғары бес Boeing 737-9 ұшағына тапсырыс берген.

Қазір SCAT әуе паркіндегі Boeing 737 MAX әуе кемелерінің саны 14-ке жеткен. Оның тоғызы – 737-8, ал бесеуі – 737-9 үлгісіндегі ұшақтар.

Boeing 737 MAX – 2017 жылдан бері пайдаланылып келе жатқан орта қашықтыққа ұшуға арналған ұшақтар тобы. Boeing 737-8 үлгісі 187 жолаушыға дейін тасымалдап, 6,5 мың шақырымға дейін ұша алады. Ал Boeing 737-9 ұшағының сыйымдылығы 213 жолаушыға дейін жетеді.

Еске салсақ, бұған дейін SCAT-тың 2025 жылғы таза пайдасы Air Astana-дан 6 есе көп болғаны туралы жазған едік. 

Мәскеуден Алматыға ұшып шыққан SCAT ұшағы жолда Астанаға шұғыл қонуға мәжбүр болды. Оқиғадан кейін жолаушылар әуе компаниясына наразылық білдірді. Олардың айтуынша, ұшақтан түскен соң біраз уақыт сусыз, тамақсыз әрі не болғанын білмей күтуге тура келген. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Қазақстандық жолаушы Threads әлеуметтік желісінде оқиғаны жазып, әуе компанияны сынға алды. 

Жолаушылардың айтуынша, оларды тіркеу орнының жанында бірнеше сағат бойы аяқтан тік тұрғызып қойған. 

Ал SCAT әуе компаниясының баспасөз қызметі ұшақтың Астанаға қонғанын растады.

Еске салсақ, бұған дейін қазақстандық ұшақта кондиционерсіз 45 минут отырғаны үшін FlyArystan компаниясынан 704 мың теңге өндіріп алған болатын. Жолаушылар 36°C ыстықта ұшақ ішінде отырған. 

Илон Маск Қазақстандағы құтқару операциясына назар аударды. Шығыс Қазақстанда тауда көлігі бұзылып, байланыссыз қалған бес адам Starlink спутниктік интернетінің көмегімен құтқарушылармен байланысқа шыққан. Бұл оқиғаға пікір білдірген миллиардер "Starlink адам өмірін құтқарады" деп жазды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Тeslarati.com порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Оқиға қазан айында Шығыс Қазақстан облысының Күршім ауданында болған. Бес аңшының көлігі Қыстау-Күршім ауылынан шамамен 15 шақырым жерде бұзылып қалған. Бұл маңда ұялы байланыс болмағандықтан, олар Starlink спутниктік интернеті арқылы құтқарушыларға хабар берген. Осылайша, құтқару қызметі олардың нақты қай жерде екенін анықтаған. DogeDesigner парақшасындағы осы оқиға туралы жазбаны жексенбі күні түске дейін 500 мыңнан астам адам көрген.

Құтқарушылар оқиға орнына қар мен батпақта жүруге арналған "Трэкол" көлігімен жеткен. Олар шамамен 100 шақырым жол жүріп, кейін бұзылған көлікті ауылға дейін сүйреп жеткізген. Бес адамның ешқайсысы медициналық көмекке мұқтаж болмаған.

Ол кезде өңірде ауа райы қатты бұзылып, дауылды ескерту жарияланған. Құтқару қызметі тұрғындарды аса қажет болмаса елді мекендерден шықпауға шақырған. Қолайсыз ауа райы көршілес Қойған ауылдық округінде де қиындық туғызған: электр желілерін жөндеп жүрген коммуналдық қызметтің жеті жұмысшысын қауіпсіз жерге көшіруге тура келген. 

Айта кетейік, Илон Маск осы аптада X әлеуметтік желісінде "Starlink адам өмірін құтқарады" деген жазбаны кемінде үш рет жариялаған. Ол мұндай пікірін 5 және 7 қарашада да қалдырған.

Қазақстанда Starlink интернеті тек төтенше жағдайда ғана емес, білім саласында да қолданылады. Teslarati басылымының 2024 жылғы дерегінше, компания елдегі 1879 мектептің 1731-ін спутниктік интернетпен қамтамасыз еткен. Сол кезде Білім министрі бұл қызмет мектептердегі интернет сапасын жақсартуға мүмкіндік бергенін айтқан.

Starlink-тің адам өмірін сақтап қалуға көмектескен жағдайлары бұған дейін де тіркелген. Әсіресе ұялы байланыс ұстамайтын немесе байланыс желілері істен шыққан аймақтарда оның пайдасы тиген.

Мысалы, "Милтон" дауылы кезінде Флорида штатының қаржы директоры Джимми Патронис Starlink іздеу-құтқару топтарының жұмысын жеңілдеткенін айтқан. Ал "Хелен" дауылынан кейін SpaceX пен T-Mobile Солтүстік Каролинада Starlink Direct to Cell қызметін іске қосқан. Соның арқасында тұрғындардың телефондарына төтенше жағдай туралы ескертулер жіберілген.

SpaceX спутниктік интернетті арнайы антеннасыз-ақ пайдалануға мүмкіндік беретін Starlink Mobile жобасын дамытып жатыр. Осы аптада компания АҚШ-та құруды жоспарлап отырған 5G желісіне қажетті негізгі жабдықтарды жеткізу үшін Qualcomm-ды таңдады. Жаңа желі келесі буындағы Starlink спутниктерімен біріктірілмек.

Еске салсақ, Илон Маск Tesla енді Cybertruck көлігін шығармайтынын мәлімдеген еді. Өйткені ерекше пішінімен жұрт назарын аударған бұл көлік көп сұранысқа ие болмаған. 

Қазақстанда қазан айында жаңа үйлердің бағасы ең көп Қызылорда мен Ақтөбе облыстарында өсті. Ал Алматы мен Астанада баспана құны айтарлықтай өзгермегенімен, бұл қалаларда бір шаршы метрдің бағасы ел бойынша ең жоғары деңгейде қалды. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Бір жылда баспана қаншаға қымбаттады?

Ұлттық статистика бюросының 2026 жылғы қазан айындағы дерегіне сәйкес, қазан айында Қазақстанда жаңа үйлердің бағасы орта есеппен 0,5%-ға, қайталама нарықтағы пәтерлер 0,1%-ға өсті. Ал абаттандырылған тұрғын үйді жалдау ақысы бір айда 0,6%-ға арзандады.

Алайда былтырғы қазанмен салыстырғанда тұрғын үй нарығының барлық сегментінде өсім тіркелген. Бір жылда жаңа үйлер 10,4%-ға, қайталама нарықтағы пәтерлер 7,1%-ға, ал жалға берілетін баспана 14,6%-ға қымбаттады.

Қай өңірлерде баспана бағасы тез өсті?

Қазан айында жаңа үйлердің бағасы Қызылорда облысында 5,3%-ға, Ақтөбе облысында 4,6%-ға өскен. Оралда бұл көрсеткіш 3,1% болды.

Қайталама нарықта баға ең көп Қонаевта – 2,9%-ға, Шымкентте 2,2%-ға көтерілді.

Ал жалға берілетін баспана Қызылордада 2,1%-ға, Көкшетауда 1,7%-ға қымбаттаған. Керісінше, Семейде жалдау ақысы 2,5%-ға, Қонаевта 2,2%-ға төмендеді.

Қазақстанда бір шаршы метр қанша тұрады?

Қазан айында ел бойынша жаңа үйдің бір шаршы метрі орта есеппен 629 463 теңге болды. Қайталама нарықтағы пәтердің бағасы 639 009 теңгеге жетті. Ал баспананы жалға алу құны бір шаршы метр үшін орта есеппен 5 451 теңге болды.

Ең қымбат баспана Алматы мен Астанада тіркелген. Алматыда жаңа үйдің бір шаршы метрі орта есеппен 746 673 теңге тұрса, Астанада 746 490 теңгеге жеткен.

Қайталама нарықтағы пәтердің шаршы метрі Алматыда 756 330 теңге, Астанада 742 709 теңге болған.

Жалға алу бағасы да осы екі қалада жоғары. Астанада бір шаршы метрді жалдау орта есеппен 6 352 теңге болса, Алматыда 6 288 теңге болған.

Айта кетейік, бұған дейін Stan.kz құрылыс салушы жаңа тұрғын үйден 20% пайда табуы үшін бір шаршы метрді шамамен 650 мың теңгеден сатуы керек екенін жазған еді. Сарапшы Имран Османовтың есебінше, жер сатып алу мен құрылысқа кететін шығынды қосқанда, жобаның жалпы құны 19,1 миллиард теңгеге жетеді.

Алматы тұрғыны көршілес аумақтағы мұржадан қою қара түтін шығып жатқанына шағымданды. Алайда оған түтін құрамындағы зиянды заттардың мөлшерін анықтау үшін зертханалық сараптаманы өзі жасатып, нәтижесін ұсыну қажеттігі айтылған. Бұл талап тұрғынның наразылығын тудырды. Осыған байланысты Stan.kz Жетісу ауданының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасынан мән-жайды сұрап көрді.

Алматылық Дмитрий Сычев айдың басында тұрғын үйлеріне жақын маңда әлдебір мұржадан қою қара түтін шығып жатқанын және оның адам денсаулығына қаншалықты зиян екенін білу үшін экология департаментіне шағым түсірген. 

Дмитрий Сычев мұржаның координаттары: 43.327448, 76.912037 деп көрсеткен.

Редакция мұржаның орналасқан жерін зерттей келіп, (43.327448, 76.912037) ғимараттың Алматы қаласындағы Солтүстік айналма жолы, 37А мекенжайында орналасқаны байқалады. Google Maps және Google Earth сервистерінен қарағанда, нысан шағын зауытқа ұқсайды.

Google Earth деректерінде нысанның 2002 жылдан бері бар екені байқалады.

Алайда 2GIS картасынан ғимараттың орналасқан жерін таңдағанда мекенжайы өзгеше көрсетілген. Сонымен қатар картадан іздеу барысында нысанның нақты атауы мен қызмет түрі анықталмады.

Ғимарат Қарасу шағын ауданында орналасқан. Оның маңында ірі азық-түлік дүкендері мен базарлар бар. Ғаламтордан қосымша іздеу кезінде аталған нысанның пластик өндіретін зауыт болуы мүмкін екені туралы ақпарат кездесті.

Дегенмен оның нақты қандай кәсіпорын екені әзірге анықталған жоқ.

Ер адамға басқарма ресми жауап ретінде көрсетілген заңбұзушылықтарды растайтын құжаттар, атап айтқанда, елді мекендердің атмосфералық ауасындағы зиянды заттардың концентрациясына жүргізілген зертханалық-аспаптық зерттеу хаттамасы тіркелмегені айтылған.

Осыған байланысты ер адамға 2026 жылғы 5 қарашаға дейін Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекстің 63-бабына сәйкес өтінішті толықтыру қажеттігі ескертілген. Атап айтқанда, зиянды заттардың ауадағы концентрациясының асып кеткенін анықтайтын зертханалық зерттеу хаттамасын аккредиттелген кез келген зертханадан алып, өтінішке қоса тіркеу талап етілген.

Егер көрсетілген мерзімде өтініш заң талаптарына сәйкес толықтырылмаса, ол өтініш берушіге қайтарылатыны жазылған. Сонымен қатар өтініштің қайтарылуы азаматтың қайта жүгінуіне кедергі келтірмейтіні түсіндірілген.

Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасы не дейді?

Жетісу ауданының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасы редакция сауалына берген жауабында атмосфераға тарайтын зиянды заттардың қалдықтарын бақылау экология және қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органның құзыретіне жататынын хабарлады.

Ведомство өкілдерінің түсіндіруінше, тұрғын ұсынған фотосуреттен мұржадан түтін немесе бу-газ қоспасының шығып жатқанын көруге болғанымен, оның химиялық құрамын және зиянды заттардың мөлшерін анықтау мүмкін емес. Ол үшін зертханалық зерттеу қажет.

Сондай-ақ басқарма мұржаның кімге тиесілі екенін және түтіннің қандай өндірістік қызмет нәтижесінде пайда болғанын анықтау үшін нысанға жоспардан тыс тексеру жүргізілуі керек екенін атап өтті. Алайда мұндай тексеруге кәсіпорынның атауы, мекенжайы, БСН/ЖСН-і және заңбұзушылықты растайтын зерттеу хаттамасы қажет екенін мәлімдеді.

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 11 қарашада Мәскеуде өтетін Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының саммитіне қатысады. Жиында ұйымға мүше елдердің қауіпсіздігі мен халықаралық мәселелер қаралады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Кремльдің мәліметінше, саммитте мемлекет басшылары елдердің қауіпсіздігін бірлесіп қамтамасыз ету, өзара ынтымақтастықты нығайту және әлемдегі қазіргі жағдайды талқылайды.

Кездесу қорытындысында бірнеше құжатқа қол қойылмақ. Соның бірі – Ресейдің бастамасымен әзірленген 2030 жылға дейінгі терроризмге қарсы күрес стратегиясы. Сондай-ақ мемлекет басшылары қорытынды декларация қабылдайды.

Бұдан бөлек, жиында ҰҚШҰ-ға төрағалық ету мәселесі шешілмек. Қазір ұйымға Ресей төрағалық етеді. Ал 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап бұл міндет Тәжікстанға беріледі.

Айта кетейік, ҰҚШҰ – мүше елдердің қауіпсіздігін бірлесіп қорғау үшін құрылған ұйым. Оның құрамына Қазақстан, Ресей, Беларусь, Қырғызстан, Тәжікстан және Армения кіреді.

Еске салсақ, бұған дейін президент Қасым-Жомарт Тоқаев Берлинде Ресей мен Украина арасындағы соғысқа қатысты пікір білдірген еді. Мемлекет басшысы Владимир Путинді Қазақстан, Орталық Азия және Еуропа үшін ең қолайлы саяси тұлға деп бағалады. Сондай-ақ Украинадағы әскери қимылдарды тоқтатып, мәселені келіссөз арқылы шешуді ұсынды. Тоқаев Қазақстан үшін Ресеймен де, Украинамен де жақсы қарым-қатынасты сақтау маңызды екенін атап өтті.

Қазақстанның түкпір-түкпірінен жиналған 3 мыңға жуық ойыншы, екі жарыс лигасы және бір жеңімпаз. Алматыда киберфутболдан өткен Red Bull Wings Cup 2026 турнирінің ұлттық кезеңі аяқталды. Бас жүлдені елордалық Тимур Рахишов жеңіп алды. Енді ол 80 елдің үздік ойыншыларымен бірге әлемдік додада бақ сынайды.

8 қарашада Алматыдағы Central Stand Up Club алаңында Red Bull Wings Cup Kazakhstan 2026 турнирінің ұлттық финалы өтті. Қазақстан атынан халықаралық жарысқа қатысу құқығы үшін ашық және университеттік лиганың іріктеу кезеңдерінен сүрінбей өткен үздік ойыншылар өзара сынға түсті.

Финалға төрт ойыншы шықты: Тимур Рахишов (misatonyx), Әдият Төлепбергенов (Tulik9), Ақназар Бексеитов (aka_nolito) және Әлішер Мұқанали (alish_back). Олардың әрқайсысының киберфутболдағы жолы әртүрлі. Бірі бұл ойынға бала кезінен қызықса, енді бірі достарымен өткізген алғашқы матчтардан кейін кәсіби жарыстарға дейін жеткен. Финалистердің арасында ұлттық және халықаралық турнирлерге қатысып, кәсіби командалар сапында өнер көрсеткен ойыншылар да бар.

