Астанада жолаушылар автобусы жаяу жүргінші қызды қағып кетті. Жол апаты салдарынан жаяу жүргінші мен қоғамдық көліктің үш жолаушысы зардап шеккен. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Оқиға орнынан түсірілген видео Astanovka98 Telegram-арнасында жарияланды. Желідегі мәліметке сүйенсек, қыз жолға кенеттен жүгіріп шыққан. Куәгерлердің айтуынша, жедел жәрдем оны ауыр жағдайда ауруханаға алып кеткен.

Астана қалалық полиция департаментінің мәліметінше, оқиға 28 қазан күні болған.

IVECO маркалы маршруттық автобустың жүргізушісі Байтұрсынов көшесімен келе жатып, жолдың белгіленбеген жерінен өтіп бара жатқан жаяу жүргіншіні қағып кеткен.

Қазір аталған оқиға бойынша тексеру жүргізіліп, жол-көлік оқиғасының барлық мән-жайы анықталып жатыр.

Еске салсақ, бұған дейін Ақмола облысында жеңіл көлік жолдағы жұмысшыларды қағып, бір адам оқиға орнында қаза тапқаны туралы жазған едік. 

Продюсер әрі актриса Дариға Бадықова әлеуметтік желідегі парақшасында өзін сынайтындарға жауап берді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Дариға Бадықова желідегі жазбасында өзін сынағандарды өз өмірлеріне үңілуге шақырып, үнсіздігін әлсіздікке баламауды сұрады.

Актриса жазбасында біреудің жеке өмірін мазақ етіп, тағдырына сын айту дұрыс емес екенін атап өтті.

Дариға Бадықова өз табысына қатысты айтылған пікірлерге де жауап берді. 

Өнер иесі намысына тиетін адамдарға енді жауапсыз қалмайтынын айтып, өзін өзі қорғауға мәжбүр екенін жеткізді.

Еске салсақ, бұған дейін танымал актриса Дариға Бадықова мен актер Олжас Абай үйленіп, дүркіретіп той жасағаны туралы жазған едік.

Енді Қазақстанға визасыз келетін шетелдіктер электронды рұқсат рәсімдеуі керек. FlyArystan әуе компаниясы электронды рұқсатты қалай алуға болатынын түсіндірді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

FlyArystan визасыз режиммен Қазақстанға келетін шетел азаматтарына елге кіруге арналған электронды рұқсат енгізілетінін хабарлады. 

2026 жылғы 1 қарашадан бастап рұқсаттың бар-жоғы Ақтау халықаралық әуежайында, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Астана мен Алматы әуежайларында, ал 2027 жылғы 1 наурыздан бастап қалған өткізу пункттерінде тексеріле бастайды.

Бұл кезеңде рұқсаты жоқ шетелдіктердің Қазақстанға кіруіне тыйым салынбайды, алайда оларға құжатты рәсімдеу қажеттігі түсіндіріледі. 

Рұқсат алудан босатылған 29 санат қарастырылған. Бұл ретте тиісті мәртебені растайтын құжаттар болуы қажет.

Еске салсақ, осыған дейін 1 қарашадан бастап шетелдіктер Қазақстанға кіру үшін ақылы электронды рұқсат алуға міндеттелетінін жазғанбыз.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Түркияға ресми сапармен барды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мемлекет басшысын Анкара қаласындағы Этимесгут әуежайынан Түркия президенті Режеп Тайип Ердоған күтіп алды.

Қазақстан президентінің келуіне орай Құрмет қарауылы сап түзеді.

Қасым-Жомарт Тоқаев Түркияға Режеп Тайып Ердоғанның шақыруымен барды.

28-30 қазан күндері Анкарада мемлекеттер басшылары кеңейтілген стратегиялық серіктестікті одан әрі нығайтуға бағытталған келіссөздер жүргізеді.

Еске салсақ осыған дейін, Тоқаев Анкарада өтетін Түркі мемлекеттері ұйымының 13-саммитіне қатысатынын жазғанбыз.

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы (ҚМДБ) дін өкілі Исматулла Мақсұм төңірегіндегі дауға қатысты мәлімдеме жасады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Бұған дейін дін өкілі Исматулла Мақсұмға кәмелетке толмағандарға жыныстық сипаттағы қысым көрсетті деген айып тағылған еді.

Оқиға журналист Жанар Байсеміздің "зікіршілер" деген атпен белгілі діни қауымдастықтың бұрынғы мүшелерімен жүргізген сұхбатынан кейін қоғамда талқылана бастады. Сұхбат барысында әңгімелесушілер Исматулла Мақсұмның жасөспірімдерге қатысты орынсыз әрекеттер жасағын туралы айтқан.

Сұхбатқа қатысқан бұрынғы қауымдастық мүшелерінің бірі Ақылбек Жұмабеков бастапқыда бұл айыптауларға сенбегенін жеткізді. Оның айтуынша, ол Исматулла Мақсұм рухани басшы ретінде қабылдаған. Кейін Жұмабековтің сөзінше, ол қысымға тап болғанын айтқан жігітпен сөйлескен.

ҚМДБ өкілдері Исматулла Мақсұм мен оның жақтастарының діни басқармаға қатысы жоқ екенін мәлімдеді.

Сондай-ақ ҚМДБ өкілдері Қожа Ахмет Ясауидің рухани мұрасын жеке мүдде үшін пайдаланбауға шақырды. Бұған қоса, басқарма қазақстандықтарды діни топтардан сақ болуға шақырды.

Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, аталған ақпарат жарияланғаннан кейін полиция сотқа дейінгі тергеу бастаған. Айыптаулардың мән-жайы тергеу барысында анықталуға тиіс.

Исматулла Мақсұм кім?

Исматулла Мақсұм, Исматулла Әбдіғаппар деген атпен де белгілі. 2000 жылдары Қазақстанда танылған дін өкілі. БАҚ мәліметінше, ол өзін Қожа Ахмет Ясауи сопылық ілімінің ізбасары ретінде таныстырған.

Ашық дереккөздерде Исматулла Мақсұмның Ауғанстанда дүниеге келіп, Пәкістанда діни білім алғаны айтылады. Кейбір мәліметтерге сәйкес, ол 1996 жылы Қазақстанға келіп, Алматыда медресе ашқан. Кейін ұйымның қызметіне тыйым салынған.

2011 жылы сот Исматулла Мақсұмды экстремизм, ұйымдасқан қылмыстық топ құру және заңсыз медициналық қызмет көрсету ісі бойынша 14 жылға бас бостандығынан айырған. БАҚ мәліметінше, ол 2019 жылы бостандыққа шыққан.

Еске салсақ, бұған дейін қазақстандық діни қауымдастықтың басшысы жасөспірімдерге сексуалдық зорлық жасады деген күдікке ілінгені туралы жазған едік. 

Талдықорғанда TikTok әлеуметтік желісінде тікелей эфир кезінде балағат сөздер айтқан 18 жастағы қыз әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, полиция қызметкерлері әлеуметтік желілерге мониторинг жүргізу барысында құқықбұзушылықты анықтаған. Талдықорғандық қыз TikTok-тағы тікелей эфир кезінде әдепсіз сөздер айтып, айналасындағыларға құрметсіздік көрсеткен.

Полиция интернет кеңістігінде де заң талаптарын сақтау қажет екенін ескертті.

Полицияның мәлімдеуінше, әлеуметтік желілерде, соның ішінде тікелей эфир кезінде жасалған құқыққа қайшы әрекеттер үшін де заңға сәйкес жауапкершілік қарастырылған.

Еске салсақ, бұған дейін қазақстандық әйел қызы TikTok-та балағат сөздер айтқаны үшін жауапқа тартылғаны туралы жазған едік.

Публикация от Жетісу Облысының Полиция Департаменті (@zhetysu.police)

Павлодарда арандатушылық сипаттағы видео жариялап, Ресей президентінен Қазақстан аумағына әскер кіргізуді сұраған әйел ұсталды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Бұған дейін әлеуметтік желілерде павлодарлық әйелдің қазақ халқына тіл тигізіп, Қазақстанның аумақтық тұтастығына қатысты пікір айтқан видеосы тараған еді.

Ұлттық қауіпсіздің комитетінің мәліметінше, күдікті 28 қазанда прокуратураның үйлестіруімен жүргізілген жедел іс-шаралар барысында ұсталған. Қазір сотқа дейінгі тергеу басталды.

Сондай-ақ комитет күдіктінің бұған дейін есірткі заттарын сату дерегі бойынша сотталғанын мәлімдеді.

ҰҚК қылмыстық-процестік кодекске сәйкес іске қатысты өзге ақпаратты жария етілмейтінін атап өтті. 

Еске салсақ, бұған дейін қазақстандықтар желіде Путиннен Қазақстанға әскер кіргізуді сұраған әйелді тексеруді талап еткен еді.

Республика күніне орай Қазақстанда бірқатар азамат мемлекеттік марапатқа ие болды. Алайда награда алған кей тұлғалар желіде қызу талқыға түсіп жатыр. Желі қолданушылары “Ерен еңбегі үшін” медалі кімдерге және қандай еңбегі үшін берілетінін сұрап, жазба арнап жатыр. Осы орайда Stan.kz мемлекеттік награданың қандай талаптар бойынша берілетінін анықтап көрді.

“Ерен еңбегі үшін” медалі қандай талаптармен беріледі?

Қазақстанда “Ерен еңбегі үшін” медалі экономика, әлеуметтік сала, ғылым, мәдениет және мемлекеттік қызметтегі еңбек жетістіктері үшін беріледі. Бұл талап “Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы” заңның 21-бабында көрсетілген.

Медаль кімдерге беріледі?

Заңға сәйкес, марапат мына салалардағы еңбек жетістіктері үшін беріледі:

• Экономика саласында – елдің экономикалық дамуына үлес қосқан азаматтарға;
• Әлеуметтік салада – қоғамның әл-ауқатын арттыруға үлес қосқан мамандарға;
• Ғылымда – ғылыми жетістіктері бар азаматтарға;
• Мәдениетте – мәдениеттің дамуына еңбек сіңірген тұлғаларға;
• Мемлекеттік қызметте – қызмет барысында еңбек жетістіктеріне қол жеткізген азаматтарға.

Марапатқа ұсыну тәртібі қандай?

“Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы” заңның  4-бабына сәйкес, мемлекеттік наградаларға ұсыныстарды президентке Құрылтай, Үкімет, Қазақстан Халық Кеңесі, орталық және жергілікті атқарушы органдар, шығармашылық одақтар мен басқа да ұйымдар енгізеді. Ал мемлекеттік наградалармен марапаттауды Президент жүзеге асырады.

Заңның 7-бабында наградалар жөніндегі ұсыныстарды алдын ала қарап, дайындау үшін президент жанынан Мемлекеттік наградалар жөніндегі комиссия құрылатыны жазылған.

Еңбек өтіліне қатысты нақты талап бар ма?

“Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы” заңының 21-бабында “Ерен еңбегі үшін” медалін алу үшін міндетті түрде қанша жыл еңбек ету керегі көрсетілмеген. Сонымен қатар бұл бапта үміткердің жетістігін бағалайтын нақты сандық көрсеткіштер белгіленбеген.

Кімдер сынға ұшырады?

Қоғамда қызу талқыланған жайттардың бірі — Абай облысы әкімі Берік Уәлидің марапаттауы. Ақпаратқа сәйкес, әкім “Абай Ақпарат” басылымында жұмыс істейтін 23 жастағы журналист Замира Мұрсалимованы "Ерен еңбегі үшін” медалімен марапаттаған.

Бұл марапат желі қолданушылары арасында түрлі пікір туғызды. Бірі журналистің қандай еңбегі үшін мемлекеттік награда алғанын сұрады. Енді бірі өмірін белгілі бір салаға арнаған азаматтардың еңбегі қаншалықты бағаланып жатқанын сөз етті.

“23 жастағы журналистің еңбегі елге сіңді ме?”

Желі қолданушыларының бір бөлігі жас мамандарды марапаттауға қарсы емес екенін айтты. Десе де “Ерен еңбегі үшін” медалін екі-ақ жыл еңбек өтілі бар маманға бергеніне таңғалды.

“23 жастағы журналист қыз екі жылға жуық еңбек өтілімен “Ерен еңбегі үшін” медалін алыпты. Мен онда он жыл мұғалім болып істеген еңбек өтіліммен “Халық Қаһарманы” атағынан үміттенсем бола ма?”, — деп жазды желі қолданушыларының бірі.

90 жастағы әже мен 23 жастағы маман...

Желіде ұзақ жыл еңбек еткен азаматтар мен еңбек жолын енді бастаған мамандарға бірдей награданың берілуі орынсыз екенін айтқандар болды. 

Бұл пікірде де марапат иесінің жеке басынан гөрі, оны наградаға ұсынған кезде қандай негіздер ескерілгені туралы мәселе көтерілген.

“Стримда отырғаны үшін алды ма?”

Блогер Анара Батырхан да “Ерен еңбегі үшін” марапатын алғаны үшін желіде сынға ұшырады. Желі қолданушылары оған марапаттың неге сүйеніп берілгенін сұрады. 

Желі қолданушысы TikTok-та стрим жүргізіп, көрермендерден сыйлық сұрайтын Анара Батырханның мемлекеттік медальмен марапатталуын сынға алды.

“Қазақ халқы, TikTok қолданушыларына медаль оңды-солды үлестіріліп жатқанына қалай қарайсыздар? Енді бізде “еңбек сіңірген” жаңа қайраткер — Анара Батырхан бар. Қазір  медальді осындай адамдар алып жатыр! “Қайыр сұраушы” I дәрежелі мемлекеттік медалі. Оның басты “еңбегі” — TikTok-тағы тікелей эфирлерде “Лайк, лайк, достар”, “х3 раушан, раушан, достар” деп көрермендерден сыйлық сұрауы. Ал ең қызығы — “СНАААЙП” деген сүйікті сөзі. Міне, осы сөздері мен Алматы әкімдігіндегі басты жанкүйерлерінің арқасында оған медаль берілген сияқты”, – деп жазды ол.

Ал енді бірі “Ерен еңбегі үшін” медалін 20-25 жыл жұмыс істеген адамдарға берсе жарасар еді, дейді. 

Оған қоса желідегілер KeshYou тобының продюсері мен көмекшісінің “Ерен еңбегі үшін” медалін алуына қатысты сын айтты. 

“Кешью” қай әлемдік аренаны бағындырды? Медаль аяқ астынан беріле салатын нәрсе ме? Неге оны қаза тапқан сарбаздардың ата-анасына бермейді? Отан үшін жанын берген жауынгерлерді тәрбиелеген жандар мұндай марапатқа лайық емес пе? Қайғыға қайыспай, ерен еңбек етіп жүрген сол адамдарға марапат берілсін. Болмаса дәрігерлерге, өрт сөндірушілерге, мұғалімдерге, теміржолшыларға, көше сыпырушыларға берілгені дұрыс”, – деп жазды бірі. 

Жедел жәрдем қызметкерлерінің еңбегі қашан еленеді?

Желі қолданушыларының бірі 33 жылдан бері жедел жәрдем қызметінде жұмыс істейтін енесінің осы уақытқа дейін бірде-бір медаль алмағанын айтып, мәселе көтерді.

“Мемлекет басшысына сұрағым бар: әртістерге “Ерен еңбегі үшін” марапатын беріп жатырсыздар. Ал өмірін адам құтқаруға арнаған жедел жәрдем қызметкерлерінің еңбегі қашан еленеді? Менің енем 33 жылдан бері жедел жәрдемде еңбек етіп келеді. Күн демей, түн демей, шақыртуға асығып жүреді. Осы уақыт ішінде еңбегі үшін алғаны — тек қағаз мадақтама. Бірде-бір медаль алмаған”, — деп жазды ол.

Пікір авторы 33 жыл бойы күндіз-түні еңбек етіп, адам өмірін сақтап қалуға атсалысқан дәрігерлердің де еңбегі мемлекеттік деңгейде бағалануы керегін айтты.

Оның пікірінше, қоғам үшін маңызды қызмет атқарып жүрген мамандардың көп жылғы еңбегі ескерусіз қалмауы керек.

Айта кетейік, бұған дейін Республика күні қарсаңында президент Қасым-Жомарт Тоқаев бірқатар қазақстандыққа мемлекеттік наградалар мен құрметті атақтар берген еді. Олардың қатарында металлургтер, ауыл шаруашылығы қызметкерлері, ұстаздар, дәрігерлер, өнер қайраткерлері және ел дамуына үлес қосып жүрген өзге де азаматтар бар. 

Депутат Айдос Сарым мен Олжас Құспан Құрылтай кулуарында қазақстандықтардың сән-салтанат санаты қалай есептеліп, сол бойынша салық қалай салынатынын мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпараттық агенттігі хабарлайды.

Депутат Айдос Сарымның сөзінше, әр бөлікті мұқият тексеру қажет. 

“Сән-салтанатқа жататын қымбат дүниелер бар. Оларға алтын, гауһар тастар, құны 200 мың доллардан асатын көліктер, катерлер мен ұшақтар жатады. Міне, осындай мүлікке назар аудару керек. Бұл мүлік немесе аса жоғары табыс болуы мүмкін, олардың тізімі жасалады. Сондай-ақ мұраға қалған дүние-мүлік пен басқа да активтер болуы ықтимал”, – деді Айдос Сарым.

Депутат Олжас Құспанның айтуынша, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі әлеуметтік төлемдерге қатысты ұсынған санаттарды қараса, А және Б санаттарына жататын адамдарға әлеуметтік жәрдемақы берілмейді. 

