Маңғыстау облысындағы түрмеде екі сотталушы бейнебақылау камераларын жұлып, үшеуін істен шығарған. Сот олардың әрқайсысына тағы бір жыл түрме жазасын қосты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Lada.kz басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Оқиға Маңғыстау облысындағы №77 мекемесінде болған. Маңғыстау облысы бойынша Қылмыстық-атқару жүйесі департаментінің мәліметінше, бірінші жағдайда сотталушы бейнебақылау камерасын жұдырығымен ұрып, кейін оны жалғанған сымдарымен бірге жұлып алған. Соның салдарынан құрылғы толық істен шыққан.

Екінші сотталушы бірден екі камераны бүлдірген. Ол құрылғыларды қосалқы бөлшектерімен және жалғау сымдарымен қоса жұлып тастаған.

Осы әрекеттердің салдарынан мекемедегі үш бейнебақылау камерасы істен шыққан.

Мекеме әкімшілігі мүлікті қасақана бүлдіру заң бойынша жауапкершілікке әкелетінін еске салды.

Еске салсақ, Ақтөбеде жазасын өтеп жатқан 10 сотталушыға қатысты қылмыстық іс сотта қаралған еді. Білектерін кескен сотталушылар колонияда бүлік жасады деп айыпталады.

АҚШ, Қытай және Ресей басшылары ядролық қаруды қысқарту мәселесін алғаш рет үшжақты форматта талқыламақ. Дональд Трамп, Си Цзиньпин және Владимир Путин келесі аптада Қытайда өтетін кездесуде ядролық қарудың таралу қаупі мен Иран мәселесін де сөз етеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі CNN порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Кездесу Қытайда өтетін Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы (АТЭС) саммиті аясында ұйымдастырылады. Онда ядролық қаруды таратпау мәселесі талқыланады. Трамп бұған дейін әлемдегі ядролық қаруы ең көп елдер арасында жаңа келісімге қол жеткізуге болатынын айтқан еді.

АҚШ пен Ресей арасындағы ядролық қаруды шектеу жөніндегі соңғы келісімнің мерзімі биыл ақпанда аяқталған. Ал Қытай өз ядролық арсеналын қарқынды түрде ұлғайтып келеді.

Алайда АҚШ шенеуніктері ядролық қару мәселесі бойынша жаңа келісімге бірден қол жеткізу мүмкіндігін төмен бағалап отыр. Олардың айтуынша, алдағы кездесу тараптар арасындағы диалогтың бастамасы болмақ.

Оның сөзінше, бұл кездесу алдағы уақытта нәтижелі келіссөздер жүргізуге негіз қалауы мүмкін. Сондай-ақ шенеуніктер үш ел басшысы Иран мәселесін де талқылауды жоспарлап отырғанын айтты.

АҚШ өкілінің мәліметінше, Трамппен бірге Қытайға сапарға Илон Маск та баруы мүмкін. Алайда ол үшжақты кездесуге қатыспайды.

Әзірге Бейжің мен Мәскеу үшжақты саммитке қатысатынын ресми түрде растаған жоқ.

Еске салсақ, қазір Ресей, Украина және АҚШ өкілдері Әбу-Дабиде бірнеше айлық үзілістен кейін қайта келіссөз жүргізіп жатырғанын хабарлаған едік. Жабық форматта өтіп жатқан кездесуде соғысты тоқтату, қауіпсіздік кепілдіктері талқылануда. Алайда Мәскеу мен Киевтің ұстанымдары әлі де алшақ. 

Қазақстандықтарға маргарин, чипсы мен фастфудты көп тұтынбауға кеңес берілді. Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті бұл өнімдердің құрамында кездесетін транс майлар жүрек аурулары мен қант диабетінің қаупін арттыратынын ескертті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің мәліметінше, өнеркәсіптік транс майлар көбіне сұйық өсімдік майларын арнайы өңдеу арқылы алынады. Ол үшін майға сутек қосылады. Осылайша майдың сақтау мерзімі ұзарып, тағам өндірісінде қолдануға ыңғайлы бола түседі. Алайда мұндай өңдеу кезінде оның химиялық құрамы өзгеріп, денсаулыққа зиянды транс майлар пайда болады.

Транс майлар тек маргарин мен спредтердің құрамында ғана кездеспейді. Мамандардың айтуынша, күнбағыс, зәйтүн, соя және жүгері сияқты өсімдік майларын жоғары температурада ұзақ қыздырғанда немесе қайта-қайта қолданғанда да транс майлар түзілуі мүмкін. Сондықтан дәрігерлер қуырылған тағамдарды шамадан тыс тұтынбауға кеңес береді.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы өнеркәсіптік транс майларды азық-түлік құрамынан алып тастауды ұсынады. Ұйымның мәліметінше, оларды көп тұтыну жүрек-қан тамырлары ауруларының, семіздік пен қант диабетінің даму қаупін арттырады. Сондықтан ДДСҰ транс майлардың орнына денсаулыққа қауіпсіз балама майларды пайдалануға шақырады.

Транс майлар қандай тағамдарда кездеседі?

• попкорн мен чипсы;
• кетчуп, майонез және түрлі тұздықтар;
• фри картобы, наггетс, чебурек және басқа фастфуд өнімдері;
• печенье, пончик, вафли, тәтті тоқаш, торт және шоколад батончиктері.

Үйде тамақ әзірлегенде зәйтүн, күнбағыс, мақсары, рапс, соя және жүгері майларын пайдалануға болады. Сондай-ақ қуыруға үйрек майы мен ерітілген сары майды қолдануға рұқсат етіледі.

Өнім құрамынан транс майларды қалай анықтауға болады?

Комитет мамандары дүкеннен азық-түлік сатып алғанда оның қаптамасындағы құрамын мұқият оқуға кеңес береді. Өйткені кейбір өндірушілер транс майларды заттаңбада басқа атаулармен көрсетуі мүмкін.

Мәселен, өнім құрамында мынадай атаулар кездессе, оған назар аударған жөн: маргарин;

• өсімдік майы;
• аспаздық май;
• аралас май;
• гидрленген май;
• ішінара гидрленген май.

Еске салсақ, Дәрігерлер жүрек саулығын сақтауға көмектесетін тамақтану әдеттерін атаған еді. 

Алматыда шетелде жүріп, жабық Telegram-топтар арқылы діни экстремизмді насихаттады деген күдікке ілінген 44 жастағы ер адам ұсталды. Тергеу мәліметінше, ол ізбасарларынан 60 миллион теңгеден астам ақша алған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Құқық қорғау органдары күдіктінің әрекетін біраз уақыт бақылап, оның интернет арқылы не істеп жүргенін анықтаған. Тергеу мәліметінше, ер адам 2024 жылдан бері шетелде тұрып, Қазақстандағы жақтастарымен байланысын үзбеген. Ол жабық Telegram-топтар ашып, сол жерде онлайн дәрістер өткізген.

Күдіктінің діни тақырыптағы аудиодәрістері бұған дейін сотта қаралған. Сот олардың кейбірін терроризмді насихаттау және діни араздықты қоздыру белгілері бар экстремистік материалдар деп таныған.

Тергеу дерегіне сүйенсек, ер адам шетелдегі діни оқу орындарында білім алған. Ол өзіне сенетін адамдардың ықпалын пайдаланып, 2024–2025 жылдары ізбасарларынан 60 миллион теңгеден астам ақша жинаған.

11 қарашада ер адам Алматыда ұсталды. Осы іске байланысты Алматы мен Жамбыл облысында да тергеу шаралары жүргізілді.

Полиция күдіктінің үйі мен өзге де орындарды тінту кезінде діни кітаптар мен қолжазбаларды тәркіледі. Олардың арасында экстремистік идеология белгілері бар материалдар болған. Қазір ер адам уақытша ұстау изоляторында отыр.

Ішкі істер министрлігі күдіктінің әрекетіне қатысы болуы мүмкін басқа адамдарды да анықтап жатыр.

Еске салсақ, бұған дейін бейтаныс адамдар әлеуметтік желі арқылы қазақстандықтарды қалай арбайтынын хабарлаған едік. Хат алмасуда қыз жігітке алдымен үйленуді ұсынып, кейін Сирияға бару және ондағы "бауырларға көмектесу" туралы жазған. 

Ақтөбелік фермер Марлен Баймағамбетов әріптестерін дизель отынының қымбаттауын талқылауға шақырғаны үшін 15 тәулікке қамалды. Ол митинг өткізуді жоспарламағанын айтқанымен, сот фермердің әрекетін заңсыз бейбіт жиын ұйымдастыруға шақыру деп таныды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Время басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Ол бұл ұсынысын Ақтөбе фермерлер орталығының 500-ден астам мүшесі бар ортақ чатына жазған. 

Фермер бұған дейін әлеуметтік желіде дизель отынының қымбаттауына да шағымданған. Оның айтуынша, тамыздан қарашаға дейін жанармай бағасы ай сайын бірнеше теңгеге өскен. Сонымен қатар көрші елден арзан астықтың көптеп келуі жергілікті шаруалардың өз өнімін тиімді бағамен сатуына кедергі келтіріп отыр.

Баймағамбетов шаруалар астықты делдалдарға арзанға өткізуге мәжбүр екенін, соның салдарынан келесі маусымға дайындыққа қаражат жетпей қалатынын айтқан.

Фермердің үндеуіне әзірге ауыл шаруашылығы басқармасы ғана жауап берді. Басқарма мәліметінше, өңірдегі дизель отынын жеткізетін оператор бағаны негізсіз көтермейді. Шаруаларға арналған жеңілдетілген жанармайдың бағасы зауыттағы құнға байланысты өзгереді.   

Фермер сотта өз кінәсін мойындамады. Ол митинг өткізуді жоспарламағанын, тек шаруалардың мәселесіне журналистердің назарын аударғысы келгенін түсіндірді. Кейін ортақ чатта әріптестерінен жиналмауды да сұрағанын айтты.

Алайда сот оның әрекетін бейбіт жиналыс ұйымдастыру тәртібін бұзу деп бағалады. Себебі кездесуге дейін әкімдікке хабарлама берілмеген. Нәтижесінде Баймағамбетов 15 тәулікке әкімшілік қамауға алынды. Қорғау тарапы сот шешіміне шағым түсірмек.

Атырау мұнай өңдеу зауытында күзгі дала жұмыстарына арналған дизель отынының тоннасы қыркүйекте 307,4 мың теңге, қазанда 314,5 мың теңге, ал қарашада 319,3 мың теңге болған.

Еске салсақ, бұған дейін Энергетика министрі Аи-92-нің бағасы 300 теңгеден асуына байланысты пікір білдірген еді. Ол бензин мен дизель отынының бағасы күрт өссе, мемлекет шара қолданатынын мәлімдеді. 

Теміртау маңынан 38 жастағы әйелдің бөлшектелген мәйіті табылды. Ирина Керн осыдан екі ай бұрын із-түссіз жоғалып кеткен. Қазір әйелдің өліміне онымен бірге тұрған азамат күдікке ілінуде. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі КТК арнасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Ирина Керн 20 қыркүйекте жоғалып кеткен. Сол кезде әйелдің күйеуімен жанжалдасып, үйден шығып кеткені хабарланған еді. Қалада оны іздеу жұмыстары кең көлемде жүргізілді. Еріктілер мен әскери қызметкерлер иттердің көмегімен орман алқаптарын, саяжай аумақтары мен зираттарды түгел тексерген. Алайда іздеу нәтижесіз аяқталды.

Иринаның бірге тұрған азаматы әйелдің үйден жиі кетіп қалатынын айтқан. Тіпті оны іздеу жұмыстарына өзі де қатысқан. Алайда кейін ер адамның кісі өлтіруге қатысы бар деген күдікке ілінгені белгілі болды.

Мәліметке сәйкес, бөлшектелген дене қалдықтары қаладан 22 шақырым жердегі, күдікті от жағушы болып жұмыс істеген шипажай аумағынан табылған. Марқұмның артында үш баласы қалды. Кенжесі небәрі үш жаста.

Полиция мәйітті қарау кезінде зорлық-зомбылық белгілері анықталғанын мәлімдеді. 

Еске салсақ, бұған дейін Қарағанды облысында қыз зорлағаны үшін бес жасөспірім сотталған еді. Олар қызға химиялық зат иіскеткен.