Турнир қорытындысы бойынша бас жүлде елордалық Тимур Рахишовке бұйырды. Ол Nomad Venture Studio компаниясында әзірлеуші болып жұмыс істейді. Киберфутболға бала кезінен әуес Тимур алғашқы қадамдарын FIFA 14 ойынынан бастаған. Уақыт өте келе бұл қызығушылығы кәсіби деңгейдегі жарыстарға ұласты.

Тимурдың қоржынында бірқатар ірі жеңіс бар. Ол 2019 жылы Setanta Pro League турнирінде, 2025 жылы Students League жарысында топ жарған. Сондай-ақ 2026 жылы Games of the Future турнирінің ұлттық іріктеу кезеңінде жеңіске жетіп, GOTF Contenders жарысында бірінші орын алған. Бұған қоса, ACF командасының құрамында Games of the Future додасында үздік 5–8 ойыншының қатарына енген.

Жарыстарға қатысу тәжірибесі мол болғанымен, Тимур әр турнир алдында қатты қобалжитынын жасырмайды. Алайда бұл жолы жағдай мүлде басқаша болған.

"Әдетте турнир алдында қатты уайымдаймын, тіпті дұрыс ұйықтай алмаймын. Ал бұл жолы мүлде қобалжыған жоқпын", – дейді жеңімпаз Тимур Рахишов.

Енді Тимур Рахишов Қазақстан атынан АҚШ-тың Майами қаласында өтетін Red Bull Wings Cup әлемдік финалында өнер көрсетеді. Онда 80 елдің ұлттық кезеңдерінде жеңіске жеткен ойыншылары халықаралық чемпиондық атақ үшін бақ сынайды.

Red Bull Wings Cup – киберфутболшыларды бір алаңға жинайтын халықаралық турнир. Жарыс ашық және университеттік лига бойынша өтеді. Қатысушылар алдымен ұлттық іріктеу кезеңдерінен өтіп, үздіктер әлемдік финалға жолдама алады.

Жоба туралы толығырақ ақпаратты redbull.com сайтынан білуге болады.

Америкалық кәсіпкер Илон Маск Tesla компаниясы 2027 жылдың ортасынан бастап Cybertruck көлігін шығаруды тоқтататынын мәлімдеді. Өйткені ерекше пішінімен жұрт назарын аударған бұл көлік көп сұранысқа ие болмаған. Оның үстіне бағасы да қымбат. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі CBS News-ке сілтеме жасап хабарлайды.

Илон Масктың айтуынша, Cybertruck АҚШ-тың Техас штатындағы зауытта шығарылады. Алайда келесі жылдың ортасынан бастап оны құрастыру тоқтайды. Компания оның орнына адам басқармайтын Cybercab таксилерін көбірек шығаруды көздеп отыр.

Cybertruck – Tesla компаниясының сыртқы келбеті өзгеше электрлі жүк көлігі. Ол алғаш рет 2019 жылы таныстырылып, 2023 жылдың соңында сатылымға шыққан. Алайда көпшілік қызығушылық танытқанымен, көлікті сатып алушылар саны Маск күткендей көп болмады.

Бастапқыда кәсіпкер жыл сайын 250 мың Cybertruck сатуды жоспарлаған. Бірақ іс жүзінде бұл көрсеткішке жете алмаған. Kelley Blue Book компаниясының дерегінше, 2024 жылы 38 965 көлік сатылса, 2025 жылы небәрі 20 237 адам сатып алған. Яғни бір жылдың ішінде сатылым екі есеге жуық азайған.

Бұған көліктің қымбаттығы мен жиі анықталған техникалық ақаулар да әсер еткен болуы мүмкін. Cybertruck бірнеше рет ақауларын жөндеу үшін кері қайтарылған. Мәселен, оның артқы көріністі көрсететін камерасынан, газ педалінен және басқа да бөлшектерінен кемшілік табылған. Ал Tesla-ның Model Y және Model 3 көліктері әлі де жақсы сатылып жатыр. Компания сатылымының басым бөлігі осы екі көлікке тиесілі.

Уолл-стрит сарапшысы Дэн Айвздің айтуынша, Илон Маск ендігі күшін адам еңбегін алмастыратын роботтар мен жүргізушісіз жүретін көліктерді дамытуға жұмсамақ.

"Маск қазір роботтар мен жүргізушісіз жүретін таксилерге басымдық беріп отыр. Cybertruck өндірісінің тоқтауы зауытта жаңа көліктерді көбірек шығаруға жол ашады", – деді сарапшы.

Айта кетейік, Tesla жүргізушісіз жүретін Cybercab көлігін 2024 жылы таныстырған. Бұл көліктің өзгелерден айырмашылығы – ішінде рөлі де, газ бен тежегіш басқыштары да жоқ. Екі адамға арналған такси өздігінен жүретіндей етіп жасалған.

Компания биыл сәуірде Техаста Cybercab көлігін шығара бастады. Ал қыркүйекте Остин қаласында жүргізушісіз такси қызметі іске қосылған.

Әзірге Tesla Cybertruck көлігін шығаруды біржола тоқтата ма, әлде өндірісті басқа зауытқа көшіре ме, ол жағы белгісіз болып отыр.

 Еске салсақ, бұған дейін Tesla компаниясының автопилот жүйесіне байланысты АҚШ-та сот ісі қозғалған еді. 2019 жылы Флорида штатында Tesla Model S көлігі жол жиегінде тұрған жол талғамайтын көлікті байқамай, апатқа ұшыраған. Салдарынан 22 жастағы қыз қаза тауып, жанындағы жігіті ауыр жарақат алған. Марқұмның отбасы көліктің автопилот жүйесінде ақау болғанын айтып, компанияны сотқа берген.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Халықаралық "Қазақ тілі" қоғамының төрағасы Рауан Кенжеханұлын қабылдады. Сондай-ақ қоғам басшысы қазақ тілін дамытуға арналған қорда 824 миллион теңге жиналғанын жеткізді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Рауан Кенжеханұлы Президентке "Қазақ тілі" қоғамы үш бағытта жұмыс істеп жатқанын айтты. Олар – қазақ тілін оқыту тәсілдерін жетілдіру, қазақша контентті көбейту және жаңа технологиялар арқылы тілдің қолданыс аясын кеңейту.

Рауан Кенжеханұлының айтуынша, OpenAI компаниясымен бірлескен жоба аясында қазақ тіліндегі 14 миллиард токеннен тұратын мәтін қоры жасалып, 12 мың сағаттық аудиожазба жиналған. Ал соңғы үш жылда Disney, Pixar және Sony студияларының 13 танымал фильмі қазақ тіліне дубляждалып, үлкен экранға шыққан.

Сондай-ақ Рауан Кенжеханұлы Qazaq Tili Endowment қорының жұмысына тоқталды. Қазір қорға түскен жарна көлемі 824 миллион теңгеге жеткен.

Президент мемлекеттік тілді үйрету, сондай-ақ ғылыми шығармаларды аудару ісінде жасанды интеллектінің әлеуетін барынша пайдалану маңызды екенін атап өтті.

Еске салсақ, Тоқаевтың сынынан кейін Қазақстанда ақылы жолдармен жүру жүйесін өзгерту ұсынылған еді. Жаңа тәсілдер отандық және шетелдік жүк тасымалдаушыларға қатысты болмақ. 

Қазақстанда инвестиция тарту жүйесін өзгерту жоспарланып отыр. Осыған байланысты шетелдік инвесторларды тартумен айналысатын Kazakh Invest ұлттық компаниясын “Бәйтерек” холдингімен біріктіру ұсынылды. Бұл туралы Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді шетел мемлекеттерінің өкілдерімен кездесуде айтты. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Министрдің сөзінше, Қазақстанға шетелден тек қаржы тарту жеткіліксіз. Елге жаңа технологиялар, өндірістік тәжірибе және тиімді басқару тәсілдері де қажет. Қазір инвестиция тарту жұмыстары бірнеше мемлекеттік орган арасында бөлінген. Ұлттық экономика министрлігі инвестициялық саясатқа жауап берсе, Сыртқы істер министрлігі шетелдік инвесторларды іздеу, олармен келіссөз жүргізу және бірлескен жобаларды іске асыруға көмектеседі.

Енді осы жүйені қайта қарау көзделіп отыр. Мұхтар Тілеубердінің айтуынша, Kazakh Invest компаниясының қазіргі мүмкіндіктері шектеулі. Ол шетелдік инвесторларды тауып, жобаларын сүйемелдегенімен, сол жобаларға серіктестерімен бірге қаржы сала алмайды.

“Сондықтан біз “Бәйтерек” холдингін Қазақстандағы жобаларды іске асыруға және бірлесіп инвестиция салуға жауап беретін тетік ретінде қарастырып отырмыз”, – деді министр.

“Бәйтерек” қандай міндет атқарады?

Ұсынылып отырған өзгеріс бойынша, “Бәйтерек” холдингі Қазақстандағы инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға және шетелдік серіктестермен бірге қаржы салуға қатысады.

Ал Сыртқы істер министрлігі шетелдік инвесторларды іздеу, олармен келіссөз жүргізу және Қазақстанға инвестиция тарту жұмысын жалғастырады.

Айта кетейік, “Бәйтерек” холдингіне жеті ұйым кіреді. Олардың қатарында Қазақстанның Даму банкі, “Отбасы банк”, “Даму” кәсіпкерлікті дамыту қоры, Қазақстан тұрғын үй компаниясы, Қазақстанның экспорттық-кредиттік агенттігі, Qazaqstan Investment Corporation және Аграрлық несие корпорациясы бар.

Kazakh Invest компаниясы шетелдік инвесторларды тарту және олардың Қазақстандағы жобаларын сүйемелдеумен айналысады. Ал оны “Бәйтерекпен” біріктіру туралы ұсыныс әзірге талқыланып жатқан өзгеріс. Компаниялардың бірігу тәртібі мен мерзімі туралы нақты шешім жарияланған жоқ.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстан мен Қытай бірлескен инвестициялық қор ашуды жоспарлап отырғаны белгілі болған.

Өткен аптадағы жұмадан сенбіге қараған түні ҚазҰУ-дағы Журналистика факультетінің студенттері тұратын №5 жатақханада белгісіз себептермен 1-курс студенті қайтыс болды. Осы жайт бойынша әзірге ештеңе белгісіз. Марқұмның жақындары әлеуметтік желіге ол туралы бейнероликтер де жариялап жатыр. Бұл туралы Stan.kz тілшісі зерттеп көрді.

Бөлмеден шықпаңдар, терезеге қарамаңдар

Бойжеткеннің қазасынан кейін студенттер отыратын WhatsApp тобында ҚазҰУ қалашығының өкілдері жатақхананы тексеруге келетіні жайлы айтылып, жатақхана тұрғындарына бөлмеден мүлдем шықпауға, тіпті терезеге мүлдем қарауға болмайтыны жайлы жазылған.

 

Stan.kz редакциясына келіп түскен ақпарат

Редакциямызға марқұм студенттің өліміне қатысты қосымша ақпараттар келіп түсті. Алдын ала мәлімет бойынша, Жанель есімді студент биыл Шымкент қаласынан Алматыға оқуға түсіп, ҚазҰУ-дың бірінші курсында білім алған. Марқұм қыздың отбасылық жағдайына қатысты мәліметтерге сүйенсек, оқиғаға дейін ол жақындарымен сөйлесіп тұрған. Анасының айтуынша, қызының бойынан қандай да бір ерекше мінез-құлық немесе алаңдаушылық тудыратын өзгерістер байқамаған.

Сондай-ақ, марқұмның туған анасы ол төрт жасқа толған кезде қайтыс болғаны белгілі болды. Кейіннен қызды анасының туған сіңлісі қамқорлығына алып, тәрбиелеп өсірген. Редакцияға студенттің оқу орнында факультетін ауыстыру мәселесі бойынша деканатқа жүгінгені туралы ақпарат жетті. Алайда оның бұл өтінішіне не себеп болғаны және оқу орнында қандай да бір келіспеушіліктің болған-болмағаны әзірге белгісіз.

“Бұрын бала кезден бері араласатын құрбым еді”

TikTok желісінде қолданушы марқұммен бірге бала кезде бірге өскен құрбысымын деп таныстырды. Желі қолданушысының сөзінше, ол ҚазҰУ-ға оқуға түскеніне қатты қуанған.

“Біз бала кезде бірге ойнағанымен, қазір олай жиі араласпай кеттік. Мен онымен алдыңғы күні ғана сөйлескен едім. Өте жақсы әрі мейірімді қыз еді. Бала кезінен киноға түсетін еді”, – деді желі қолданушысы.

Автордың айтуынша, олар Шымкент қаласында балалық шақтарын бірге өткізген. Есейе келе бір-бірімен тек әлеуметтік желі арқылы ғана сөйлесіп отырған.

“Мен әлі де сене алар емеспін. Маған жан-жақтан суреттер жіберіп жатыр. Мен әлі де түсіне алар емеспін. Құрбымның жақындарына қайғыра көңіл айтамын”, – деді желі қолданушысы.

“Қош бол құрбым, қоштасайық жырақтан”

Марқұмның құрбысы оның қазасына байланысты өлең де шығарып, оны әлеуметтік желіге жариялаған.

Алайда өлеңнің авторы жариялаған постын көп ұзамай өшіріп тастады.

Студенттер тіс жармайды

Оқиға болған күні ертесінде тілшілер 5-жатақхананың өзіне барып, ақпарат алып қайтты. Жатақхана студенттері болған жайт бойынша ештеңе айтпайды. Сөздерінше, ақпарат таратуға немесе оқиға жайлы айтуға тыйым салынған. БАҚ өкілдеріне тек факультеттің студенттік деканы ғана жауап берген.

“Өкінішке қарай, әзірге ештеңе айта алмаймыз. Өйткені ресми түсініктеме берілген жоқ”, – деді ол.

 

Оқиға қалай болды?

Қайғылы оқиға кешкі сағат 21:00-де болған. 1-қабаттағы асханада тамақ пісіріп жатқан студенттерге бір қыз жүгіріп келіп, жоғары қабатта мәйіт жатқанын айтқан. Ер балалар бірден бөлмеге барғанымен, ол жерге кіруге жүрексінген. Марқұмның денесі бөлмеде асылып тұрған. Студенттер денесін түсіріп, оны төсекке жатқызып, жүрек соғысын тексерген, алайда қыз жан тапсырған.

“Полиция шамамен жеті-сегіз минуттан кейін келді. Жедел жәрдем қызметкерлері олардан бір-екі минут өткен соң жетті”, – деді студент.

Полиция қызметкерлері куәгерлерден жауап алып, криминалистер бөлмені тексерген. Оқиға болған жерге бөгде адамдарды кіргізбеген.

“Оның құрбылары бар еді. Олар жылап, ішке кіріп, қызды көргісі келді. Бірақ біз оларды тоқтатуға мәжбүр болдық. Жатақхананың сол бөлігіне ешкімді кіргізбей, тәртіпті қадағаладық”, – деді студенттердің бірі.

Редакция аталған мәліметтерді өзге дереккөздер арқылы тексеріп жатыр.

Ал марқұмның жақындарының бірі Threads желісінде жазба жариялап, оқиғаға қатысты әзірге нақты себептер анықталмағанын мәлімдеді. Ол желі қолданушыларын тексерілмеген ақпарат таратпауға және асығыс қорытынды жасамауға шақырды.

"Қазір болған оқиғаның мән-жайы мен себептері толық анықталған жоқ. Сондықтан асығыс қорытынды жасамауды және расталмаған ақпаратты таратпауды сұраймыз", – деп жазды ол.