“Менің ойымша, дәл осы санатқа жататын адамдарға сән-салтанат салығы салынуы мүмкін. Салық мөлшерлемелеріне қатысты мәселелерді Салық кодексінде бекіттік. Енді қандай мүлікке қосымша салық салуға болатынын анықтау қажет”, – деді депутат.

Сондай-ақ депутат өнер туындыларының арасында қымбат картиналар бар. Осындай активтердің барлығы есепке алынып, олардың құны анықталуы қажет, яғни мүлікке бағалау жүргізілу керек.

Еске сала кетейік, Құрылтай депутаттары Айдос Сарым мен Асхат Аймағамбетов ауқатты қазақстандықтарға жоғары мөлшерлемемен салық салу туралы президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұсынысына қатысты пікір білдірді

2027 жылдан бастап Қазақстанда ең төменгі жалақыны 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтеру жоспарланып отыр. Өзгеріс шамамен 1,8 миллион адамға әсер етуі мүмкін. Жалақыдан бөлек, бала күтіміне, жұмысынан айырылуға және жүктілік пен босануға байланысты кейбір әлеуметтік төлемдердің ең жоғары мөлшері, сондай-ақ әлеуметтік аударымдар мен зейнетақы жарналарының есептеу шектері де өзгеруі ықтимал. Алайда экономистер табыстың көбейгенімен, халықтың сатып алу мүмкіндігі бәрібір толық өтелмейтінін айтады. Оның үстіне, бұл өзгеріс тауарлар мен қызметтер бағасына қосымша қысым түсіруі мүмкін.

Ең төменгі жалақы кімдерге әсер етеді?

Ең төменгі жалақы – жұмыс беруші қызметкерге толық айлық жұмыс нормасын орындағаны үшін төлеуге міндетті ең төменгі жалақы мөлшері. Қазақстанда бұл көрсеткіш 2024 жылдан бері 85 мың теңге деңгейінде сақталып келеді. Соңғы рет ол 70 мың теңгеден 85 мың теңгеге көтерілген.

2027 жылдан бастап ең төменгі жалақыны 110 мың теңгеге жеткізу жоспарланып отыр. Бұл өзгеріс бюджет саласы қызметкерлеріне де, жеке компанияларда жұмыс істейтін азаматтарға да қатысты болуы мүмкін. Жұмыс берушілер қызметкерлеріне белгіленген ең төменгі мөлшерден төмен жалақы төлей алмайды.

Экономист Арман Бейсенбайдың айтуынша, ең төменгі жалақының өсуі Қазақстандағы 1,8 миллион адамға әсер етуі мүмкін. Оның ішінде бюджеттен жалақы алатын 370 мыңнан астам қызметкер бар.

Маманның пікірінше, ең төменгі жалақының көтерілуін халықтың нақты табысы артты деп бағалау үшін инфляцияны да ескеру қажет. Өйткені азаматтардың қолына түсетін ақша көбейгенімен, сол қаражатқа сатып алуға болатын тауарлар мен қызметтердің көлемі бұрынғы деңгейге жетпеуі мүмкін.

Жалақы өссе, әлеуметтік төлемдер де көбейе ме?

Ең төменгі жалақының мөлшері кейбір әлеуметтік төлемдерді есептеуге әсер етеді. Әсіресе Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төленетін бала күтімі, жұмысынан айырылу, жүктілік пен босануға байланысты төлемдерде есепке алынатын табыстың ең жоғары шегі маңызды.

Бұл төлемдерді есептегенде адамның орташа айлық табысы ескеріледі. Алайда есепке алынатын табыс жеті ең төменгі жалақыдан аспауға тиіс. Егер ең төменгі жалақы 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге көтерілсе, есептік табыстың ең жоғары шегі 595 мың теңгеден 770 мың теңгеге дейін артады.

Бала күтіміне байланысты төлем

Бала бір жарым жасқа толғанға дейін төленетін әлеуметтік төлемнің мөлшері ата-ананың орташа айлық табысына байланысты есептеледі. Қолданыстағы есептеу тәртібі бойынша төлем орташа айлық табыстың 40%-ына тең. Бұл ретте есепке алынатын табыстың ең жоғары шегі жеті ең төменгі жалақымен шектеледі.

Егер жаңа мөлшер қолданылса, есептік табыстың шегі мен төлемнің ең жоғары мөлшері мынадай болуы мүмкін:

• Қазіргі есептік табыс шегі – айына 595 мың теңге;

• Жаңа есептік табыс шегі – айына 770 мың теңге;

• Қазіргі ең жоғары айлық төлем – 238 мың теңге;

• Жаңа шек бойынша ең жоғары айлық төлем – 308 мың теңге.

Дегенмен бұл сома барлық ата-анаға берілетін төлем емес. Нақты мөлшері адамның орташа табысына және әлеуметтік сақтандыру жүйесіндегі есептеу талаптарына байланысты болады.

Жұмысынан айырылуға байланысты төлем

Жұмысынан айырылған азаматтарға берілетін әлеуметтік төлем де бұрынғы табысына қарай есептеледі. Есепке алынатын табыстың ең жоғары шегі өскен жағдайда, төлемнің ең жоғары мөлшері де артуы ықтимал.

• Қазіргі ең жоғары мөлшері – айына 267 750 теңге.

• Жаңа есептік шек қолданылған жағдайда – айына 346 500 теңгеге дейін.

Бұл – есептеу шегі мен қолданыстағы мөлшерлемеге негізделген ең жоғары ықтимал сома. Әр азаматтың алатын төлемі оның табысына, әлеуметтік аударымдарына және төлем тағайындау талаптарына байланысты анықталады.

Жүктілік пен босануға байланысты төлем

Жүктілік пен босануға байланысты біржолғы әлеуметтік төлемді есептегенде де соңғы 12 айдағы орташа айлық табыс ескеріледі. Есепке алынатын табыстың ең жоғары шегі жеті ең төменгі жалақымен шектеледі.

Егер бұл шек 595 мың теңгеден 770 мың теңгеге көтерілсе, табысы жоғары жұмыс істейтін әйелдерге төленетін біржолғы төлемнің ең жоғары мөлшері де артуы мүмкін.

Төлемнің нақты сомасы әйелдің соңғы 12 айдағы табысына және Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына түскен әлеуметтік аударымдарға байланысты есептеледі. Сондықтан есептік шектің өсуі барлық әйелдің төлемі міндетті түрде көбейеді дегенді білдірмейді.

Ең төменгі жалақының өсуі бағаға қалай әсер етеді?

Экономист Арман Бейсенбайдың пікірінше, ең төменгі жалақының көтерілуі инфляцияға қосымша әсер етуі мүмкін. Оның болжамынша, тауарлар мен қызметтердің бағасы тағы 2–5 %-ға өсуі ықтимал.

Осылайша, жалақының өсуі халықтың қолындағы ақша көлемін арттырғанымен, тауарлар мен қызметтердің ұсынысы өзгермесе, сұраныс күшейіп, бағаға қысым түсуі мүмкін. Дегенмен инфляцияға тек жалақы әсер етпейді. Өндіріс шығындары, импорт бағасы, сұраныс және басқа да экономикалық факторлар да маңызды рөл атқарады. Сондықтан 2–5 %-дық өсімді жалақыны көтерудің міндетті салдары емес, экономистің болжамы ретінде қарастырған жөн.

Халықтың нақты табысы арта ма?

Арман Бейсенбайдың айтуынша, ең төменгі жалақының өсуін халықтың табысы толыққанды артты деп бағалау дұрыс емес. Себебі номиналды табыс пен нақты табыс – екі түрлі көрсеткіш. Номиналды табыс адамның алатын ақшасын білдірсе, нақты табыс сол ақшаға сатып алуға болатын тауарлар мен қызметтердің көлемін көрсетеді.

Демек, жалақының 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге өсуі ақшалай табыстың артқанын білдіреді. Бірақ оның нақты әсерін бағалау үшін осы кезеңдегі инфляцияны, азық-түлік пен қызметтердің бағасын және азаматтардың шығындарын салыстыру қажет.

Әлеуметтік аударымдар мен зейнетақы жарналары өзгере ме?

Ең төменгі жалақының өсуі мемлекеттік қорларға төленетін кейбір міндетті аударымдарды есептеу шектеріне де әсер етеді. Бұл өзгерістер жұмыс берушілерге, жеке кәсіпкерлерге және жоғары жалақы алатын қызметкерлерге қатысты болуы мүмкін.

Әлеуметтік аударымдар

Жұмыс берушілер қызметкерлері үшін Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдар төлейді. Бұл қордан жұмысынан айырылу, жүктілік пен босану және бала күтімі сияқты жағдайларда әлеуметтік төлемдер беріледі.

Қолданыстағы есептеу тәртібі бойынша әлеуметтік аударымдардың мөлшерлемесі 5 пайызды құрайды. Егер ең төменгі жалақы 110 мың теңгеге көтеріліп, есептік база да соған сәйкес өзгерсе, ең төменгі және ең жоғары аударымдардың сомасы артуы мүмкін.

• Ең төменгі әлеуметтік аударым – 4 250 теңгеден 5 500 теңгеге дейін.

• Ең жоғары әлеуметтік аударым – 29 750 теңгеден 38 500 теңгеге дейін.

Міндетті зейнетақы жарналары

Қызметкерлер жалақысының 10 пайызын Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы жеке шотына аударады. Бұл жарналарды есептеу кезінде ескерілетін айлық табыстың ең жоғары шегі 50 ең төменгі жалақымен шектеледі.

Егер ең төменгі жалақы 110 мың теңгеге көтерілсе, есептік табыстың ең жоғары шегі 4,25 миллион теңгеден 5,5 миллион теңгеге дейін артады. Бұл, ең алдымен, жоғары жалақы алатын қызметкерлерге әсер етуі мүмкін. Өйткені есепке алынатын табыстың шегі көтерілгенде, олардың зейнетақы жарналарының сомасы да өсуі ықтимал.

Жұмыс берушілердің қызметкерлері үшін төлейтін жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарына қатысты есептік шек те 50 ең төменгі жалақыға байланысты болғандықтан, оның мөлшері де өзгеруі мүмкін.

Алайда міндетті төлемдердің барлығы бірдей автоматты түрде өспейді. Нақты сома әр төлемнің есептеу тәртібі мен қолданыстағы заңнамаға байланысты.

Жеке кәсіпкерлердің төлемдері де өсуі мүмкін

Экономистің айтуынша, ең төменгі жалақыға байланысты есептелетін міндетті аударымдардың өзгеруі жеке кәсіпкерлерге де әсер етуі ықтимал. Себебі кейбір төлемдерді есептеу кезінде кәсіпкердің өзі үшін белгілеген табысы негізге алынады.

Сонымен бірге маман нақты өзгерістің әр төлемнің есептеу тәртібі мен қолданыстағы заңнамаға байланысты екенін ескертеді. Сондықтан барлық салық пен әлеуметтік аударым автоматты түрде бірдей мөлшерде өседі деуге болмайды.

Ең төменгі жалақы неге медианалық жалақымен байланысты болуы керек?

Экономист ең төменгі жалақыны белгілеуде елдегі нақты жалақы көрсеткіштерін негізге алатын әдіске көшуді ұсынады. Оның айтуынша, 2023 жылдан бері ең төменгі жалақыны халықаралық тәжірибеге сай есептеу мәселесі талқыланып келеді. Бұл тәсіл бойынша ең төменгі жалақы елдегі медианалық жалақының кемінде 50%-ына тең болуы керек.

Медианалық жалақы – қызметкерлердің жалақысын ең төменнен жоғарыға қарай орналастырғанда дәл ортасында тұратын көрсеткіш. Яғни қызметкерлердің жартысы одан аз, ал қалған жартысы одан көп жалақы алады.

2026 жылдың екінші тоқсанында Қазақстандағы медианалық жалақы 348 415 теңге болған. Оның жартысы шамамен 174 208 теңгеге тең. Демек, осы әдіс қолданылған жағдайда ең төменгі жалақы 175 мың теңгеге жуық болар еді.

Бұл – қолданыстағы мөлшер емес, медианалық жалақыға негізделген есептің нәтижесі.

Арман Бейсенбайдың пікірінше, ең төменгі жалақыны медианалық көрсеткішпен байланыстыру оның мөлшерін белгілеуді түсінікті әрі болжамды етер еді. Мұндай жағдайда жалақының ең төменгі шегі елдегі еңбек нарығы мен табыс деңгейінің өзгеруіне қарай қайта есептеліп отырады.

Ең төменгі жалақыны кім және қалай белгілейді?

Қазір Қазақстанда ең төменгі жалақыны белгілеудің нақты математикалық формуласы жоқ. Оның мөлшері бюджет мүмкіндігі мен мемлекеттік шешімдерге байланысты айқындалады.

"Ең төменгі жалақыны есептеудің нақты әдістемесі жоқ. Президент белгілі бір соманы жариялайды. Әрине, оған қандай да бір деректер негіз болуы мүмкін. Алайда бұл соманың қалай есептелгені бізге белгісіз", – дейді сарапшы.

Оның пікірінше, ең төменгі жалақыны есептеу кезінде халықтың нақты табысы, өмір сүру деңгейі және медианалық жалақы сияқты көрсеткіштер ескерілуі керек. Ал нақты формула енгізілсе, ең төменгі жалақы жеке шешімдерге ғана тәуелді болмай, елдегі жалақы деңгейінің өзгеруіне қарай белгіленер еді.

Қазақстанда әлеуметтік төлемдерді тағайындау жүйесі де өзгеріп жатыр. Азаматтарды тұрмыстық жағдайына қарай A, B, C, D және E санаттарына бөлу мәселесі талқылануда. Бұл тәсіл енгізілген жағдайда әлеуметтік көмектің берілуі немесе мөлшері адамның қай санатқа жататынына байланысты болуы мүмкін.

Экономистің пайымдауынша, ең төменгі жалақыны көтеру мен әлеуметтік қолдауды қайта бөлу мәселелері халықтың табысын қолдау шараларымен байланысты қарастырылуы мүмкін. Дегенмен ең төменгі жалақының өсуі азаматтардың нақты тұрмыс деңгейін қаншалықты жақсартатыны инфляцияға, табыс мөлшеріне және әлеуметтік төлемдерді есептеу тәртібіне байланысты болады.

Еске салайық, президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақыны 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтеруді тапсырған еді. Мемлекет басшысының айтуынша, ең төменгі жалақы 25 мың теңгеге өседі. Бұл өзгеріс 1,8 миллион адамның, соның ішінде бюджеттен жалақы алатын 370 мыңнан астам қызметкердің табысын арттыруға ықпал етпек.

Apple компаниясының алғашқы жиналмалы смартфоны iPhone Duo нарыққа шыққаннан кейін көп ұзамай экрандағы ақауларға байланысты сынға ұшырады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі 9to5mac порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Қазақстанда бағасы 1,4 миллион теңгеден басталатын Apple компаниясының жаңа жиналмалы смартфоны iPhone Duo нарыққа шыққаннан кейін күтпеген мәселеге тап болды. Сатып алушылар құрылғының ішкі экранында жарықтар пайда болғанын хабарлай бастады. Кейбір смартфондар қаптамадан шығарылғаннан кейін бірнеше сағаттың ішінде істен шыққан. Apple ақаудың аздаған құрылғыдан анықталғанын ресми түрде мойындап, оларды ауыстыруға уәде берді.

Apple компаниясының алғашқы жиналмалы смартфоны 23 қазанда сатылымға шықты. Алғашқы күндердің өзінде пайдаланушылар әлеуметтік желілерде зақымдалған құрылғылардың суреттерін жариялай бастады.

Иелерінің айтуынша, мәселе телефонды ашқан кезде туындайды. Ілмекті механизм қарсылықпен қозғалып, кейде сыртылдаған дыбыс шығады. Осыдан кейін ішкі экранның бүктелетін тұсында жарық пайда болады. Кейбір жағдайларда экрандағы ақау пиксельдердің істен шығуынан пайда болған жарық жолақпен бірге байқалған. Сатып алушылардың бірі жаңа смартфонды қаптамадан шығарғаннан кейін небәрі алты сағат өткенде ақау пайда болғанын айтқан.

Apple ақауды мойындады

26 қазанда Apple компаниясы сатып алушылардың шағымдарына қатысты түсініктеме берді. Өндіруші 9to5Mac басылымына берген жауабында iPhone Duo құрылғыларының аздаған бөлігінде ішкі экранға қатысты мәселе бар екенін білетінін растады.

Компания сатылған смартфондардың басым бөлігіне бұл ақау әсер етпегенін атап өтті. Экраны зақымданған құрылғы иелеріне AppleCare қолдау қызметіне хабарласып, смартфонды ауыстыру мәселесін қарастыру ұсынылды. Бұл үшін ақылы AppleCare+ кеңейтілген кепілдігінің болуы міндетті емес.

Компания ақаулы смартфондардың нақты санын жариялаған жоқ. Мамандар ықтимал себептердің бірі ретінде топсалы механизмнің құрылымын қарастырып отыр. iFixit сарапшылары жаңа смартфонның құрылысын зерттей келе, топса механизміндегі кейбір бөлшектер икемді экранға шамадан тыс қысым түсіруі мүмкін деген болжам жасаған.

Атап айтқанда, олардың назарын механизм ішіндегі орталық тірек тақтасы аударған. Белгілі бір жағдайда бұл бөлшек еркін қозғалмай, экранға қосымша қысым түсіруі ықтимал.