Қазақстанда соңғы тоғыз айдың есебі бойынша 34 кәсіпорын қызметкерлеріне 453,5 миллион теңге қарыз екені анықталды. Осы ретте Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитеті жалақы кешіккен жағдайда қайда жүгіну керегін де түсіндірді. Ал қызметкер мұндай жағдайда жұмысқа шықпай қоюға құқылы ма? Айлықты өсіппұлымен бірге қалай алуға болады? Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, жыл басынан бері еңбек инспекторлары жүргізген тексерулер барысында 162 кәсіпорынның 571 қызметкерге 289,5 миллион теңге берешегі анықталған. Қабылданған шаралардың нәтижесінде 184 кәсіпорындағы 1 054 қызметкерге 712,1 миллион теңге жалақы қарызы қайтарылған екен.

Алайда әлеуметтік желілерде еңбекақысын уақытында ала алмай жүрген қызметкерлердің шағымдары әлі де кездеседі. Мәселен, жақында әлеуметтік желіде Ақтаудағы балабақшалардың бірінде жұмыс істейтін қызметкердің басшылықпен хат алмасуы жарияланды. Скриншоттардан оның алдыңғы айдың жалақысын сұрап, 142 800 теңге аударуды талап еткенін көруге болады. Алайда балабақша өкілі бюджеттен қаржы түспегенін алға тартып, ақша түскенде аударылатынын айтқан.

Жалақының кешігуіне қатысты тағы бір шағым Threads әлеуметтік желісінде де жарияланды. Желі қолданушысының айтуынша, ол Астанадағы танымал ипотекалық компанияға жұмысқа орналасқан. Алайда еңбекақысы үнемі кешігіп отырғандықтан, жұмыстан кетуге мәжбүр болған.

"Бәрі мақтап, жақсы пікір жазатын танымал ипотекалық компанияға жұмысқа орналасып, кейін өз жалақыңды айлап сұрап жүру – масқараның өзі дер едім. Жалақының үнемі кешігуіне байланысты жұмыстан шықтық. Қазір басшылық хабарламаларымызды елемейді, ал біз әлі күнге дейін маңдай терімізбен тапқан ақшамызды ала алмай жүрміз. Бұл енді қалыпты жағдай ма?" – деп жазды ол.

Мұндай жағдайда жұмыс берушінің қаржылық қиындықтары жалақы төлемеуге негіз бола ала ма? Ал еңбекақысын уақытында алмаған қызметкер жұмысқа шықпай қоюға құқылы ма? Осы сұрақтарды заңгер Бағдат Амандосұлына қойған едік.

Жалақы кешіксе, жұмысқа шықпай қоюға бола ма?

Заңгердің айтуынша, жұмыс беруші еңбекақыны кешіктірсе де, қызметкер өз бетінше жұмысқа шықпай қоя алмайды. Өйткені жұмыс беруші жалақыны уақытында төлеуге міндетті болғанымен, қызметкер де еңбек тәртібін бірдей сақтауы тиіс.

"Егер қызметкер бір жұмыс күні ішінде дәлелді себепсіз үш және одан да көп сағат жұмыста болмаса, жұмыс беруші Еңбек кодексінің 52-бабына сәйкес еңбек шартын бұзуы мүмкін. Бірақ бұл үшін заңда белгіленген тәртіп сақталуы тиіс. Сондықтан жалақы кешікті екен деп жұмысқа шықпай қою дұрыс шешім емес", – деді Бағдат Амандосұлы.

Оның сөзінше, Еңбек кодексінің 113-бабына сәйкес, жалақы әдетте айына кемінде бір рет, келесі айдың алғашқы онкүндігінен кешіктірілмей төленуі тиіс. Нақты төлем күні еңбек немесе ұжымдық шартта көрсетіледі. Егер ол демалыс немесе мереке күніне сәйкес келсе, жұмыс беруші жалақыны алдын ала төлеуге міндетті екені тағы бар. Егер жұмыс беруші белгіленген мерзімді бұзса, жалақы қарызымен бірге кешіктірілген әр күн үшін өсімпұл да төлеуі керек.

Өсімпұл Ұлттық банктің сол күнгі базалық мөлшерлемесін 1,25-ке көбейту арқылы есептеледі. Ол жалақы кешіктірілген күннен бастап, жұмыс беруші қарызын толық өтегенге дейінгі әр күн үшін төленеді.

Одан бөлек заңгер жұмыс берушінің "ақша жоқ", "тапсырыс берушіден төлем түспеді" немесе "бюджеттен қаржы бөлінбеді" деген уәждері жалақыны кешіктіруге заңды негіз бола алмайтынын да атап өтті.

Жалақыны кешіктірген жұмыс берушіге қандай айыппұл салынады?

Еңбек министрлігінің түсіндіруінше, жалақыны уақытында төлемеген жұмыс беруші әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 87-бабына сәйкес, жалақыны белгіленген мерзімде төлемегені, сондай-ақ жұмыс берушінің кінәсінен өсімпұл есептелмегені және төленбегені үшін біршама айыппұл қарастырылған.

2026 жылы айыппұл мөлшері мынандай:

• лауазымды адамдарға – 30 АЕК немесе 129 750 теңге;
• шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – 60 АЕК немесе 259 500 теңге;
• орта кәсіпкерлік субъектілеріне – 100 АЕК немесе 432 500 теңге;
• ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – 150 АЕК немесе 648 750 теңге.

Алайда бұл айыппұл жұмыс берушіні қызметкер алдындағы жалақы қарызын өтеу міндетінен босатпайтынын атап өткен жөн.

Жалақысын ала алмаған қызметкер қайда шағымдануы керек?

Еңбек министрлігі жалақы кешіккен жағдайда алдымен жұмыс берушіге хабарласып, берешекті төлеуді жазбаша түрде талап етуге кеңес береді. Егер мәселе шешілмесе, қызметкер жұмыс беруші орналасқан өңірдегі мемлекеттік еңбек инспекциясына шағымдана алады. Өтінішті eOtinish платформасы арқылы да жолдауға болады. Шағымға еңбек шартын, жалақы туралы есеп парақтарын, банктік үзінділерді және қарыздың барын дәлелдейтін басқа да құжаттарды тіркеген жөн. Заңгер Бағдат Амандосұлы да жұмыс берушімен жазысқан хаттарды сақтап қоюдың маңызды екенін айтады.

"Қызметкер жалақысын талап еткені үшін жұмыстан шығарылмауы тиіс. Егер басшылық қысым көрсетсе, еңбек шартын, банктік үзінділерді, жалақы туралы есептерді және жұмыс берушімен жазысқан хаттарды сақтап қойған жөн. Ортадағы хабарламалар да маңызды дәлел бола алады", – деді заңгер.

Оның айтуынша, қызметкерді заңсыз жұмыстан шығарып жіберсе немесе оған негізсіз тәртіптік жаза қолданылса, еңбек дауын заңда белгіленген тәртіппен келісу комиссиясында, қажет болса, сотта қарауға болады.

Жұмыстан кеткен қызметкер жалақысын қалай қайтарады?

Заңгердің түсіндіруінше, қызметкер жұмыстан кетсе де, жұмыс беруші оған тиесілі барлық ақшаны төлеуге міндетті. Әдетте еңбек шарты тоқтатылғаннан кейін толық есеп айырысу үш жұмыс күнінен кешіктірілмеуі тиіс. Ал егер жұмыс беруші еңбек шартындағы талаптарын орындамаса, қызметкер оған жазбаша хабарлама жібере алады. Жеті жұмыс күні өткеннен кейін де мәселе шешілмесе, кемінде үш жұмыс күні бұрын ескертіп, еңбек шартын бұзуға құқылы. Мұндай жағдайда заңда көзделген шарттар сақталса, қызметкер бір айлық орташа жалақы мөлшерінде қосымша өтемақы да ала алады.

Бағдат Амандосұлы 2026 жылы Конституциялық сот жалақы қарызын өндіріп алуға қатысты маңызды шешім қабылдағанын да атап өтті. Бұрын мұндай еңбек дауларында бір жылдық мерзім қолданылған. Ал Конституциялық соттың түсіндіруінше, жалақы қарызы өтелмеген жағдайда қызметкер жалпы үш жылдық мерзім шеңберінде сотқа жүгініп, ақшасын қайтаруды талап ете алады.

Еске салсақ, бұған дейін Алматыдағы Qazbilim Ұлттық лицейінің мұғалімдері жалақыларын уақытында ала алмай жүргендерін айтып, шағымданған еді. Олардың сөзінше, еңбекақы кейде екі айға дейін кешігіп, кейбір қызметкерлер несие алуға мәжбүр болған. Ал лицей басшысы Аятжан Ахметжанұлы бұл жағдайды мемлекет тарапынан бөлінетін қаржының кешігуімен байланыстырған.

АҚШ-та бір күнде елдегі барлық әуежайдан ұшатын рейстер тоқтап қалды. Әуе диспетчерлерінің байланыс жүйесінде ақау шығып, ұшақтар төрт сағаттан астам уақыт көкке көтеріле алмады. Салдарынан 1,5 миллионнан астам жолаушының сапарына кедергі келген. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Reuters басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

АҚШ-тағы рейстердің тоқтауына әуе қозғалысын басқаратын ескі жүйедегі техникалық ақау себеп болған. Елдің көлік министрі Шон Даффидің айтуынша, FAA-ның телекоммуникациялық желісі деректердің шамадан тыс көп түсуіне шыдамай, жұмысын тоқтатқан. Ақаудың нақты неден шыққаны әзірге белгісіз.

Оқиға 13 қарашада болған. АҚШ Федералдық авиация басқармасы (FAA) байланыс жүйесіндегі ақауға байланысты елдегі барлық әуежайдан ұшатын рейстерді уақытша тоқтатты. Сол кезде әуеде жүрген ұшақтарға қонуға рұқсат берілгенімен, жаңа рейстердің ұшуына шектеу қойылды.

Рейстер төрт сағаттан астам уақыттан кейін қайта жанданды. Дегенмен АҚШ көлік министрі әуе қатынасының толық қалпына келуіне әлі де уақыт қажет екенін айтты.

Cirium компаниясының есебінше, шектеу кезінде АҚШ әуежайларынан ұшуы тиіс болған рейстер саны шамамен 11 мыңға жеткен. Бұл рейстермен 1,5 миллионнан астам жолаушы сапарға шығуы керек еді.

Бұл жағдай елдегі әуе қозғалысын басқару жүйелерінің ескіргенін тағы бір мәрте көрсетті. АҚШ Есеп палатасының дерегіне сәйкес, тексерілген жүйелердің 75%-дан астамы ескірген немесе кез келген уақытта істен шығуы мүмкін жабдықтармен жұмыс істейді.

АҚШ билігі бұған дейін авиациялық инфрақұрылымды жаңартуға 12,5 миллиард доллар бөлген. Ал қазір әкімшілік осы мақсатқа тағы 30,1 миллиард доллар бөлу туралы Конгреске өтініш жасаған. Қаражаттың бір бөлігі әуе қозғалысын басқару жүйелерін жаңартуға жұмсалмақ.

Айта кетейік, АҚШ-та мұндай жағдай соңғы рет 2023 жылғы қаңтарда болған. Сол кезде техникалық ақау салдарынан 10 мыңнан астам рейстің кестесі бұзылған.

Еске салсақ, бұған дейін АҚШ-тың United Airlines компаниясы Қазақстанға рейстер ашуды жоспарлаған еді. Алайда Ресейдің әуе кеңістігін пайдалана алмағандықтан, бұл жоспар әзірге жүзеге аспай тұрғанын айтуда.

Алматыда 35 жастағы әйелді ұзақ уақыт бойы аңдып, қайта-қайта хабарласып, күш қолданатынын айтып қорқытқан 52 жастағы ер адам ұсталды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Алатау ауданының полициясына 35 жастағы әйел арызданған. Оның сөзінше, өзін жақсы танымайтын ер адам ұзақ уақыт бойы тыныштық бермей, жүйелі түрде хабарласып, күш қолданатынын айтып қорқытқан әрі қалаусыз байланысын тоқтатпаған. Қайта-қайта қоңырау шалу, балағаттау, күш қолданамын деп қорқыту және соңынан қалмай аңдыған.

Кейін полиция сталкинг дерегі бойынша қозғалған қылмыстық іс бойынша күдіктіні ұстаған.