Сондай-ақ марқұмның жақындары қызбен жақын араласпаған адамдардың оқиғаны әлеуметтік желіде жарияламауын сұрағанын, алайда бұл өтініш ескерусіз қалғанын айтты. Жазба авторының пікірінше, кейбір адамдар қайғылы жағдайды өзіне назар аударту және хайп жинау үшін пайдаланған.

"Бізбен жақында ғана сөйлескен еді, сол кезде бәрі жақсы болатын. Сондықтан бұл хабар біз үшін үлкен соққы болды. Бүгінгі күнге дейін болған оқиғаның шынайы себептері бізге де белгісіз", – деді ол.

Жазба авторы марқұмның бала кезінен өмірді жақсы көргенін, өзін әртүрлі бағытта дамытып, үйірмелерге қатысқанын атап өтті. Сондай-ақ оның киноға түсіп, өнер әлемінде бағын сынауды армандағанын жеткізді.

Полиция департаментінің жауабы

Алматы қалалық полиция департаменті әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті журналистика факультетінің бірінші курс студенті көз жұмғанын растады. Қыздың өліміне қатысты тергеу басталған. 

"Қазір оқиғаның барлық мән-жайы анықталып жатыр. ҚР Қылмыстық-процестік кодексінің 201-бабына сәйкес, сотқа дейінгі тергеп-тексерудің өзге деректері жария етілмейді", – деп хабарлады Алматы қалалық Полиция департаментінің баспасөз қызметі.

Еске сала кетейік, осыдан 1 жыл бұрын ҚазҰУ ректоратының 14-қабатынан студент секіріп, қаза болған еді. 

Қасым-Жомарт Тоқаев Жапонияда өткен Азия ойындарында ел намысын қорғаған спортшылармен кездесіп, жеңімпаздар мен жүлдегерлерге мемлекеттік наградалар табыстады. Салтанатты жиында президент спорттан бөлек, елдегі алдағы ірі құрылыс жоспарлары мен жаңа спорт нысандары туралы да айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мемлекет басшысы жиында сөз сөйлеп, Қазақстан спортшылары Жапонияда өткен ХХ Жазғы Азия ойындары мен V Азия Пара ойындарында тамаша нәтиже көрсетіп, еліміздің мәртебесін асырғанын алға тартты. 

Қасым-Жомарт Тоқаев спортшыларымыздың жеңісті жолы елімізде болып жатқан түбегейлі өзгерістер рухымен терең үндесетінін атап өтті. Президент соңғы жылдары халықаралық валюта қорының болжамы бойынша мемлекетіміздің жалпы ішкі өнімінің көлемі 398 миллиард долларға жеткенін алға тартты. 

Тоқаевтың айтуынша, елімізде келесі жылы "Жалпыхалықтық ауқымды құрылыс жылы" аясында ірі құрылыс науқаны басталады.

Тоқаев жалпыұлттық ауқымдағы бұл жұмыс барлық саланың, соның ішінде спорт саласының дамуына айрықша серпін беретініне назар аударды.

Еске салсақ, бұған дейін Тоқаев Азия ойындарында спорттық аяқ киіміне бола алтынынан айырылған спортшыны марапаттаған еді. Ол  "Ерен еңбегі үшін" медалімен марапатталды. 

Танымал блогер Біржан Әшімнің әкесі, музыкант Сапарғали Әшім дүниеден өтті. Қаралы хабарды блогердің жары Диана Әлиева әлеуметтік желідегі парақшасында жеткізді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Диана Әлиева Instagram парақшасында марқұм атасымен бірге түскен отбасылық суреттерін жариялап, жүрек тебірентерлік жазба қалдырды.

“Сапарғали атамыз енді арамызда жоқ... Жанымызға қатты батты. Жүрегім қарс айырылды. Қалай ғана бұлай болды? Сенгім келмейді, сенгім келмейді. Өмірінің соңғы күндерінде де әзілдеп жүрді. Қашанда көңілді, өмірге құштар жан еді. Жатқан жеріңіз жайлы болсын, ардақты атамыз”, – деп жазды ол.

Блогердің жары Сапарғали Әшімнің қандай адам болғанын да еске алды.

Оның айтуынша, марқұм айналасына сыйлы, әрдайым жақындарына қамқор болып жүрген.

“Аташым ең жақсы адам еді. Адал, абыройлы жан болды. Бәрі оны жақсы көріп, құрметтейтін. Қашанда менің жағымда болып, өзгелердің жаман сөзінен қорғады. Қолдау көрсетіп, туған қызындай қабылдады. Қайда барарымды білмей отырмын, Құдайым-ай… – деп қайғырды Диана.

Айта кетейік, осыдан бір апта бұрын Сапарғали Әшім ауруханада жатқанын әлеуметтік желіде хабарлаған. Ол сол кезде де әдеттегі әзілінен жаңылмай, жұбайымен түскен суретіне қалжың аралас жазба қалдырған.

“Телефондағы суреттерді қарап отырып, бір нәрсені кездейсоқ байқадым. Ауруханада жатқан мен болғандықтан, жүзімнен тән азабы мен жан күйзелісі байқалып тұр. Ал әйелімнің көңіл күйін түсіну тіпті мүмкін емес”, – деп әзілдеген еді ол.

Сапарғали Әшім кім?

Айта кетейік, Сапарғали Әшім – өмірін музыка мен мәдениет саласына арнаған композитор, педагог. Құрманғазы атындағы консерваторияны тәмамдаған ол Қазақстан Композиторлар одағының мүшесі болған. Бірқатар музыкалық туынды жазып, Целиноград облыстық филармониясында өнер көрсеткен. Сондай-ақ Қаражал қаласындағы Мәдениет сарайын басқарып, Наурыз мерекесінің қайта жаңғыруына үлес қосқан.

Қазақстанда акционер компания қызметкерлерінің жалақысын көтеру туралы шешімнің күшін жоя ала ма деген сұраққа Конституциялық сот түсініктеме берді. Сот акционердің компания ішіндегі өзге органдар қабылдаған шешімдерді жоюға құқығы бар екенін, бірақ бұл қызметкерлердің еңбек құқықтарын өзгертпейтінін айтты. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Мәселе Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының қызметкерлері мен қордың жалғыз акционері арасында туындаған. Қордың директорлар кеңесі лауазымдық жалақының жаңа жүйесін бекіткен. Алайда кейін жалғыз акционер бұл шешімнің күшін жойған.

Осыдан кейін қор қызметкерлері сотқа жүгінген. Бірінші және апелляциялық сатылардағы соттар олардың талабын қанағаттандырмаған соң, азаматтар Конституциялық соттан “Акционерлік қоғамдар туралы” заңның 36-бабы 4-тармағын Конституцияға сәйкестігі тұрғысынан тексеруді сұраған.

Аталған норма акционерлердің жалпы жиналысына компанияның ішкі жұмысына қатысты өзге органдар қабылдаған шешімдердің күшін жоюға мүмкіндік береді. Өтініш берушілердің пікірінше, заңда акционердің өкілеттігіне жеткілікті шектеу қойылмаған. Бұл қызметкерлердің еңбек құқықтарына әсер ететін шешімдерді олардың мүддесін қорғайтын кепілдіктерсіз жоюға жол ашуы мүмкін.

Конституциялық жауабы

Конституциялық сот акционерлердің компанияның ішкі жұмысына қатысты шешімдердің күшін жою құқығы бар екенін растады. Алайда бұл өкілеттік заң талаптары мен акционерлік қоғамның жарғысы шеңберінде жүзеге асырылуы керек. Сонымен бірге сот директорлар кеңесінің шешімін жою қызметкерлердің бұған дейін пайда болған еңбек құқықтарын автоматты түрде тоқтатпайтынын немесе өзгертпейтінін атап өтті. Мысалы, қызметкердің жалақысы мен еңбек шартының өзге талаптарын өзгерту Еңбек кодексінде және еңбек шартында көрсетілген тәртіппен ғана жүзеге асуы керек. Заңда арнайы көзделген жағдайларды қоспағанда, жұмыс беруші еңбек шартының талаптарын біржақты өзгерте алмайды.

Қызметкерлер енді не істей алады?

Конституциялық сот өтінішті алдын ала зерделеу нәтижесінде даулы заң нормасынан азаматтардың конституциялық құқықтары бұзылғанын көрсететін белгілерді таппаған.

Сот өтініш берушілердің негізгі уәждері заңның Конституцияға сәйкестігінен гөрі, директорлар кеңесінің шешімін жоюдың салдарына, жалақы төлеу шарттарының өзгеруіне және нақты істің мән-жайына қатысты екенін түсіндірді.

Мұндай дауларды шешу Конституциялық соттың емес, жалпы юрисдикциядағы соттардың құзыретіне жатады. Яғни Конституциялық сот әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры қызметкерлерінің нақты ісінде жалақыны өзгерту заңды болды ма деген сұраққа түпкілікті баға берген жоқ.

Айта кетейік, бұған дейін біз Қазақстандағы ең қымбат 10 компанияның рейтингін жасаған едік.

Ақтөбеде жатақхананың төртінші қабатынан құлап, көз жұмған 16 жастағы Нұрбақыт Бақыттың өліміне қатысты сот жалғасып жатыр. Бүгінгі отырыста қайғылы оқиғаға куә болған студенттің тергеу кезінде берген жауабы бейнежазба арқылы көрсетілді. Ал марқұмның анасы колледж басшылығы мен жатақхана қызметкерлерін де жауапқа тартуды талап етті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Бұл іс бойынша төртінші курс студенті Мәди Сүгербай сот алдында жауап беріп жатыр. Оған Қылмыстық кодекстің 119-бабының 3-бөлігі (Қауіпті жағдайда қалдыру салдарынан адамның абайсызда қайтыс болуы) және 104-бабының 1-бөлігі (Абайсызда қазаға ұшырату) бойынша айып тағылған. Алайда ол өзіне тағылған айыптарды мойындамайды.

Куәгер студент не айтты?

Куәгер бастапқыда бөлменің есігін жауып тұрғанын, кейін өзі де төсек жаймасынан жасалған арқанның бір шетін ұстағанын айтты. Ал Нұрбақыт құлағаннан кейін терезеден басын шығарып, оны дауыстап шақырған. Сол кезде төменде жатқан жасөспірімнің қырылдаған дауысын естіген.

"Баламды сеніп тапсырған едім"

Сотта марқұмның анасы Күлайым Қолова да сөз сөйледі. Оның айтуынша, 29 сәуір күні таңғы сағат төрт шамасында жатақхана қызметкері хабарласып, ұлының терезеден құлағанын айтыпты.

Қаралы хабарды естіген ана Қызылорда облысының Арал ауданынан Ақтөбеге жеткен. Алайда жансақтау бөлімінде жатқан Нұрбақыт есін жимастан көз жұмған. Күлайым Қолованың сөзінше, алғашында жатақхана қызметкерлері баласының тамақ іздеп, терезеден өздігінен түспек болғанын айтқан. Бірақ анасы бұған сенбейді.

"Жатақханаға барып, не болғанын сұрағанымда, балам тамақ іздеп, өзі терезеден шығып кеткенін айтты. Бірақ мен бұған сенбедім. Себебі сол күні кешкі сағат 18:30 шамасында балам тамақ алуға ақша сұрады. Ақшасын жібердік. Тіпті видеоқоңырау арқылы сөйлесіп, қандай тамақ алғанын да көрсетті. Әділ сот болуын талап етемін. Менің баламнан бес жас үлкен студент оны қорқытып, жұмсаған", – деді марқұмның анасы.

Ол қайғылы жағдайға тек айыпталушы емес, колледж басшылығы мен жатақхана қызметкерлері де жауап беруі керек деп есептейді.

"Жатақхана қызметкерлеріне де ренішім бар. Мен баламды оларға сеніп тапсырдым. Олар балаларға қарауға міндетті еді. Балам комада жатқанда, бір аптадан кейін оның чемоданын жатақханадан шығарып тастаған. Сондықтан колледж басшылығы мен жатақхана қызметкерлері де жауап беруі керек. Ұлымның қара жерде жатқанына бес ай болды", – деді Күлайым Қолова.

"Бір ауыз көңіл айтуға да жарамады"

Марқұмның анасы айыпталушы тарап осы уақытқа дейін өздеріне көңіл айтып, кешірім сұрамағанын да жеткізді.

"Ешкім кешірім сұрап, көңіл айтуға келген жоқ. Қазақпыз ғой, ең болмаса "Қазаның арты қайырлы болсын" деген бір ауыз сөз айтуға болатын еді. Балам ауруханада 42 күн жатқанда, "Балаң қалай?" деп бір адам хабарласпады. Бірінші сот отырысында қорғаушылары көңіл айтты. Ал туыстары ештеңе демеді", – деді ол.

Күлайым Қолованың айтуынша, Нұрбақыт отбасындағы бес баланың үшіншісі еді. Анасы ұлын бауырмал, жақындарына үнемі көмектесіп жүретін бала ретінде еске алады.

Айыпталушының анасы не дейді?

Сот отырысына айыпталушы да қатысты. Ол ұлының кінәсі дәлелденбегенін айтып, тағылған айыптармен келіспейтінін жеткізді.

"Менің балам кінәлі емес. Оның жазығы – маған да бірдеңе алып кел деп ақша бергені. Ол ешкімді ұрып-соққан жоқ. Баламның шыбынға да жазығы жоқ. Бар кінәні менің балама аударып жатыр. Маған да оңай емес. Ең басында көңіл айтуға барғанда бізді қуып жіберді. Сот әлі жүріп жатыр, ештеңе дәлелденген жоқ", – деді Бақытжамал Шабаева.

Оқиға қалай болған еді?

Еске салсақ, қайғылы оқиға 29 сәуірде Ақтөбе көлік, байланыс және жаңа технологиялар колледжінің жатақханасында болған.

Тергеу нұсқасы бойынша, төртінші курс студенті Мәди Сүгербай 16 жастағы Нұрбақыт Бақытты төртінші қабаттың терезесінен түсіп, дүкенге баруға мәжбүрлеген. Жасөспірім төсек жаймаларынан жасалған арқанмен төмен түсіп бара жатқанда құлап, ауыр жарақат алған.

Нұрбақыт жансақтау бөлімінде 42 күн бойы ес-түссіз жатқан. Дәрігерлер оның өмірін сақтап қала алмады. Қазір сотта қылмыстық іс материалдары зерттеліп жатыр. Айыпталушының кінәсіне қатысты түпкілікті шешім шығарылған жоқ.

Еске салсақ, бұған дейін Қызылордада 13 жастағы жасөспіріммен болған жанжалдан кейін тағы бір жасөспірімнің қаза тапқаны хабарланған еді. Марқұмның туыстарының айтуынша, қайғылы оқиғаға 1000 теңгеге байланысты туған дау себеп болуы мүмкін. Жанжал кезінде жасөспірімнің кеудесіне бұрауыш сұғылып, ол оқиға орнында көз жұмған. 

Әлеуметтік желіде балалар ойнайтын алаңда әйелдердің бір-бірімен төбелескен видеосы тарады. Желідегі ақпаратқа сенсек, оқиға 7 қараша күні Turan Mall сауда орталығындағы “Балу” балалар алаңында болған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Видео авторының айтуынша, қысқа шашты әйел екінші әйелдің баласын қағып өткен. Сөйтіп баланың анасы оның жанына барып, өзінің әрекетін түсіндіруін талап еткен. 

Сондай-ақ автор телефон қуаты таусылғандықтан видеоны соққы жеген әйелге көрсете алмағанын айтқан. 

Видеодан екі әйелдің сөйлесіп тұрғанын, кейін қысқа шашты әйелді екіншісі бірінші болып итергенін көруге болады. Сол сәтте ол оның әрекетіне жауап ретінде жұдырық ала жүгірді.