Мұндай жағдай телефонды бүктеп, қайта ашу кезінде дисплейдің зақымдануына әкелуі мүмкін. Дегенмен Apple әзірге ақаудың нақты себебі топсалы механизмнің құрылымына байланысты екенін растаған жоқ. Құрылғының сенімділігіне қатысты қосымша сұрақтарды польшалық блогер Kuba Klawiter жүргізген тәуелсіз сынақ туғызды. Эксперимент барысында смартфон арнайы механизмнің көмегімен бірнеше рет бүктеліп, қайта ашылған. 75 мыңнан астам циклден кейін ішкі экранда зақымданған пиксельдерден тұратын жолақ пайда болған.

Егер пайдаланушы телефонды күніне орта есеппен 100 рет ашып-жапты деп есептесек, мұндай цикл саны шамамен екі жылдық пайдалануға сәйкес келеді.

Foldable iPhone Duo devices are reportedly breaking in large numbers, with displays failing along the hinge crease. Buyers in Japan, China, Australia, and other countries have reported the same issue. In some cases, the display reportedly fails while the phone is still on display in stores. The symptoms are identical: after just a few days of use, a black line appears across the screen.

Алайда сынақ кезінде құрылғы шаң мен төмен температураның әсеріне де ұшыраған. Сондықтан бұл нәтижелер әдеттегі күнделікті қолданысқа толық сай келмейді. Бұған дейін "Ақ Жайық" жаңа жиналмалы Apple смартфонының Қазақстанда шетелдегі ірі нарықтарға қарағанда әлдеқайда қымбат сатылатынын хабарлаған еді.

Смартфонның Қазақстандағы еркін сатылымы 30 қазанға жоспарланған.

Әзірге ақау қазақстандық нарыққа арналған құрылғылардан анықталған-анықталмағаны және жергілікті сатып алушылардан шағым түскен-түспегені белгісіз. Apple iPhone Duo смартфондарын жаппай кері қайтару туралы хабарлаған жоқ. Компания әзірге ақауы анықталған құрылғыларды ауыстырумен шектеліп отыр.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанда жаңа iPhone 18 Pro АҚШ-пен салыстырғанда 57,7%-ға қымбат сатылды. Соған қарамастан, жалақының өсуіне байланысты смартфон сатып алуға қажет орташа айлық жалақы саны соңғы бес жылда азайды. Өңірлер бойынша айырмашылық та айтарлықтай болды. Бір смартфонға Маңғыстау облысы мен Астанада шамамен 1,3 айлық жалақы, ал Жамбыл, Солтүстік Қазақстан және Түркістан облыстарында 2,3 айлық жалақы қажет болды.

Қазақстанның Еуразиядағы жетекші көлік-логистика орталығына айналу міндеті халықаралық дәліздер мен ірі магистральдарды дамытумен ғана шектелмейді. Бұл бағытта өңірлердің көлік қолжетімділігін арттырып, туристік және экономикалық әлеуетін ашатын инфрақұрылымның да маңызы зор. Осы тұрғыдан алғанда, Шығыс Қазақстандағы Зайсан және Катонқарағай әуежайларының құрылысы шалғай аумақтарды әуе қатынасы арқылы байланыстырып, өңірдің туристік тартымдылығын арттыруға мүмкіндік береді. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында аталған әуежайлардың құрылысын аяқтау мәселесіне тоқталып, көлік инфрақұрылымын дамытудың ел экономикасы үшін маңызын атап өтті.

Президент Қазақстанды Еуразиядағы жетекші көлік-логистика орталығына айналдыру міндетін алға қойып отыр. Бұл мақсатқа жету үшін елдің транзиттік әлеуетін күшейту, көлік бағыттарын өзара сабақтастыру және өңірлердің инфрақұрылымын дамыту қажет. Ал әуе қатынасы халықаралық тасымалмен қатар, ішкі туризмнің өркендеуіне де ықпал ететін маңызды тетік саналады.

Мемлекет басшысының айтуынша, Зайсан, Катонқарағай және Кендірлідегі жаңа әуежайлардың құрылысы жақын арада аяқталуға тиіс. Мұндай жобалар өңірлердегі экономикалық белсенділікті арттырып, жаңа жұмыс орындарын ашуға және сабақтас салалардың дамуына серпін береді. Сонымен қатар Президент 2027 жылды "Жалпыхалықтық ауқымды құрылыс жылы" деп жариялауды ұсынды.

Шығыс Қазақстанда салынып жатқан Зайсан және Катонқарағай әуежайлары осы міндеттермен сабақтас. Олар өңірдің көлік қолжетімділігін жақсартып, туристік бағыттарды дамытуға, кәсіпкерлік белсенділікті арттыруға және жергілікті экономиканың жаңа мүмкіндіктерін ашуға бағытталған.

Әуежайлар өңірдің көлік қолжетімділігін арттырады

Екі әуежайдың да ұшу-қону жолағының ұзындығы 2,2 шақырымды құрайды. Жолаушылар терминалдары сағатына 150 адамға дейін қабылдауға есептелген. Мұндай инфрақұрылым өңірлік әуе қатынасын дамытуға және туристік маусымда жолаушылар ағынын арттыруға мүмкіндік береді.

Зайсан әуежайы аудан орталығынан шамамен 25 шақырым жерде, бұрынғы әскери аэродром аумағында салынып жатыр. Катонқарағайдағы әуежай Катонқарағай мен Үлкен Нарын ауылдарының арасында, Солдатово ауылының маңында орналасқан.

Бұл нысандардың маңызы олардың географиялық орналасуымен де байланысты. Шығыс Қазақстанның табиғи көрікті жерлері туристер үшін тартымды болғанымен, кейбір бағыттарға жету уақыт пен қосымша көлік шығынын талап етеді. Әуе қатынасының дамуы жолға кететін уақытты қысқартып, өңірге келушілер ағынын ұлғайтуға жағдай жасай алады.

Транзиттік әлеует пен туризм өзара сабақтас

Қазақстанның Еуразия кеңістігіндегі көлік-логистика мүмкіндігін кеңейту үшін әртүрлі көлік түрлерінің тиімді байланысын қамтамасыз ету маңызды. Әуе қатынасының дамуы өңірлердің қолжетімділігін арттырса, сапалы жолдар мен логистикалық инфрақұрылым жолаушылар мен жүктердің қозғалысын жеңілдетеді. Мұндай байланыс туристік қызметтерді, сауда мен сервистік салаларды дамытуға да негіз болады.

Зайсан мен Катонқарағайдағы әуежайлар іске қосылған жағдайда, олардың экономикалық тиімділігі тек ұшу-қону жолағы мен терминалдардың жұмысымен шектелмейді. Тұрақты рейстердің ұйымдастырылуы, әуежайларға апаратын жолдардың сапасы, туристік нысандарға қатынау мүмкіндігі және қызмет көрсету деңгейі де маңызды рөл атқарады.

Өңірге келетін туристер санының артуы қонақүйлерге, қоғамдық тамақтану орындарына, жолаушылар тасымалына және туристік қызметтерге сұраныс қалыптастыруы мүмкін. Ал бұл жергілікті кәсіпкерліктің дамуына және жаңа жұмыс орындарының ашылуына ықпал етеді.

Осылайша, ШҚО-дағы жаңа әуежайлар өңірлік инфрақұрылымды жаңартумен қатар, Қазақстанның көлік-логистика әлеуетін күшейту және ішкі туризмді дамыту міндеттерімен ұштасады. Олардың нақты нәтижесі әуе қатынасының тұрақты ұйымдастырылуына және әуежай маңындағы инфрақұрылымның кешенді дамуына байланысты болады.

Қайрат Мақсұтов "Самұрық-Энерго" АҚ басқарма төрағасы қызметінен босатылды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Үкіметтің мәліметінше, тиісті шешімді компанияның басқармасы қабылдаған.

"Хабарламада айтылғандай, бұл шешім компанияның инвестициялық жобалары баяу жүріп жатқандықтан және жаңа қуат көздерін іске қосу мерзімі нашар бақыланғандықтан қабылданған", – делінген хабарламада.

Қайрат Мақсұтов 1970 жылы дүниеге келген. 1991 жылы Қазтұтыну одағының Қарағанды кооператив институтын "экономист-ревизор" мамандығы бойынша тәмамдаған.

Ашық дереккөздердегі мәліметтерге сәйкес, еңбек жолын 1991 жылы Қарағанды облыстық тұтынушылар одағында ревизор болып бастаған. Кейін банк саласында, Жайрем-Атасуй арнайы экономикалық аймағында және Қаражал қаласы әкімінің орынбасары қызметінде жұмыс істеген.

2004-2009 жылдары "Гефест" тау-кен холдингінде экономика және қаржы жөніндегі вице-президент болған.

2009 жылы "Самұрық-Энергоға" ауысып, қаржы және экономика жөніндегі басқарма төрағасының орынбасары қызметін атқарған. Кейін компанияда түрлі басшылық лауазымдарда жұмыс істеген.

2023 жылғы маусымда "Самұрық-Энерго" АҚ басқарма төрағасы болып тағайындалған.

Еске салайық, 2026 жылғы шілдеде премьер-министр Олжас Бектенов энергетика министрлігі мен "Самұрық-Қазына" қорының басшылығына бірқатар ірі энергетикалық нысанды уақытында пайдалануға беруге қатысты жеке жауапкершілікті ескерткен болатын.

Ол кезде Алматыдағы жылу электр орталықтары (ЖЭО) мен Түркістан облысындағы бу-газ қондырғысының құрылысы сөз болған. Олжас Бектенов ЖЭО-3 бойынша жұмыстардың баяу жүріп жатқанын атап өткен еді.

Еске салайық, бұған дейін Ұлытау облысында мемлекеттік қызметтегі 10 басшы құмар ойынға бәс тіккені үшін жұмыстан босатылғаны туралы жазған едік.

Құрылтайда депутат Асхат Аймағанбетов қызметкерлердің жалақысы мен бюджет жалақысы ненің есебінен өсетінін мәлімдеді. Депутат ең төменгі жалақы мөлшерін көтеру азаматтардың еңбекақысына әсер ететінін атап өтті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Депутаттың сөзінше, бюджеттен жалақы алатындардың саны 300 мың адамды құрайды. Тиісінше, бюджет жобасына өзгерістер енгізіліп, жалақыны көтеру үшін бюджеттен қосымша қаражат бөлінеді.

“Сондай-ақ, белгілі бір біліктілігі мен тәжірибесі бар 77 мыңға жуық дәрігердің жалақысы көтерілетіні қуантады. Шамамен 40% қосылатыны бүгін айтылды," –  деді ол.

Депутат үш жылдық бюджет жобасы Құрылтайдың қарауында екенін еске салды.

"Біз бұл түзетулерді өте тез жасай аламыз және 1 қаңтардан бастап бұл төлемдерді жүзеге асыруға болады," – деді Аймағамбетов.

Ол осы бастамаларды жүзеге асыру көздерін де атады. Сөзінше, бюджет кодексіне сәйкес резервтердің екі түрі қарастырылған. Бұл – үкіметтің резерві және президенттің бастамаларына арналған резерв.

“Яғни, бізде қандай да бір үнемдеусіз және т.б. резерв бар. Егер жаңа бастамалар туралы айтатын болсақ, осы резервтер есебінен тиісті түзетулер енгізуге, жалақыны арттыруға, тиісті төлемдерді көбейтуге мүмкіндік болады деп ойлаймын”, – деп түсіндірді депутат.

Еске сала кетейік, Қазақстанның денсаулық сақтау министрлігі қосымша төлемдер енгізілгеннен кейін учаскелік дәрігерлердің жалақысы қаншаға өсетінін есептеді. Мемлекет басшысы Қазақстан халқына Жолдауында жалпы практика дәрігерлерінің өкілеттіктерін кеңейтуді тапсырған болатын. Осыған байланысты 1 қаңтардан бастап учаскелік қызметтің 77 мың қызметкеріне қосымша ақы төлеу жоспарланып отыр. 

Құрылтай кулуарында журналистер депутат Айдос Сарымнан қазақстандықтарды байлар мен орта тап өкілдеріне қандай критерийлер бойынша бөлетінін сұрады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Айдос Сарымның айтуынша, құрылтай депутаттары мен еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің өкілі арасында кімдерді орта тапқа жатқызу керек екені жөнінде пікірталас болған.

Оның пайымдауынша, орта тап дегеніміз институционалдық және экономикалық тұрақтылыққа негізделген қоғамның маңызды бөлігі.

Еске салайық, бұған дейін 18 қазанда Қазақстанда отбасының әл-ауқатын бағалайтын калькулятор іске қосылған еді. Қазақстанда 2027 жылдан бастап әлеуметтік көмекті тағайындау тәртібін өзгерту жоспарланып отыр. Енді жәрдемақының бір бөлігін беру кезінде отбасының табысы, баспанасы, көлігі және басқа да мүлкі ескеріледі.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев отбасының әл-ауқатын бағалайтын калькулятордың таныстыруына қатысты. Ол жүйенің қалай жұмыс істейтінін өз отбасының мысалында көрсетіп, нәтижесінде калькулятор оны В санатына жатқызды. 

Испанияда жоғары жылдамдықпен жүретін AVE пойызы рельсте тоқтап тұрған Iryo пойызымен соқтығысқан. Соққыдан кейін екі вагон рельстен шығып, теміржол үйіндісінен құлаған. Апат салдарынан 64 адам қаза тапты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі ABC News порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Бұған дейін Tribuna de Segovia басылымы Кастилия-Ла-Манча өңірінің төтенше жағдайлар қызметіне сілтеме жасап, қаза тапқандар саны 39 адамға жеткенін хабарлаған. Ал өңір үкіметінің баспасөз хатшысы Эстер Падилья кемінде 10 адамның қайтыс болғанын растаған.

El País басылымының жазуынша, жоғары жылдамдықпен жүретін AVE пойызы рельсте тоқтап тұрған Iryo пойызымен соқтығысқан. Соққыдан кейін екі вагон теміржол үйіндісінен құлаған. Алдын ала мәлімет бойынша, апатқа адам қателігі себеп болуы мүмкін.

Басылым дереккөздерінің мәліметінше, сигнал беру жүйесінде ақау пайда болып, соның салдарынан шамамен сегіз пойыз тоқтап қалған. Осы кезде Мадридтегі Аточа вокзалының қозғалысты басқару орталығының қызметкері жолда басқа пойыз тұрғанына қарамастан, құрамдардың біріне қозғалысты жалғастыруға қате рұқсат берген болуы мүмкін.

Апаттың куәгері, журналист Мигель Анхель Перес Лагуна Capital Radio эфирінде оқиға кезінде AVE пойызының соңғы вагондарының бірінде болғанын айтып берді. Оның сөзінше, ол қатты соққыны сезген. Журналистің айтуынша, соққыға ұшыраған Iryo пойызы "әуеге көтеріліп кеткен".

Renfe теміржол компаниясы Мадрид, Сьюдад-Реаль және Андалусия арасындағы пойыз қатынасының уақытша тоқтатылғанын хабарлады.

Испания премьер-министрі Педро Санчес X әлеуметтік желісіндегі жазбасында теміржол апатына байланысты қатты қайғырғанын айтып, қаза тапқандар мен зардап шеккендерге және олардың отбасыларына қолдау білдірді. Италия премьер-министрі Джорджа Мелони де қайғылы оқиғаға байланысты көңіл айтты.

Еске салайық, бұған дейін екі айға жетер-жетпес уақыт бұрын Тибет пен Непалда мұздықтың опырылуынан кейін ірі су тасқыны мен көшкіндер болғаны туралы жазған едік. Сол кезде кемінде 1400 адам қаза тауып, жүздеген адам із-түзсіз жоғалғандар қатарында қалған.

Непалдағы тасқын қалай болды?

Апат биыл 26 тамыз күні таңертең Непалдың солтүстігінде болған. Қатты су ағыны арнасынан асып, бірнеше елдімекенді басып қалды.

Тасқын аймақтың инфрақұрылымына да орасан зиян келтірді. Тұрғын үйлер қирап, жолдар мен энергетикалық нысандар бүлінген.

БАҚ мәліметінше, апатқа жер сілкінісі себеп болуы мүмкін деген болжам бар. Жерасты дүмпулерінен кейін көшкін жүріп, Бхоте-Коси өзенінің арнасы бөгелген. Соның салдарынан жиналған су төмен қарай лап қойып, елді мекендерді басқан болуы мүмкін.

Қазір апат аймағында құтқарушылар, әскерилер мен полиция қызметкерлері жұмыс істеп жатыр. Олар су тасқыны мен көшкіннен зардап шеккен аумақтарды тексеріп, із-түзсіз жоғалған адамдарды іздеуді жалғастырады.

Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінде студенттер мен оқытушылар аяқасты дереу сыртқа шығу керек болды. Оған себеп – ғимарат ішінде күмән тудыратын сөмке болған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Оқиға 28 қазан күні таңғы сағат 10:00-дер шамасында болған. Бастапқыда ғимаратқа бомба қойылғаны туралы ақпарат тарады. Студенттер мен қызметкерлер ғимараттан шығарыла бастады. Кейін Алматы полициясы эвакуацияға біреудің қараусыз қалдырған сөмкесі себеп болғанын түсіндірді. Табылған зат күдікті деп танылып, шұғыл қызметтер шақырылды.

“Тексеру барысында сөмке студенттердің біріне тиесілі екені және ішінде оқу құралдары бар екені анықталды. Анықталғандай, табылған зат қауіпті емес”, – деп хабарлады Алматы ПД.

Полиция азаматтарға қырағылық танытқаны үшін алғыс айтып, күдікті заттарды байқаған жағдайда 102 нөміріне қоңырау шалу керегін еске салды. Мұндай заттарды өз бетіңізше қозғауға болмайтынын тілге тиек етті.