Алматы қалалық Полиция департаментінің мәліметінше, әйел өз сөзін растау үшін WhatsApp желісіндегі хат алмасулар мен телефон арқылы сөйлескен аудиожазбаларды ұсынған.

Полицейлер 52 жастағы ер адамды анықтап, бөлімшеге жеткізген. Жауап алу кезінде ол кінәсін мойындап, жасаған ісіне өкінетінін айтқан.

Күдікті уақытша ұстау изоляторына қамалды. Қазір сотқа дейінгі тергеу жалғасып жатыр.

Қазақстанда сталкинг үшін қылмыстық жауапкершілік ҚР Қылмыстық кодексінің 115-1-бабында көзделген.мұндай әрекет жасаған адамға 200 АЕК-ке 865 000 теңгеге дейін айыппұл салу, 200 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстарға тарту немесе 50 тәулікке дейін қамаққа алу жазасы тағайындалуы мүмкін. Сондай-ақ заңда түзеу жұмыстары да қарастырылған.

Еске салсақ, заңгер жәбірленушілерге сталкингті қалай дәлелдеуге болатын  маңызды кеңес берген еді.

Мемлекет басшысы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы Ермек Сағымбаевты қабылдады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Ақорданың мәліметінше, президентке комитеттің жыл басынан бері атқарған қызметінің негізгі нәтижелері баяндалып, алдағы кезеңге арналған жоспары таныстырылды.

Сонымен қатар Тоқаевқа терроризммен, экстремизммен, есірткі бизнесімен және ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес аясындағы қолға алынған шаралар жөнінде есеп берілген.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл, сондай-ақ кибер және ақпараттық қауіпсіздік мәселелеріне ерекше назар аударылған.

Кездесу соңында мемлекет басшысы ұлттық қауіпсіздік органы қызметінің бағыттары бойынша бірқатар тапсырма берді.

Еске салсақ, 12 қарашада Ұлттық қауіпсіздік комитетінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі "Самұрық-Қазына" басқарма төрағасы Нұрлан Жақыповты, "Қазақстан темір жолы" басшысы Елжас Отаншиевті және басқа да тұлғаларды ұстағанын растады. ҰҚК мәліметінше, олар сыбайлас жемқорлық қылмысын жасады деген күдікке ілінген. 

Тоқаев "Самұрық-Қазына" мен ҚТЖ басшыларының ұсталуына қатысты пікір білдіріп, жағдайды "ауқымды жемқорлықтың белгісі" деп атады.

Непалдан Кувейтке ұшқан ұшақ экипажының мүшелері белгісіз дертке шалдыққан. Науқастардың арасында бортсерік болып жұмыс істеген 25 жастағы қазақстандық қыз да бар. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Оқиғаның мән-жайын әлеуметтік желіде Қайрат Бермұқанов есімді желі қолданушысы мәлімдеді. Оның айтуынша, рейстен кейін ұшақ экипажының барлық мүшесі өзін жайсыз сезініп, дене қызуы көтерілген әрі басы ауырған. Дәрігерлер әзірге аурудың нақты себебін анықтай алмай отыр.

Қайрат Бермұқановтың сөзінше, қазақстандық бортсеріктің жағдайы бастапқыда біршама тұрақталған. Ол екі күн жансақтау бөлімінде емделіп, кейін ауруханадан шыққан. Алайда арада бірнеше күн өткенде денсаулығы қайтадан күрт нашарлаған. Қыз айналасында не болып жатқанын түсінбей, тіпті өзінің кім екенін және жақын туыстарын да тани алмай қалған.

Қайта медициналық көмек қажет болған кезде Қазақстанның Кувейттегі дипломатиялық өкілдігі көмекке келген. Елшілік қызметкерлері қызды тауып, оны клиникаға қайта жатқызуға ықпал еткен.

Алдын ала медициналық болжам бойынша, науқастың миының маңдай бөлігі зақымданған болуы мүмкін. Дәрігерлер жапон энцефалиті болуы ықтималдығын да тексеріп жатыр. Бірақ әзірге бұл диагноздардың ешқайсысы түпкілікті расталмаған.

Жағдайға қатысты Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі де түсініктеме берді. Министрліктің ресми өкілі Жанболат Үсеновтің мәліметінше, қазақстандық дипломаттар науқастың туыстарымен және оны емдеп жатқан дәрігерлермен тұрақты байланыста.

Қазір қазақстандық бортсерік дәрігерлердің бақылауында ем қабылдап жатыр. Оқиғаға қатысты нақты диагноз әзірге жарияланған жоқ.

Еске салсақ, бұған дейін қазақстандық қыз қызылша салдарынан ауыр дертке шалдыққаны туралы жазған едік. 

Публикация от Кайрат Бермуканов (@investmentbusinessfamily)

Батыс Қазақстан облысындағы "Aqjaiyq" әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясының бес басшысына 2025 жылдың қорытындысы бойынша жалпы сомасы 149,4 миллион теңге сыйақы мен жалақы (әрқайсысына орта есеппен 30 миллион теңгеден) төленген. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі "Орал апталығы" басылымына сілтеме жасап хабарлайды. 

Басылымның мәліметінше, корпорацияның негізгі басшылығына төленген жалпы сыйақы көлемі бір жылда 38%-ға өскен.

Қомақты қаражат алғандардың қатарында басқарма төрағасы Ержан Досмақов, оның орынбасарлары Қазбек Ұзықанов, Фархад Жолбаев пен Жанна Беккалиева, сондай-ақ бас есепші Айнагүл Жомартова бар.

Корпорация өкілдері аталған сомаға тек сыйақы емес, жалақы мен еңбек демалысына төленетін қаражат та кіретінін түсіндірген.

Алайда ол өзінің нақты жалақы мөлшерін жариялаудан бас тартып, компанияның ішкі ережесіне сілтеме жасаған.

Корпорацияның таза пайдасы айтарлықтай азайған

Басшылыққа қомақты қаражат төленген кезеңде корпорацияның қаржылық көрсеткіштері айтарлықтай нашарлаған. Басылымның дерегінше, 2025 жылы корпорациясының таза пайдасы 235,8 миллион теңгеден 16,1 миллион теңгеге дейін қысқарған.

Осылайша, бес басшыға төленген жалпы сома корпорацияның бір жылдық таза пайдасынан тоғыз еседен астам жоғары болған.

Сонымен қатар компанияның операциялық шығыны 1,08 миллиард теңгеге жеткен. Салыстырмалы түрде айтсақ, бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 782,2 миллион теңге болған.

Тұрақтандыру қорынан берілген қаражаттың қайтарылуына қатысты да мәселе бар. Атап айтқанда, несиелер бойынша мерзімі өткен негізгі берешек көлемі үш есеге жуық өсіп, 1,45 миллиард теңгеге жеткен.

Еске салсақ, бұған дейін Қазақстандағы ұлттық компаниялардың басшыларына 2025 жылы қанша сыйақы төленгені белгілі болған еді. 2025 жылы ұлттық компаниялардың басшыларына төленген сыйақы көлемі бойынша “Қазатомөнеркәсіп” бірінші орынға шықты. Компанияның атқарушы органында отырған басшыларға бір жыл ішінде жалпы 903,3 миллион теңге төленген. 

Қазақстанда елдің ішкі қажеттілігін қамтамасыз ету үшін уранның стратегиялық қорын құру жоспарланып отыр. Осы мақсатта кейбір уран кен орындары уақытша пайдаланудан шығарылып, болашақ ұрпақ үшін сақталады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Атом энергиясы агенттігінің төрағасы Алмасадам Сәтқалиевтің айтуынша, стратегиялық қор қалыптастыру қажеттілігі Қазақстанда атом энергетикасын дамыту жоспарларымен және әлемдік нарықта уранға деген сұраныстың артуымен байланысты.

Атом электр станцияларының пайдалану мерзімі 60 жылдан асатынын ескерген мемлекет ядролық отын қорын алдын ала жасақтауды көздеп отыр.

Сонымен қатар дайын уран өнімдерінің бір бөлігін арнайы сақтауға жіберу жоспарланған. Ал әрбір атом электр станциясында оның алдағы уақытта үздіксіз жұмыс істеуіне қажетті жылу бөлетін жинақтардың қоры жасақталады.

Агенттік төрағасы Қазақстан өз аумағында Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттіктің (МАГАТЭ) қамқорлығымен жұмыс істейтін Төмен байытылған уранның халықаралық банкінің тәжірибесін пайдалана алатынын атап өтті. Бұл тәжірибе елдің өз отын қорын қалыптастыруына негіз болмақ.

Еске салсақ, бұған дейін Қазақстандағы үшінші АЭС Қостанай облысында, Тобыл өзенінің жағасында салынуы мүмкін екені туралы жазған едік. Мұны Анталияда өтіп жатқан әлемдік атом апталығы аясында Атом энергиясы агенттігінің төрағасы Алмасадам Сәтқалиев мәлімдеді. 

Қазақстандық блогер Дана Есеева енесін телефон алаяқтарынан қалай сақтап қалғанын айтып, әлеуметтік желіде видео жариялады. Оның сөзінше, алдымен әйелге өзін емхананың медбикесі ретінде таныстырған адам қоңырау шалып, медициналық тексеруге жазылу үшін бейнебайланысқа шығуды сұраған. Келесі күні оған өзін дәрігермін деп таныстырған тағы бір адам хабарласқан. Блогер бұл жағдайды ата-аналарға көрсетуді өтінді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Дана Есееваның айтуынша, ол енесінің телефонмен сөйлесіп отырғанын құлағы шалып қалған. Әңгіме барысында белгісіз адам әйелден бейнеқоңырауға шығуды сұраған.

Блогер кім хабарласып жатқанын сұрағанда, енесі өзін емхананың медбикесі деп таныстырған адам тексерілуге жазатынын айтқан. Дана Есеева бірден күмәнданып, бейнеқоңырауға шықпау керегін ескерткен. Алайда келесі күні енесіне өзін емхана дәрігері ретінде таныстырған тағы бір адам қоңырау шалған.

Әңгіме барысында ол әйелге алдыңғы күні медбике хабарласқанын айтып, келесі аптаға қан тапсыруға жазылуды ұсынған. Тіпті зертхана орналасқан 117-кабинеттің нөмірін де атаған. Одан кейін әңгіме биометриялық сәйкестендіруге ауысқан. Қоңырау шалушы әйелден бейнебайланысқа қосылып, камераны қосуды сұраған. Мұны медициналық картасын ашып, жүйеге жазба енгізу үшін қажет деп түсіндірген.

Алайда әйел күмәнданып, немересіне қоңырау шалатынын айтқан. Блогердің айтуынша, алаяқтар екі күн бойы хабарласып, алдымен сенімге кіруге тырысқан. Ең күмәндісі – олар әйелдің шынымен сол емханаға тіркелгенін білген.

“Екі күн дайындайды. Үш күн бойы өңдейді. Кеше қоңырау шалды, бүгін ақпаратты пайдаланып отыр. Ең күмәндісі – анам шынымен сол емханада есепте тұр”, – деді Дана Есеева.

Ол видеоны жариялап, оқырмандарына ата-аналарына көрсетуді өтінді.

Публикация от Есеева Дана Сабировна (@dana_yesseyeva)

Денсаулық сақтау министрлігі алаяқтардың медициналық ұйым қызметкері болып хабарласып, түрлі сылтаумен азаматтардың SMS-кодтарын, жеке деректерін немесе банк сервистеріне қол жеткізуге қажетті ақпаратты алуға тырысатынын растады.

Министрлік өкілдерінің айтуынша, медициналық ұйым қызметкерлері телефон арқылы пациенттерден SMS-код сұрамайды.

“Растау кодтары цифрлық сервистерге кіру және ондағы әрекеттерді растау үшін пайдаланылады. Оларды үшінші тұлғаларға беруге болмайды”, – деп ескертті ведомство.

Сондай-ақ министрлік белгісіз адамдардың бейнебайланыс арқылы биометриялық тексеруден өту туралы ұсынысына келіспеуге шақырды.

Азаматтарға телефон арқылы хабарласқан бейтаныс адамдардың нұсқауын орындамау, камера алдында жеке құжаттарын немесе телефон экранын көрсетпеу, күмәнді сілтемелерге өтпеу және олардың өтініші бойынша банк қосымшаларын ашпау керегі ескертілді.