Болған жағдайды Түркістан облысының полициясы растап, қылмыстық іс қозғалғанын мәлімдеді.

Қазір тергеу жұмыстары жалғасып жатыр. 

Еске салайық, бұған дейін Алматыда ресейлік әнші Валерий Меладзенің концерті жанжалға ұласқан еді. Сахна алдында бірнеше әйелдің ерегісіп, бір-бірін итеріп жатқанын байқаған өнер иесі әнін тоқтатып, егер олар жанжалды доғармаса, концертті бірден аяқтайтынын ескерткен. 

Публикация от Stan.kz ақпарат агенттігі (@_stan.kz)

Жапонияда өткен Азия ойындарында спорттық жүрістен бірінші болып мәреге жетіп, кейін спорттық аяқ киіміне байланысты алтын медальдан айырылған Ясмина Тоқсанбаева мемлекеттік награда алды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жеңіл атлетті "Ерен еңбегі үшін" медалімен марапаттады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Азия ойындары және Азия параойындарының жеңімпаздары мен жүлдегерлерін марапаттау рәсіміне қатысты. Ол жиында сөйлеген сөзінде Қазақстан спортшылары Жапонияда өткен ХХ Жазғы Азия ойындары мен V Азия Пара ойындарында тамаша нәтиже көрсетіп, еліміздің мәртебесін асырғанын айтты.

Тоқаев жиында өзге спортшылармен бірге Ясмина Тоқсанбаеваны да "Ерен еңбегі үшін" медалімен марапаттады. Спортшы Азия ойындары мен Азия пара ойындарының жүлдегерлері мен қатысушыларын марапаттау тізіміне енді. 

 Айта кетейік, бұған дейін Ясмина Тоқсанбаева Азиядада аяқ киімнің кесірінен алтыннан айырылғаны туралы жазған едік. Ясмина Тоқсанбаева 42,195 шақырым қашықтықта спорттық жүрістен өткен марафонда 3 сағат 22 минут 20 секунд нәтижесімен бірінші болып мәреге жетті. Алайда еліміздің Ұлттық Олимпиада комитетінің мәлімдеуінше, Ясминаның жарыс кезінде киген аяқ киіміне қатысты дау туған. World Athletics халықаралық жеңіл атлетика федерациясы келіспеушілкті зерттеп, аталған аяқ киім үлгісінің рұқсат етілген тізімге кіретін-кірмейтінін тексерді.

Танымал актриса Дариға Бадықованың бұрынғы күйеуі Дархан Мұсаев пен актер Олжас Абайдың бұрынғы жары Аймира Аманның бірге түскен видеосы әлеуметтік желіде қызу талқыланып жатыр. Көпшілік күтпеген кездесуге таңғалып, екеуінің қарым-қатынасына қатысты түрлі болжам айта бастады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Желіде тараған бейнежазбада Дархан Мұсаев пен Аймира Аманның бірге жүргенін көруге болады. Әсіресе Дарханның қолындағы гүл шоғы көптің назарын аударған.

Күтпеген көрініс желі қолданушыларын бейжай қалдырмады. Бірі екеуін жарасымды жұпқа баласа, енді бірі олардың бірге көрінуін үнді фильміндегі оқиғаларға теңеген.

“Енді осы екеуі үйленіп кетсе, қызық болады”, “Үнді киносынан кем емес”, “Күтпеген жұп болайын деп тұр ма?”, “Әңгімелері жарасатын сияқты ғой”, “Кино болып жатыр, кино”, “Жарасымды жұп шығатын сияқты”, – деп жазды желі қолданушылары.

Дегенмен Дархан Мұсаев пен Аймира Аманның арасында қандай қарым-қатынас бар екені белгісіз. Екеуі де желіде тараған болжамдарға қатысты әзірге пікір білдірмеген.

Соған қарамастан, олардың бірге көрінген видеосы әлеуметтік желідегі ең көп талқыланған тақырыптардың біріне айналды.

Публикация от @elnur.erezhep

Еске салайық, бұған дейін Дариға Бадықова мен Олжас Абайдың қарым-қатынасы бұған дейін де көпшіліктің қызу талқысына түскен еді. Былтыр күзде актрисаның бұрынғы күйеуі Дархан Мұсаев журналист Нұрсейіт Жылқышыбайға сұхбат беріп, ажырасу себептері туралы айтып, қоғамды дүр сілкіндірді.

Сондай-ақ Дархан Мұсаев жұбайымен арасы суыған сәтті еске алып, Дариға мен Олжас Абаевтың арасында іскерліктен бөлек сезімнің барын әу бастан сезгенін айтты.

Кейінірек Олжас Абай қызу талқыға түскен Дариға Бадықованың отбасына қатысты даулы оқиғадан кейін жазба жариялады. Актриса да экс-күйеуінің мәлімдемесіне жауап беріп, бір тараптың сөзіне ғана сүйеніп, қорытынды жасайтындарды сынға алды.

Ал биыл 9 қазанда актер Олжас Абай әріптесі Дариға Бадықоваға сырға салды. 12 қазанда жұлдызды жұп Алматы төрінде дүркіретіп той жасады. 

Танымал әнші Қайрат Нұртас пен актриса Жұлдыз Әбдукәрімова тұңғыш ұлы Нарұлға ерекше сый жасады. Ерлі-зайыпты бірнеше жылдан бері ат спортымен айналысып жүрген баласына өзі армандаған тұлпарын алып берді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қуанышты жаңалықты Жұлдыз Әбдукәрімова әлеуметтік желідегі парақшасында бөлісті. Актрисаның айтуынша, Нарұл бірнеше жылдан бері атқа мініп, түрлі жарыстарға қатысып, жүлделі орындардан көрініп жүр. Осы уақыт ішінде талай жарақат алса да, жылқыға деген сүйіспеншілігі еш бәсеңдемеген.

“Талай аттан құлады. Қолын да, аяғын да, белін де жарақаттап алды. Сонда да жылқыға деген махаббаты жыл өткен сайын арта берді. Алғашқы жылдан-ақ өзінің жеке тұлпары болғанын армандады. Сұрады, қалады, күтті. Ал әкесі екеуміз балалық қызығушылық па, әлде шынайы құштарлық па, уақыт көрсетсін деп шештік”, – деп жазды актриса.

Актриса уақыт өте келе ұлының ат спортына деген ықыласы арта түскенін байқаған.

Оның сөзінше, Нарұл бос уақытының басым бөлігін атқорада өткізеді екен.

“Қолы қалт етсе, атқа асығады. Жасөспірім шақтың қызығына еріп, қатарластарымен қыдырып, компьютерлік клубтарға баруға да аса қызықпады. Мектептен босай сала атқораға жүгіреді. Аттарды шомылдырады, астын тазалайды, жем-суын береді. Кейде үйге түн ауа бір-ақ оралады”, – дейді ол.

Баласының жылқыға деген ықыласын көрген жұлдызды жұп биыл оның көптен бергі арманын орындауды ұйғарған. Сөйтіп, Нарұлға өзі таңдаған сәйгүлігін сатып алып берген.

Алайда Қайрат Нұртас іссапарда болғандықтан, ұлына тұлпарды табыстау сәтіне қатыса алмаған.

“Іссапарға байланысты тұлпарын табыстау сәтіне Қайреке үлгеріп келе алмады. Бірақ бұл күнді ұлымен бірге әкесі де қаншалықты күткенін мен жақсы білемін. Құлыным, азаматқа қазанат серік болсын! Тұлпарың құтты болсын! Тақымыңнан тұлпар, басыңнан бақ таймасын! Алар асуың биік болсын!” – деп жазды Жұлдыз Әбдукәрімова.

Актриса жариялаған бейнежазбада Нарұлдың көптен күткен сыйлығына қуанып жатқан сәті көрсетілген.

Публикация от Жулдыз Абдукаримова (@zhuldyzabdukarimovaofficial)

Желі қолданушылары жас шабандозды құттықтап, ата-анасының баласының қызығушылығын қолдағанына сүйсінді. Көпшілік Нарұлға ат спорты бойынша алдағы жарыстарда сәттілік тіледі.

Еске салайық, бұған дейін Қайрат Нұртас пен актриса Жұлдыз Әбдікәрімова кенже қыздары Рәбия Сұлтанның бір жасқа толуына орай тұсаукесер рәсімін өткізгені хабарланған еді.

Қазақстанда микро және шағын бизнесті тексеруге 2027 жылдан бастап үш жылдық мораторий енгізу ұсынылды. Бұл кәсіпкерлерге уақытша жеңілдік бергенімен, салық төлеу мен есепті дұрыс тапсыру міндетін жоймайды. Салық кеңесшісі Раушан Тасшоинова мораторий кезінде жіберілген қателер 2030 жылы бизнеске қосымша шығын әкелуі мүмкін екенін ескертті. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап микро және шағын бизнес субъектілерін тексеруге үш жылдық мораторий енгізу мүмкіндігін қарастыруды ұсынған еді. Қазір бұл бастаманың нақты шарттары талқыланып жатыр. Қандай тексерулерге рұқсат берілетіні және қандай жағдайлар мораторийден тыс қалатыны әзірге белгісіз.

Qazaq Expert Club сарапшысы, салық кеңесшісі Раушан Тасшоинова кәсіпкерлерге бұған дейінгі мораторийдің тәжірибесін ескеруге кеңес береді. 2020–2023 жылдары шағын және микро бизнесті тексеруге шектеу қойылған кезде тексерулер саны айтарлықтай азайған.

Бас прокуратураның Құқықтық статистика комитеті деректеріне сүйенсек, 2019 жылы бизнеске қатысты шамамен 128 мың тексеру жүргізілген. Ал 2020 жылы олардың саны 27 мыңнан сәл асқан. Яғни бір жылда тексерулер саны шамамен 79%-ға қысқарған.

Алайда сарапшы бұл өзгерісті тек мораториймен байланыстыруға болмайтынын айтады. Себебі сол кезеңде елде карантиндік шектеулер де болды. Сондықтан тексерулердің азаюына әр фактордың қаншалықты әсер еткенін нақты бөлу қиын.

Мораторий аяқталған соң тексерулер көбейе ме?

Сарапшының айтуынша, 2024 жылдың алғашқы үш айында жеке кәсіпкерлерге жүргізілген тексерулер саны өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда екі есеге жуық артқан. Сауалнамаға қатысқан кәсіпкерлердің 46%-ы мораторий аяқталғаннан кейін әкімшілік қысым күшейгенін айтқан. Дегенмен бұл өсім ұзаққа созылмаған. 2025 жылы бизнеске жүргізілген тексерулердің жалпы саны 4,9%-ға азайған.

Тасшоинованың пікірінше, мораторийдің нәтижесін тек тексерулер санының азаюымен бағалау жеткіліксіз. Ең маңыздысы – осы уақыт ішінде мемлекеттік бақылау жүйесі кәсіпкерлерге түсінікті әрі алдын ала болжам жасауға мүмкіндік беретіндей өзгеруі керек.

2030 жылы кәсіпкерлерді не күтіп тұр?

Мораторий кезінде кәсіпкерді тексеруге шектеу қойылуы мүмкін. Бірақ бұл салықты дұрыс есептеу, төлеу және есептілікті уақытында тапсыру міндетінен босатпайды. Салық кеңесшісі қолданыстағы Салық кодексінде талап қоюдың жалпы ескіру мерзімі үш жыл екенін, ал салық төлеушілердің жекелеген санаттары үшін бес жылдық мерзім қарастырылғанын еске салады. Заңда бұл мерзімді ұзартатын немесе оның жүруін тоқтата тұратын жағдайлар да бар. Мысалы, мораторий 2029 жылғы 31 желтоқсанда аяқталса, әдеттегі үш жылдық мерзім шегінде 2030 жылы кәсіпкердің 2027, 2028 және 2029 жылдардағы салық есептілігі тексерілуі мүмкін. Бірақ мұндай тексерулер заңда көрсетілген негіздер болған жағдайда ғана жүргізіледі. Сондықтан мораторий кезінде есеп-қисаптан кеткен қатені жасырып немесе оны кейін түзетемін деп қалдыру қауіпті. Егер заңбұзушылық кейін анықталса, кәсіпкерден қосымша салық төлеу талап етілуі мүмкін. Оған қоса өсімпұл мен айыппұл салынуы ықтимал.

Сондай-ақ мораторий барлық бақылау түрін тоқтатпайды. Сарапшының айтуынша, камералдық бақылау және заңда қарастырылған өзге рәсімдер жалғасуы мүмкін. Ал нақты қандай тексерулерге шектеу қойылатыны жаңа мораторийдің ережелері бекітілгеннен кейін белгілі болады.

2026 жылдан бастап қандай жеңілдіктер бар?

Салық кеңесшісі микро және шағын бизнеске 2026 жылдан бастап қолданылып жатқан жеңілдіктерді де еске салды. Олар 2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі кезеңдерге қатысты кейбір салықтық тексерулер мен бақылау шараларын қамтиды.

Алайда бұл жеңілдіктерді 2027 жылдан бастап енгізу ұсынылып отырған жаңа мораториймен шатастырмаған жөн. Екеуінің қолданылу мерзімі мен шарттары бөлек.

Раушан Тасшоинованың пікірінше, үш жылдық мораторий кәсіпкерлерге тыныс алуға мүмкіндік береді. Бірақ оның ұзақ мерзімді пайдасы осы кезеңде мемлекеттік бақылау жүйесінің қаншалықты өзгеретініне байланысты. Егер тексерулер азайғанымен, бұрынғы мәселелер шешілмесе, мораторий аяқталған соң кәсіпкерлер сол қиындықтарға қайта тап болуы мүмкін.

Айта кетейік, бұған дейін Қасым-Жомарт Тоқаев 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап микро және шағын бизнеске үш жылдық мораторий енгізу мүмкіндігін қарастыруды ұсынған еді. Stan.kz экономистер мен заңгерлерден бұл бастаманың кәсіпкерлерге пайдасы мен ықтимал тәуекелдерін сұрап, мораторий кезінде қандай тексерулер сақталуы мүмкін екенін анықтаған еді. 

Грекияда Еуропа мен Азия елдерінің қатысушылары бақ сынаған халықаралық байқауда Қазақстан намысын төрт баланың анасы Сандуғаш Сұлтан қорғады. Елуге жуық елден өтінім түскен додада ол үздік бестікке еніп, "Вице-миссис Еуразия" атанды. Бала күнгі арманына 36 жасында қол жеткізген Сандуғаш енді АҚШ-та өтетін әлемдік байқауға дайындалып жатыр.

Сандуғаш Сұлтан – журналист, төрт баланың анасы, KMF Банкте қызмет етеді. Айтуынша, әлемдік байқауға қатысып, Қазақстан намысын қорғау бала кезден арманы болған.

Сандуғаштың айтуына қарағанда, кей елдерде мұндай байқаулар мемлекет тарапынан қолдау алады және ол байқау барысында байқалып тұрған. 

Гранд-финалға бастан аяқ дайындық Афинада өткен, "сегіз күнге жалғасқан сапардан сапалы тәжірибе мен естен кетпес эмоция алдым" деген Сандуғаш енді әлемдік байқауға дайындық бастамақ.

Өзін "өмірге патриот болып келгенмін" деп санайтын көпбалалы ана балаларын да солай тәрбиелейтінін айтты, ал біз өз кезегімізде оған алдағы байқаудан жеңіспен оралуын тіледік.