Еске сала кетейік, Алматыда Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіндегі Өмірбек Жолдасбеков атындағы студенттер сарайының бір бөлігі опырылып түсті. Оқиға 23 қыркүйек күні сағат 23:00-ден кейін болған. Бұл уақытта жөндеу жұмыстары жүргізілмеген. Куәгерлер оқиғадан жарты сағат өтсе де, полиция мен өрт сөндірушілердің келмегенін жазды.

Қазақстанның денсаулық сақтау министрлігі қосымша төлемдер енгізілгеннен кейін учаскелік дәрігерлердің жалақысы қаншаға өсетінін есептеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мемлекет басшысы Қазақстан халқына Жолдауында жалпы практика дәрігерлерінің өкілеттіктерін кеңейтуді тапсырған болатын. Осыған байланысты 1 қаңтардан бастап учаскелік қызметтің 77 мың қызметкеріне қосымша ақы төлеу жоспарланып отыр.

Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, қосымша төлем мөлшері еңбек өтіліне байланысты болады және лауазымдық жалақының 50%-ына дейін жетуі мүмкін. Атап айтқанда:

• 2 жылдан астам үздіксіз еңбек өтілі бар қызметкерлерге – лауазымдық жалақының 20%-ы;
• 3 жылдан астам еңбек өтілі бар қызметкерлерге – 30%;
• 5 жылдан астам еңбек өтілі бар қызметкерлерге – 50% қосымша ақы төлеу ұсынылып отыр.

"Біздің басты мақсатымыз – емханалар мен ауылдық амбулаторияларда халыққа көрсетілетін медициналық көмектің сапасы мен қолжетімділігін арттыру. Бұл жалпы практика дәрігерлері мен учаскелік қызметтегі медбикелердің біліктілігі мен тәжірибесіне байланысты", – деді денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова.

2027 жылдан бастап учаскелік дәрігерлердің жалақысы қанша болады?

Ауылдық жерлерде:

• Еңбек өтілі жоғары жалпы практика дәрігерлерінің жалақысы 534 мың теңгеден 760 мың теңгеге дейін өседі.
• Орта медицина қызметкерлерінің жалақысы 284 мың теңгеден 401 мың теңгеге дейін артады.

Қалаларда:

• Еңбек өтілі жоғары жалпы практика дәрігерлері 425 мың теңгенің орнына 607 мың теңге алады.
• Орта медицина қызметкерлерінің жалақысы 224 мың теңгеден 318 мың теңгеге дейін өседі.

Еңбек өтілі аз мамандардың да жалақысын көтеру қарастырылған.

Ауылдық жерлерде:

• Жалпы практика дәрігерлері – 386 мың теңгеден 450 мың теңгеге дейін;
• Орта медицина қызметкерлері – 221 мың теңгеден 256 мың теңгеге дейін.

Қалаларда:

• Жалпы практика дәрігерлері – 307 мың теңгеден 358 мың теңгеге дейін;
• Орта медицина қызметкерлері – 173 мың теңгеден 202 мың теңгеге дейін.

Бұдан бөлек, алғашқы медициналық-санитариялық көмек көрсету ұйымдарында жұмыс істейтін психологтар мен әлеуметтік қызметкерлерге де қолдау көрсету шаралары ұсынылып отыр. Олардың жұмысының ерекшелігін ескере отырып, психоэмоциялық жүктеме үшін қосымша ақы енгізу мәселесі қарастырылып жатыр.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап учаскелік медицина қызметкерлерінің жалақысы еңбек өтіліне қарай 40%-ға дейін өсетінін жаздық. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, бұл өзгеріс 77 мыңнан астам маманды қамтиды. Бұған қоса, елде сегіз перинаталдық орталық пен жеті көпбейінді балалар ауруханасы салынады.

Кентауда Жаңа жыл түні екі жастың өмірін қиған дәмханадағы газ баллонының жарылысына қатысты сот үкімі шықты. Қайғылы оқиғаға байланысты дәмхана иесі бес жылға, ал газ құю бекетінің 23 жастағы оператор-кассирі төрт жылға бас бостандығынан айырылды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Сот материалдарына сәйкес, қайғылы оқиға Жаңа жыл түні қаланың орталығындағы дәмханалардың бірінде болған. Тамақтану орнында газ баллоны жарылып, салдарынан екі жас көз жұмды. Марқұмдар шаңырақ көтеруге дайындалып жүрген. Іс бойынша екі адам жауапқа тартылды. Олардың бірі – дәмхана иесі Ақжан Абдрасұлы. Ол өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзғаны үшін кінәлі деп танылды. Екіншісі – дәмханадағы газ баллонына газ құйып берген жанар-жағармай бекетінің оператор-кассирі. Оған газды пайдалану талаптарын бұзды деген айып тағылды.

Публикация от Stan.kz ақпарат агенттігі (@_stan.kz)

Ақжан Абдрасұлы Қылмыстық кодекстің 292-бабының 3-бөлігі бойынша кінәлі деп танылып, бес жылға бас бостандығынан айырылды. Сонымен қатар ол үш жыл бойы кәсіпкерлік қызметпен айналысу құқығынан айырылды. Сот залында оның бұлтартпау шарасы өзгертіліп, үкім заңды күшіне енгенге дейін күзетпен ұстау туралы шешім қабылданды.

Дәмхана иесі марқұмдардың ата-анасына 10 миллион теңгеден, жалпы 20 миллион теңге өтемақы төлеуге міндеттелді. Ал газ құю бекетінің 23 жастағы оператор-кассирі төрт жылға бас бостандығынан айырылды. Марқұмдардың туыстары оған кешірім бергенімен, сот оны қылмыстық жауапкершіліктен босатпады.

"Баламды енді көре алмаймын"

Марқұмдардың бірі – Бақдәулет Мұсаның анасы Шолпан Ахметова сот шешіміне қатысты пікір білдірді. Оның айтуынша, баласынан айырылудың қайғысы әлі де ауыр. Анасы сот үкімі басқа кәсіпкерлерге сабақ болып, олардың өрт қауіпсіздігі талаптарына жауапкершілікпен қарауына ықпал етеді деп үміттенеді.

"Олар сотталғанымен, үйіне келеді ғой. Анасы көреді. Ал мен баламды көре алмаймын. Мәңгілікке кетті. Сондықтан дұрыс шешім шығарды деп ойлаймын. Өйткені басқа кәсіпкерлерге де сабақ болып, өрт қауіпсіздігі талаптарын жақсы орындаса деймін. Жақында бір жыл болады. Бұл жағдай болмағанда, қазір баламды үйлендіріп, қыз бен жігіт бақытты өмір сүріп отырар еді. Өте қиын. Әр сотқа келген сайын осы жағдайды есіме түсіру де өте ауыр", – деді ол.

Айта кетейік, дәмханадағы жарылыс Жаңа жыл түні болған. Оқиға кезінде 18 жастағы Дана Сағынғалиқызы сол жерде көз жұмды. Ал денесінің 90 пайызын күйік шалған Бақдәулет Мұса сегіз күннен кейін жансақтау бөлімінде қайтыс болды. Қайғылы оқиғадан кейін марқұмдардың туыстары дәмханада қарапайым өрт сөндіру құралдары болмағанын айтқан еді. Олардың сөзінше, жалынды сөндіруге тырысқан тұрғындар амалсыздан қымыз пайдаланған.

Еске сала кетейік, Алматыда тұрғындарға ортақ жер телімдерін заңсыз сатқан пәтер иелері кооперативінің бұрынғы төрағасы бес жылға сотталды. Оның әрекетіне байланысты Ақсай-1А шағынауданының тұрғындары шағым түсірген.

Ақтау қаласында сапасыз пластикалық отадан кейін денсаулығына зиян келген әйелге моральдық өтемақы төлеу міндеті дәрігерге жүктелді. Сот хирургтен 3 миллион теңге өндіріп алу туралы шешім шығарды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Lada.kz порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Ақтау қаласында сот науқастың бет пішінін түзетуге арналған пластикалық ота жасаған хирургке қатысты талап-арызын ішінара қанағаттандырды. Әйел отадан кейін келоидты тыртықтар пайда болып, жұмсақ тіндерінің жағдайы нашарлағанын және психологиялық күйзеліске ұшырағанын мәлімдеген. Сот дәрігерден моральдық зиян үшін 3 миллион теңге өндіріп алу туралы шешім шығарды.

Ақтау қаласының №2 сотында Б есімді азаматшаның хирург-дәрігер С-ға материалдық шығынды өтеу және моральдық зиянды өндіру туралы азаматтық ісі қаралды. Дәрігер денсаулық сақтау министрлігі берген мемлекеттік лицензия негізінде хирургиялық қызмет атқарған.

Сот анықтағандай, 2022 жылдың маусым айында дәрігер әйелге бет пішінін түзету мақсатында пластикалық ота жасаған. Хирургиялық араласудан кейін пациенттің құлағы мен бет аймағында келоидты тыртықтар пайда болып, жұмсақ тіндерінің жағдайы нашарлаған және сыртқы келбеті өзгерген.

Алғашқы емдеу шараларына қарамастан, әйелдің жағдайы жақсармаған. Осыған байланысты ол басқа мамандардың көмегіне жүгінуге мәжбүр болған.

2025 жылы Алматы қаласында әйелге қайта түзету отасы жасалған. Алайда одан кейін бет жүйкесінің бір тармағы зақымданып, жұмсақ тіндерінің деформациясы пайда болған. Осылайша, пациент ұзақ уақыт бойы физикалық жайсыздық сезініп, моральдық зардап шеккен.

Жәбірленуші сотқа жүгініп, сапасыз медициналық қызмет көрсету салдарынан келтірілген материалдық шығын үшін 20 миллион теңге, ал моральдық зиян үшін 10 миллион теңге өндіруді талап еткен.

Сот істің материалдарын зерделей келе, кейінгі емделуге жұмсалған барлық шығынды растайтын құжаттар ұсынылмағандықтан, материалдық залалды өтеу туралы талапты қанағаттандырудан бас тартты.

Сонымен қатар сот-медициналық сараптамалардың қорытындылары медициналық қызметтің сапасыз көрсетілуі салдарынан денсаулыққа зиян келіп, моральдық зардап шеккенін растаған.

Осы мән-жайларды ескере отырып, сот талап-арызды ішінара қанағаттандырып, дәрігер С-дан талап қоюшы Б-ның пайдасына 3 миллион теңге моральдық зиян өтемақысын өндіріп алу туралы шешім шығарды. Сот шешімі заңды күшіне енген.

Еске салайық, 2026 жылғы 4 сәуірде Маңғыстау облыстық мәслихатының депутаты Ербол Айтуов липосакция жасату үшін жекеменшік клиникаға жүгінген. Жұбайының айтуынша, операция кезінде наркоздан кейін оның қан қысымы мен қандағы қант деңгейі күрт көтеріліп, науқас комаға түскен. Ол жедел түрде Маңғыстау облыстық көпбейінді ауруханасына жеткізіліп, бір ай бойы жансақтау бөлімінде ем қабылдағанымен, 5 мамыр күні көз жұмды.

Осы оқиғадан кейін Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті жоспардан тыс тексеру жүргізіп, клиника жұмысынан бірқатар өрескел заңбұзушылықтарды анықтады. Атап айтқанда, тексеру барысында Ербол Айтуовтың II типті қант диабетімен ауыратыны және диспансерлік есепте тұрғаны белгілі болған. Соған қарамастан, оған операция алдында эндокринолог пен терапевтің қосымша кеңесі ұйымдастырылмаған, операцияға дейінгі дайындық пен тәуекелдерді бағалау талапқа сай жүргізілмеген. Анықталған заңбұзушылықтарға байланысты клиникаға нұсқама беріліп, материалдар құқық қорғау органдарына жолданды.

Сондай-ақ биыл мамыр айында Алматыдағы пластикалық хирургия клиникаларының бірінде блогер әрі кәсіпкер Сәуле Базархан да липосакцияда көз жұмған. Осы қайғылы оқиғадан кейін Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті бұл клиникада 2020 жылы да дәл осындай операциядан кейін адам өлімі тіркелгенін мәлімдеді. Ведомствоның мәліметінше, сол кездегі тексерістерден кейін медициналық мекеме пластикалық операция жасау лицензиясынан айырылған. Алайда кейін басқа заңды тұлға ретінде қайта тіркеліп, атауын өзгерткен соң жаңа лицензия алып, сол мекенжайда жұмысын жалғастырған.

Осы екі резонансты жағдайдан кейін Денсаулық сақтау министрлігі пластикалық хирургия қызметін көрсететін медициналық ұйымдарға бақылауды күшейтетінін хабарлады. Министрлік алдағы уақытта жоспардан тыс тексерулерді көбейтіп, клиникалардың лицензиялық талаптарға сәйкестігін, медициналық жабдықталуын және пациенттердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытындағы бақылауды күшейтпек.

Павлодар облысының тұрғыны әлеуметтік желіде бейнеролик жариялады. Өз сөзінде ол Ресей президенті Владимир Путиннен көмек сұрап, Қазақстанға да соғыс ашуын сұраған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Бұл ретте ол қазақтар өз "қожайынын" білуі керек деп мәлімдеп, қазақ халқына қатысты балағат сөздер айтады. Заңгер Мейірман Шекеев құқық қорғау органдарынан әйелдің сөздерін ұлттық алауыздық пен сепаратизмді қоздыру белгілеріне тексеруді талап етті. Ал бейнероликте ол өзін Ольга Мұхамеджанова деп таныстырды.

“Владимир Владимирович, Қазақстанға да әскер кіргізуіңізді сұраймын. Әрбір қазақ өзінің қожайыны кім екенін, орыс халқының кім екенін түсініп, біліп жүрсін”, – дейді автор.

Бұдан кейін әйел Ресей Қазақстанның өзі "ежелден орыстарға тиесілі" деп санайтын қалаларын қайтарып алады деп мәлімдейді.

“Мен орыс адамымын. Қазақстандағы қазақтардың өз пікірін білдіруге құқығы жоқ екенін мәлімдеймін”, – дейді ол.

Сөзінің соңында әйел өзімен пікірлес ресейліктерді видеоға лүпіл басуға шақырып, қазақ халқына қатысты былапыт сөздер айтады.

Ұлттық қауіпсіздік қызметі мен прокуратураға шағым

Заңгер Мейірман Шекеев осы бейнежазбаны өзінің парақшасына шығарды. Өз жазбасында ол Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Ішкі істер министрлігіне, бас прокуратураға және Павлодар облысының департаментіне осы оқиға бойынша тергеу амалдарын жүргізуді сұрады.

Заңгердің пікірінше, мұндай мәлімдемелерді тек жеке пікір білдіру ретінде қарастыруға болмайды. Шекеев құқық қорғау органдары әйелдің жеке басын анықтап, оның сөздеріне құқықтық баға беруі керек деп есептейді.

Атап айтқанда, ол бейнежазбадағы сөздерден Қазақстан Қылмыстық кодексінің екі бабы бойынша қылмыс белгілерінің бар-жоғын тексеруді ұсынды:

• ҚР Қылмыстық кодексінің 174-бабы – әлеуметтік, ұлттық, рулық, нәсілдік, тектік-топтық немесе діни алауыздықты қоздыру.

• ҚР Қылмыстық кодексінің 180-бабы – сепаратистік әрекет.

Құқық бұзушылық белгілерін анықтау үшін заңгер филологиялық және лингвистикалық сараптама тағайындауды ұсынды. Ол елдегі қоғамдық келісім мен тыныштыққа қауіп төндіруі мүмкін мәлімдемелерге тиісті құқықтық баға берілуі керек екенін атап өтті.

Публикация от ХАЛЫҚ ЗАҢГЕРІ (@meir_halyq_zangeri)

Еске сала кетейік, Қазақстанның мемлекеттік егемендігі туралы Декларация қабылданған тарихи кезеңнің куәгері, сол кездегі саяси оқиғалардың бел ортасында болған Нұрлан Оразалиннен сұхбат алдық.

"Жігіттер" тобының әншісі Мырзахан Махановтың үйлену тойы әлеуметтік желіде қызу талқыланып жатыр. Өнер иесінің шаңырақ көтергені туралы топ мүшесі Бағлан Әбдірайымов мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Ол әлеуметтік желідегі парақшасында тойдан видео жариялап, "Бүгін жігіттерде той" деген жазба қалдырған. Кадрлардан Мырзахан Маханов пен қалыңдығының қуанышты сәттерін көруге болады. Алайда әншінің үйленгені туралы жаңалық желі қолданушылары арасында түрлі пікір туғызды. 

"Бұрын үйленген емес пе?"

Бірі жас жұбайларға бақыт тілесе, енді бірі өнер иесінің бұрын отбасылы болғанын айтып, оның жеке өміріне қатысты сауалдар көтерді.

Тағы бір оқырман "Жақында Мырзаханның бұрынғы әйелі подкастқа барады. Күтейік" деп пікір қалдырды.

Сондай-ақ әншінің бұрын үйленгенін еске салғандар да болды. Кейбір қолданушылар оның бұрынғы жұбайы мен Бекболат Тілеуханның туыстық байланысы туралы сөз қозғап, кімнің кімге туыс екенін талқылады.

Ал енді бір желі қолданушылары әншінің той жасауына сын айтып, жас ерекшелігіне қатысты пікір білдірді. Тағы бірі танымал ер азаматтардың қайта үйленуін сынап, "Осыларға рахат, ажырасып жатса да, әйелдер дайын тұрады", "Қатын алып жарысатын заман болды ғой”, "Қазақстаннын еңбек сіңірген", "Қоғам кайраткерлері", "Парасат" бергенше "қатыналғыштар" деген атақ берген дұрыс-ау" деген сарында пікір жазды.