Медициналық тексеру немесе қабылдауға жазылу туралы ақпаратты өз емханаңыздың ресми байланыс арналары арқылы нақтылаған жөн.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен Қауіпсіздік Кеңесінің көлік-транзит саласын дамыту мәселесіне арналған шұғыл отырысы өтті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Жиында халықаралық көлік дәліздерін дамыту перспективасы және еліміздің транзит әлеуетін нығайту шаралары қаралды. Премьер-министрдің орынбасары – Көлік министрі Әсел Жанасова, Қаржы министрі Мәди Такиев және Үкіметтің өзге де мүшелері саланың қазіргі ахуалы, жүзеге асырылып жатқан жобалар мен алдағы даму бағыттары туралы баяндама жасады.

Жиын барысында мемлекет басшысы халыққа арнаған Жолдауында еліміздің транзит әлеуетін нығайтудың негізгі бағыттары айқындалғанына назар аударып, Қазақстан халықаралық көлік құрылымында проактивті позиция ұстануы керек екенін айтты.

Қасым-Жомарт Тоқаев көлік саласындағы ахуалды сынға алып, инфрақұрылымды жаңа жағдайға дер кезінде бейімдеу стратегиялық дамудың шешуші факторы екенін жеткізді.

Атап айтқанда, президент “Қазақстан темір жолы” ҰК” АҚ қызметін қатаң сынап, кірісті арттыру, қызметті оңтайландыру, соның ішінде цифрландыру құралдары арқылы компанияның жұмыс тиімділігін көтеру міндетін қойды.

Кеңес қорытындысы бойынша жауапты мемлекеттік органдар мен ұйымдарға көлік-транзит саласын одан әрі дамыту және Қазақстан аумағы арқылы өтетін халықаралық көлік бағыттарының бәсекеге қабілеттілігін арттыру жөнінде тиісті тапсырмалар берілді.

Тапсырмалардың орындалуын бақылау Қауіпсіздік Кеңесінің аппаратына жүктелді.

Еске салсақ, 12 қарашада ұлттық қауіпсіздік комитеті сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі "Самұрық-Қазына" басқарма төрағасы Нұрлан Жақыповты, "Қазақстан темір жолы" басшысы Елжас Отаншиевті және басқа да тұлғаларды ұстағанын растады. ҰҚК мәліметінше, олар сыбайлас жемқорлық қылмысын жасады деген күдікке ілінген. 

Тоқаев "Самұрық-Қазына" мен ҚТЖ басшыларының ұсталуына қатысты пікір білдіріп, жағдайды "ауқымды жемқорлықтың белгісі" деп атады.

Ақмола облысының Атбасар аудандық соты Атбасар түрмесінде сотталғандарға қатыгездік көрсетті айыпталған 12 қызметкерге қатысты үкім шығарды. Олардың арасында қоғам белсенді Тимур Данебаевқа күш қолдану дерегі де бар. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды

Құқық қорғаушы Бақытжан Төреғожинаның мәліметінше, сот айыптау бабын өзгертіп, 12 сотталушының барлығын қылмыстық кодекстің 362-бабы 1-бөлігі, "билікті немесе лауазымдық өкілеттіктерді асыра пайдалану" бабы бойынша кінәлі деп таныған.

Сот айыпталушылардың әрқайсысына екі жылға бас бостандығын шектеу жазасын тағайындады. Алайда рақымшылыққа байланысты олардың түпкілікті жазасы өзгерген.

Атап айтқанда, бұрынғы тоғыз қызметкердің жазасы бір жылға дейін қысқартылып, оларға пробациялық бақылау белгіленді. Ал қалған үшеуі тергеу мен сот процесі кезінде қамауда болған уақытын есепке алу нәтижесінде жазасын өтеуден босатылды.

Сонымен қатар сотталғандардың барлығы арнайы әскери атақтарынан айырылып, құқық қорғау органдарында үш жыл бойы жұмыс істеу құқығынан шеттетілді.

Сот жәбірленушілердің азаматтық талаптарын да ішінара қанағаттандырды. Үш адамға моральдық зиян үшін 1,5 миллион теңгеден, ал қалған 17 жәбірленушіге 500 мыңнан 800 мың теңгеге дейін өтемақы төлеу міндеттелді. Өтемақы сотталғандардан ортақ тәртіппен өндірілмек.

Оқиға қалай болған?

2024 жылдың шілдесінде әлеуметтік желіде Атбасар қаласындағы қатаң режимдегі түрмеде түсірілген азаптау видеосын жариялаған болатын. Видеода колония қызметкері тұтқынмен әңгімелесіп, оның дәретхана тазалаудан не үшін бас тартқанын анықтап сұраған. Сотталушы дәретханадан басқа барлық үй-жайды жууға дайынмын деп жауап берген. Содан кейін формадағы офицерлер тұтқынды құлатып, офицерлердің бірі оны ұрып-соғады. Жәбірленушілердің арасында азаматтық белсенді Тимур Данебаев та болған.

2024 жылдың шілдесінен 2025 жылдың ақпанына дейін созылған сот процесінің соңында алқабилер соты 12 күдіктіне де ақтау туралы шешім шығарды. Алайда прокурор сот үкіміне шағым түсіріп, жоғарғы сот процессуалдық заңбұзушылықтарға байланысты үкімнің күшін жойған еді.

Жаңадан жасақталған алқабилер құрамы да айыпталушыларды кінәсіз деп таныды. Сот үкімімен абақтының 12 қызметкері тағы да ақталды. 

2026 жылдың наурыз айында абақты қызметкерлерін ақтау туралы үкімнің тағы күші жойылып, іс қайта қарауға жіберілген еді. 

11 қарашада Алматыда RAF-2026 Қазақстанның жарнама индустриясы форумы өтті. SIGNALS 2026: Decode Tomorrow ("Болашақтың белгілері: маркетинг қалай өзгеріп жатыр?") тақырыбымен ұйымдастырылған шараға брендтер, жарнама және коммуникация агенттіктері, медиа платформалар, зерттеу компаниялары мен креативті индустрия өкілдері қатысты.

Форумға 700-ден астам адам келді. Бағдарлама аясында жеті елден – Қазақстан, Өзбекстан, Ресей, Ұлыбритания, Қырғызстан, Түркия және Әзербайжаннан келген 60 спикер мен сарапшының қатысуымен 36 баяндама мен панельдік пікірталас ұйымдастырылды. Іс-шара Grand, Digital және Creative атты үш тақырыптық залда өтті. Жалпы 30 баяндама және алты панельдік пікірталас болды.

Мемлекет пен жарнама нарығы: жаңа ережелер мен сын-қатерлер

RAF-2026 форумының негізгі тақырыптарының бірі – мемлекеттік органдар мен бизнес өкілдерінің жарнама саласын реттеу мәселелері бойынша диалогы болды. Қатысушылар жаңа Салық кодексін және корпоративтік табыс салығы бойынша шегерімдерге қойылған шектеулерді, фастфуд пен құрамында қанты бар өнімдердің жарнамасын шектеу мүмкіндігін, цифрлық платформаларға қойылатын талаптарды және креативті индустрияны қолдау шараларын талқылады.

Ұлттық экономика вице-министрі Ерлан Сағнаев Үкімет әзірлеген салық өзгерістері туралы айтып берді. Ал Мәдениет және ақпарат бірінші вице-министрі Қанат Ысқақов азық-түлік жарнамасын реттеу тәсілдеріне тоқталды. Оның айтуынша, жаппай тыйым салудың орнына балаларға бағытталған агрессивті жарнама мен балалар контентінде осындай өнімдерді насихаттауға қатысты жекелеген шектеулер енгізу қарастырылып жатыр.

Қатысушылар сала дамуына әсер ететін шешімдерді әзірлеу кезінде мемлекет, бизнес және салалық қауымдастықтар арасындағы тұрақты диалогтың маңызын атап өтті.

Телевизия өзгеріп жатыр, бірақ маңызын жоғалтқан жоқ

Телевизияның болашағы және оның цифрлық платформалармен өзара байланысы жеке пікірталас тақырыбына айналды. Қатысушылардың пікірінше, теледидар әлі де қалың аудиторияны қамтып, бренд қалыптастырудың маңызды құралы болып отыр. Сонымен қатар ол OTT платформаларын, тік форматтағы контентті және интерактивті форматтарды меңгеріп келеді.

Ұлттық медиа қауымдастығының (НМА) басшысы Кемелбек Ойшыбаев телевизиялық аудиторияны өлшеу жүйесінің дамуы туралы айтты. People-meter құрылғылары мен цифрлық модемдерге негізделген біріккен модельді тестілеу теледидар көру көрсеткіштерін дәстүрлі 4,5 мың адамнан тұратын панельдің орнына 104,5 мыңнан астам пайдаланушының деректері арқылы талдауға мүмкіндік береді.

Retail Media: брендпен байланыстан сатып алуға дейін

Retail Media бағытының дамуына арналған пікірталаста маркетплейстердің дербес жарнама алаңдарына айналуы талқыланды. K Research Central Asia деректеріне сәйкес, Қазақстанның ірі қалалары тұрғындарының 71 пайызы электронды сауда платформаларына айына кемінде бір рет кіреді, ал 34 пайызы оларды күн сайын пайдаланады. Соңғы үш жылда елдегі цифрлық жарнама құрылымындағы Retail Media үлесі 1 пайыздан 4 пайызға дейін өскен.

Сыртқы жарнама: саннан гөрі сапа маңызды

Сыртқы жарнаманың жаңа жағдайына арналған пікірталаста нарықты цифрландыру, реттеуді күшейту және жарнама берушілердің өлшенетін нәтижеге деген сұранысы сөз болды. Қатысушылар цифрлық экрандар саны жарнама бюджеттеріне қарағанда жылдам өсіп жатқанын атап өтті. Сондықтан нарықтың одан әрі дамуы жарнама орналастыратын орындардың сапасына, ашық өлшеу жүйесіне және операторлардың жарнаманың тиімділігін дәлелдей алуына байланысты болмақ.

Брендтерге бойкот: әрбір бесінші қазақстандық бойкотқа қатысқан

Беделге төнетін қауіп-қатерлер мен дағдарыс жағдайындағы коммуникациялар "Брендке соққы: интернет сізге қарсы болса, не істеу керек?" атты пікірталаста талқыланды. Оның негізіне Alvin Market және Impact PR компаниялары Қазақстанның 521 тұрғыны арасында жүргізген зерттеу нәтижелері алынды.

Зерттеу деректеріне сәйкес, сауалнамаға қатысқандардың 78 пайызы бойкот мәдениетінің көріністеріне тап болған, ал 21 пайызы брендтерге қарсы бойкотқа жеке өзі қатысқан. Сонымен қатар бойкотқа қатысқандардың 83 пайызы бұған дейін өздері қарсы шыққан компаниялардың клиенттері болған.

ОАЖА мен TÜREK ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды

Форумның маңызды оқиғаларының бірі – Орталық Азия жарнама ассоциациясы (ОАЖА) мен Түркі әлемінің маркетинг, жарнама және медиа одағы (TÜREK) арасындағы ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылуы болды.

Келісім түркі әлемі елдері арасындағы кәсіби байланыстарды нығайтуға, тәжірибе алмасуға және бірлескен жобаларды жүзеге асыруға бағытталған. Бұл құжат өңірдегі жарнама және маркетинг нарықтарының өзара байланысын дамытуға жаңа мүмкіндіктер ашады.

RAF форумында Tribune-2026 сыйлығының жеңімпаздары марапатталды

RAF-2026 бизнес, мемлекет және жарнама нарығы өкілдері арасындағы кәсіби диалог алаңына айналды. Талқылаулар барысында индустрияның елеулі өзгерістер кезеңіне қадам басқаны байқалды. Бұл ретте технологиялық өзгерістерге бейімделу, жарнама тиімділігін ашық өлшеу, жауапты реттеу және ынтымақтастық ерекше маңызға ие.

RAF-2026 бас серіктестері: Yandex Ads, Freedom Holding Corp., inDrive, IAS.

Премиум серіктес: Magnetto.pro.

Серіктестер: BI Group, AMDG, Tiburon, PRHub Central Asia, Eurostar 360.