Публикация от Сандуғаш Сұлтан | Журналист (@sandugash__sultan)

Белгілі әнші Мейрамбек Бесбаев 50 жас мерейтойын өнердегі әріптестері мен жақындарының ортасында дүркіретіп атап өтті. Тойға қазақ эстрадасының танымал жұлдыздары жиналып, ән мен жырдан шашу шашты. Ал кеш барысында ұйымдастырылған бәссаудада әншінің домбырасы 15 миллион теңгеге сатылды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

7 қарашада өткен мерейтойға отандық шоу-бизнестің белгілі өкілдері қатысты. Олардың арасында Қыдырәлі Болманов пен Қарақат Әбілдина, Тоқтар Серіков, Нұрлан Абдуллин, Марат Омар, Гүлзира Айдарбекова және “АБК” тобының мүшелері болды.

Тойда өнер жұлдыздары кезек-кезек сахнаға шығып, мерейтой иесіне ән арнады. Көпшілікке әзілдерімен танылған Нұржан Төлендиев те бұл жолы әншілік қырынан көрініп, қонақтардың көңілін көтерді.

Қайрат Нұртастың ата-анасы Нұртас Айдарбеков пен Гүлзира Айдарбекова да ән шырқап, Мейрамбек Беспаевқа ақ тілектерін жеткізді. Гүлзира Айдарбекова тойдан түсірілген бейнежазбаны әлеуметтік желідегі парақшасына жариялап, әншіні мерейтойымен құттықтады.

Кеш барысында Мейрамбек Беспаев кенже қызын да көпшілікке көрсетті. Мерейтойдан тараған бейнежазбалар әлеуметтік желіде кеңінен таралып, оқырмандар өнер иесіне жылы лебіздерін білдірді.

Публикация от Оформление мероприятий (@bonbox.decor)

Домбырасы 15 миллион теңгеге сатылды

Дегенмен тойдың ең көп талқыланған сәті Мейрамбек Беспаевтың домбырасын бәссаудаға шығаруы болды.

Әнші кезінде белгілі өнер адамдары мен танымал тұлғалардың қолтаңбасын жинаған домбырасын саудаға қойған. Аспапты сатып алуға бірнеше қонақ ниет білдірді.

Алдымен ақын Ақберен Елгезек 4 миллион 400 мың теңге ұсынған. Кейін баға біртіндеп өсе түсті. Әнші Тоқтар Серіков домбыраға 10 миллион теңге беруге дайын екенін айтты.

Алайда бәссауда мұнымен аяқталған жоқ. Заттыбек Көпбосынұлы 15 миллион теңге ұсынып, домбыраны сатып алды.

Публикация от Дизайнер Интерьера | Алматы (@marhabat.besbaeva)

Кейін әнші қымбатқа алған аспабын ұлы Биханға сыйлағаны белгілі болды. Заттыбек Көпбосынұлы мұндай шешімге ырымдап барғанын жеткізді.

“Ырым деген бар. Қазақтың ұлыларының ізін жалғасын деген ниетте осы домбыраны алдым”, – деді ол.

Публикация от Abdizhappar Malikov (@abdizhappar_alkozha)

Домбыраның бәссаудаға шығарылуы әлеуметтік желіде қызу талқыға түсті. Кейбір қолданушылар танымал тұлғалардың қолтаңбасы қойылған аспапты сатпай, мұражайға тапсыру керек еді деген пікір білдірді.

“Мейрамбек кезінде белгілі адамдардың қолтаңбасын жинаған екен. Неге осы домбыраны мұражайға тапсырмайды? Кейінгі ұрпақ та көріп, тарихын білер еді”, – деп жазды желі қолданушыларының бірі.

Тағы бір оқырман домбыраны Ұлттық музейге өткізіп, түскен қаражатты баспанаға мұқтаж отбасына жұмсауды ұсынды. Ал кейбірі аспаптың бағасын тым жоғары деп есептеген.

Айта кетейік, Мейрамбек Беспаев 50 жасқа толуына орай бұған дейін еліміздің бірнеше қаласында жеке концерттерін өткізген еді.

Мәдениет және ақпарат министрлігі әнші әрі блогер Анар Батырханның "Ерен еңбегі үшін" медалімен не себепті марапатталғанын түсіндірді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап хабарлайды.

Анар Батырхан Республика күні қарсаңында "Ерен еңбегі үшін" медалімен марапатталған еді. Алайда бұл шешім әлеуметтік желі қолданушыларының арасында қызу талқыға түсті. Желі қолданушылары әншінің мемлекет алдындағы қандай еңбегі үшін марапат алғанына күмән келтірген.

"Ол қандай еңбегі үшін осындай марапат алды? Мемлекет үшін не істеді? Халықаралық байқауларда жеңіске жетті ме? Әлде TikTok-та тікелей эфирге шығып, жұрттан ақша сұрағаны үшін марапатталды ма?" – деп жазды желі қолданушыларының бірі.

Тағы бір пікір қалдырған азамат өзінің дәрігер екенін, мұндай марапатты 42 жыл еңбек еткеннен кейін ғана алғанын айтып, наразылығын білдірген.

Осыған байланысты Tengrinews.kz тілшілері Мәдениет және ақпарат министрлігінің Мәдениет комитетіне сауал жолдаған.

Ведомствоның мәліметінше, "Ерен еңбегі үшін" медалі экономика, әлеуметтік сала, ғылым, мәдениет және мемлекеттік қызмет саласында елеулі еңбек жетістіктеріне жеткен азаматтарға беріледі.

Мемлекеттік марапатқа үміткерді мемлекеттік органдар, шығармашылық одақтар, түрлі ұйымдар мен еңбек ұжымдары ұсына алады. Әр кандидатқа арнайы құжат толтырылып, онда оның еңбек жолы, нақты жетістіктері мен кәсіби табыстары көрсетіледі.

Алайда министрлік мемлекеттік награда беру жөніндегі комиссияның шешімі түсіндірілмейтінін атап өтті.

"Нұсқаулықтың 10-тармағына сәйкес, комиссия шешімдері түсіндіруге жатпайды. Сондай-ақ жеке және заңды тұлғалардың сұрауы бойынша мемлекеттік наградаларға қатысты мәліметтерді, оның ішінде марапатталған азаматтардың наградтау парақтарын беруге шектеу қойылған", – деп мәлімдеді комитет.

Соған қарамастан ведомство Анар Батырханның мәдениет саласында 2014 жылдан бері еңбек етіп келе жатқанын жеткізді. Ол ән айтып, киноға түсіп, тележүргізуші болып жұмыс істейді. Сондай-ақ түрлі музыкалық жобаларға қатысып, қазақстандық музыканы насихаттауға үлес қосып жүр.

"Анар Батырханның кандидатурасы заңда белгіленген тәртіппен "Ерен еңбегі үшін" медаліне ұсынылды", – деп түсіндірді комитет.

Айта кетейік, Анар Батырхан – қазақстандық әнші, актриса, тележүргізуші және блогер. Оның Instagram желісіндегі парақшасына 2,6 миллион адам жазылған. Ал Spotify платформасында ай сайын шамамен 4,9 мың, "Яндекс Музыкада" 23,5 мың тыңдарманы бар.

Еске салсақ, бұған дейін танымал әзілкеш әрі актер Данияр Жұмаділов те "Ерен еңбегі үшін" медалімен марапатталған еді. Өнер иесі бұл марапатты қазақ өнерін шетелде дәріптеп, мәдениет саласында 25 жыл еңбек еткені үшін алғанын айтқан. Медальді оған мәдениет және ақпарат министрі Арман Қырықбаев табыстаған.

Өткен аптада Батыс Қазақстан облысының Жаңақала және Тасқала аудандарында "Жас сақшы" сыныптары ашылып, өңірдегі мұндай сыныптардың саны 13-ке жетті.

Жаңақала ауданындағы жаңа сыныпқа Ұлы Отан соғысының және ішкі істер органдарының ардагері Ораз Айтқалиевтің есімі берілді. Ол соғыс жылдары Отан қорғап, кейін ел тыныштығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуге үлес қосқан. "Үздік қызметі үшін" және "Еңбек ері" медальдарымен марапатталған ардагер Жаңақазан ауылында учаскелік полиция инспекторы болған.

Шараға ардагердің келіні Гүлпира Оразбайқызы Айтқалиева, немерелері Ерболат Маратұлы, Мейрамгүл Мүсірқызы, Әсем Жасқайратқызы және шөбересі Мерей Ерболатұлы қатысты. Олар аталарының есімі ұлықталғанына ризашылықтарын білдірді. Сондай-ақ ауданның құрметті ардагер ұстазы Нұрсұлу Ғалимоллақызы БҚО ПД бастығының алғыс хатымен марапатталды.

Тасқала ауданындағы Қаныш Сәтбаев атындағы мектеп-гимназияда ашылған сыныпқа қызметтік міндетін атқару кезінде қаза тапқан полиция қызметкері Сайын Ахметқалиевтің есімі берілді.

Алматы милиция мектебін бітірген Сайын Ахметқалиев еңбек жолын Фурманов ауылында (қазіргі Жалпақтал) тергеуші болып бастаған. Кейін Тасқалада (бұрынғы Камен) аға тергеуші және кезекші инспектор қызметтерін атқарған. 1979 жылы қызметтік міндетін орындау кезінде қарулы қылмыскердің қолынан қаза тапқан.

Рәсімге ардагердің інісі Біржан Морякұлы Кужаков, ұлы Бақытжан Сайынұлы мен қызы Айгүл Сайынқызы қатысты. Олар әкелерінің есімі ұлықталғанына алғыс білдіріп, жас сақшыларға сәттілік тіледі. Шараға аудан әкімі, аудан прокуроры, ардагерлер және білім беру бөлімінің басшылығы қатысты.

БҚО ПД бастығының орынбасары, полиция полковнигі Қадыржан Сағын "Жас сақшы" сыныптарының оқушыларды отансүйгіштікке, тәртіп пен жауапкершілікке тәрбиелеудегі маңызын атап өтіп, жас сақшыларды білімге ұмтылып, елге адал қызмет етуге шақырды.

Жуырда өткен "Айбынды сақшылар додасы" спорттық эстафетасында Жаңақала ауданының командасы бірінші орын иеленді. Екі аудандағы рәсімдерде 29 оқушы "Жас сақшы" қатарына қабылданып, Отанға адал қызмет етуге, заң мен тәртіпті құрметтеуге және ел игілігі жолында еңбек етуге ант берді.

Алматыдағы Республикалық физика-математика мектебінде оқушылар жаппай уланған соң, артынша басшылық ауысып, жаңа директор тағайындалды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Мектептің жаңа директоры болып бұған дейін де осы филиалды басқарған Алмаз Күнғожин тағайындалды. Кадрлық ауыс-түйіс оқушылардың жаппай улануынан кейін болды.

РФММ баспасөз қызметінің мәліметінше, бұрынғы директор Мейірбек Мейірлан Едігерұлы қызметінен кеткен.

Алмаз Күнғожин – математика мамандығы бойынша PhD докторы, сонымен қатар РФММ түлегі. Ол 2018–2023 жылдары мектептің Алматыдағы филиалын басқарған.

• Әр жылдары Күнғожин РФММ-де мұғалім, математика олимпиадаларына дайындайтын жаттықтырушы және бейіндік-эксперименттік жұмыс жөніндегі директордың орынбасары болып қызмет атқарған.
• 2023 жылғы қыркүйектен бастап "РФММ" КЕАҚ басқарма төрағасының бірінші орынбасары қызметін атқарған.

Еске салсақ, бұған дейін Алматыдағы Республикалық физика-математика мектебінің 47 оқушысы ауыр ішек инфекциясының белгілерімен ауруханаға түскені туралы жазған едік. Кейіннен уланғандар саны артып, 58 оқушыға жетті. Оқушылардың уланғанын Алматы қаласының Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы растады. 

Кейін Денсаулық сақтау министрлігі оқушылардың улануына қатысты жедел шаралар қабылдады. Нәтижесінде мектептің тамақтану блогында азық-түлікті сақтау, дайын тағамдардың тәуліктік сынамаларын алу талаптарының бұзылғаны анықталды. Сосын бес қаулы шығарылып, шектеу шаралары енгізілген. 

Жуырда мектептеп уланған 60-қа жуық бала ауруханадан емделіп шыққаны белгілі болды.

Өскеменде 12 жастағы қызын туған күнімен құттықтап, ернінен ұзақ сүйген әкенің видеосы әлеуметтік желіде қызу талқыланып жатыр. Желі қолданушылары ер адамның әрекетін орынсыз деп сынаса, құқық қорғаушы құзырлы органдардан жағдайды тексеруді талап етті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Видеода ер адамның туған күн иесін құттықтап, оны ернінен сүйгені көрінеді. Кадрды қыздың анасы түсірген болуы мүмкін.

Дегенмен желі қолданушылары ер адамның әрекетін сынға алды. Айтуларынша бұлай сүю мүлде әдепке жат.

Құқық қорғаушы Ләззат Рақишева мұндай жағдайға бейжай қарауға болмайтынын айтып, кәмелетке толмаған баланың құқығы мен мүддесі бұзылған-бұзылмағанын анықтауды сұрады. Осыған байланысты ол Ішкі істер министрлігіне, Бала құқықтары жөніндегі уәкіл Динара Закиеваға, Бас прокуратураға және Өскемен қаласының полиция департаментіне ресми өтініш жолдаған.

Шығыс Қазақстан облысының полиция департаменті бұл деректің тіркелгенін және қазір тексеру жүріп жатқанын хабарлады. Тексеруге облыстық білім басқармасының, жергілікті атқарушы органның және қорғаншылық органдарының қызметкерлері де тартылған.

Дегенмен оқушының ата-анасы желіде өздерін сынап жатқандарға жауап қайтарды. 

Еске салсақ, бұған дейін баланың ернінен сүйген қазақстандық әйел көпшіліктің ашуын туғызған еді. Кейін полиция баланың анасын жауапқа тартты.

Қазақстанда кедейлік деңгейі соңғы 20 жылда төрт есеге жуық азайған. 2006 жылы халықтың 18,2%-ы ұлттық кедейлік шегінен төмен өмір сүрсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 4,9%-ға түскен. Дүниежүзілік банк мұны негізінен еңбек табысының өсуімен байланыстырады. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Ұйымның қазан айындағы Poverty & Equity Brief есебінде келтірілген мәліметке сәйкес, осы кезеңде табысы ұлттық кедейлік шегінен жоғары азаматтардың үлесі 81,8%-дан 95,1 %-ға дейін өскен. Кедейлікті халықаралық өлшеммен есептегенде де төмендеу байқалады. Күніне 8,30 доллардан аз табыс табатын адамдардың үлесі 2006 жылғы 55,7%-дан 2024 жылы 13,8%-ға дейін қысқарған. Бұл есепте доллар сомасы сатып алу қабілеті паритеті бойынша алынады. Яғни көрсеткіш елдердегі баға айырмашылығын ескере отырып, халықтың тұрмыс деңгейін салыстыруға мүмкіндік береді.

Дүниежүзілік банктің бағалауынша, кедейлік елдің барлық өңірінде азайған. Бұған жұмыс істеп табыс табатын азаматтардың жалақысының өсуі әсер еткен. Сонымен қатар табыс теңсіздігін көрсететін Джини индексі 2006 жылғы 30,2 пункттен 2024 жылы 29 пунктке дейін төмендеген.

Ең төменгі жалақы өседі

Қазақстанда халық табысын арттыруға бағытталған шаралардың бірі – ең төменгі жалақыны көтеру. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап оның мөлшерін 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін арттыру жоспарланып отыр. Бұл – 29,4%-дық өсім.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша, өзгеріс шамамен 1,8 миллион адамға әсер етуі керек. Олардың ішінде 370 мыңнан астамы – бюджет саласының қызметкерлері.