Желі қолданушылары арасында Мырзахан Махановтың бұрынғы некесі мен экс-мемлекеттік қайраткер Бекболат Тілеуханға қатысты қызу талқылау болды.

"Үйленген жігіт емес пе еді? Бекболат Тілеухан қызын алып отырған жоқ па?" деп сұрады желі қолданушыларының бірі.

Алайда пікірталасқа қосылған тағы бір қолданушы ақпаратты жоққа шығарып, қыздың Бекболат Тілеуханға тікелей туыстық қатысы жоқ екенін жазды. Оның айтуынша, қыздың әкесі Қарағанды облысы, Ақтоғай өңірінің тумасы Қайырден Омашев, ал анасы Манат Жаңарқаннан. Бекболат Тілеуханды бір өңірден шыққандықтан әрі рулас болғандықтан аға тұтатынын түсіндірді.

"Бір ауылдан болса, туыс болып алады ғой. Еш қатысы жоқ адамды қарындасы дегенге таңғалып отырмын" деп жазды желі қолданушысы.

Дегенмен пікірлер арасында жас жұбайларға ақ тілегін арнағандар да аз болмады. Тойда "Жігіттер" тобының мүшелері Бағлан Әбдірайымов пен Ердос Қанаев та бой көрсетіп, әннен шашу шашты. Өнердегі әріптестерінің қуанышына ортақтасқан әншілер тойдың көркін қыздырып, Мырзахан Маханов пен қалыңдығына ақ тілектерін арнады.

"Жігіттер" тобының әншісі Мырзахан Махановтың бірінші некесінің бұзылу себебі туралы топтың продюсері Ерғали Әбдірайымов пікір білдірді. Бұл туралы ол 2023 жылы "БазарLike" бағдарламасында әңгімелеген. Продюсердің айтуынша, Мырзахан Маханов пен оның алғашқы жұбайы 2013 жылы шаңырақ көтергенімен, отбасылық өмірлері ұзаққа созылмаған. Ерлі-зайыпты шамамен бес-алты жыл бірге тұрып, кейін екі жаққа кеткен.

Ерғали Әбдірайымов олардың ажырасуына себеп болған жайттардың бірі ретінде отбасында сәбидің болмағанын атаған. Оның сөзінше, жас жұбайлар бірнеше жыл бойы сәби күткен, алайда уақыт өте келе екеуінің де шыдамы таусылған. Продюсер бұл жағдайды өмірдің сынағы деп бағалап, Мырзаханға қайта отбасын құруға кеңес бергенін де айтқан.

Сондай-ақ Ерғали Әбдірайымов Мырзахан Махановтың бұрынғы жұбайымен екі жақтың қарым-қатынасы ажырасқаннан кейін де жақсы сақталған болуы мүмкін екенін жеткізген. 2013 жылы Гүлім есімді астаналық арумен шаңырақ көтерген. Кейін отбасылық жағдайларға байланысты жұп ажырасып кетті.

Айта кетейік, "Жігіттер" тобы 2003 жылы құрылған. Өнер ұжымының құрамында Айдар Тұрғамбек, Бағлан Әбдірайымов, Ердос Қанаев және Мырзахан Маханов бар.

Публикация от Нурым Бижанов (@bizhanovnn)

Еске салайық, бұған дейін Дариға Бадықова мен Олжас Абайдың қарым-қатынасы бұған дейін де көпшіліктің қызу талқысына түскен еді. Былтыр күзде актрисаның бұрынғы күйеуі Дархан Мұсаев журналист Нұрсейіт Жылқышыбайға сұхбат беріп, ажырасу себептері туралы айтып, қоғамды дүр сілкіндірді. Сондай-ақ Дархан Мұсаев жұбайымен арасы суыған сәтті еске алып, Дариға мен Олжас Абаевтың арасында іскерліктен бөлек сезімнің барын әу бастан сезгенін айтты.

Кейінірек Олжас Абай қызу талқыға түскен Дариға Бадықованың отбасына қатысты даулы оқиғадан кейін жазба жариялады. Актриса да экс-күйеуінің мәлімдемесіне жауап беріп, бір тараптың сөзіне ғана сүйеніп, қорытынды жасайтындарды сынға алды.

Ал биыл 9 қазанда актер Олжас Абай әріптесі Дариға Бадықоваға сырға салды. 12 қазанда жұлдызды жұп Алматы төрінде дүркіретіп той жасады. 

Құрылтай депутаттары Айдос Сарым мен Асхат Аймағамбетов ауқатты қазақстандықтарға жоғары мөлшерлемемен салық салу туралы президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұсынысына қатысты пікір білдірді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Құрылтай кулуарында Айдос Сарым Қазақстанда байлыққа деген дұрыс көзқарас қалыптасуы керек екенін айтты. Оның пікірінше, ауқатты адамдар қоғамда көп болмаса да, олардың өмір салты мен әрекеті халықтың көңіл күйіне әсер етеді.

"Бізде байлыққа қатысты дұрыс мәдениет болуы керек. Ауқатты адамдар экономикада да, бизнесте де, қоғамда да көп емес. Бірақ олар бірден көзге түседі. Олардың әрекеті халықтың көңіл күйіне әсер етеді. Сондықтан бұл топты бөлек қарастыру қажет деп санаймын. Олардың нақты қанша екенін білмеймін, оны әлі есептеу керек. Мысалы, өте қымбат көліктер, ұшақтар және басқа да сән-салтанат заттарының нарығына назар аудару қажет", – деді Айдос Сарым.

Журналистердің депутаттардың өздерін ауқатты адамдар қатарына жатқызуға бола ма деген сауалына Сарым олардың негізінен орта тап өкілдері екенін айтты.

"Біздің депутаттар негізінен орта тап өкілдері. Әрине, белгілі бір деңгейде тұрмысы жақсы адамдар бар. Арамызда бизнестен келгендер де кездеседі. Бірақ ең үлкен пікірталас – кімді орта тапқа жатқызуға болатыны. Менің ойымша, басқа елдердегідей бізде де халықты табысы мен тұрмыс жағдайына қарай әлеуметтік топтарға бөлетін нақты жіктеу болуы керек", – деді ол.

Ал депутат Асхат Аймағамбетов байлыққа салынатын салық мәселесі Қаржы министрлігімен бірге талқыланатынын жеткізді.  

"Өткен жылы Салық кодексін қараған кезде үлкен пікірталас болды, әртүрлі ұсыныстар айтылды. Біреулер қымбат көліктерге, яхталарға және басқа да сән-салтанат заттарына салықты көбірек салуды ұсынды. Енді біреулер жеке табыс салығын арттыру керек деді. Басқа қызметтен қосымша табыс табатын адамдарға да жоғары салық салу туралы пікірлер болды. Ал кейбір әріптестеріміз алдымен қабылданған нормалардың қалай жұмыс істейтінін көрейік деді. Сондықтан сол кезде тиісті шешім қабылданды. Қазір прогрессивті салық салу жүйесінің осы бөлігінде айтарлықтай мәселе байқалмайды. Бұл алдағы уақытта жаңа шешімдер қабылдауға мүмкіндік бар екенін көрсетеді", – деді Асхат Аймағамбетов.

Еске салсақ, бүгін, 28 қазанда президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында ірі байлық иелеріне жоғары салық мөлшерлемесін енгізу мәселесін талқылауды ұсынды. Мемлекет басшысы заңды жолмен алынған мүлікке шектеу қойылмайтынын айтып, Үкімет пен Құрылтайға тиісті ұсыныстар әзірлеуді тапсырды.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік басқару жүйесін реформалаудың жоспарын дайындауды тапсырды. Президент аппараты оны 2027 жылдың 1 маусымына дейін тапсыруы керек. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Сонымен қатар жыл ішінде президент әкімшілігі стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігімен, ғылыми орталықтармен және Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтымен бірлесіп, елдің даму басымдықтарының ұзақ мерзімді көрінісі бар құжатты әзірлеуі тиіс. Президент депутаттар оны дайындауға үлес қоса алатынын атап өтті.

Президент Үкіметтен бастап ауыл әкімдеріне дейінгі барлық деңгейдегі басқару құрылымын қайта қарап, мемлекеттік аппарат пен әрбір мемлекеттік қызметшінің жұмыс тиімділігін арттыруды тапсырды. Оның айтуынша, билік жүйесі цифрландыру дәуірінің талаптарына сай болып, жасанды интеллект мүмкіндіктерін пайдалануы керек.

Атап айтқанда, жасанды интеллектіні басқару жүйесіндегі қайталанатын міндеттер мен өзара қайшылықтарды жою үшін қолдану ұсынылды. Сондай-ақ Қасым-Жомарт Тоқаев қағазбастылықтан арылып, шешім қабылдауға кедергі келтіретін рәсімдерді қысқартуға шақырды. Президент мемлекеттік қызметшілерге қойылатын талаптарға да тоқталды. Олар кәсіби білікті болып, Конституцияны басшылыққа алуы және ел мен халыққа адал қызмет етуі керек. Осыған байланысты мемлекеттік қызметшілерге арналған жаңа әдеп қағидаттарын әзірлеу ұсынылды.

"Әңгіме жекелеген өзгерістер туралы емес. Бізге шынайы реформа қажет", – деп атап өтті Тоқаев.

Еске сала кетейік, Қасым-Жомарт Тоқаев Жолдауында Қазақстандағы жол сапасын жақсарту және шекарадағы көлік кептелісін азайту мәселесін көтерді. Ол келер жылы барлық автомобиль өткізу бекетін жаңғыртуды аяқтап, республикалық және жергілікті жолдардың сапасын жақсартуды тапсырды.

Мемлекет басшысы оқу-ағарту саласындағы реформалар мұғалімдердің жұмысын жеңілдетуге бағытталуы керек екенін айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Президент оқу-ағарту саласындағы реформалар мұғалімдердің жұмысын жеңілдетудің орнына, цифрлық есептілікті көбейтіп отырғанын сынға алды.

"Тағы бір мәселе. Қоғамда оқу-ағарту саласындағы реформаларға қатысты түйткілдер көп талқыланып жүр. Жалпы, әр өзгеріс мұғалімнің жұмысын жеңілдетуге, оның қызметіндегі артық жүктемені азайтуға бағытталуы керек. Іс жүзінде бұл міндет толық орындалмай жатқаны жасырын емес. Бұрын қағазбастылық көп еді. Енді оның орнын түрлі платформаларға, цифрлық жүйелерге енгізілуге тиіс есептер басып отыр", – деді президент.

Ұстаздың негізгі миссиясы – балаға сапалы білім беру, яғни сауатты, саналы ұрпақ тәрбиелеу дейді мемлекет басшысы.

Еске салайық, бұған дейін қазақстандық мұғалімдер енді кешкі алтыдан кейін ата-аналардың хабарламасына жауап бермеуге рұқсат етілген болатын. Оқу-ағарту министрі ұстаздардың жеке уақытына құрметпен қарауға шақырды.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында жаңа Азаматтық кодексті әзірлеп, оны 2027 жылдың соңына дейін қабылдауды ұсынды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мемлекет басшысының айтуынша, қазіргі Азаматтық кодекс 1990-жылдары қабылданған. Ол Қазақстанда нарықтық экономиканың қалыптасуына, меншік құқығын қорғауға және азаматтық қатынастарды реттеуге негіз болды. Алайда содан бері экономика мен қоғам айтарлықтай өзгерді.

"Кодекс өзінің тарихи миссиясын толық атқарып шықты десек, артық болмайды. Бұл құжат нарықтық экономиканың негізгі институттарын құруға жол ашты, меншікті қорғау қағидатын бекітті. Бұған қоса, жаңа тарихи дәуірдегі азаматтық қатынастардың құқықтық негізін қалыптастырды. Дегенмен қанша жерден сапалы болса да, бұл Азаматтық кодекс өтпелі кезеңдегі экономика үшін әзірленді. Сол кезде озық технологиялардың заты түгіл, аты да жоқ болатын. Әрине, соңғы 30 жыл ішінде бүкіл әлем, соның ішінде қоғамымыз түбегейлі өзгерді", – деді Тоқаев.

Президент жаңа кодекс ел экономикасының алдағы дамуына құқықтық негіз болуы керек деп есептейді. Сондай-ақ ол кәсіпкерлер, инвесторлар мен азаматтар үшін тұрақты әрі түсінікті құқықтық жағдай қалыптастырудың маңызын атап өтті.

"Бұл кәсіпкерлердің, инвесторлардың және азаматтардың алаңсыз жұмыс жүргізуі үшін құқықтық тұрақтылықты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Құрылтай депутаттары Үкіметпен бірлесе отырып, осы маңызды құжатты әзірлеуге тез арада кіріскені жөн. Құрылтай жаңа Азаматтық кодексті келесі жылдың аяғына дейін қабылдаса жөн болар", – деді мемлекет басшысы.

Айта кетейік, Азаматтық кодекс азаматтар мен ұйымдардың мүліктік қатынастарын, меншік құқығын, келісімшарттарды, мұрагерлік және басқа да азаматтық-құқықтық мәселелерді реттейді.

Еске салсақ, бұған дейін Тоқаев жаңа Салық кодексіндегі кәсіпкерлерге қиындық туғызып отырған талаптарды қайта қарауды тапсырған еді.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанда сегіз перинаталдық орталық пен жеті балалар ауруханасы салынатынын мәлімдеді. Сондай-ақ келер жылдың 1 қаңтарынан бастап учаскелік медицина қызметкерлерінің жалақысы 40%-ға дейін өседі. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Тоқаев алғашқы медициналық-санитарлық көмек жүйесін жаңғыртуға ерекше мән берілетінін атап өтті. Сондай-ақ жалпы практика дәрігерлерінің өкілеттігін кеңейтіп, бұл саланы қаржыландыру көлемін кезең-кезеңімен арттыру маңызды екенін айтты. 

Тоқаевтың айтуынша, бұл міндет келесі жылдың 1 қаңтарынан бастап жүзеге асырылуға тиіс. Осылайша, 1,8 миллион адамның, оның ішінде бюджеттен жалақы алатын 370 мыңнан астам қызметкердің табысы артады.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың "Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері" атты Қазақстан халқына Жолдауында елдегі балалар саны жеті миллионға жуықтағанын және жыл сайын 330 мыңнан астам сәби дүниеге келетінін атап өтті.

Аталған жұмысқа бюджет қаражатымен қатар, жеке капиталды кеңінен тартқан жөн дейді мемлекет басшысы.

Еске салайық, президент Қасым-Жомарт Тоқаев 28 қазандағы Жолдауында инфляцияны тежеу, бағаның өсуін баяулату және халықтың табысын арттыру қажет екенін айтты. Сондай-ақ үкімет пен ұлттық банкке үйлесімді жұмыс істеп, қаржы жүйесіндегі қаражатты отандық өндіріс пен кәсіпкерлікті дамытуға бағыттауды тапсырды.

Қазақтан халқына жолдау кезінде президент әлеуметтік төлемдер жүйесіне наразылық танытты. Айтуынша, мемлекеттік ресурстар орынсыз шашылды: көмекті тұрмысы жақсы отбасылар да алды. Ал осы уақытта халыққа қолжетімді мектептер мен ауруханалардың тапшылығы жылдам өсе түсті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Президент мұндай саясат қоғамда мемлекетке масылдықтың қалыптасуына ықпал еткенін айтты.

“Сондай-ақ әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінде заңсыз әрекеттер мен сыбайлас жемқорлық айла-шарғыларының орын алуына жол ашты. Негізсіз жеңілдіктер мен төлемдердің шамадан тыс көп болуы мемлекеттік аппараттың институционалдық тұрғыдан жетілмегенін, тіпті әлсіздігін, сондай-ақ ұлттың жарқын болашағын қамтамасыз етуге қатысты ұзақ мерзімді жоспардың жоқтығын көрсететінін анық түсіну қажет”, – деді Тоқаев.

Президенттің сөзінше, жалған жанашырлық таныту ел мүддесіне және мемлекеттің тұрақты дамуына қарсы бағытталған түрлі айла-шарғыларды бүркемелейтін нағыз популизм. 

“Бұл – тек бүгінгі күннің қамын ойлайтын, стратегиялық көзқарасы мен кең мағынадағы мемлекеттік ойлау жүйесі қалыптаспаған адамдардың ұстанымы. Сондықтан әлеуметтік саясатты түбегейлі қайта қарап, оны уақытша мәселелерді шешуден стратегиялық мақсаттарға қол жеткізуге бағыттау маңызды”, – деді Тоқаев.

Еске салайық, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап жекелеген мемлекеттік жәрдемақыларды тағайындағанда отбасының материалдық жағдайы ескеріледі. Яғни әлеуметтік көмек тағайындау кезінде отбасының мемлекеттік қолдауға қаншалықты мұқтаж екеніне мән беріледі.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақыны 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтеруді тапсырды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мемлекет басшысының айтуынша, ең төменгі жалақы 25 мың теңгеге өседі. Бұл өзгеріс 1,8 миллион адамның, соның ішінде бюджеттен жалақы алатын 370 мыңнан астам қызметкердің табысын арттыруға ықпал етпек.

"Сонымен қатар біз жалақының ең төменгі мөлшерін кезең-кезеңімен көбейте береміз. Мен Үкіметке ең төменгі жалақы мөлшерін 85 мыңнан 110 мың теңгеге дейін көтеруді тапсырамын. Осы міндет келесі жылдың 1 қаңтарынан бастап іске асырылуға тиіс. Бұл 1,8 миллион адамның, соның ішінде бюджеттен жалақы алатын 370 мыңнан астам қызметкердің табысын арттыруға ықпал етеді", – деді Тоқаев.