Форум серіктестері: Бірінші арна Еуразия, КТК, 31 арна, NTK Kazakhstan, Almaty TV, "Атамекен" ҰКП, BES.media, NUR.KZ, Success Market, Tribune, Digital Boards, MYD Production, Connect.ai, Exclusive, Капитал, Optimism.kz, Vizi, OG Group, We project, TengriNews, Metrik on, STAN.KZ, Creative City, Media Mart, Indigo, Samal Water, Catharsis Group, Selzy, Avon, E+ Awards, Волонтерлер лигасы және Түркі әлемінің маркетинг, жарнама және медиа одағы.

Ұйымдастырушы: Орталық Азия жарнама ассоциациясы (ОАЖА).

Тараз қалалық көпбейінді ауруханасында ерекше оқиға тіркелді. Бір күнде төрт ана егіз босанып, сегіз сәби өмірге келді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Денсаулық сақтау министрлігі төрт отбасына бір мезетте қос қуаныш сыйлаған бұл жағдай медицина ұжымы үшін де есте қаларлық сәт болғанын атап өтті.

Министрлік мәліметінше, төрт егіз жұптың бір күнде дүниеге келуі – сирек кездесетін ерекше оқиға. 

Еске салсақ, бұған дейін Жетісу облысында қазақстандық әйел төртем дүниеге әкеліп, 7 баланың анасы атанғаны туралы жазған едік. Артынша облыс әкімдігі отбасыға үш бөлмелі пәтер сыйлады. 

Астанадағы "Атлант" тұрғын үй кешенінің маңында болған оқиға мен "Самұрық-Қазына" басшысы Нұрлан Жақыповтың ұсталуынан кейін бұл жағдайдың себептері қызу талқыланып жатыр. Бір сарапшы мұны Қазақстанда жемқорлықпен күрестің жаңа кезеңі басталғанының белгісі деп санаса, енді бірі мемлекеттік қаржы мен ірі инфрақұрылымдық жобаларды бақылауға қатысты ішкі саяси күрес күшеюі мүмкін екенін айтады. Сарапшылардың пікірінше, бұл оқиға қордың беделіне, инвесторлардың сеніміне және биыл жоспарланған IPO-ға да әсер етуі ықтимал. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

“Талап” қолданбалы зерттеулер орталығының директоры Рахим Ошақбаев бұл жаңалықты үлкен саяси оқиға деп атады. Айтуынша, Қазақстан тарихында "Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қорының басшысы бұрын-соңды күдікті ретінде танылып, ұсталмаған.

Рахим Ошақбаев бұл оқиғаның "Самұрық-Қазына" қор басшылығының беделіне де кері әсер еткенін атап өтті. Себебі халықаралық инвесторлар үшін "Самұрық-Қазына" маңызды серіктестердің бірі.

Сарапшы Рахим Ошақбаевтың пікірінше, "Самұрық-Қазына" қорының беделіне нұқсан келуі инвесторлардың сеніміне әсер етіп, биыл жоспарланған IPO-ның сәтті өтуіне кедергі келтіруі мүмкін. Ал Қытай инвесторларының акция сатып алу арқылы Қазақстан инфрақұрылымына ықпалын күшейтуі мүмкін деген болжам шындыққа жанаспайды.

Ошақбаев қазіргі оқиғалар теміржол саласындағы жемқорлықпен күресті күшейтуге бағытталған үлкен өзгерістердің бір бөлігі болуы мүмкін деп есептейді. Оның сөзінше, бұған бірнеше жағдай дәлел бола алады. 

Ресей Ғылым академиясы Әлемдік экономика және халықаралық қатынастар институтының Орталық Азия секторының меңгерушісі Станислав Притчиннің пікірінше, "Самұрық-Қазына" мен теміржол саласындағы соңғы оқиғаларды мемлекеттік қаржы мен ірі инфрақұрылымдық жобаларды бақылауға қатысты ішкі саяси күреспен байланыстыруға болады.

Сарапшының айтуынша, Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың халыққа Жолдауында инфрақұрылымды дамытуға басымдық берілген. Қазір Қазақстанда жолдар, жылу электр орталықтары, мектептер мен ауруханалар салынып жатыр. Алдағы уақытта бұл жобаларға тағы да қомақты қаражат бөлінбек.

Ауқатты отбасында дүниеге келіп, шетелде білім алған: Нұрлан Жақыпов кім және оның мансап жолы қандай?

Нұрлан Жақыпов ауқатты отбасында дүниеге келген. Әкесі Қаршыға Жақыпов тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында мемлекеттік жүйеде қызмет еткен. Ол Байланыс министрлігіндегі басқармалардың бірін басқарған. Кейін "Қазақтелеком" құрамындағы Радиофикация орталығын басқарды. Қазір осы орталықтың Алматыдағы құрылтайшысы ретінде көрсетілген. Жақыповтың отбасы туралы ақпарат көпшілікке ашық жарияланбаған. Бастапқы материалда оның жұбайы ретінде Әсел Сапаринаның есімі аталады. 

Жақыпов жоғары білімді Мәскеуде алған. Ол Халықаралық қатынастар мемлекеттік институтын (МГИМО) бітірген. Оның Ксения Собчакпен және кейін Ресей үкіметінде министрлік қызметтер атқарған адамдармен бір курста оқығаны туралы ақпарат бар.

МГИМО-ны бітіргеннен кейін Жақыпов Қазақстанның Сыртқы істер министрлігіне емес, жеке секторға жұмысқа орналасқан. Ол сол кезде Еуразиялық өнеркәсіп қауымдастығы деп аталған ENRC компаниясында қаржылық сарапшы болып еңбек жолын бастады. Одан соң Жақыповтың карьерасы мынадай хронологияда өрбиді:

• 2004 жылы Жақыпов Research, Investment and Development LTD жабық холдингінде қызмет еткен. Бұл құрылым Қазақстан мен Африкадағы өнеркәсіптік активтерді біріктірген. Осы кезеңнен кейін ол Мәскеудегі Credit Suisse банкінде бағалы қағаздар бойынша сарапшы болып жұмыс істеді. Жақыповтың сөзінше, бұл қызметте тау-кен өндірісі саласындағы компанияларға, соның ішінде алтын өндірушілерге инвестициялық талдау жасаған. 
• Жақыповтың кәсіби жолындағы маңызды кезеңдердің бірі – ENRC компаниясында жұмыс істеген уақыты. Ол компанияның қаржылық көрсеткіштерін талдап, 2007 жылы ENRC-нің Лондон қор биржасына шығуына дайындық жұмыстарына қатысқан. Сол жылы компания акцияларының бір бөлігін биржаға орналастырып, инвесторлардан 1,5 миллиард фунт стерлинг тартқан.
• 2009 жылы Жақыпов Қазақстанға оралып, жаңадан құрылған "Тау-Кен Самұрық" ұлттық тау-кен компаниясына жұмысқа орналасқан. Бұл ұйым мемлекеттің тау-кен саласындағы активтерін басқару үшін құрылған еді.
• 2010 жылы ол Шалқия және Солтүстік Ақбастай кен орындарына қатысты келіссөздерге қатысқан. Кейін Жақыпов Royal Bank of Scotland (RBS) банкіне ауысып, инвестициялық банкир болып жұмыс істеді. Бұл кезеңде квазимемлекеттік сектор компанияларына қатысты мәмілелермен айналысқан. Оның өзі сұхбатында сол келісімдердің бірі логистикалық "Жолаушылар" компаниясына қатысты болғанын айтқан. Қазір бұл компания Intergrain Construction KZ деп аталады.
• 2013 жылы Жақыпов UBS AG банкінің Астанадағы өкілдігін басқарды. Осы қызметте жүргенде "Қазатомөнеркәсіп" компаниясына қаржылық мәселелер бойынша кеңес берген. Кейін ұлттық компания басшылығы оны бизнесті дамыту жөніндегі басқарушы директор қызметіне шақырған. 2016 жылы Жақыпов "Қазатомөнеркәсіп" ұлттық компаниясында жұмыс істей бастады. Оның негізгі міндеттерінің бірі бизнесті дамыту бағытында жұмыс істеу болды. Жақыповтың айтуынша, компанияда басшылық ауысқаннан кейін негізгі назар уран өндірісіне және компанияны IPO-ға шығаруға аударылған.
• 2017 жылы Жақыпов "Астана" әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясының басқарма төрағасы болып тағайындалды. Осылайша ол қаржы және ұлттық компаниялар саласындағы қызметтен кейін мемлекеттік басқару жүйесіне ауысты. Жақыповтың EXPO көрмесіне дайындық кезінде бірқатар жобаларға қатысқаны туралы да ақпарат бар. Атап айтқанда, көрме құрылысына қажетті металды жеткізу мәселесі сөз болады. Материалда Жақыповтың 2019 жылы Ротшильдтер әулетінің қаржылық құрылымдарының өкілі болып тағайындалғаны жазылған. Оның өзі бұл шешімді Қазақстанға қатысты инвестициялық жоспарлармен танысқаннан кейін қабылдағанын айтқан.
• 2020 жылы Жақыпов Kazakhstan Investment Development Fund (KIDF) қорын басқарды. Бұл қор Қазақстанға шетелдік инвестиция тартумен және түрлі жобаларды қаржыландырумен айналысады. Материалда қор қаржы бөлген жобалардың қатарында саябақтар, зауыттар, Астана мен Алматыдағы халықаралық қонақүйлер және Түркістандағы "Керуен Сарай" кешені аталады.
• 2023 жылдың сәуірінде Нұрлан Жақыпов "Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қорының басқарма төрағасы болып тағайындалды. Ол бұл қызметке халықаралық қаржы ұйымдарында, ұлттық компанияларда және инвестициялық қорларда жинаған тәжірибесімен келді. Сондықтан оның басшысы елдегі маңызды экономикалық шешімдерге ықпал ететін лауазымдардың бірін иеленеді.

Еске салайық, бұған дейін 11 қарашада Астанадағы Atlant тұрғын үй кешенінің маңында шашылып жатқан долларға ұқсас банкноттар түсірілген видео әлеуметтік желіде тарады. Кадрларда ақша салынған чемодандар мен сөмкелер де байқалған. Кейін Ұлттық қауіпсіздік комитеті 11 қарашада Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі "Самұрық-Қазына" басшысы Нұрлан Жақыповты, "Қазақстан темір жолы" басшысы Елжас Отаншиевті және өзге де адамдарды ұстағанын хабарлады. Оларға сыбайлас жемқорлық қылмысын жасады деген күдік келтірілген.

Бүгін сот журналист Вадим Борейко мен құрылыс компаниясына қатысты іс бойынша сот шешімін жариялады. Сот шешіміміен журналиске 43 млн теңге төлеу міндеттелді. Бұл туралы Stan.kz ақпараттық агенттігі хабарлайды.

Іскерлік беделді қорғау және жалған ақпарат таратудан келтірілген залалды өндіріп алу туралы талап арызды Алматы қаласының Бостандық аудандық соты қарады. 

Соттың мәліметінше, Вадим Борейко өзінің "Гиперборей" YouTube-арнасында және Instagram парақшасында тұрғын үй кешенін салудың заңсыздығы туралы жазбалар мен бейнероликтер жасаған. Журналист сондай-ақ құрылыс салатын компанияда қажетті рұқсат құжаттары болмағанын хабарлаған еді. Сотта Вадим Борейко таратқан ақпараттардың шындыққа жанаспайтыны анықталды.

“Б.-ға сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде өз есебінен аталған интернет-ресурстарда теріске шығару жариялау, сондай-ақ даулы жарияланымдар мен бейнематериалдардың үзінділерін жою міндеті жүктелді. "Т" ЖШС-нің пайдасына Б.-дан 43 млн теңгеден астам залал, сондай-ақ сот шығындары өндірілді”, – деп жазды Бостандық ауданының соты.

Сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде өз есебінен аталған интернет-ресурстарда теріске шығару жариялау, сондай-ақ даулы жарияланымдар мен бейнематериалдардың үзінділерін жою міндеті жүктелді.

Еске сала кетейік, Алматыда “Орда” ақпараттық порталының бұрынғы бас редакторы Гүлнар Бажкеноваға қатысты сот үкімі шықты. Сот оны 8 жылға бас бостандығынан айыру туралы үкім шығарды. Алайда жазаны өтеу 2 жылға кейінге қалдырылды. 

Қазақстандағы үшінші АЭС Қостанай облысында, Тобыл өзенінің жағасында салынуы мүмкін. Ақпаратты журналистерге Анталияда өтіп жатқан әлемдік атом апталығы аясында Атом энергиясы агенттігінің төрағасы Алмасадам Сәтқалиев мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпараттық агенттігі хабарлайды.