Қазір Қазақстан экономикасында шамамен 9,4 миллион адам жұмыс істейді. Жұмыссыздық деңгейі – 4,5%. Соңғы бір жылда жалдамалы жұмысшылар саны 114 мыңға жуық адамға артқан.

Жаңа жұмыс орындарын қайдан ашу жоспарланып отыр?

Жұмыспен қамтуды арттыру үшін мемлекет “Жалпыхалықтық құрылыс” бағдарламасын іске қосуды жоспарлап отыр. 2029 жылдың соңына дейін инфрақұрылымды салу мен жаңартуға Ұлттық қордан шамамен 6,5 триллион теңге бағыттау көзделген. Жоба аясында 100 мыңға жуық жұмыс орнын ашу жоспарланып отыр. Құрылыс жұмыстары тек осы саладағы мамандарға емес, құрылыс материалдарын өндірушілерге, жабдық жеткізушілерге және басқа да қызмет көрсететін компанияларға қосымша тапсырыс әкелуі мүмкін.

Бұдан бөлек, 2035 жылға дейін Қазақстан экономикасына 2,9 миллион маман қажет болады деп болжанып отыр. Бұл санға жаңадан ашылатын жұмыс орындарымен қатар, зейнетке шығатын немесе басқа себеппен жұмыстан кететін қызметкерлердің орнына келетін мамандар да кіреді. Оның ішінде 1,8 миллион адам жұмысшы мамандықтары бойынша қажет болады.

Осыған байланысты Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі сұранысқа ие мамандықтар тізімін 51-ден 174-ке дейін кеңейтуді жоспарлап отыр. Оған инженерия, құрылыс, өнеркәсіп, биотехнология, жасыл энергетика және атом энергетикасы салаларындағы кәсіптер енгізілмек.

2026 жылдың соңына дейін 600-ден астам жұмысшы мамандығы бойынша кәсіби стандарттар әзірлеу көзделген. Онда цифрлық сауат, жасанды интеллектіні пайдалану, деректерді талдау және киберқауіпсіздік дағдылары да ескеріледі.

Әлеуметтік көмек кімдерге беріледі?

Қазақстанда әлеуметтік көмекті отбасының нақты табысы мен тұрмыс жағдайына қарай бөлу тәсілін жетілдіру жоспарланып отыр. Ақпараттық жүйелерді біріктіргеннен кейін мұқтаждықты анықтайтын жаңа талаптар сынақтан өткізіледі. Алдымен олар табысы жоғары көмек алушылардың жекелеген топтарына қатысты тексеріледі. Кейінгі шешім сынақ нәтижесіне байланысты қабылданады.

Мүмкіндігі шектеулі азаматтарға да жұмыс табуға көмектесу шаралары қарастырылған. Олар кәсіби даярлықтан өтіп, өзіне лайық бос жұмыс орнын іздеуге және жаңа жұмыс орнына бейімделуге қолдау ала алады.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда жұмыссыздарды тіркеу тәртібі өзгергені хабарланған еді.

Алматылықтар бүгін әдеттегі кептелістен де үлкен тығырыққа тап болды. Метродағы турникет маңында жиналған халықтың қарасы көп. Оған төлем жасайтын ONAY QR коды мен Apple Pay-дің істен шығуы себеп болған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Алматы тұрғындары үйден ерте шыққанымен, турникеттегі ақауға байланысты жұмысқа жете алмай қалғанын жарыса жазып жатты.

“Алматылықтардың таңы күтпеген әбігермен басталды. Метроға кіру жұмысқа жетуден де қиын болды. ONAY турникеттеріндегі ақауға байланысты жолаушылар кіреберісте жиналып, жолақысын төлей алмады. Әлеуметтік желілерде метроға кіре алмай тұрған адамдардың видеолары таралып, тұрғындар жағдайға шағымданып жатыр. Әзірге метрополитен өкілдері жағдайға қатысты түсініктеме берген жоқ”;

“Алматыда метроның өзінде кептеліс. Бүгін метрополитенде Apple Pay және ONAY QR арқылы жолақы төлеу жүйесі істемей қалды. Метро қызметкерлері сыртқа шығып, төлемді қалай жасауға болатынын түсіндірмеді. Салдарынан адамдар кіреберісте жиналып, метроға кіре алмай қалды”;

“Біздің метроға не болған? Үнемі бір нәрсе жұмыс істемейді? Б.Момышұлы бекеті, 07:19 ONAY турникеттері істен шықты”;

“Бүгін таң азанмен сағат 7-ден 8-ге дейін өстіп тұрған жайымыз бар. Жаппай кешігу күні болды”;

“Кептеліс адамның көптігінен емес, терминалдың жұмыс істемегенінен болып жатыр”;

“Алматыда транспорт жеткілікті деген сыбыс бар. Желтоқсанда Қалқаман бекеті ашылмақ. Ал мынау Б.Момышұлы бекетіндегі сағат 08:30-дағы жағдай”;

“Алматыда күн сайын автобусқа, метро мен ауаға талас”;

Метродағы жағдайға байланысты метрополитен өкілдері станцияларға кіреберісте пайда болған кезектердің себебін түсіндірді. Бұған "Оңай" жолақы төлеу жүйесіндегі уақытша ақау себеп болған.

Кейін сағат 09:30-да "Оңай" QR-төлем жүйесіндегі ақау толық жойылды. Қазір сервис штаттық режимде жұмыс істеп тұр.

Уақытша шектеу тек бір төлем әдісіне қатысты болды. Ал басқа төлем тәсілдері әдеттегідей жұмыс істеген.

Бұған дейін әйелдің "бомба бар" деген хабарламасынан кейін метро станциясының жұмысы тоқтап қалған еді. Әйел метро қызметкерлеріне "Райымбек батыр" станциясында жарылғыш зат бар екенін айтқан. Осыдан кейін ол бірден ұсталды. Бұл туралы Қалалық полиция департаменті хабарлады.

Құқық қорғау органдарының мәліметінше, станцияға тиісті мамандар шақырылып, тексеру жүргізілген. Нәтижесінде жарылғыш құрылғы да, күдікті заттар да табылмаған.

Алдын ала мәлімет бойынша әйел Психикалық денсаулық орталығында есепте тұрады. Қазір оқиғаға қатысты тексеру жүріп жатыр. Оның әрекетіне құқықтық баға беріледі. Полиция метроның қалыпты режимде жұмыс істеп тұрғанын және жағдай бақылауда екенін мәлімдеді.

Тұрғын үйдің шаршы метрін 560 мың теңгеден сатқан жағдайда құрылыс компаниясының табыс деңгейі күткен деңгейге жетпеуі мүмкін. Ал салыққа дейін 20% пайда табу үшін пәтер бағасы шамамен 650 мың теңге болуы керек. Бұл туралы сала сарапшысы Имран Османов Instagram парақшасында тұрғын үй кешенінің шартты есебін жариялап, құрылысқа кететін шығын мен ықтимал табысты түсіндірді. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Сарапшы мысал ретінде аумағы екі гектар болатын жер телімінде тұрғын үй кешенін салу жобасын қарастырған. Оның есебінше, жердің бір шаршы метрі 325 доллар болса, учаскені сатып алуға шамамен 6,5 миллион доллар қажет. Бұл – 2,9 миллиард теңгеге жуық қаражат.

Ал құрылыс жұмыстары мен өзге де шығындарға шамамен 16,5 миллиард теңге жұмсалады. Бұл есепте салыққа дейінгі бір шаршы метрдің өзіндік құны 450 мың теңге деп алынған. Осылайша, жер телімін сатып алуды қоса есептегенде, жобаның жалпы шығыны 19,1 миллиард теңгеге жетеді.

Османовтың есебінше, тұрғын үйдің шаршы метрі 560 мың теңгеден сатылса, құрылыс компаниясының түсімі 21 миллиард теңге болуы мүмкін. Алайда сарапшы мұндай баға 20%-дық пайдаға жетуге жеткіліксіз екенін айтады. Салық төленгенге дейін 20% табыс алу үшін бір шаршы метрдің бағасы шамамен 650 мың теңге болуы керек. Ал құрылыс компаниясы 30% пайда көздесе, бағаны 700 мың теңгеге дейін көтеруге тура келеді.

Құрылыс саласы басқа бизнеске де әсер етеді

Имран Османов құрылыс саласының экономикадағы орнына да тоқталды. Оның пікірінше, тұрғын үй құрылысы тек құрылыс салушының табысына ғана емес, көптеген басқа кәсіптің жұмысына да ықпал етеді. Мәселен, жаңа тұрғын үй кешені бой көтергенде құрылыс материалдары, әрлеу заттары, жиһаз, тұрмыстық техника мен электроникаға сұраныс артады. Сонымен қатар құрылыс жобаларына қызмет көрсететін мердігерлер мен өзге де компаниялар жұмыс істейді.

Сарапшының айтуынша, жер телімінің иесі үшін оны құрылысқа салғаннан гөрі ақшасын депозитке орналастыру тиімдірек көрінуі мүмкін. Себебі тұрғын үй кешенін салу үлкен қаражатпен қатар, ұзақ уақыт пен көп күшті талап етеді. Бұған қоса, құрылыс компанияларының шығыны тек жер сатып алу және ғимарат тұрғызумен шектелмейді. Кейбір жобаларда аумақты абаттандыру, инженерлік желілер тарту, жол салу, мектеп пен өзге де әлеуметтік нысандарды тұрғызу қажет. Сарапшы келтірген есепте мұндай қосымша шығындардың барлығы ескерілмеген.

Османов құрылыс нарығындағы белсенділіктің төмендеуі басқа салалардағы сатылымға да әсер етуі мүмкін екенін атап өтті. Оның сөзінше, тұрғын үй құрылысы азайса, құрылыс материалдарын өндірушілерден бастап, жиһаз, техника сатушылар мен қызмет көрсету компанияларына дейін тапсырыс көлемі қысқаруы ықтимал.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда 24 миллион шаршы метр үй салынатыны белгілі болды.

Қазақстанда Ұлттық пантеонда жерленуге құқығы бар лауазымды тұлғалардың тізімі кеңейді. Енді олардың қатарына вице-президенттер мен Қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасарлары да кіреді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Үкімет тиісті қаулыға өзгеріс енгізді. Енді Ұлттық пантеонда: 

Қазақстанның вице-президенттері;

• премьер-министрлері мен олардың орынбасарлары;
• Құрылтай төрағасы мен орынбасарлары;
• Қазақстан Халық Кеңесінің төрағасы мен орынбасарлары;
• Парламент палаталарының төрағалары мен орынбасарлары кіреді.

Сондай-ақ бұл тізімге мемлекеттік хатшылар, мемлекеттік кеңесшілер, Президент Әкімшілігінің басшылары, Конституциялық кеңес, Конституциялық сот, Жоғарғы сот және Ұлттық банк төрағалары, Қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасарлары енгізілген.

Бұған қоса, Ұлттық пантеонда министрлер, Президентке тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдардың басшылары, Астана, облыстар мен республикалық маңызы бар қалалардың әкімдері жерлене алады.

4 қарашада қабылданған қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап 10 күнтізбелік күн өткен соң күшіне енеді.

Еске салсақ, бұған дейін Мемлекет Құрылтай депутаттарына қандай жағдай жасайтыны туралы хабарлаған едік. Олардың ішінде 1 миллион теңге айлық, пәтер мен қызметтік көлік бар. 

Қазақстанда бала дүниеге келген отбасыларға автоматты түрде пайызсыз несие демалысын беру ұсынылды. Мұндай бастаманы Халық Кеңесінің мүшесі Мұрат Әбенов көтерді. Оның пікірінше, халықтың қарызға батуы жас отбасылардың бала сүюіне кедергі келтіріп отыр. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Мұрат Әбенов Facebook парақшасында Қазақстандағы туу көрсеткішінің төмендеуіне қатысты пікір білдірді. Оның айтуынша, соңғы төрт жылда дүниеге келетін балалар саны шамамен 25 %-ға азайған. 2021 жылы елде 445,9 мың бала туса, 2025 жылдың қорытындысында бұл көрсеткіш 335 мыңға дейін төмендеген.

Ұлттық статистика бюросының дерегіне сәйкес, 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында Қазақстанда 226 990 бала туған. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 22 322 балаға немесе 8,95 %-ға аз. 

Әбенов Солтүстік Қазақстан облысындағы жағдайды да мысалға келтірді. Оның мәліметінше, 2014 жылы өңірде 8 216 бала дүниеге келсе, 2025 жылы бұл сан 4 653-ке дейін азайған. Төмендеу – 43,4 %.

Әбенов бала туу көрсеткішінің төмендеуін немен байланыстырады?

Халық Кеңесінің мүшесі демографиялық өзгерісті тек жастардың өмірлік құндылықтарының ауысуымен түсіндіруге болмайды деп есептейді. Оның пікірінше, жас отбасылар үшін баспана, тұрақты жұмыс пен несие төлеу негізгі мәселеге айналған. Бала дүниеге келгенде ата-ананың біреуі декреттік демалысқа шығып, отбасының табысы азаюы мүмкін. Ал баланың күтімі мен тұрмыстық қажеттіліктерге кететін шығын көбейеді. Әбеновтің айтуынша, кейбір отбасылар табысының жартысына жуығын баспана жалдауға жұмсайды, ал жеке үй сатып алуға мүмкіндік таба алмайды.

Ол халықтың несиелік жүктемесіне де назар аударды. Әбенов келтірген дерек бойынша, жеке тұлғалардың банктер алдындағы несие көлемі 26,7 триллион теңгеге жеткен. 9,16 миллион қазақстандықтың өтелмеген несиесі бар. Тұтынушылық қарыздардың орташа мөлшерлемесі шамамен 20,6 %-ды құрайды. Сонымен қатар оның мәліметінше, 1,5 миллион адамның шоттары жеке сот орындаушылары тарапынан бұғатталған.

Әбенов қарыз көлемінің өсуі мен туу көрсеткішінің төмендеуін өзара байланысты құбылыстар ретінде қарастырады. Дегенмен бұл деректердің қатар өзгеруі кредиттердің аз бала тууға тікелей себеп екенін дәлелдемейді.

Қандай өзгерістер ұсынды?

Мұрат Әбенов бала дүниеге келген кезде ата-аналарға пайызсыз несие демалысын автоматты түрде беруді ұсынды. Оның пікірінше, бұл жас отбасылардың қаржылық жүктемесін уақытша азайтуға көмектеседі.

Сонымен қатар ол:

• шоттары бұғатталған 1,5 миллион азаматтың қарыз жүктемесін жеңілдету тетіктерін қарастыруды;

• микроқаржы ұйымдарының несие беру талаптарын қатаң бақылауды;

• жеке сот орындаушыларының азаматтардың шоттарын жаппай бұғаттау тәжірибесін шектеуді;

• жастарға жұмыс орындарымен бірге баспана ұсынуды;

• өңірлерде тұрақтап қалған жас отбасылардың санын әкімдер жұмысының нәтижесін бағалау көрсеткіштерінің бірі ретінде қарастыруды ұсынды.

Әбенов әлеуметтік саладағы шешімдер қабылданғанда олардың демографиялық жағдайға ықпалы да ескерілуі керек деп санайды. Ол сондай-ақ инфрақұрылым мен құрылыс жобаларына жоспарланған шамамен 16 триллион теңгені өңірлердің демографиялық қажеттіліктеріне қарай бағыттауға шақырды. Мәселен, халқы өсіп жатқан оңтүстік өңірлер мен ірі қалаларға мектептер мен балабақшалар қажет болса, солтүстік және шығыс аймақтарда жастарды ұстап қалу үшін баспана мен тұрақты жұмыс орындарын көбейту маңызды екенін айтты.