Еске салсақ, бұған дейін Тоқаев инфляция деңгейі әлі де жоғары екенін айтып, Үкімет пен Ұлттық банкке бағаның өсуін тежеуді тапсырған еді

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында ірі байлық иелеріне жоғары мөлшерлемемен салық салу мәселесін талқылауды ұсынды. Сонымен қатар ол жаңа Салық кодексіндегі кәсіпкерлерге қиындық туғызып отырған талаптарды қайта қарау қажеттігін айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мемлекет басшысының айтуынша, жаңа Салық кодексі салық жүйесін түбегейлі өзгертуге негіз болды. Алайда реформаны жүзеге асыру барысында кейбір заң талаптарын қолдану қиындық туғызып, кәсіпкерлердің жұмысына кедергі келтіріп отыр.

"Салық кодексі – өзгертуге болмайтын қасиетті кітап емес. Ол шынайы өмірден алшақ болмауы керек. Сондықтан заңдағы қайшылықтарды жойып, талаптарды әртүрлі түсіндіруге жол бермеу қажет. Кәсіпкерлерге түсетін артық жүктемені азайту керек. Салық жүйесі бизнестің дамуына, инвестиция тартуға және жаңа жұмыс орындарын ашуға кедергі келтірмеуге тиіс", – деді Тоқаев.

Президент Үкіметке кәсіпкерлердің пікірін ескеріп, салық заңнамасына нақты түзетулер әзірлеуді тапсырды. Оның айтуынша, өзгерістер мұқият ойластырылуы керек. Өйткені заң талаптарының жиі ауысуы кәсіпкерлерге тұрақты жұмыс істеуге мүмкіндік бермейді.

Ауқатты азаматтарға салық мөлшерін арттыру жайлы

Сонымен қатар мемлекет басшысы салық салудағы әділдік мәселесін көтерді. Ол ірі байлыққа ие азаматтар үшін жоғары салық мөлшерлемесін енгізуді талқылайтын уақыт келгенін мәлімдеді.

"Менің ойымша, ірі байлық иелеріне жоғары салық мөлшерлемесін енгізу мәселесін талқылайтын уақыт келді. Атап өткім келеді, ешкім заңды жолмен алынған активтерге қандай да бір шектеу қоюды көздеп отырған жоқ. Бұл Конституцияға қайшы болар еді. Әңгіме әр азаматтың еліміздің дамуына өз мүмкіндігіне сай әділ үлес қосуы туралы болып отыр. Бұл – әділдік мәселесі", – деді президент.

Тоқаев Үкімет пен Құрылтайға осы мәселені жан-жақты зерттеп, тиісті ұсыныстар әзірлеуді тапсырды. Әзірге жоғары салықтың нақты мөлшерлемесі мен оның кімдерге қолданылатыны белгіленген жоқ.

Бұдан бөлек, президент салық жүйесін толық цифрландыру қажеттігін айтты. Оның сөзінше, жасанды интеллект пен заманауи технологиялар салық жинауды жақсартуға, көлеңкелі экономиканы қысқартуға және жемқорлық тәуекелдерін азайтуға мүмкіндік береді.

Еске салсақ, бұған дейін Тоқаев инфляция деңгейі әлі де жоғары екенін айтып, Үкімет пен Ұлттық банкке бағаның өсуін тежеуді тапсырған еді.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бүгінгі жолдауында келесі жылы “Жалпыұлттық құрылыс” жылы болатынын айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Өз сөзінде президент қоғам дамуының мүлде жаңа негізін қалыптастыруымыз керек екенін тілге тиек етті. 

“Шын мәнінде, мұны озық технологиялар заманында өскелең ұрпақтың лайықты өмір сүруіне жол ашатын ұзақ мерзімге арналған жалпыұлттық миссия деуге болады. Цифрлық дәуір қаншалықты күрделі, қиын, тіпті қауіп-қатерге толы болса да, біздің мақсат-мұратымыз өзгермейді”, – деді Тоқаев.

Сондай-ақ президент биыл облыс орталығында, аудандарда, тіпті елді мекендерде азаматтық инфрақұрылым нысандарын салуға және жөндеуге кірісу керегін айтты. 

“Осылайша, жасанды интеллект дәуіріне біздің жалпыхалықтық жауабымыз – құру, тағы да құру! Атап айтқанда, жолдар, әуежайлар, вокзалдар, денсаулық сақтау мекемелері, соның ішінде ерекше қажеттілігі бар балаларға арналған оңалту орталықтарының құрылысын бастау қажет. Сондай-ақ барлық аймақта шығармашылық үйлері, спорт кешендері, кітапханалар және ғылыми орталықтар бой көтеруі керек. Әрине, тұрғын үй салу да маңызды міндет болып қала береді” – деді Тоқаев.

Өз мәлімдемесінде президент Конституцияда жазылған заңға тоқталды. Айтуынша, халықтың әл-ауқатын арттыру мемлекеттің стратегиялық басымдығы ретінде айқындалды. Осы бастамалардың барлығы ел игілігі, әсіресе өскелең ұрпақтың қамы үшін қолға алынып отыр.

Еске сала кетейік, өз жолдауында мемлекет басшысы NVIDIA компаниясының басшысы Дженсен Хуанг Қазақстанның ауыл шаруашылығы саласына жасанды интеллектінің тәсілдерін енгізетін кез келгенін тілге тиек ете отырып, осы істі қолға алу керектігін айтты.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанда, әсіресе азық-түлік өндірушілері нарыққа шығуда қиындықтарға тап болып отырғанын айтты. Оның сөзінше, импорттық тауарлардың бағасы қолдан төмендетіліп, отандық өнімдердің ішкі нарыққа шығуына әдейі кедергі жасалады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Тоқаев экономикалық баптар бойынша қылмыстық қудалауға тартылған кәсіпкерлерден әлі де өтініштер түсіп жатқанын айтып, экономикалық құқық бұзушылықтарды одан әрі қылмыссыздандыру шараларын қабылдау қажеттігін мәлімдеді.

Мемлекет басшысы мұндай жағдай отандық компаниялар мен тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін едәуір төмендететінін атап өтті.

"Осындай іс-қимылдарға қатаң тосқауыл қоймасақ, экономикамызға зиян болатыны айдан анық. Басқаша айтсақ, бизнесті қорғау – ұлттық экономиканың дербестігін нығайту деген сөз. Ал бизнеске қолдан заңсыз тосқауыл жасау, бұл мемлекетке қарсы жасалған қылмыс деп айтсақ артық болмас. Сондықтан кәсіпкерлерді қолдау тетіктерін жетілдіру, яғни нығайту қажет. Бұл жұмысты сауда бірлестіктері аясында жүргізуге де болады", – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Тоқаев шағын және орта бизнесті мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік компаниялардың сатып алуларына кеңінен тарту қажеттігін айтты.

Президент сатып алу көлемінің бір бөлігін ШОБ-қа (шағын және орта бизнес) резервтеуді, жеткізушілерге қойылатын талаптарды жеңілдетуді және кәсіпкерлер үшін тұрақты ережелер қалыптастыруды ұсынды. Сондай-ақ айыппұлдар, жоспардан тыс тексерулер мен шоттарды бұғаттау арқылы бизнеске қысым жасалатынын атап өтті. 

Тоқаев бизнеске салынатын айыппұл көлемі 11%-ға жуық өскенін, ал жоспардан тыс тексерулер саны ондаған есе артқанын айтты. Осыған байланысты Президент 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап микро және шағын бизнесті тексеруге үш жылдық мораторий енгізу мүмкіндігін талқылауды ұсынды.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанда базарларда жұмыс істейтін жеке кәсіпкерлер үшін салық мөлшерлемесі өңірге қарай әртүрлі болуы мүмкін екенін жазған едік. Жеңілдетілген декларация бойынша жұмыс істейтін кәсіпкерлер үшін базалық мөлшерлеме 4% болып белгіленген. Алайда жергілікті мәслихаттарға аймақтың экономикалық ерекшеліктерін ескере отырып, бұл мөлшерлемені төмендету немесе көтеру құқығы берілген.

Сонымен қатар 2026 жылдан бастап интернет-платформалар салық агенті ретінде жұмыс істеп, кәсіпкерлердің тауар сату және қызмет көрсетуі туралы ақпаратты салық органдарына беруге міндеттеледі.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында елдегі инфляция деңгейі әлі де жоғары екенін айтып, Үкімет пен Ұлттық банкке бағаның өсуін тежеу үшін бірлесіп жұмыс істеуді тапсырды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мемлекет басшысының айтуынша, соңғы жылдары бюджет пен салық жүйесі толық қайта қаралған. Алайда қабылданған шаралардың нәтижесі ең алдымен халықтың тұрмыс жағдайына қарап бағалануы керек.

"Біз үшін ең маңызды мақсат – халықтың табысын ұлғайту. Ол үшін бірінші кезекте инфляциямен жүйелі түрде күресу қажет. Инфляция – күн сайын азаматтарымыздың әл-ауқатын әлсірететін үнсіз жау. Бағаның өсу қарқыны біршама бәсеңдеді. Дегенмен инфляция деңгейі әлі де жоғары. Сондықтан, ең алдымен, Үкімет пен Ұлттық банк бірлесіп, үйлесімді жұмыс істеуі керек. Инфляцияны тежеп, төмендету қажет. Бұл – аса маңызды міндет", – деді Тоқаев.

Президент Үкіметке бюджет пен салық саясатын мұқият жүргізу қажетін де ескертті. Сонымен қатар ол отандық өндірісті дамытуға және кәсіпорындардың өнімділігін арттыруға қолайлы жағдай жасау маңызды екенін атап өтті.

Мемлекет басшысы қаржы жүйесінің қазіргі жағдайына да тоқталды.  

"Қаржы нарығын реттеуші мекемелер де өз міндеттерін сапалы әрі тиімді орындауға тиіс. Бүгінде Қазақстанның қаржы жүйесі айтарлықтай орнықты деңгейде. Оған дәлел: еліміздегі банктердің активі 75 триллион теңгеден асты. Депозиттердің көлемі рекордтық көрсеткішке, нақты айтқанда, 52 триллион теңгеге жетті. Салымдардың 78 пайызы ұлттық валютада сақталған. Бұл ұлттық теңгенің құндылығы арта түскенін көрсетеді", – деді президент.

Тоқаев ендігі міндет банктер мен қаржы жүйесінде жинақталған қаражатты елдегі өндіріс пен кәсіпкерлікті дамытуға пайдалану екенін айтты.

Осыған байланысты президент Ұлттық банк тек баға мен қаржы тұрақтылығын қамтамасыз етіп қана қоймай, экономиканы дамытуға бағытталған бастамаларға да атсалысуы қажет екенін атап өтті.

Еске салсақ, бұған дейін Тоқаев алмағайып заманда Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсарту үшін не істеу керегін айтқан еді.

Өз жолдауында мемлекет басшысы NVIDIA компаниясының басшысы Дженсен Хуанг Қазақстанның ауыл шаруашылығы саласына жасанды интеллектінің тәсілдерін енгізетін кез келгенін тілге тиек ете отырып, осы істі қолға алу керектігін айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Президенттің сөзінше, осы жағдайды реттеп алса, әлемдік ауқымдағы азық-түлік тапшылығы, яғни жаһандық ашаршылық туындаған жағдайда Еуразия азық-түлікпен қамтамасыз етеді.  

“Елімізде ірі су көздеріне жақын орналасқан үлкен аумақты алып жатқан жер алқаптары бар. Сол жерлерді суармалы егіншілікке пайдалану дәстүрлі дақылдардың өнімділігін 2-2,5 есе көбейтуге ықпал етеді. Жаңа алқаптарды игеру кезінде су үнемдеудің озық тәсілдерін және агрохимиялық технологияларды қолдану аса маңызды. Бірақ елімізде бұл жұмыстың тиімділігі әлі де төмен”, – деді Тоқаев.

Сондай-ақ президент елімізде су мәселесі туралы да айта кетті. Сөзінше, Үкімет пен әкімдіктер су тұтынуды бақылауды күшейтіп, су құбырлары желілеріндегі шығындарды азайтуға және ауызсуды мақсатсыз пайдалануға, соның ішінде автокөлік жуу орындарында қолдануға жол бермеуге тиіс.

“Менің тапсырмам бойынша Үкімет су тұтыну саласында ауқымды тарифтік реформаны бастады. Енді бұл реформаны толық аяқтап, қисынды нәтижесіне жеткізу қажет. Суға ұқыпты қарау шаруашылық жүргізудің міндетті қағидатына айналуы керек. Су ресурстарын толық әрі нақты есепке алу үшін цифрлық құралдарды кеңінен пайдалану аса маңызды. Бұл жаңа өндіріс орындарын жоспарлау кезінде негізделген шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді. Сондықтан Үкімет Ұлттық су ресурстарының ақпараттық жүйесін құру жұмыстарын қысқа мерзімде аяқтауы керек”, – деп мәлімдеді Тоқаев.

Айта кетейік, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында "Балқаш" атом электр станциясының құрылысын келесі жылы бастауды, сондай-ақ "Мойынқұм" АЭС құрылысына дайындықты жеделдетуді ұсынды.  

Қасым-Жомарт Тоқаев Жолдауында Қазақстандағы жол сапасын жақсарту және шекарадағы көлік кептелісін азайту мәселесін көтерді. Ол келер жылы барлық автомобиль өткізу бекетін жаңғыртуды аяқтап, республикалық және жергілікті жолдардың сапасын жақсартуды тапсырды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Тоқаев еліміздің барлық аймағын байланыстыратын жолдарды дамытып, жол сапасын жақсарту маңызды міндет екенін айтты.

"Еліміз арқылы тасымалданатын жүк көлемі жыл сайын ұлғайып келеді. Демек біздің алдымызда жол инфрақұрылымын жақсарта түсу міндеті әлі де тұр. Бұл, әсіресе, солтүстік аймақтарға қатысты өзекті мәселе. Сондықтан ендігі кезекте "Көкшетау – Петропавл" тас жолын кеңейту ісіне кірісу керек. Автокөлікпен жүк тасымалдайтын отандық кәсіпкерлерімізге жәрдем көрсету қажет. Себебі Қазақстан арқылы өтетін автокөлік транзитінің жартысынан көбі шетелдіктерге тиесілі. Осы саланы да ретке келтіретін уақыт келді, Үкімет тиісті іс-әрекеттерді қолданады”, – деді ол. 

Президент сонымен қатар, келер жылы барлық автомобиль өткізу бекетін сапалы реконструкциялауды аяқтауды тапсырды.

“Осы уақытқа дейін бұл жұмыс дұрыс жүргізілмеді. Алдымызда республикалық және жергілікті маңызы бар барлық автомобиль жолын сапалы салу міндеті тұр. Барлық жолды айтып отырмын. Орталықтағы және жергілікті атқарушы органдар түрлі ережелер мен талаптарды сылтауратып, бұл мәселені бір-біріне ысыра берді. Соның салдарынан мәселе шешілмей, тығырыққа тірелді. Сондықтан мынадай тапсырма беремін: республикалық маңызы бар жолдар болсын, жергілікті жолдар болсын, олардың барлығына Көлік министрлігі арқылы Үкімет жауапты болуы керек. Республикалық жолдар барлық жолдың шамамен 26 пайызын құрайды. Ал жергілікті жолдар әкімдіктердің қарамағында. Тағы да қайталаймын: бізге сапалы жолдар қажет! "Битумның, қиыршықтастың сапасын" сылтауратып, жауапкершіліктен жалтаруға болмайды”, – деп қосты ол. 

Тоқаев бұл Қазақстанның жаһандық транзиттік дәліз немесе Еуразияның көлік-логистикалық хабы болуы үшін өте маңызды екенін атап өтті. 

“Еске саламын, сапалы жолдар мен заманауи жол бойы қызмет көрсету инфрақұрылымы болмаса, Қазақстан жаһандық транзиттік дәліз немесе Еуразияның көлік-логистикалық хабы болуға үміт арта алмайды. Мәселенің маңызы осындай. Оны қалай болғанда да шешу қажет. Егер шекара ұзындығы бірнеше шақырымға созылатын көлік кептелісін тудыратын "тар өткелге" айналса, ал дәл қазір осындай жағдай болып отыр, онда Қазақстанның көлік саласында көшбасшы болу туралы сөз қозғаудың өзі артық”, – деді ол. 

Мемлекет басшысы Еуропа мен Азия арасындағы негізгі әуе дәліздері де еліміздің аумағы арқылы өтетінін еске салды. 

“Бұл — Қазақстан үшін орасан зор бәсекелестік артықшылық. Алайда әзірге бұл артықшылық тек әдемі презентацияларда ғана айтылып жүр. Осы мүмкіндікті іс жүзінде пайдалану үшін жердегі сервистік инфрақұрылымды дамыту қажет. Бұл — әлемдік тәжірибе. Ал қазір қомақты табыс еліміздің жанынан өтіп, басқа жаққа кетіп жатыр. "Air Cargo" жеке компаниясына үлкен үміт артылып отыр. Компанияның қаржыландыру мүмкіндігі мол, оның ішінде шетелдік жетекші мамандардың еңбекақысын төлеуге де әлеуеті жеткілікті. Сондай-ақ өз бетінше шешім қабылдай алады. Алайда әзірге нақты шешім де, нәтиже де жоқ. Сіздерге сенім артылды. Енді нақты нәтиже күтеміз”, – деп қорытты ол. 