Алмасадам Сәтқалиевтің сөзінше, АЭС-ты қай жерге салу туралы бірнеше жерді қарастырып жатыр.

“Біз Шығыс Қазақстандағы Курчатов алаңын, Батыс Қазақстандағы Каспий теңізінің жағалауындағы алаңды зерттеп жатырмыз, ол көптеген факторлармен сәйкес келеді. Сондай-ақ KEGOC компаниясының жүйелік операторының ұсынысы бойынша біз Солтүстік Қазақстандағы алаңды қарастырамыз, яғни Тобыл өзені бойындағы аймақты қарастырамыз”, – деді агенттіктің төрағасы.

Оның айтуынша, Тобыл өзеніндегі алаң болашақ атом реакторларын салқындататын судың қажетті деңгейі жетеді. Сәтқалиев бұл жерлердің барлығы даму әлеуеті бар екенін және Қазақстанда атом энергетикасын дамытудың келесі кезеңдерінде зерттелетінін атап өтті. Тобыл өзені Қазақстаннан бастау алып, Қостанай, Рудный, Лисаковск қалаларынан өтіп, Ресейге құяды.

Бұған дейін 33 мың тұрғыны бар Жамбыл облысы, Үлкен селосында атомшылар қалашығы салынатыны белгілі болған еді. Ол Балқаш көлінің жағалауында орналасқан. Атом энергиясы агенттігінің хабарлауынша, елді мекен АЭС құрылысы аясында дамитын болады. Елді мекенге 33 мың адамға арналған атомшылар қалашығын біріктіру жоспарланып жатыр. Ауылда тұрғын үйлер, мектеп, аурухана және кадрларды даярлау, қайта даярлау орталықтары, сондай-ақ қонақ үйлер, қызмет көрсету мен бизнес нысандары салынады.

Еске сала кетейік, президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында "Балқаш" атом электр станциясының құрылысын келесі жылы бастауды, сондай-ақ "Мойынқұм" АЭС құрылысына дайындықты жеделдетуді ұсынды. 

Қуандық Бишімбаевтың бұрынғы әйелі Назым Қаһарман неліктен Салтанатқа оның мінезінің ауыр екенін ескертпегенін айтты. Сөзінше, Салтанатқа барып, бұл туралы айту – әдептілікке жат деп түсінген. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Назымның айтуынша, ол Салтанатты мүлде танымайтын. Сондай-ақ бұрынғы күйеуімен ажырасқаннан кейін оның екінші әйеліне барып, ол туралы жаман пікір айту орынсыз әрі қисынсыз деп санаған.

“Салтанатқа барып, оны жамандауды керек емес дүние деп санадым. Мен мұны қисынсыз әрі әдептілікке жат деп ойладым”, – деді Назым Қаһарман.

Үш кеңес

Алайда Назым Салтанаттың қазасын естігеннен кейін оған Қуандықтың мінезі туралы алдын ала ескертпегеніне өкінгенін айтты. Оның сөзінше, Салтанат пен Қуандықтың үйлену тойы белгіленгенін естігенде, ол абысынына барып, Салтанатқа ескерту жасауды өтінген. Алайда бұл сөздің Салтанаттың өзіне жеткен-жетпегені белгісіз.

“Бірінші кеңес – жұмсақ болмау. Бұл қатал болу, өз шекарасын сақтау, өзін қорғау, оның мойныңа отыруына жол бермеу. Өйткені мұндай адам, жалпы мұндай адамдар мейірімділікті әлсіздік ретінде қабылдайды. Сосын мойнына мініп, аяғын салбыратып отырады”, – деді Назым.

Сондай-ақ Назым Қаһарман Бишімбаевтың жары болып жүрген кезінде оның отбасының қандай екенін айтты.

"Екінші кеңесім – Салтанат мүмкіндігінше оның ата-анасынан аулақ жүруі керек еді. Менің ойымша, олар – зұлым адамдар. Баласының өміріне де, отбасылық өміріне де үлкен зиян келтірді", – деді Назым Қаһарман.

Үшінші кеңесінде, ол балалары дүниеге келгеннен кейін Бишімбаевпен қарым-қатынасы қалай өзгергенін еске алды.

"Үшінші кеңесім сіздерге оғаш естілуі мүмкін. Бірақ мен оған бала тумауға кеңес бердім. Өйткені ол өте өзімшіл, өзін ғана ойлайтын, әлі де есейіп үлгермеген адам еді. Менің назарым балаға ауғанына қызғанышпен қарайтын. Үшінші балам дүниеге келгеннен кейін оның маған опасыздық жасап жүргенін біле бастадым", – деді Бишімбаевтың бұрынғы әйелі.

Айта кетейік, 2023 жылдың қарашасында Астанада бұрынғы Ұлттық экономика министрі Қуандық Бишімбаев әйелін өлтірді деген күдікпен ұсталды. Оқиға елордадағы BAU мейрамханасында болған. Тергеу мәліметінше, Бишімбаев жұбайы Салтанат Нүкенованы соққыға жығып, оның өліміне себеп болған. 2024 жылдың 13 мамырында сот оны аса қатыгездікпен адам өлтіргені үшін кінәлі деп танып, 24 жылға бас бостандығынан айырды. Ал оқиғаға қатысы бар деп танылған Бақытжан Байжанов төрт жылға сотталды.

Еске сала кетейік, сотталған экс-министр Қуандық Бишімбаевтың бұрынғы әйелі Назым Қаһарман тағы да бұрынғы күйеуінің туыстарымен соттасуға мәжбүр екенін мәлімдеді. Бұл жолы одан 22 миллион теңге талап етілген.

Қазақстанда алғашқы ислам банк өзінің лицензиясын алды. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің басшысы Мәдина Әбілқасымова лицензияны қаржыгерлер конгресі алаңында өткен салтанатты рәсім барысында табыс етті. Бұл туралы Stan.kz ақпараттық агенттігі хабарлайды.

Лицензия иесі клиенттерге дәстүрлі банк өнімдерін де, исламдық қаржыландыру қағидаттарына сәйкес келетін қаржы құралдарын да ұсына алатын республикадағы алғашқы әмбебап банк болды. Бұған дейін Мәдина Әбілқасымова банкті ашу процесі екі кезеңнен тұратынын хабарлаған болатын. Наурызда ҚНРДА компанияға "Abu Dhabi Commercial Bank (Kazakhstan) " АҚ ашуға рұқсат берді. Мемлекеттік тіркеу 20 сәуірде жүргізілді.

“Банк лицензияларын беру шетелдік қатысумен жаңа банк құру рәсімін аяқтайды және оған Қазақстан Республикасында банк қызметін жүзеге асыру құқығын береді”, – деп жазды агенттік.

Банк жайлы не белгілі?

Abu Dhabi Commercial Bank (ADCB) - активтері бойынша БАӘ-дегі үшінші ірі банк. 30 қыркүйектегі жағдай бойынша олар 242,3 млрд долларды, меншікті капитал 24,8 млрд долларды, тоғыз айдағы таза пайда 2,8 млрд долларды құрады.

Банк S&P Global Ratings және Fitch Ratings халықаралық рейтингтік агенттіктерінен "тұрақты" болжаммен A+ инвестициялық деңгейіндегі ұзақ мерзімді несиелік рейтингтерге ие. ADCB акцияларының бақылау пакеті (60,77%) Mubadala Investment Company мемлекеттік инвестициялық компаниясы арқылы Абу-Даби үкіметіне тиесілі.

Еске сала кетейік, Қазақстанда жарғылық капиталы 12 миллион доллар болатын Tansar Islamic Bank атты жаңа ислам банкі тіркелді. Оның директорлар кеңесінің құрамына Ұлттық банктің бұрынғы төрағасының орынбасары Есжан Біртанов кірді. Банк шариғат қағидаларына сай қаржылық қызметтер ұсынуды жоспарлап отыр.

13 қарашада Жезқазған қаласында Ұлытау облысының Орталық мешіті салтанатты түрде ашылды. Бір мезетте 3 мың адамға дейін қабылдай алатын діни нысанның құрылысын "Қазақмыс" корпорациясы қаржыландырды.

Ашылу рәсіміне Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлы, "Қазақмыс" корпорациясы Бақылау кеңесінің төрағасы Нұрмұхамбет Әбдібеков, "Қазақмыс корпорациясы" ЖШС басқарма төрағасы Руслан Өскенәлі, Ұлытау облысының құрметті азаматтары, ақсақалдар мен құрылысқа атсалысқан мердігер ұйым өкілдері қатысты.

Мешіт құрылысы 2025 жылы басталған. Сол жылдың шілде айында Бас мүфтидің қатысуымен алғашқы іргетасы қаланды. Жобаның тапсырыс берушісі – Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы, ал бас мердігері – "Integra Construction" компаниясы. Діни басқарма төралқасының шешімімен нысанға "Ұлытау облысының Орталық мешіті" деген атау берілді.

Жаңа мешіт Жезқазғанның орталық бөлігінде орналасқан. Екі қабатты ғимараттың жалпы аумағы шамамен 3 800 шаршы метр. Ал айналасындағы 4 855 шаршы метр жер абаттандырылып, көгалдандырылған. Мұнда жұртшылық құлшылық жасап қана қоймай, діни-ағартушылық шараларға қатысып, рухани бас қосуға мүмкіндік алады.

"Бүгін – Ұлытау облысының рухани өміріндегі айрықша, тарихи күн. Халқымыздың тарихының алтын бесігі саналатын қасиетті Ұлытау жерінде жаңа мешіттің бой көтеруі – дінге, ізгілік пен рухани құндылықтарға деген құрметтің айқын көрінісі", – деді бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлы.

Орталық мешіттің ашылуы "Қазақмыс" қаржылай қолдау көрсеткен маңызды әлеуметтік жобалардың бірі болды.

"Бүгін біз халқымыздың сан ғасырлық дәстүрін, ұрпақтар сабақтастығын, ізгілік пен адамгершілік құндылықтарын дәріптейтін жаңа рухани орталықтың есігін айқара ашып отырмыз", – деді "Қазақмыс" корпорациясы бақылау кеңесінің төрағасы Нұрмұхамбет Әбдібеков.

Компания өңірлердегі әлеуметтік нысандарды дамытуға және тұрғындарға қолайлы орта қалыптастыруға басымдық беріп келеді. Ұлытау облысының әкімдігімен жасалған ынтымақтастық туралы меморандум аясында корпорация бірқатар инфрақұрылымдық жобаны жүзеге асыруға қатысып жатыр.

Атап айтқанда, Жезқазғанда жаңа мешіттің маңындағы Кеңгір су қоймасының жағалауын жаңарту жұмыстары аяқталуға жақын. Сондай-ақ "Жастар" саябағын абаттандыру, С. Қожамқұлов атындағы театрды күрделі жөндеуден өткізу және "Намыс" балалар мен жасөспірімдер спорт академиясын салу жұмыстары жалғасып жатыр.

Ұлытау университетінің құрылысы да аяқталуға таяу. Оқу орнының жатақхана ғимараты да соңғы кезеңде тұр.

Ал Сәтбаев қаласында Шахтер даңқы алаңын жаңарту және қалалық ауруханаға жаңа травматология бөлімшесі орналасатын қосымша ғимарат салу жобалары қолға алынған.

"Ұлытау облысының дамуы біз үшін айрықша маңызды. Өндірісті жаңғырта отырып, компаниямыздың басты қағидатын – халықтың игілігі үшін еңбек етуді әрдайым басшылыққа аламыз", – деді "Қазақмыс корпорациясы" ЖШС басқарма төрағасы Руслан Өскенәлі. 

2027 жылы өңірде әлеуметтік инфрақұрылымды дамытуға бағытталған тағы бірнеше нысанның құрылысы басталмақ. Олардың қатарында көпфункциялы конгресс-орталық, футбол стадионы және заманауи теннис орталығы бар.

Бұл жобалар қала келбетін жаңартып қана қоймай, тұрғындардың білім алуына, спортпен шұғылдануына және мәдени демалысына жаңа мүмкіндіктер ашуды көздейді. Сондай-ақ өңірдегі өмір сапасын жақсартуға бағытталған.

"Қазақмыс" алдағы уақытта да Ұлытау облысының әлеуметтік және инфрақұрылымдық дамуына ұзақ мерзімді үлес қосатын жобаларды қолдауды жалғастырады.