Айта кетейік, бұған дейін кейбір қазақстандықтардың несие төлемі екі есе азаюы мүмкін екені туралы жазған едік.

Ақмола облысында екі күнде жазғы дөңгелекпен жүрген 744-тен астам көлікті республикалық тасжолдарға жібермей, кері қайтарған. Осыған байланысты Ішкі істер министрлігі жүргізушілерге қысқы дөңгелекке ауысып, жолда сақ болуды ескертті. Қыста жазғы шинамен жүргендерге 86 500 теңгеге дейін айыппұл салынады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

8–9 қарашада Астана – Щучинск, Астана – Шідерті – Павлодар және Көкшетау – Атбасар тасжолдарының кей бөліктерінде жазғы дөңгелекпен жүруге уақытша тыйым салынған. Полицейлер мұндай көліктерді жолдан әрі қарай өткізбеген.

9 қарашада Ақмола, Ақтөбе, Маңғыстау және Солтүстік Қазақстан облыстарында жаңбыр аралас қар, кей жерлерде қалың қар жауады деп болжанған. Соның салдарынан жолда көріну қашықтығы нашарлап, көктайғақ болуы мүмкін. Сондықтан жүргізушілерге көліктер арасындағы қашықтықты сақтап, жылдамдықты жол жағдайына қарай төмендету және күрт маневр жасамау ұсынылды.

Республикалық тасжолдардың жағдайын тәулік бойы 1403 нөмірі арқылы білуге болады.

Айта кетейік, Қазақстанда қыста жазғы дөңгелекпен жүрген жүргізушілерге 21 625 теңгеден 86 500 теңгеге дейін айыппұл салынады.

Ал 9 қарашадан бастап Алматы – Қорғас, Қарағанды – Бурылбайтал және Қызылорда – Арал тасжолдарында көліктердің орташа жылдамдығын есептейтін жүйе іске қосылады.

Жүйе көліктің жолдың белгілі бір бөлігіне кірген және шыққан уақытын тіркеп, оның орташа жылдамдығын автоматты түрде анықтайды. Жалпы ұзындығы 42,2–122,4 шақырым болатын алты учаске бақылауға алынады. Бұл жолдарда рұқсат етілген жылдамдық сағатына 100–140 шақырым аралығында.

Жүргізуші жылдамдықты асырса, заңбұзушылық туралы ақпарат тиісті органдарға жіберіледі. Айыппұл мөлшері жылдамдықты қаншаға асырғанына байланысты:

• 10–20 шақырымға асырса – 5 АЕК (21 625 теңге);
• 20–40 шақырымға асырса – 10 АЕК (43 250 теңге);
• 40 шақырымнан артық асырса – 20 АЕК (86 500 теңге).

Бір жыл ішінде осы заңбұзушылықты қайталаған жүргізушіге 30 АЕК (129 750 теңге) айыппұл салынады. Ал айыппұлды жеті тәулік ішінде төлесе, оның 50 %-ын ғана төлеуге болады.

Еске салсақ, бұған дейін Еуразиялық экономикалық одақта құрамында адам денсаулығына зиянды химиялық заттар көп шиналарды сатуға тыйым салу ұсынылды. Жаңа талаптар қабылданса, әсіресе бағасы қолжетімді қытайлық шиналардың кейбір түрлері нарықтан жоғалуы мүмкін. 

Қазақстанға танымал айтыскер ақын Надежда Лушникова 85 жасында дүниеден өтті. Ақын 22 қарашада 86 жасқа толар еді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қаралы хабарды жазушы Исмаилжан Иминов әлеуметтік желідегі парақшасында жеткізді. Оның айтуынша, ақын 8 қараша күні көз жұмған. Жазушы Надежда Лушниковамен күнделікті хабарласып тұрғанын, ал соңғы рет оны 28 қазанда Ұлттық кітапханада өткен кітап тұсаукесерінде көргенін айтты.

"Бүгін қаралы хабар естірткелі тұр: бірегей тұлға, суырыпсалма ақын, көзінің тірі кезінде-ақ аты аңызға айналған Надежда Лушниковадан айырылып қалдық. Мен үшін Надежда апай туғанымдай болып кеткен адам еді. Күнде сөйлесіп тұратынбыз. Соңғы рет оны 28 қазан күні Ұлттық кітапханада көрдім, ол менің айтыс туралы жазған кітабымның тұсаукесеріне келген. Сол кезде тың еді, сөз сөйлеп кеткен", – деп жазды Исмаилжан Иминов.

Жазушы ақынның жарқын бейнесі жақындарының жадында мәңгі сақталатынын айтып, оның отбасына көңіл айтты.

Айта кетейік, Надежда Лушникова 1940 жылы 22 қарашада Алматы облысының Шамалған ауылында дүниеге келген. Ол қазақтың айтыс өнеріне өзіндік үлес қосып, суырыпсалма ақындығымен көпшілікке танылған.

Nvidia компаниясының басшысы Дженсен Хуанг Қытай тыңшысы болуы мүмкін әйелмен көңілдес болған деген ақпарат тарады. Даулы хабардан кейін америкалық чип өндіруші компания тәуелсіз тергеу бастады. Ал Хуангтың өзі әйеліне опасыздық жасағанын мойындап, отбасынан кешірім сұрады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі ВВС порталына хабарлайды.

Компания жетекшісі Дженсен Хуангтың өзі әйеліне опасыздық жасағанын растады. Компанияны тергеуге түрткі болған басты күдік – Хуангтың көңілдесі Қытай арнайы қызметтеріне жұмыс істеуі мүмкін деген ақпарат. АҚШ тарапы әйелдің компанияға қатысты құпия мәліметтерді Қытайға беруі мүмкін деп қауіптенеді. Дегенмен Nvidia әзірге ешқандай құпия ақпараттың сыртқа тарағанын растамады. Компания осы жағдайды тексеру үшін тәуелсіз тергеу бастады. Ал Хуанг қызметінен кетпейтінін мәлімдеді.

Хуангтың Қытай тыңшысы болуы мүмкін әйелмен көңілдес болғаны туралы алғаш болып The New York Times басылымы жазды. Басылымның мәліметінше, Nvidia басшысы Элис Хуанг есімді әйелмен жақын қарым-қатынаста болған. Тегі бірдей болғанымен, екеуі туыс емес.

Элис Хуанг Сингапурдағы Megaspeed компаниясымен байланысты. Бұл компания деректер орталықтарын басқарады және Nvidia-дан чип сатып алады.

The New York Times дереккөздерінің айтуынша, АҚШ арнайы қызметтері әйелді бір жылдан астам уақыт бақылаған. Тексеру барысында оның Дженсен Хуангпен хат алмасып жүргені анықталған. Барлау қызметкерлері олардың арасында романтикалық байланыс болған деп есептеген. Сондай-ақ америкалық арнайы қызметтер Элис Хуанг Қытай үкіметінің тапсырмасын орындаған деген күдікке келген.

Ал Financial Times басылымы америкалық барлау қызметтерінің дерегіне сүйеніп, әйелді Қытайдың мемлекеттік қауіпсіздік министрлігі өз қатарына тартқанын жазды. Басылымның хабарлауынша, АҚШ арнайы қызметтері Хуанг пен Элис Хуангтың қарым-қатынасы туралы арнайы баяндама да дайындаған. Бұған дейін екеуінің бірге түскен суреттері әлеуметтік желілерде тараған. Шамамен бір жыл бұрын Элис Хуангқа қатысты бақылау нәтижелері АҚШ президенті Дональд Трампқа да баяндалған.  

“Қарым-қатынасымыз тек жұмысқа қатысты”

Бұл ақпарат Трамптың Бейжіңге сапары мен Қытай төрағасы Си Цзиньпинмен кездесуінің алдында АҚШ-тың жоғары лауазымды шенеуніктеріне жеткізілген. Әзірге Элис Хуангтың Қытайға қандай ақпарат бергені, оның қаншалықты маңызды болғаны және әйелдің ақпарат жинауды қашан бастағаны белгісіз.

Ал Қытай тарапы тыңшылық туралы айыптауларды жоққа шығарып, оларды "негізсіз жорамал" деп атаған. Бұған дейін Дженсен Хуанг Bloomberg басылымына берген сұхбатында Элис Хуангпен байланысы тек жұмысқа қатысты болғанын айтқан. Оның сөзінше, екеуінің Megaspeed компаниясымен байланысты қалыпты іскерлік қарым-қатынасы болған.

Алайда осы демалыс күндері Nvidia басшысы әйеліне опасыздық жасағанын мойындап, бұл әрекеті үшін толық жауапкершілікті өз мойнына алатынын мәлімдеді.

Сондай-ақ ол Nvidia директорлар кеңесі бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған ұлттық қауіпсіздікке қатысты күмәнді тексеру үшін тәуелсіз тергеу бастағанын айтты. Хуанг тергеуді қолдайтынын және онымен толық ынтымақтасатынын жеткізді.

Nvidia – жасанды интеллектіні дамытуға қажетті чиптер шығаратын әлемдегі ең ірі компаниялардың бірі. Нарықтық құны 4,5 триллион долларға жеткен компанияны Дженсен Хуанг 30 жылдан астам уақыт басқарып келеді.

Бастапқыда Nvidia компьютер ойындарына арналған чиптер шығарған. Алайда Хуанг жасанды интеллектінің болашағын ерте болжап, осы бағытқа басымдық берген. Соның арқасында компания әлемдегі ең қымбат компаниялардың біріне айналды.

Қазір АҚШ пен Қытай жасанды интеллект саласында бәсекелесіп отыр. Сондықтан Вашингтон Nvidia чиптерінің Қытайға сатылуын шектеген. Дегенмен биыл қаңтарда Трамп әкімшілігі белгілі бір шарттармен H200 чиптерін Қытайға жеткізуге рұқсат берді.

Қазақстанда шетелдік интернет-казиноларға ойыншылардың ақшасын аударуға көмектескен топқа қатысты тергеу аяқталды. Күдіктілер арнайы төлем жүйесі арқылы заңсыз жұмыс істейтін құмар ойын сайттарына ақша жіберіп отырған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметінше, күдіктілер өздері басқаратын үш компания арқылы ақша аударудың арнайы жүйесін құрған. Оған түрлі банктердегі жүздеген төлем терминалы қосылған. Осы жүйе арқылы Nomadgames, Sultangames, Pinco, Pin-UP, Vavada, Mostbet және 1WIN сияқты интернет-казиноларға ақша аударылып келген. Жалпы ақша айналымы 191 миллиард теңгеге жеткен. Ал күдіктілер бұл қызметі үшін 286 миллион теңге көлемінде комиссия есептеген.

Қаржылық мониторинг агенттігі ақшаның қайда кеткенін жасыру үшін қандай әрекеттер жасалғанын түсіндірді.

"Ақша аударымдарының нақты мақсатын жасыру үшін компаниялар мен жеке кәсіпкерлердің деректері пайдаланылған. Олардың кейбірі өз атына төлем терминалдары тіркелгенінен мүлде хабарсыз болған. Күдіктілер жалған келісімшарттар жасап, арнайы сайттар ашқан. Осылайша интернет-казиноларға аударылған қаражат тауар немесе қызмет үшін төленген ақша ретінде көрсетілген. Кейін ақша шетелге, соның ішінде криптовалюта арқылы жіберілген", – деп мәлімдеді агенттік.

Қазір заңсыз ақша аудару жүйесін ұйымдастырды деген күдікке ілінген адам қамауға алынды. Сондай-ақ сот шешімімен төрт көлік пен 103 миллион теңге қолма-қол ақшаға тыйым салынды. Тергеу аяқталып, қылмыстық іс сотқа жолданды.

Еске салсақ, бұған дейін Қаржылық мониторинг агенттігі Pinco және Pin-Up интернет-казиноларының заңсыз жұмысын ұйымдастырды деген күдікпен Ресей азаматы Дмитрий Пунин мен Украина азаматы Марина Ильинаға іздеу жариялаған еді. Тергеу мәліметінше, олар Қазақстанда заңсыз құмар ойын бизнесін жүргізу үшін төлем ұйымдары мен банк терминалдарын пайдаланған. Бұл жүйе арқылы 106 миллиард теңгеден астам қаржы айналымға түскен.

"Жасыл даму" компаниясы ескі көлігін утилизацияға тапсырған қазақстандықтарға 315 мыңнан 750 мың теңгеге дейінгі сомада жеңілдік сертификаттары берілетінін мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі КТК арнасына сілтеме жасап хабарлайды.

Компания өкілдері бұған дейін кәдеге жарату алымына қатысты қаражатты иемдену схемалары анықталғанын айтты. Қылмыстық істер бұрын көліктерді қайта өңдеумен айналысқан мердігер ұйымның қызметкерлеріне қатысты қозғалған.

"Жасыл даму" басқарма төрағасының орынбасары Дархан Даутовтың айтуынша, тергеу барысында бір көлікті жалған құжаттар арқылы бірнеше рет, әртүрлі көлік ретінде утилизацияға тапсырған деректер анықталған. Сонымен қатар делдалдар да заңсыз әрекеттерге барған. Мысалы, бір адамның 1700-ден астам көлікті тапсырғаны белгілі болған.

Аталған айла-шарғыларды ұйымдастырған адамдарға қатысты үкім шығарылған. 

Айта кетейік, бұған дейін ескі көліктерді кәдеге жарату міндеті қоғамда дау тудырған "Оператор РОП" компаниясынан "Жасыл даму" мемлекеттік компаниясына берілген еді. Қазір мекеме ескі көліктерді қайта өңдеудің жаңа тетігін әзірлеп жатыр. Жаңа жүйеде делдалдардың араласуына және сыбайлас жемқорлық айла-шарғыларына жол бермеу көзделген. Ережелер толық дайын болған соң, жұртшылыққа егжей-тегжейлі таныстырылады.

Дегенмен қазірдің өзінде ескі көлігін утилизацияға тапсырған азаматтарға берілетін жеңілдік сертификаттарының мөлшері белгілі. Атап айтқанда:

• Жеңіл автокөлік үшін – 315 мың теңге;
• Жүк көлігі үшін – 750 мың теңге.

Бұл соманың жаңа көлік алуға несие рәсімдеген кезде алғашқы жарна ретінде де жеткіліксіз болуы мүмкін екені айтылды.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанға шетелден көлік әкелу екі есе қымбаттағаны туралы жазған едік. 

Қарағандылық Дмитрий Чаренцев көлігін ауыстыру үшін шетелдегі ұсыныстарды қарастырған. Алайда кедендік рәсімдеу, утильалым, алғашқы тіркеу, мемлекеттік нөмір және жеткізу ақысын есептегенде, көліктің құны екі есе өскен. Ол шетелден өз бетінше әкелген көлікті кейін жөндету мен оған қызмет көрсету де қиындық туғызуы мүмкін екенін айтады.

Израиль президенті Ицхак Герцог 27 қазанда өткен парламент сайлауынан кейін жаңа үкімет жасақтауды қазіргі премьер-министр Биньямин Нетаньяхуға емес, оппозиция жетекшісі Гади Айзенкотқа тапсырды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі BBC басылымына сілтеме жасап хабарлайды. 

8 қазан күні кешке Айзенкоттың қатысуымен салтанатты рәсім өтті. Онда президент соңғы бірнеше күнде түрлі лауазымды тұлғалармен кеңескенін айтты. Оның сөзінше, парламент депутаттарының басым бөлігі жаңа үкіметті Гади Айзенкот жасақтауы керек деп санайды.

Өз кезегінде Гади Айзенкот елге халықтың басым бөлігі сенім артатын жаңа басшылық қажет екенін мәлімдеді.