Еске салсақ, мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдау жариялаған еді. Ол әлем бұлыңғыр дәуірге аяқ басқанын алға тартып, Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсарту керегін айтты.

Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанда жаңа өндіріс орындарын ашу кезінде нарық сұранысы мен өңірлердің ерекшелігін ескеру қажет екенін айтты. Президент Qarmet кәсіпорны жұмыс істеп тұрғанына қарамастан, тағы үш облыста дәл осындай өндіріс орындарын ашу жоспарланып отырғанын сынға алып, мұндай шешімдердің экономикалық тиімділігіне күмән келтірді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Тоқаев Қазақстанның минералдық-шикізат қорын стратегиялық артықшылық деп атап, елдің индустриялық-технологиялық дамуын жеделдету үшін жаңа тетіктер әзірлеу қажеттігін айтты. 

Мемлекет басшысы маңызды металдардың әлемдік рөлі артып келе жатқанын атап өтіп, Қазақстанда олардың қорын тиімді басқарудың ұлттық жүйесін құру қажеттігін айтты.

"Аталған жүйеде тау-кен саласындағы жобаларды ұзақмерзімді қаржыландыруға мүмкіндік беретін нақты тетіктер болуға тиіс. Елімізде осы бағытта жұмыс істеп жатқан кәсіпорындармен оффтейк-келісімшарт жасау арқылы кепілді сұранысты қамтамасыз еткен жөн. Бұл – Үкіметтің алдында тұрған маңызды міндеттің бірі. Осы мәселені кәсіпкерлермен бірлесе талқылап, жыл соңына дейін маған нақты ұсыныс енгізу қажет", – деді  Қасым-Жомарт Тоқаев.

Сондай-ақ ол сарапшылар мен мамандардың пікірін алға тартып, ұлттық түрлі-түсті және сирек кездесетін металдардың қорын қалыптастыру қажеттілігі пайда болып жатқанын атап өтті.

Тоқаев мекемелер арасындағы байланысты нығайтып, әр өңірдің басым бағыттарын айқындау қажеттігін айтты. Оның сөзінше, бұл экономиканың әлеуетін толық пайдалануға мүмкіндік береді.

"Осы мәселе бойынша Үкіметтің үйлестіру рөлін әлдеқайда күшейту қажет екені анық. Бірақ аймақтар жекелеген салаға немесе кәсіпорынға тәуелді болып қалмауға тиіс. Сондықтан өңірде негізгі саланы дамыта отырып, оның айналасында және ішінде де толыққанды біртұтас жүйе құру маңызды. Атап айтқанда, білім беру, қолданбалы ғылым, логистика, қызмет көрсету салаларын, сабақтас өндірістерді және технологиялық кәсіпкерлікті дамытқан жөн". "Халықтық құрылыс" әр аймақта осындай жүйе, яғни қазіргі тілмен айтсақ, экожүйе құруға оң ықпал ететініне сенім бар", – деп нақтылады Қасым-Жомарт Тоқаев.

Еске салайық, бұған дейін президент Қасым-Жомарт Тоқаев биылғы Жолдауында "Халықтық құрылыс" бағдарламасын ұсынып, оның елдің барлық өңірін қамтуы қажеттігін айтты. Жоба аясында газ бен ауыз су жүйелерін тарту, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту көзделген. Үкімет жыл соңына дейін нақты жобалардың бастапқы тізімін әзірлеуі керек.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында "Балқаш" атом электр станциясының құрылысын келесі жылы бастауды, сондай-ақ "Мойынқұм" АЭС құрылысына дайындықты жеделдетуді ұсынды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мемлекет басшысының айтуынша, атом энергетикасын дамыту Қазақстан үшін стратегиялық маңызға ие. Осыған байланысты болашақта атом электр станцияларын уранмен үздіксіз қамтамасыз ету мәселесін қазірден ойластыру қажет.

"Бүкілхалықтық референдум нәтижесінде АЭС салу туралы дұрыс шешім қабылданды. Оның үстіне бірден бірнеше станция салу көзделіп отыр. Қазірдің өзінде оларды елу жылдан кейін және одан әрі уран шикізатымен қалай қамтамасыз ететінімізді ойластыруымыз керек. Қазақстандағы атом электр станцияларының алдағы жүз жылдағы қажеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін мемлекеттік стратегиялық уран қорын құру туралы ұсынысты жан-жақты қарастыру қажет деп санаймын", – деді Тоқаев.

 Президенттің пікірінше, АЭС-терді отынмен қамту мәселесін қазірден бастап, тіпті 50 жылдан кейінгі қажеттілікті де ескере отырып жоспарлау қажет.

Президент атом электр станцияларын салуға қатысатын шетелдік компаниялар Қазақстанда жоғары технологиялық өндірістер ашуға, отандық мамандарды даярлауға және ядролық энергетика саласындағы тәжірибесін беруге атсалысуы керегін айтты. Оның сөзінше, Ресей мен Қытай компанияларынан осындай ұсыныстар түсіп жатыр.

"Менің ойымша, келесі жылдың өзінде "Балқаш" атом электр станциясының құрылысын бастауға және "Мойынқұм" АЭС құрылысын тезірек қолға алу үшін жан-жақты ынтымақтастық туралы келісімге қол қоюға болады, тіпті бұл қажет те шығар. Әрине, келіссөздердегі барлық ұстаным Қазақстанның ұлттық мүдделерін ескере отырып, мұқият пысықталып, келісілуі тиіс", – деді мемлекет басшысы.

Еске салсақ, бұған дейін Тоқаев 2029 жылдың соңына дейін елдегі инфрақұрылымды жаңғыртуға Ұлттық қордан шамамен 6,5 триллион теңге бөлінетінін мәлімдеген еді.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың "Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері" атты Қазақстан халқына Жолдауында "Халықтық құрылыс" бағдарламасын ұсынды. Президенттің айтуынша, жоба аясында елді мекендерге газ бен ауыз су тартылып, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы жаңғыртылады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Жоба аясында өңірлерде газ және ауыз су жүйелері тартылып, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығына қомақты қаржы бөлінбек.

Сонымен қатар мемлекет басшысы "Халықтық құрылыс" бағдарламасы азаматтардың әл-ауқатын арттыратына сенімді екенін айтты.

Еске салайық, Қазақстан халқына жолдауында Қасым-Жомарт Тоқаев инженерлік инфрақұрылымды дамытуды тапсырды. Оның сөзінше, бұған 2029 жылға дейін Ұлттық қордан 6,5 триллион теңге бөлінедіү

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында елдегі әлеуметтік, көлік және инженерлік инфрақұрылымды дамыту үшін Ұлттық қордан шамамен 6,5 триллион теңге бөлінетінін мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мемлекет басшысының айтуынша, Үкімет елімізде бұрын-соңды болмаған Инфрақұрылымдық жаңғыру жоспарын әзірлейді. Оның аясында өңірлерде халыққа қажетті нысандар салынып, қолданыстағы инфрақұрылым жаңартылады.

"Сондықтан мен бұған дейін айтқан ауқымды құрылыс бастамасын белсенді түрде жүзеге асыруды тапсырамын. Соған сәйкес бүкіл ел бойынша аса қажетті әлеуметтік, көлік және инженерлік инфрақұрылым нысандары салынады. Үкімет бұрын-соңды болмаған Инфрақұрылымдық жаңғыру жоспарын әзірлейді. Бұл ауқымды жұмысты іске асыру үшін 2029 жылдың соңына дейін Ұлттық қордан шамамен 6,5 триллион теңге бөлінеді. Биыл және 2027 жылдың алғашқы екі айы ішінде әлеуметтік жобаларды іске қосу үшін 1,5 триллион теңге көлемінде қаражат қарастыру қажет", – деді Тоқаев.

Президент экономикалық көрсеткіштерге де тоқталды. Оның сөзінше, Халықаралық валюта қорының болжамы бойынша биыл Қазақстанның жалпы ішкі өнімі 400 миллиард долларға жуықтап, жан басына шаққанда 19 мың доллардан асады. Сонымен қатар ел экономикасы көлемі жағынан әлемде 47-орынға көтерілмек. Ал өңдеу өнеркәсібінің жалпы ішкі өнімдегі үлесі 14 пайыздан асқан.

Мемлекет басшысы алтын-валюта резерві мен Ұлттық қор активтерінің жалпы көлемі 130 миллиард доллардан асқанын айтып, осы мүмкіндіктерді елдегі инфрақұрылымды дамытуға пайдалану қажеттігін атап өтті. Бұдан бөлек Тоқаев ауыл-аймақтарды дамыту мәселесін әрдайым ерекше бақылауда ұстайтынын атап өтті.

Сондай-ақ президент қалалардың қауіпсіз, жайлы, көрікті болуына басымдық, яғни приоритет ретінде қарай отырып, бұл істі аса маңызды мемлекеттік міндет деп қабылдау керек деп отыр.

Тоқаев облыстардың денсаулық сақтау, білім беру, мәдениет және спорт нысандарына деген қажеттілігін жан-жақты зерттеп, талдау жұмысын жедел аяқтауды тапсырды.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдау жариялады. Президент алмағайып заманда Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсарту үшін не істеу керегін айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Тоқаев еліміздің әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсарту жөніндегі ойларымен бөлісіп, алдағы мақсат-міндеттерге тоқталды.

Президент әлем елдері арасында ақылға қонымсыз жалған айыптаулар, астыртын текетірестер күшейгенін атап өтті. 

Оның айтуынша, қазір әлем халқы жұртшылығы аласапыран кезеңде өмір сүріп жатыр. Мұндай күрделі, болжамсыз ахуал “қырғи-қабақ соғыс” кезінде де болмаған дейді президент.

Бұған дейін Тоқаев Бакудегі саммитте Азия елдері үшін қауіпсіздіктің жаңа тетігін, яғни Превентивті дипломатия тетігін іске қосуды ұсынды. Оның айтуынша, бейбітшілікті шиеленіске дейін орнықтыру керек. Қақтығыстың алдын алу оның салдарын жоюға қарағанда анағұрлым тиімді әрі арзанға түседі.

Threads әлеуметтік желісінде 20 жыл бұрын перзентханада бірге жатқан балаларды іздеген жігіт үшеуін де тапты. Санжар Даярбек 2005 жылдың қаңтарында Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы перзентханада бірге түскен суреттегі балаларды іздеп, желіге жазба жариялаған. Көп ұзамай оның жазбасына жауап беріп, іздеген балалары бірінен соң бірі табылған. Бұл туралы ол Stan.kz тілшісіне айтып берді.

Санжардың сөзінше, бала кезінде түскен суреттері отбасындағы фотоальбомдарда көп сақталған. Солардың ішінде перзентханада басқа балалармен бірге түскен суреті де бар. Жігітті осы суреттегі балалардың кейін қайда жүргені көптен бері қызықтырып келген.

Ол Threads желісінде өз оқырмандары бар болғандықтан, жазбаны сол жерде жариялауды ұйғарған. Жазба желі қолданушылары арасында тез тарап, көпшілік балаларды іздеуге атсалысқан.

Алдымен Дана, кейін Анель табылды

Санжардың айтуынша, жазба жарияланғаннан кейін көп ұзамай алғашқы жауап келген. Дана есімді қыз суреттегі балалардың бірі өзі екенін айтып, хабарласқан. Кейін Анель есімді қыз да суреттің жалғасын жариялап, өзін таныған.

Ал соңғы баланы табуға оның анасының жазбасы көмектескен. Ол пікір қалдырып, суреттегі баланың өз ұлы Әділет екенін жеткізген. Осылайша, 2005 жылдың қаңтарында перзентханада бірге жатқан төрт баланың барлығы анықталды. Олар Санжар, Анель, Дана және Әділет. Төртеуі қайта кездесуді жоспарлап отыр.

Санжардың айтуынша, қазір балалардың үшеуі өзара байланысқа шыққан. Ал Әділет Көкшетауда, Дана Таразда тұрады. Арадағы қашықтыққа байланысты бәрінің бірден кездесуі әзірге қиын болғанымен, олар болашақта бас қосуға ниетті.

Ол төрт баланың 20 жылдан кейін қайта табысуын ерекше оқиға деп санайды.

Жазбаға пікір қалдырған оқырмандар да әзілдерін аямады. Бірі Санжар мен Әнелді, Дана мен Әділетті жұп қылса, енді бірі есімдері үйлесіп тұрғанын айтып, әзілдеген. Сондай-ақ желі қолданушылары төрт баланың достығы жалғасып, қайта кездескен сәтіне куә болуға ниет білдірген.

Айта кетейік, Санжар Даярбек қазір Алматы коммуналдық колледжінде мұғалім болып жұмыс істейді. Ол Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетін тәмамдаған. Сонымен қатар айтыскер ақын ретінде танылып жүр.

Қылмыстық-атқару жүйесі комитеті (ҚАЖК) Қайрат Боранбаевқа қатысты шектеулердің жоқ екенін түсіндірді. Кәсіпкер маусым айында пробация есебінен шығарылған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

"Алтын доп" марапаттау рәсімінде Лондонда төбе көрсеткен Қайрат Боранбаев енді пробация қызметінің бақылауында емес.

Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің (ҚАЖК) мәліметінше, қазіргі уақытта кәсіпкерге қатысты жазасын өтеуге және пробация қызметінің бақылауына байланысты ешқандай шектеу жоқ.

"Қазір оған қатысты жазасын өтеуге және пробация қызметінің бақылауына байланысты шектеулер жоқ", – деп мәлімдеді ведомство.

2026 жылғы 1 маусымда сот Боранбаевтың бас бостандығын шектеу түріндегі жазасының қалған бөлігін өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босату туралы өтінішін қанағаттандырған. Ал 18 маусымда ол пробация қызметінің есебінен шығарылған. 

26 қазанда Қайрат Боранбаев Лондонда өткен "Алтын доп" марапаттау рәсімінің ресми трансляциясынан байқалды. Айта кетейік, кәсіпкер "Қайрат" футбол клубының иесі.

Еске салайық, Қайрат Боранбаевтың "ҚазТрансГаз" АҚ-ның ақшасын жымқырғаны үшін 6 жылға сотталғаны туралы жазған едік.

Қайрат Боранбаевтың компаниялары шетелден қайтарылған қаражат есебінен білім беру инфрақұрылымын қолдау қорына 30 млрд теңге аударды. Сондай-ақ оның компаниялары мемлекеттік мүлік комитетіне жалпы құны 1,4 миллиард теңгеден асатын "Comfort Hotel Astana" қонақүй кешенін мемлекет меншігіне өз еркімен беру үшін тиісті өтінімдер берген және оған тиесілі Phystech II мұнай компаниясы мемлекет меншігіне өтті.

Сонымен қатар мемлекет меншігіне сауда ойын-сауық кешенін, жылжымайтын мүлікті басқару компаниясын және фитнес клубтар желісін қайтарды.

Залалды өтеуіне байланысты сот оның өтінішін қанағаттандырып, Боранбаев түрмеден босатылып, пробациялық бақылауға алынды.

Шығыс Қазақстан облысында Өскемен – Алтай – Үлкен Нарын – Катонқарағай – Рахман қайнары бағытындағы тасжолдың жаңа учаскесі түсірілген видео жарияланды. Бірнеше жылға созылған жол құрылысы аясында Пихтовка өзені арқылы өтетін көпір көлік қозғалысы үшін ашылған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Аталған тасжол көптеген елді мекенді облыс орталығымен байланыстырып қана қоймай, Бұқтырма су қоймасының жағалауына, Белуха тауы мен "Рахман қайнары" шипажайы орналасқан Катонқарағай ауданына апарады.

Алайда жолдың 56-шақырымынан 72-шақырымына дейінгі бөлігі қауіпті тау серпантиндері арқылы өтеді. Осы учаске Осинов асуы деп аталады. Асуды айналып өтетін жаңа жол салу мәселесі бірнеше жыл бойы талқыланған. Құрылыс жұмыстары 2017 жылы, Даниал Ахметов Шығыс Қазақстан облысын басқарған кезде басталғанымен, жоба аяқталмай қалған. Бұған бірқатар бюрократиялық кедергі себеп болды. Атап айтқанда, кейбір жер учаскелерін мемлекеттік орман қоры санатынан басқа санатқа ауыстыру қажет болған.

Осылайша, жоба ұзаққа созылған құрылыс нысанына айналды. Жұмыс тек 2023 жылы қайта жанданды. Жоба аясында биік шатқалдың үстінен көпір салу да қарастырылған. "ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясының мәліметінше, Пихтовка өзені арқылы өтеді және Қазақстандағы ең биік таулы көпірдің бірі болады. 

Алайда құрылыс жұмыстары қайта басталғаннан кейін де қиындықтар туындаған.

"2023 жылы жұмыс қайта жанданғаннан кейін мердігер құрылыс қарқынын қажетті деңгейде қамтамасыз ете алмады және келісімшарт міндеттемелерін орындамады. Жұмыс кестесінің жүйелі түрде бұзылуына және нысанды уақытында пайдалануға беру мерзімінің кешігу қаупіне байланысты 2025 жылдың мамырында екі мердігер ұйымға қатысты талап-арыз жұмыстары басталды", – деп хабарлады "ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясының облыстық филиалының баспасөз қызметі.

Кейін мердігерлермен келісімшарттар бұзылып, жұмыс "Шығыс жол" ЖШС-ға тапсырылды. Бұл компания бұған дейін Шығыс Қазақстанда Бұқтырма су қоймасы арқылы өтетін, еліміздегі ең ұзын көпірді салған.

Құрылысты жеделдету мақсатында жаңа көпірдің жанынан бетон зауыты да орнатылған. Қазан айында көпір құрылысы аяқталды. Облыс әкімдігінің отырыстарының бірінде Пихтовка арқылы өтетін көпір мен жаңа жол учаскесіндегі қозғалысты 25 қазанда ашу жоспарланғаны айтылған. Алайда көпшілік асыға күткен ашылу рәсімі белгіленген уақытта өтпеді.

Соған қарамастан, көпір арқылы көліктер жүре бастаған. Жұмысшылар түсірген видео әлеуметтік желіде жарияланып, қызу талқыланды. Желі қолданушылары жаңа жол учаскесінде қоршаулар мен жылдамдықты шектейтін жол белгілері жеткіліксіз екенін атап өтті.

"Біреу бәрібір жолдан шығып кетуі мүмкін ғой. Биіктігі қанша? Құласа, қанша уақыт ұшады?" – деп жазды қолданушылардың бірі.

Тағы бір пікірде көпірдің негізгі параметрлері көрсетілген. Оның шатқалдан биіктігі 45 метрге дейін жетсе, ұзындығы – 175 метр.

"Мәселе тек көпірде емес. Оған дейінгі алты шақырым және одан кейінгі тағы алты шақырым жолдың қауіпсіздігін де қамтамасыз ету қажет. Ол жерлерде де қоршаулар орнатылуы керек, себебі құлама жартастар бар", – деп пікір білдірді.

"ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясының облыстық филиалы директорының орынбасары Әділет Жампеисовтің айтуынша, қауіпсіздік элементтері жол жабынының жоғарғы қабаты толық төселгеннен кейін орнатылады.

"Қазір жолдың жоғарғы қабаты төселді. Одан кейін су бұру науаларын орнатуға кірістік. Келесі кезекте жол жиегіне қауіпсіздік элементтері қойылады", – деді ол.

Публикация от Анастасия Михайловна Клемешова (@molniya888)

Бұған дейін жобаға сегіз жылда шамамен 7,9 миллиард теңге жұмсалғаны хабарланған. 2025 жылға тағы 5,3 миллиард теңге қарастырылған. Осылайша, жобаның жалпы құны 13 миллиард теңгеден асқан. Шығыс Қазақстан облысы әкімдігі мен "ҚазАвтоЖол" филиалының мәліметінше, 2025 жылы жер жұмыстары аяқталып, су өткізетін құбырлар төселген. Сондай-ақ жолдың 12,1 шақырымдық бөлігінде асфальт төсеу жұмыстары жүргізілген.

Еске салайық, бұған дейін Қытай билігі Семей қаласында Ертіс өзені арқылы салынып жатқан жаңа көпір құрылысын өтеусіз грантпен қаржыландырудан бас тарты. Жоба Қытай ұсынған талаптарға сәйкес келмеген. Абай облысы әкімінің орынбасары Серік Төленбергеновтің айтуынша, енді көпірдің құрылысын аяқтауға қажетті 17,5 миллиард теңге үкімет есебінен бөлінген. Құрылыс жұмыстарының 65 пайызы жасалған. Жоспарланған тоғыз тіректің сегізі орнатылып, 9 мың тонна металл құрылымның 4,3 мың тоннасы құрастырылған. Облыс әкімі Берік Уәли көпірді биыл пайдалануға беру қажеттігін мәлімдеді.

Шымкентте сүт өндіруші компанияларға берілген 5 миллиард теңге субсидияның заңдылығы күмән тудырды. Ішкі мемлекеттік аудит департаменті бірнеше компания сүт тапсырмаған және оны өңдемеген болуы мүмкін деп есептейді. Алайда қылмыстық іс алғашында тоқтатылып, кейін Ұлттық қауіпсіздік комитетінің жергілікті департаменті субсидияларды жымқыру дерегі бойынша тергеу бастаған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Kozachkov offside арнасының мәліметінше, Ішкі мемлекеттік аудит департаменті 2025 жылғы қарашада Шымкент қаласының Ауыл шаруашылығы басқармасына тексеру жүргізіп, жалпы сомасы 5 миллиард теңгеге қатысты заңбұзушылықтарды анықтаған. Аудит материалдары Экономикалық тергеп-тексеру департаментіне берілген. Кейін тергеу аясында тінту жүргізіліп, құжаттар тәркіленген.

Құжаттарға сәйкес, "Новое молоко", "Майлы-Сут" және "IS Молоко" компаниялары сүт өнімдерін "Молочный мастер" зауытына тапсырған. Онда шикізат өңделіп, сүт өнімдері өндірілгені көрсетілген. Алайда аудиторлар бұл мәліметтерге күмән келтіріп, компаниялар сүт тапсырмаған, ал зауытта оны өңдеу жүргізілмеген болуы мүмкін деген қорытындыға келген. Кейін Шымкент қаласының прокуратурасы қылмыстық істі тоқтатқан. Прокуратура аудитор субсидиялардың негізсіз төленгені туралы нақты дәлелденген факт емес, болжам келтіргенін алға тартқан. Сонымен бірге фермерлердің тіркелген сиырлары бар екені және сүт өңдеу зауытында жұмыс істейтін жабдықтың орнатылғаны ескерілген.

Соған қарамастан, Ішкі мемлекеттік аудит департаментінің материалдарын ҰҚК-нің жергілікті департаменті қайта қарап, субсидияларды жымқыру дерегі бойынша тергеу тіркеген. Даудың тағы бір жалғасы сотта өрбіген. Төрт компания Ауыл шаруашылығы басқармасына жүргізілген тексеруді заңсыз деп тануды және қарсы тексеру актілерінің күшін жоюды талап етіп, әкімшілік сотқа жүгінген. Алайда соттар талап арыздарды әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға жатпайды деп қайтарған.

Кәсіпкерлер Кассациялық сотқа шағымданғанымен, ол төменгі соттардың шешімдерін күшінде қалдырған. Осылайша, аудит қорытындысына қатысты дауда компаниялар көздеген нәтижеге қол жеткізе алмаған.

Қазір 5 миллиард теңге субсидияны жымқыру дерегі бойынша тергеу жүргізуге негіз болған материалдар күшінде қалып отыр. Дегенмен бұл қаражаттың жымқырылғаны сотта дәлелденгенін білдірмейді: істің мән-жайы тергеу барысында анықталуға тиіс.

Еске сала кетейік, Түркістан облысының прокуратурасы ауыл шаруашылығы саласына бөлінген бюджет қаражатын жымқыру деректерін анықтады. Қаражат 1 миллиард теңгені құраған.

Жетісу облысында Алакөлге құлаған болуы мүмкін гидроұшақтың сынықтары 3,1 миллион теңгеге мемлекеттік саудаға шығарылды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Жетісу облысының мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаменті гидроұшақтың сынықтарын сатылымға шығарды. Тәркіленген әуе кемесінің бөлшектері Талдықорған маңындағы Еркін ауылындағы қоймада сақтаулы тұр. Бастапқы бағасы – 3,1 миллион теңге. Аукцион 12 қарашада өтеді.

Жарияланған фотолардан ұшақтың апатқа ұшырағаны байқалады. Тұмсығында "870" деген нөмірі бар қайық тәрізді корпусы майысқан, қанаты жыртылған. Қозғалтқышы да бөлек жатыр.

Бұл 2024 жылғы 25 шілдеде Ақши ауылы маңында Алакөлге құлаған әуе кемесі болуы мүмкін. Сол кезде құтқарушылар ауыр жарақат алған екі туристі судан алып шыққан.

Кейін ұшақ иесінің әуе кемесін мемлекеттік тіркеуге қоймай, ал ұшқыштың тиісті куәлігі болмаса да, туристерді ақылы түрде серуендеткені анықталған.

Қылмыстық іс тараптардың татуласуына байланысты тоқтатылды. Ұшақ иесіне 55 380 теңге айыппұл салынып, SKYPPER 912 әуе кемесі мемлекет кірісіне тәркіленді. Шешім 2025 жылдың қаңтарында қабылданған.

Әзірге ұшақ сынықтарын сатып алуға ниет білдіргендер жоқ. Қазан айында аукцион екі рет өтпей қалған. Сауда бағасын төмендету арқылы жүргізілетіндіктен, әуе кемесінің сынықтары белгіленген мерзімде сатылмаса, бағасы біртіндеп төмендейді.

Еске салайық, бұған дейін Батыс Қазақстан өңірлерінде ұшқышсыз ұшу аппараттарына қатысты ұқсас жағдайлар тіркелген еді. Атап айтқанда, Батыс Қазақстан облысы аумағында да белгісіз дронға ұқсас нысан табылып, полиция тексеру бастаған еді. Құзырлы органдар ол жағдай бойынша да нақты қорытындыны бірден жарияламаған. Сондай-ақ кейбір жағдайларда мұндай нысандардың әскери жаттығуларға, техникалық ақауға немесе шекара маңындағы бақылау жүйелеріне қатысы болуы мүмкін екені айтылып келген.

Демалыс күндері қалалық автобустарда Атырау облысының әкімі Болат Ақшолақов пен қала әкімі Данияр Таханов жолаушылардың көзіне түсті. Ақжағалылар қоғамдық көліктің жұмысын өз көздерімен көру үшін автобусқа мінген. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Әкімдердің қоғамдық көлікке отыруына атыраулықтардың әлеуметтік желілердегі, 109 қызметі және әкімдіктің Telegram чаттардағы жиі шағымдары себеп болған. Автобусқа қатысты мәселелер аппараттық жиындарда да жиі көтерілетіндіктен, облыс және қала әкімдері жағдайды өздері тексермек болған.

Шенеуніктер №12, 14 және 59 бағыттағы автобустармен жүріп, аялдамаларды да қарап шыққан. Олар аялдамаларда павильондардың бар-жоғын, жағдайын және жолаушыларға көлікті күту қаншалықты ыңғайлы екенін тексерген.

Демалыс күні болғандықтан әкімдер лық толы автобуста қысылып тұрмаған. Бұл күні автобустағы жолаушылар саны жұмыс күндерімен салыстырғанда әлдеқайда аз болады. 

Сапар қорытындысы бойынша жауапты басқармаға қалалық маршруттар желісін зерттеп, оны жақсарту жолдарын ұсынатын мамандарды табу тапсырылды.

Сондай-ақ әкімдер басқа жолаушылар сияқты жолақысын төлеген.

Желі қолданушылардың бірі әкімдердің қоғамдық көлікпен жүргеніне күмәнмен қараса, енді бірі автобустағы мәселелерді өз көзімен көру үшін балалар балабақшаға, мектепке баратын кезде, адам көп уақытта отыруға кеңес берді.

Бұған дейін Алматыда 170-тен астам қоғамдық көлік маршруты бойынша автобустардың желіге шығу саны мен айналым рейстері қысқартылғаны туралы жазған едік. Өзгерістер тасымалдаушыларға берілетін субсидияларды есептеуге әсер етеді.

АҚШ президенті Дональд Трамп Венесуэланы Америка Құрама Штаттарының құрамына қосып, елді 51-штат ету туралы ұсыныс айтты. Оның сөзінше, бұл жағдайда елде президент емес, губернатор сайлануы мүмкін. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі  Magno News YouTube-арнасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Трамп мұны Техас штатында сөйлеген сөзінде мәлімдеді. 

Трамп бұған дейін де Венесуэланы ел құрамына қосу мүмкіндігін қарастырып жүргенін айтқан. Ол Венесуэланың мол мұнай қорын иелену үшін осындай ұсыныс жасап отыр. 

Алайда Венесуэла президентінің міндетін атқарушы Делси Родригес бұл ұсынысты қабылдамады. Ол ел тәуелсіздігін, егемендігі мен аумақтық тұтастығын қорғауға ниетті екенін мәлімдеді. 

“Венесуэла – отар ел емес, азат мемлекет”, — деген ол.

Айта кетейік, бұған дейін 2026 жылы қаңтарда АҚШ әскери күштері Венесуэла президенті Николас Мадуро мен оның жұбайын тұтқындаған еді. Осыдан кейін мемлекет басшысының міндетін атқару Делси Родригеске жүктелген.

АҚШ билігі Венесуэла президенті Николас Мадуроға есірткі саудасына, терроризммен байланысқа және қару-жараққа қатысты ауыр айыптар таққан. Нью-Йорктегі сотта ол өзіне тағылған айыптарды мойындамай, өзін әлі де Венесуэланың заңды президенті деп мәлімдеген. Ал Каракас бұл әрекеттерді мемлекеттік егемендікті бұзу деп бағалап, халықаралық қауымдастықты АҚШ-тың әрекетіне баға беруге шақырып отыр.

Қазақстан білім беру көрсеткіші бойынша Орталық және Оңтүстік Азия елдері арасында көш бастады. Бұл нәтиже 2025 жылы Жаһандық инновациялар индексінде тіркелді. Ал әлемдік деңгейде ел 133 мемлекеттің арасында 68-орынға жайғасқан. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

2025 жылы Жаһандық инновациялар индексінің (Global Innovation Index) дерегіне сәйкес, Қазақстан “Білім беру” көрсеткіші бойынша Орталық және Оңтүстік Азия елдері арасында бірінші орын алған. Әлемдік рейтингте бұл бағыт бойынша 68-орынға тұрақтаған.

Халықаралық менеджментті дамыту институтының (IMD) әлемдік бәсекеге қабілетті елдер рейтингінде де Қазақстанның көрсеткіші жақсарған. Атап айтқанда, ел “Білім беру” субфакторы бойынша 2021 жылғы 45-орыннан 2025 жылы 38-орынға көтерілген. Рейтингке 69 мемлекет қатысқан. Бұл — кейінгі бес жылдағы ең жоғары нәтиже.

Бір мұғалімге қанша оқушыдан келеді?

Халықаралық менеджментті дамыту институтының (IMD) елдердің таланттарды тарту және ұстап қалу қабілетін бағалайтын әлемдік рейтингі жарияланды. Қазақстан орта білім беру жүйесіндегі оқушылар мен педагогтер санының арақатынасы бойынша 69 елдің арасында екінші орын алған.

Зерттеу дерегіне сәйкес, Қазақстанда бір педагогке орта есеппен 8,34 оқушыдан келеді. Бұл көрсеткіш мектептегі мұғалімдер мен оқушылардың арақатынасын сипаттайды. Дегенмен ол білім сапасын өздігінен толық бағалай алмайды. Оқушының білімді қаншалықты меңгергені, мұғалімнің кәсіби дайындығы және мектептердің материалдық-техникалық жағдайы да маңызды.

Қазақстанда 217 жаңа мектеп салынған

Елдегі білім беру инфрақұрылымын жаңарту бағытында "Келешек мектептері" ұлттық жобасы жүзеге асырылды. Жоба аясында 460 мың оқушыға арналған 217 заманауи мектеп салынған.

Сонымен қатар педагогтерді қолдау шараларын жетілдіру және оқыту сапасын арттыру бағытында жұмыстар жүріп жатыр.

Халықаралық рейтингтер Қазақстанның білім беру саласындағы жекелеген көрсеткіштерін бағалауға мүмкіндік береді. Алайда елдің білім жүйесіндегі нақты өзгерістерді бағалау үшін рейтингтегі орынмен қатар оқушылардың білім нәтижесін, мектептер арасындағы айырмашылықты және оқыту жағдайын да ескеру қажет.

PISA-2025: Қазақстан оқушыларының нәтижесі қандай?

Айта кетейік, бұған дейін Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы PISA-2025 халықаралық зерттеуінің нәтижесін жариялаған еді. Зерттеуге Қазақстанның барлық өңірінен 22 680 оқушы қатысқан. Нәтижесінде қазақстандық оқушылар жаратылыстанудан 420, математикадан 414, оқу сауатынан 385, есептеу арқылы мәселе шешуден 449 балл жинаған. Ел төрт бағыттың ешқайсысында Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы елдерінің орташа көрсеткішіне жете алмаған.

Зерттеуде Қытайдың төрт өңірі мен Сингапур жоғары нәтиже көрсеткен. Ал Қазақстан кей бағыттар бойынша Өзбекстаннан озып, Қырғызстаннан жоғары балл жинаған. Руанда үш негізгі пән бойынша ең төмен нәтиже көрсеткен.

Петропавлда белгісіз тұнбаны ішкен үшінші ер адам қайтыс болды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі КТК арнасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Дәрігерлер 75 жастағы зейнеткердің өмірі үшін бір аптадан астам уақыт күресті. Алайда қатты уланғандықтан, құтқарып қала алмады.

Еске салайық, бұған дейін Солтүстік Қазақстанда Жедел медициналық көмек көпбейінді қалалық ауруханасы ауруханасының мәліметінше, үш ер адам демалыс күндері улану белгілерімен түскен. 

Дәрігерлер өзге тұрғындарға осындай жағдайдан сақ болуға шақырды. 

Астанада жалға алушы пәтерді босатуды сұраған үй иесіне шабуылға жасаған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Полицияның мәліметінше, 22 жастағы жалға алушы баспананы уақытында босатпаған. Соның салдарынан үй иесімен арасында жанжал туындаған. Оқиғаның видеосы әлеуметтік желіде тарады.

Желіде жарияланған видеода жігіттің балағат сөздер айтып, болған жағдайды телефонға түсіріп тұрған қызға тап бергені көрінеді.

Астана қалалық полиция департаменті күдіктінің жеке басы анықталып, ұсталғанын хабарлады.

Сондай-ақ ер адам балағат сөздер айтқаны үшін сот шешімімен 30 тәулікке қамалды.

Еске салсақ, бұған дейін қазақстандық әйел жалға алушыны пәтерінен шығара алмай, сотқа бергені, алайда соттың істі қараудан бас тартқаны туралы жазған едік.

Публикация от Астана қаласының Полиция департаменті (@police__astana)