Заң бойынша Айзенкотқа коалиция құру үшін 28 күн беріледі. Қажет болған жағдайда бұл мерзімді тағы екі аптаға ұзартуға болады.

7 қараша күні Израильдің қазіргі премьер-министрі Биньямин Нетаньяху елде ұлттық бірлік үкіметін құруға шақырды. Ол араб халқының мүддесін қорғайтын партиялардың ел басқаруына қатысуына қарсы екенін жеткізді.

27 қазанда өткен парламент сайлауында үкіметті өз бетінше жасақтауға қажет  басымдыққа ешбір саяси күш ие бола алмады. Парламенттегі ең ірі блок Нетаньяхудың саяси күшіне тиесілі болса, екінші орынға Айзенкот бастаған оппозициялық альянс жайғасты.

Алайда Герцогтің бұл шешімі Айзенкоттың міндетті түрде Израильдің жаңа премьер-министрі болатынын білдірмейді. Бұған дейін ол араб партияларымен коалиция құрмайтынын мәлімдеген. Дегенмен президентпен кездесуде аталған партиялардың өкілдері Айзенкоттың кандидатурасын қолдауға дайын екенін білдірген.

Президент шешімін жариялаған соң Айзенкот X әлеуметтік желісіндегі парақшасында пікір білдірді.

Бұдан кейін не болады?

Reuters агенттігінің жазуынша, енді Айзенкоттың алдында бірнеше мүмкіндік бар. Ол араб партияларының қолдауына сүйеніп, азшылық үкіметін жасақтауға тырысуы мүмкін. Сонымен қатар ультраортодоксалды саяси күштермен коалиция құру нұсқасы да бар. Алайда Айзенкот бұған дейін мұндай одаққа бармайтынын айтқан.

Тағы бір мүмкіндік – Нетаньяхумен келіссөз жүргізіп, ұлттық бірлік үкіметін құру. Дегенмен сарапшылар аталған сценарийлердің жүзеге асуына күмәнмен қарайды.

Егер Айзенкот коалиция құра алмаса, президент бұл міндетті басқа саясаткерге тапсыруы мүмкін. Ал шамамен 100 күн ішінде үкімет жасақтау үдерісі аяқталмаса, елде кезектен тыс парламент сайлауы өтуі ықтимал.

120 депутаттан тұратын Кнессет сайлауының қорытындысы бойынша Нетаньяхудың “Ликуд” партиясы мен оның одақтастары 53 орын иеленді. Ал Айзенкот бастаған оппозициялық блок 48 мандатқа ие болды.

Сонымен қатар Израильдің араб халқының мүддесін қорғайтын екі партия парламенттен 19 орын алды. Бұл – бұрын-соңды болмаған жоғары көрсеткіш.

Қазақстандық Әлижи Афаров Қырғызстан президенті Садыр Жапаровқа Шу облысындағы карьерді сатып алу кезінде алаяқтардың құрбаны болғанын айтып, шағымданды. Оның сөзінше, ол 200 мың доллардан астам қаржысынан айырылған. Ал күдіктілердің бірі өзін мемлекет басшысының туысы ретінде таныстырған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Президентпен кездесуде Әлижи Афаров Қант қаласы маңынан карьер сатып алғанын мәлімдеді. Алайда кейін ұйымдасқан қылмыстық топ мүшелері нысанды алаяқтық жолмен қайта тартып алған көрінеді. 

Афаровтың сөзінен кейін Садыр Жапаров Азамат Жапаровтың кім екенін нақтылауға тырысты

Афаровтың айтуынша, әлгі адам өзін президенттің туысымын деп таныстырған. Алайда кейін бұл мәліметтің шындыққа жанаспайтыны анықталған.

Сонымен қатар Қазақстан азаматы дау-дамайға қатысы бар адамдардың ұйымдасқан қылмыстық топпен байланысы болуы мүмкін екенін айтты. Атап айтқанда, ол Мәскеуде ұсталған бір адамды атап, оның күдіктілердің бірімен байланысы барын жеткізді.

Шағымды тыңдаған Садыр Жапаров Ішкі істер министрлігіне азаматты кездесуден кейін бірден қабылдап, істің мән-жайын анықтауды тапсырды.

Бұдан кейін мемлекет басшысы арызданушы атаған адамдардың қазір қайда жүргенін сұрады. Олардың әлі ұсталмағанын естіген соң, құқық қорғау органдарына қосымша тапсырма берді.

Әзірге Қырғызстан Ішкі істер министрлігі Қазақстан азаматының арызы бойынша тексеру жүргізілгені туралы ресми ақпарат берген жоқ. Оған қоса аталған адамдардың қазіргі мәртебесі туралы да мәлімет жарияланбады.

Айта кетейік, бұған дейін Никол Пашинян Жапаровты “Қазақстан президенті” деп атап, кейін протокол басшысын қызметінен босатқаны туралы жазған едік. 

Алматыда такси жүргізушісі жолаушы әйелді баласы көліктің салонын бүлдіргені үшін балағаттап, жеті тәулікке әкімшілік қамауға алынды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Әйел таксиге баласымен бірге отырған. Жол үстінде бүлдіршін абайсызда көліктің салонын былғап алған. Бұған ашуланған 53 жастағы жүргізуші жолаушыға дөрекі сөйлеп, ар-намысына тиетін сөздер айтқан.

Көлік тоқтағаннан кейін де жүргізуші сабасына түспей, сыртқа шығып, әйелмен жанжалдасқан. Ол жанжал кезінде былапыт сөздер айтқан. Әйел болған жағдайды ұялы телефонына түсіріп алып, полицияға арызданған.

Полиция қызметкерлері жүргізушінің әрекетіне құқықтық баға беріп, материалдарды сотқа жолдаған.

Полиция тұрмыстық жанжал немесе жолаушыға көңілі толмау адамның ар-намысына тиіп, қоғамдық тәртіпті бұзуға негіз емес екенін еске салды. Әсіресе, мұндай әрекеттерге балалардың куә болуы жағдайды одан әрі ушықтырады деп ескертті ведомсвто өкілдері.

Бұған дейін Ақтөбеде әйел перзентханаға жетпей такси ішінде босанып қалғаны туралы жазған едік. Жүкті әйел перзентханаға жетпей, такси салонында ұл баланы дүниеге әкелді. 

Назерке Ғалимованың айтуынша, босану процесі күтпеген жерден тез басталған. Сондықтан өзі де абдырап қалыпты. Ал көлік жүргізушісі жаңа туған сәбидің дауысын естігенде қатты қобалжыған. Әйел жүргізушіні сабырға шақырып, жедел жәрдемді өзі шақырған.

Медицина қызметкерлері бірнеше минуттың ішінде жетіп, ана мен баланы жақын маңдағы перзентханаға жеткізген. Қазір екеуі де ауруханадан шыққан. Отбасы нәрестеге ат қоюға дайындалып жатыр. Назеркенің отбасында бұған дейін екі ұл тәрбиеленіп жатқан. Олар да інісін перзентханадан шығарып алуға келген.

Публикация от Алматы қаласының ПД | ДП г.Алматы (@almaty.police)

Қатерлі ісіктің қауіпті тұсы – аурудың бастапқы кезеңінде айқын белгі бермеуі. Мұны дәрігер Александр Умнов айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Дәрігердің сөзінше, ісік бірнеше ай, тіпті жылдар бойы дамуы мүмкін. Алайда адам әлсіздік пен ентігуді шаршаудан, жөтелді суық тиюден, ал салмақ жоғалтуды диета ұстаудан көруі мүмкін.

Маман қатерлі ісік ағзаның өз жасушаларынан дамитындықтан, иммундық жүйе оны бастапқыда байқамауы мүмкін екенін айтады. Сол себепті адам аурудың барын сезбей, ауырсынуды да байқамауы ықтимал.

Умновтың айтуынша, мұндай белгілер байқалса, дәрігерге қаралып, қажет тексеруден өту керек. Алайда компьютерлік томография немесе онкомаркерлерге талдау тапсыру керегін маман науқастың жағдайына қарай анықтауы тиіс.

Дәрігер қатерлі ісік кезінде ауырсыну көбіне ісік жүйкелерді қысқанда, айналасындағы тіндерге тарағанда немесе басқа мүшелерге метастаз бергенде пайда болатынын айтты. Бұл аурудың асқынып кеткен кезеңін көрсетуі мүмкін.

Сонымен қатар ісік баяу өскен жағдайда ағзадағы өзгерістер ұзақ уақыт бойы шаршау, күйзеліс немесе гастрит белгілеріне ұқсап, байқалмай қалуы мүмкін екенін ескертті.

Айта кетейік, бұған дейін Мамандар ыстық шай мен кофе ішу қатерлі ісік қаупін арттыруы мүмкін екенін айтқан еді. 

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Польшада атыс салдарынан адамдардың қаза табуына байланысты президент Кароль Навроцкийге көңіл айту жеделхатын жолдады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Президент Тоқаев болған оқиғаны қатаң айыптап, Қазақстан халқының және өзінің атынан Польша халқына қолдау білдірді.

Сонымен қатар қаза тапқандардың жақындарына қайғыра көңіл айтты. Ал зардап шеккендердің тезірек сауығып кетуіне тілектестік білдірді.

Айта кетейік, бұған дейін Польшада ер адам көшеде оқ жаудырып, салдарынан 6 адам қаза тапқаны туралы жазған едік. Краков қаласының орталығында 24 жастағы ер адам кездейсоқ өтіп бара жатқан адамдарға оқ жаудырған. Салдарынан алты адам қаза тауып, тағы 16 адам жараланған. Зардап шеккендердің арасында екі полицей мен шабуыл жасаған ер адамның өзі де бар.

Кейін ер адамның әуелі өз ата-анасы мен әпкесін өлтіргені айтылды. Қазір Польша прокуратурасы Краковтағы атысқа қатысты тергеуді терроризм белгілері бар қылмыс ретінде бастады.

9 қарашада Қазақстанның бірқатар өңірінде қатты жаңбыр, қар, боран және көктайғақ болады. Кей жерлерде желдің екпіні секундына 30 метрден асады. Ал елдің оңтүстігінде өрт қаупі әлі де жоғары. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Астанада қар аралас жаңбыр жауады

Астанада қар аралас жаңбыр жауып, түнде жауын-шашын күшеюі мүмкін. Желдің екпіні секундына 15–20 метрге жетеді.

Ақмола облысында қатты жауын-шашын, көктайғақ және жаяу бұрқасын болады. Кей жолдарда тұман түседі. Көкшетауда түнде қар аралас жаңбыр жауады.

Солтүстік Қазақстан облысында қар аралас жаңбыр, кей жерлерде бұрқасын мен көктайғақ болады. Петропавлда аздаған жауын-шашын түсіп, тұман басады.

Қостанай облысында түнде және таңертең қар аралас жаңбыр жауып, көктайғақ болады. Ақтөбе облысында да аралас жауын-шашын түсіп, желдің екпіні секундына 18 метрге дейін күшейеді.

Кей өңірлерде желдің екпіні 30 м/с-тан асады

Ең қатты жел Жетісу облысында тіркеледі. Алакөл маңында желдің екпіні секундына 23–28 метрге, кейде 30 метрден де жоғары болады.

Абай облысында жел секундына 23–28 метрге, Шығыс Қазақстан облысында 25 метрге дейін күшейеді. Семей мен Өскеменде желдің екпіні 15–20 метр болады.

Жамбыл облысында желдің жылдамдығы секундына 28 метрге дейін жетуі мүмкін. Таразда кей уақытта 25 метрге дейін күшейеді.

Алматы облысында желдің екпіні секундына 18–23 метр болады. Қонаевта да осындай ауа райы . Алматының таулы аудандарында жел секундына 18 метрге дейін күшейеді.

Қатты жаңбыр мен найзағай

Қарағанды облысында жаңбыр жауады. Өңірдің батысы мен солтүстігінде жауын-шашын кей уақытта қатты болады. Қарағандыда тұман түсіп, желдің екпіні секундына 20 метрге жетеді.

Ұлытау облысында да жаңбыр жауып, кей жерлерде нөсерлетеді. Жезқазғанда түнде және таңертең тұман болуы мүмкін.

Қызылорда облысының шығысында күндіз қатты жаңбыр жауады. Түркістан облысында түстен кейін жауын-шашын күшейеді. Өңірдің батысы мен оңтүстігінде таулы аудандарында нөсер жаңбыр мен найзағай болады. Түркістан қаласында да қатты жаңбыр жауып, найзағай ойнайды. Шымкентте желдің екпіні секундына 15–20 метрге жетеді.

Тұман мен көктайғақ болады

Түнде және таңертең Павлодар, Атырау, Ақтау, Орал, Қостанай, Жезқазған және Қызылорда қалаларында тұман түседі.

Батыс Қазақстан облысында, соның ішінде Оралда көктайғақ болуы мүмкін. Маңғыстау облысында түнде кей жерлерде жаңбыр жауады. Өңірдің батысы мен орталығында желдің екпіні секундына 15–20 метрге дейін күшейеді.

Қай өңірлерде өрт қаупі жоғары?

Жауын-шашынға қарамастан, Қазақстанның бірқатар өңірінде табиғи өрт қаупі сақталады.

Қызылорда облысында, Ақтөбе мен Түркістан облыстарының кей аудандарында және Жетісу облысының шығысында төтенше өрт қаупі болжанады.

Алматы қаласында, Алматы, Жамбыл, Атырау, Қостанай облыстарында және Абай облысында жоғары өрт қаупі сақталады. Басқа өңірлердің жекелеген аудандарында да өрт шығу қаупі бар.

Айта кетейік, бұған дейін Синоптиктер Қазақстанда алдағы қыс қандай болатынына болжам жасаған еді. 

“Аралтұз” кәсіпорнының жұмысшысы билікке үндеу жолдады. Ол жалақының аздығына, тұздың шамадан тыс өндіріліп жатқанына және экологиялық бақылаудың әлсіздігіне шағымданды. Ол кәсіпорын жұмысын тәуелсіз комиссия тексеруін талап етті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Желіде жарияланған видеода ер адам кен орнының табиғи қоры мол болғанымен, жергілікті тұрғындардың тұрмысы жақсармағанын айтады. Оның сөзінше, жұмысшылардың жалақысы өте аз. 

Жұмысшының айтуынша, кен орнында тұз шамадан тыс өндіріліп, табиғи қорды сақтау мәселесіне жеткілікті көңіл бөлінбейді. Сонымен қатар үндеу авторлары инвесторлардың жұмысына наразылық білдіріп, өндіріс барысында экологиялық талаптардың сақталуына күмән келтірген. Олар мұндай әрекет кен қорының сарқылуына және қоршаған ортаға зиян келтіруі мүмкін деп қауіптенеді.

Осыған байланысты жұмысшы биліктен кен орнына тәуелсіз комиссия жіберіп, еңбек жағдайын, экологиялық қауіпсіздікті және тұз өндіру талаптарының сақталуын тексеруді сұрады.

“Аралтұз” туралы не белгілі?

“Аралтұз” – Қазақстандағы ірі тұз өндіруші кәсіпорындардың бірі. Негізгі өндіріс орны Қызылорда облысы Арал ауданына қарасты Жақсықылыш ауылында орналасқан. Компания ас және техникалық тұз өндіреді. Өнімінің едәуір бөлігін шетелге экспорттайды.

Бұған дейін компанияның Атырау облысындағы Индер көлінің тұз қорын игеру жоспары туралы да хабарланған. Бұл жоба қоршаған ортаға ықтимал әсеріне байланысты жергілікті тұрғындардың алаңдаушылығын туғызған.