Алматыда 2027 жылдан бастап LEZ аймақтарында көмір сатуға тыйым салу жоспарланып отыр. Бұл қаланың экологиясына тікелей қатысы бар. Бұл туралы Stan.kz ақпараттық агенттігі хабарлайды.

2026 жылдың соңына қарай қалалық көмір базаларына теміржол арқылы көмір жеткізуді тоқтату жоспарланып отыр. Бұл туралы Экология мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссия отырысы өтті. Сол отырыста көмір базаларын көшіру жөнінде бұрын тапсырма берілгеніне қарамастан, кейбір нысандарда отынды түсіру және сату жұмыстары әлі де жалғасып жатқаны анықталды.

“Ұсынылған мәліметтерге сәйкес, қазіргі уақытта көмір базаларында шамамен 24 мың тонна көмір бар. Оның 22,8 мың тоннасы немесе 95%-ы кірпіш зауыттарына арналған ұсақ фракциялы көмір. Қолданыстағы алаңдарды жалға алу шарттарын бұзу жұмыстарын 2026 жылы 31 желтоқсанға дейін аяқтау жоспарланған”, – деп жазылған ведмоствода.

"Eco Almaty" ЖШС өкілдерінің мәліметінше, газға көшіру жұмыстары қамтыған 2 395 нысанның 1 879-ы газға қосылған. Қалған 516 нысан әлі де қатты отын пайдаланып отыр. Сөздерінше, оларды газға кезең-кезеңімен жабдықтау қажет. Әңгіме тек көп мөлшерде жылу қажет ететін кәсіпорындар туралы емес. Қатты отынды кейбір моншалар, қоғамдық тамақтану орындары және шағын бизнестің өзге де нысандары пайдаланады. Олар үшін газға көшу қазандықтарды, пештерді немесе басқа да жабдықтарды ауыстыру қажеттігін туындатуы мүмкін.

2027 жылғы қаңтардан бастап не өзгереді?

Алматы мәслихатының бекіткен Атмосфералық ауаны қорғау қағидалары бар. Онда арнайы экологиялық талаптар, соның ішінде шығарындылар деңгейі төмен аймақтарға (LEZ) қатысты нормалар қарастырылған.

Сәуір айында Eco Almaty компаниясының бас директоры Мирас Гайсин жаңа талаптар аясында кәсіпкерлер экологиялық таза отын түрлеріне көшуі қажет екенін түсіндірген болатын.

“Атмосфераға таралатын шығарындылар көлемін азайту мақсатында қағидаларға сәйкес қатты отын түрлерін, яғни көмір мен отынды, сондай-ақ сұйық отынды пайдалануға тыйым салынады. Оның орнына экологиялық таза отын түріне, атап айтқанда газға көшу қажет”, – деген еді ол.

Алматыны экологиялық таза отын түрлеріне көшіру жұмыстары тұрғын үйлер мен кәсіпорындарға ғана қатысты емес. Қаладағы ірі жобалардың бірі – көп жыл бойы көмірмен жұмыс істеген №2 жылу электр орталығын (ЖЭО-2) жаңғырту. Бұған дейін станцияны газға көшіру жұмыстарын 2026 жылдың соңына дейін аяқтау жоспарланғаны хабарланған болатын. Жоба зиянды заттардың ауаға таралуын едәуір азайтып, қалаға түсетін экологиялық жүктемені төмендетуге тиіс. Алматы қаласының 2026–2028 жылдарға арналған табиғатты қорғау іс-шаралары жоспарына сәйкес, ЖЭО-2-ні жаңғырту нәтижесінде жылдық шығарындылар көлемін 37 мың тоннадан 2,7 мың тоннаға дейін қысқарту көзделген.

Сондай-ақ құжатта сондай-ақ ЖЭО-3-ті газға көшіру және жеке секторды одан әрі газдандыру жұмыстары қарастырылған.

Еске сала кетейік, Алматы тұрғыны көршілес аумақтағы мұржадан қою қара түтін шығып жатқанына шағымданды. Алайда оған түтін құрамындағы зиянды заттардың мөлшерін анықтау үшін зертханалық сараптаманы өзі жасатып, нәтижесін ұсыну қажеттігі айтылған. Бұл талап тұрғынның наразылығын тудырды.

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев "Самұрық-Қазына" мен "Қазақстан темір жолы" басшыларының ұсталуына байланысты Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мәселесін көтерді. Мемлекет басшысы жемқорлыққа қатысты барлық ақпарат мұқият тексеріліп, ешкімге ерекше жағдай жасалмайтынын айтты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қауіпсіздік кеңесінің жедел кеңесінде Тоқаев соңғы үш жылдағы жемқорлық құқықбұзушылықтарының статистикасын жариялады.

"2023-2025 жылдар аралығында барлығы 3 168 сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылығы анықталды. Оның 2 165-ін мемлекеттік қызметшілер, қалғанын басқа тұлғалар, соның ішінде квазимемлекеттік сектор қызметкерлері жасаған. Келтірілген жалпы сома 248 миллиард теңгеден асады", – деді президент.

Оның айтуынша, биылғы жылдың алғашқы 10 айында жемқорлық сипатындағы 751 құқықбұзушылық тіркелген.

Соның 546-сын мемлекеттік қызметкерлер, ал 205-ін басқа тұлғалар, соның ішінде квазимемлекеттік сектор өкілдері жасаған.

"Көріп отырғанымыздай, жемқорлыққа қатысты жағдай күрделі күйінде қалып отыр. Бірақ біз түйеқұс сияқты басымызды құмға тығып, қоғамнан ештеңені жасырмаймыз. Бұл саладағы жағдайды да, жемқорлықты ауыздықтау үшін қабылданған және қабылданып жатқан шараларды да ашық айтамыз", – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Мемлекет басшысының сөзінше, түрлі деңгейдегі басшыларға қатысты жемқорлық туралы барлық ақпаратты ҰҚК-нің Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі Бас прокуратураның қатысуымен жедел әрі мұқият тексереді.

"Өзіміздікі", "онша өзіміздікі емес" және, әсіресе, "бөтен" деп бөлуге болмайды. Конституциямызда барлық азаматтың заң алдында тең екені бекітілген. Біз осы талапты орындауымыз керек", – деп атап өтті президент.

Еске салайық, 12 қарашада ұлттық қауіпсіздік комитеті сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі "Самұрық-Қазына" басқарма төрағасы Нұрлан Жақыповты, "Қазақстан темір жолы" басшысы Елжас Отаншиевті және басқа да тұлғаларды ұстағанын растады. ҰҚК мәліметінше, олар сыбайлас жемқорлық қылмысын жасады деген күдікке ілінген. Қазір істің барлық мән-жайын анықтауға бағытталған тергеу амалдары жүргізіліп жатыр. Тергеу барысы туралы өзге ақпарат Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына сәйкес жарияланбайды.

Америкада қазақстандық студенттерді оқытатын “Болашақ” бойынша шәкіртақы бағасы көтерілуі мүмкін. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қазір “Болашақ” бойынша шетелде білім алып жатқан студенттердің шәкіртақысы айына 2 мың доллар. Ол теңгемен шаққанда шамамен 900 мың теңге. Ал Лондон мен Нью-Йорк сияқты ірі мегаполистерде оқитындар 200 доллардан астам қаражат алады.

Алайда министр Саясат Нұрбектің айтуынша, шетелде мұндай шәкіртақыға күн көру қиындап барады. Себебі әлемнің көптеген елінде инфляция деңгейі өсіп отыр.

“Қазір соңғы 13-15 жылдағы бағаның өсуін ескерсек, әрине жеткіліксіз. Біз барлығын есептеп шығардық және қазір Deloitte және KPMG компанияларымен бірлесіп зерттеу жүргізілді. Біз бұл мәселені республикалық комиссияның қарауына шығарамыз, жыл соңына дейін енгізуге тырысамыз. Шешімнің қандай болатынын әлі білмейміз. Сараланған тәсіл қолданылуы мүмкін. Өйткені тұтыну себетінің құны әр елде әртүрлі өсіп жатыр. Мысалы, Еуропада бір деңгейде болса, АҚШ пен Канадада басқа, ал Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде мүлде өзгеше. Сондықтан өңірлік коэффициенттерге негізделген сараланған тәсіл қарастырылады”, – деді Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек.

Еске сала кетейік, 34 жастағы ақтөбелік Азат Қаймолдиев бүгінде Ұлыбританиядағы Бристоль университетінде докторантурада оқиды. Оның жұбайы Асылай да Эксетер университетінде ғылыми зерттеу жүргізіп жүр. Ерлі-зайыпты тоғыз, алты, төрт және бір жасар төрт қыз тәрбиелеп отыр. Шетелде туыстарының көмегінсіз бала тәрбиелеп, оқу мен жұмысты қатар алып жүрген Азат Қаймолдиев Stan.kz тілшісіне отбасылық өмірі, кездескен қиындықтары, бала тәрбиесі және елге оралу жоспары туралы айтып берді.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев "Самұрық-Қазына" мен "Қазақстан темір жолы" басшыларының ұсталуына қатысты мәлімдеме жасады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Президент бұл жағдай мемлекеттік компанияларда ауқымды сыбайлас жемқорлық бар екенін көрсететінін айтып, жауапты тұлғаларға Конституция талаптарын сақтау керек екенін ескертті.

Президент тергеу енді басталғанын айтып, оның барысына қатысты мәліметтерді жариялауға болмайтынын жеткізді.

Тоқаев Конституцияны бұзуға немесе оған құрметсіздік танытуға ешкімнің құқығы жоқ екенін атап өтті.

Мемлекет басшысы "Самұрық-Қазына" қорының ел үшін стратегиялық маңызын да атап өтті.

Оның айтуынша, қор ірі инвестициялық жобаларды жүзеге асырып, шетелдік компаниялармен және халықаралық қаржы институттарымен жұмыс істейді.

Еске салайық, 12 қарашада ұлттық қауіпсіздік комитеті сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі "Самұрық-Қазына" басқарма төрағасы Нұрлан Жақыповты, "Қазақстан темір жолы" басшысы Елжас Отаншиевті және басқа да тұлғаларды ұстағанын растады. ҰҚК мәліметінше, олар сыбайлас жемқорлық қылмысын жасады деген күдікке ілінген. Қазір істің барлық мән-жайын анықтауға бағытталған тергеу амалдары жүргізіліп жатыр. Тергеу барысы туралы өзге ақпарат Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына сәйкес жарияланбайды.

Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы Сарытерек ауылында жаңғыртудан өткен мәдениет үйі салтанатты түрде ашылды. Жаңарған мәдениет ошағының ашылуына облыс әкімі Нұрымбет Сақтағанов пен "Қазақстан халқына" қоғамдық қорының Басқарма төрағасы Ләззат Шыңғысбаева қатысты. 

Ауыл үшін бұл – жай ғана ғимараттың жаңаруы емес, мәдени өмірдің жаңа кезеңіне бастайтын маңызды қадам. Енді Сарытеректің балалары мен жастары өнерін шыңдап, шығармашылық қабілетін дамытып, түрлі бағытта білімін жетілдіруге мүмкіндік алып отыр.

1961 жылы салынған мәдениет үйі ұзақ жылдар бойы ауыл тұрғындарының басын қосып, түрлі мәдени іс-шараларға ұйытқы болып келді. Уақыт талабына сай жаңғыртылған нысан бүгінде заманауи жабдықтармен қамтамасыз етіліп, 180 адамға арналған мәдени-рухани орталыққа айналды.

2024-2025 жылдары облыстық бюджеттен мәдениет үйін күрделі жөндеуге 345 млн теңге бөлінген. Аумақты абаттандыру мен қосымша жөндеу жұмыстарына тағы 11,6 млн теңге бағытталды.

Нысанды жаңғыртуға "Қазақстан халқына" қоғамдық қоры да қолдау көрсетті. Қордың көмегімен жүзеге асқан "QH Мәдени даму алаңы" жобасы аясында мәдениет үйі заманауи құрал-жабдықтармен қамтылып, оған іргелес аумақ жабдықталды. Жобаға жалпы сомасы 185,2 млн теңге бағытталып, ауылдық кітапхана да жаңғыртылды.

Салтанатты ашылу рәсімінде сөз сөйлеген Нұрымбет Сақтағанов ауылдардағы мәдениет ошақтарын дамыту – өңірдің әлеуметтік инфрақұрылымын жаңғыртудың маңызды бағыттарының бірі екенін атап өтті.

"Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өңірлерді дамытуға, халықтың өмір сүру сапасын арттыруға ерекше мән беріп келеді. Біздің басты мақсатымыз – қала мен ауыл тұрғындарына мәдени игіліктерге қол жеткізуде тең мүмкіндік жасау. Ауыл баласы да туған жерінде өнерін шыңдап, қабілетін дамыта алуы тиіс. Осы орайда ауыл мәдениетін дамытуға қолдау көрсетіп, жобаның жүзеге асуына зор үлес қосқан "Қазақстан халқына" қоғамдық қорына алғысымды білдіремін", – деді аймақ басшысы.

Жаңартылған мәдениет үйінің басты ерекшелігі – мұнда шығармашылықтың сан түрлі бағытын дамытуға арналған арнайы студиялар жасақталған. Атап айтқанда, медиастудияда фото және бейнетүсірілім жасауға, бейнемонтаж бен цифрлық контент әзірлеуге болады. Ал дыбыс жазу студиясы ән жазып, музыкалық шығармаларды кәсіби деңгейде өңдеуге мүмкіндік береді.

Ұлттық өнерді ұлықтауға да ерекше көңіл бөлінген. Фольклорлық студия, домбыра, баян және қобыз үйірмелері жас ұрпақтың дәстүрлі өнерге деген қызығушылығын арттыруға бағытталған. Сонымен қатар театр, вокал және косплей студиялары жұмыс істейді. Хореография залы да жас өнерпаздардың шығармашылық ізденісіне жол ашады.

Косплей студиясының ашылуы жастар үшін тың мүмкіндік болмақ. Мұнда олар түрлі кейіпкерлердің бейнесін жасап, костюмдер әзірлеу арқылы қиялы мен шығармашылық қабілетін дамыта алады. Мәдениет үйі тек үйірмелер өтетін орын ғана емес, ауыл тұрғындары бас қосатын, өнер мен дәстүр тоғысатын ортаға айналмақ.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік компаниялардағы сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарын азайту үшін Үкімет пен бақылаушы органдарға шұғыл шаралар әзірлеуді тапсырды. Президенттің айтуынша, "Самұрық-Қазына" мен "Қазақстан темір жолы" басшыларының ұсталуына байланысты жағдай мемлекеттік компанияларда ауқымды жемқорлық бар екенін көрсететін маңызды белгі. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Тоқаев мемлекеттік компаниялардағы жемқорлық тәуекелдерін олардың "осал тұсы" деп бағалады. Осыған байланысты үкімет пен бақылаушы органдарға 24 қарашаға дейін сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарын күрт азайту, квазимемлекеттік сектор компаниялары мен олардың қызметкерлерінің жұмыс сапасын арттыру жөнінде нақты ұсыныстар енгізуді тапсырды.

Тоқаев жоғары лауазым үлкен жауапкершілікті талап ететінін атап өтті. Оның сөзінше, атқаратын қызметіне, сіңірген еңбегіне немесе туыстық байланыстарына қарамастан, ешкім заңнан жоғары тұрмайды.

Президент кейінгі уақытта кейбір келісімдер мен шарттардың қайта қаралғанын айтып, олардың бастапқыда жасалуы қате шешім болғанын жеткізді. 

Тоқаев "Самұрық-Қазына" қоры мен "Қазақстан темір жолының" жұмысы басшылардың ұсталуына қарамастан штаттық режимде жалғасып жатқанын айтты. Оның пікірінше, жемқорлыққа қарсы күрес мемлекеттік компанияларға инвесторлар мен несие берушілердің сенімін арттырып, олардың жұмысын ашық әрі тиімді етуі керек.

Сондай-ақ президент бас прокуратураның жалпы сомасы 1,3 триллион теңгеден асатын заңсыз иемденілген активтерді қайтарғанын еске салды. Бұл қаражат 466 әлеуметтік және инфрақұрылымдық нысанның құрылысына бағытталған. Қазір оның 383-і, соның ішінде медициналық мекемелер, мектептер, спорт кешендері мен сумен жабдықтау желілері салынып біткен.

Алайда мемлекет басшысы салынған нысандардың сапасына да назар аудару қажеттігін айтты. Әсіресе жол құрылысына қатысты олқылықтар жиі кездесетінін атап өтті.

Еске салайық, 12 қарашада ұлттық қауіпсіздік комитеті сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі "Самұрық-Қазына" басқарма төрағасы Нұрлан Жақыповты, "Қазақстан темір жолы" басшысы Елжас Отаншиевті және басқа да тұлғаларды ұстағанын растады. ҰҚК мәліметінше, олар сыбайлас жемқорлық қылмысын жасады деген күдікке ілінген. Қазір істің барлық мән-жайын анықтауға бағытталған тергеу амалдары жүргізіліп жатыр. Тергеу барысы туралы өзге ақпарат Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына сәйкес жарияланбайды.

Алматыда америкалық Dunkin мейрамхана желісінің алғашқы нысаны жұмысын бастады. Жобаны Қазақстанда кәсіпкер Еркін Тәтішевтің қатысуымен құрылған SGK Partners компаниясы жүзеге асырады. Бұған дейін оның Kusto Group компаниясы грузиялық Wissol Group-пен серіктесіп, Қазақстанға Wendy’s желісін әкелген еді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Dunkin мейрамханасы Алматыдағы Гоголь мен Қонаев көшелерінің қиылысында, 28 гвардияшылар паркінің жанында орналасқан. Желі Қазақстанда SGK Partners компаниясымен жасалған эксклюзивті келісім негізінде жұмыс істейді. Әзірге серіктестер қанша мейрамхана ашуды жоспарлап отырғанын және жобаны дамытуға қанша инвестиция салатынын жариялаған жоқ. Inspire Brands халықаралық мейрамхана тобының баспасөз хабарламасында SGK Partners қатысушылары ретінде Еркін Тәтішев, Леван мен Самсон Пхакадзе және сингапурлық IRBIS PTE компаниясы аталған.

Леван мен Самсон Пхакадзе – грузиялық кәсіпкерлер, Wissol Group компаниясының иелері. Олардың бизнесі отын саудасы, бөлшек сауда және мейрамхана салаларын қамтиды. Forbes Georgia мәліметінше, ағайындылар Wendy’s, Subway және Dunkin' Donuts франшизаларын біріктіретін V-Geo Restaurants компаниясының да үлесіне ие.

Dunkin мейрамханасында не сатылады?

Мейрамхана мәзіріне пончиктер, кофе, салқын сусындар, лимонадтар мен шай түрлері енгізілген. Сонымен қатар компания Almaty Donut атауымен жергілікті нарыққа арналған өнімді ұсынған. Оның қандай ингредиенттерден жасалғаны туралы нақты ақпарат әзірге жарияланған жоқ.

Еркін Тәтішев Wendy’s желісін Қазақстанға қалай әкелді?

2021 жылы Еркін Тәтішевтің Kusto Group компаниясы мен Wissol Group америкалық The Wendy’s Company-мен Грузия, Қазақстан және Өзбекстанда мейрамханалар желісін дамыту туралы келісім жасады. Бұған дейін екі компания Алматының тарихи орталығында Wendy’s желісінің алғашқы екі мейрамханасын ашқан болатын.Бастапқы жоспар бойынша серіктестер 2030 жылға дейін үш елде 65 мейрамхана ашуды көздеді. Кейін Kusto Group Қазақстан мен Өзбекстанда осы мерзімге дейін 55 мейрамхана ашу жоспарын жариялады.

2023 жылдың желтоқсанында Алматыда Wendy’s желісінің үшінші мейрамханасы ашылды. Ал Dunkin-нің Қазақстан нарығына шығуы кәсіпкердің халықаралық мейрамхана франшизаларын дамыту бағытындағы келесі жобасы болды. Forbes журналының Қазақстандағы ең бай 50 кәсіпкер рейтингінде Еркін Тәтішев 435 миллион доллар байлығымен 24-орында тұр. Ол – Kusto Group компаниясының негізгі акционері әрі директорлар кеңесінің төрағасы. Компания девелопмент, агробизнес, құрылыс және басқа да салаларда Қазақстан, Сингапур, Вьетнам, Израиль, Украина, Италия және Өзбекстанда жұмыс істейді.

Еске сала кетейік, Астаналық тұрғын Dodo Pizza мейрамханасының алдында қамырдың жерден жиналып жатқанын айтып, әлеуметтік желіде жазба жариялады. Кадрларда жүк көлігі мен өнім тасымалдауға арналған пластик контейнерлердің жанында тұрған екі ер адам көрінеді. Қамырдың бірнеше бөлігі тротуар плитасының үстінде жатыр. Ер адамдардың бірі оларды жерден көтеріп, контейнерге салып жатқан. Оқиғаға қатысты Dodo Pizza жауап берді.

Ақтауда көліктегі газ баллоны жарылып, жанып жатқан баллон жол үстімен бірнеше метрге ұшып кеткен. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Lada.kz порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Ақтауда көліктегі газ баллоны жарылып, оның біршама қашыққа ұшып кеткен сәті видеоға түсіп қалды. Оқиға 27-шағынауданда болған.

Видеода жанып жатқан газ баллонының жол үстімен ұшып бара жатқаны көрінеді. Сол маңнан өтіп бара жатқан әйел баллонды байқап, дереу шетке қарай бұрылған. Абырой болғанда, баллон жерге құлаған кезде маңайда ешкім болмаған.

Облыстық төтенше жағдайлар департаментінің мәліметінше, жарылыс өрт сөндірушілер жеткенге дейін болған.Ведомство өкілдері газ баллоны жарылған кезде оның едәуір қашықтыққа ұшып кетуі мүмкін екенін растаған.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанда 40-50 жылдан бері пайдаланылып келе жатқан 350 мыңға жуық тұрмыстық газ баллоны қауіпті деп танылды. Үкімет басшысы Олжас Бектенов оларды шұғыл ауыстыру қажеттігін айтып, ескі пештер мен тазаланбаған мұржалар да өрт қаупін арттыратынын ескертті. Өткен жылыту маусымында газ баллондарының жарылуына байланысты жеті оқиға тіркелген. Осыған байланысты жауапты министрліктерге газ баллондарын жаңарту, жарамсыздарын айналымнан шығару және өрттің алдын алу шараларын күшейту тапсырылды.

Қазақстанмен байланысы бар хакерлер тобы Тәжікстанның ұлттық қауіпсіздігіне қатысты 2 мыңнан астам құжатты ұрлау үшін жасанды интеллектіні пайдаланған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі CloudSek киберқауіпсіздік компаниясының есебіне сілтеме жасап хабарлайды.

Қазақстанмен байланысы бар хакерлер тобы жасанды интеллектіні пайдаланып, Тәжікстанның ұлттық қауіпсіздігіне қатысты 2 мыңнан астам құжатты ұрлаған. 

Сингапурде орналасқан CloudSek компаниясының мәліметінше, хакерлер Hermes деп аталатын автономды жасанды интеллект агенттеріне арналған ашық бағдарламалық платформаны пайдаланған. Олар шабуылдарды жоспарлау, бағдарламалық код жазу, жүйеге кіру және ұрланған құжаттарды реттеу жұмыстарын жасанды интеллектіге тапсырған.

Зерттеушілер хакерлердің әрекетін тамыз айының ортасынан бастап байқаған. Бірнеше аптадан кейін олар Тәжікстанның электрондық құжат айналымы жүйесіне кіріп, файлдарды жүктеп алуға арналған арнайы бағдарлама жазған.

CloudSek мәліметінше, шабуылды "Silent Lynx" деп аталатын, Қазақстанмен байланысы бар топ жасаған. Бұған хакерлердің орыс тілінде сөйлесуі, Қазақстанның жұмыс уақытына сәйкес әрекет етуі және Қазақстандағы үй интернеті арқылы серверге қосылуы дәлел ретінде келтірілген.

Reuters агенттігі Қазақстан мен Тәжікстанның мемлекеттік органдарынан түсініктеме сұрағанымен, олар әзірге жауап бермеген. Хакерлер тобының өзімен де байланысу мүмкін болмаған.

Еске салайық, бұған дейін Солтүстік Кореямен байланысы бар TraderTraitor хакерлік тобы да ірі криптовалюта ұрлықтарына қатысы бар деген күдікке ілінген. Атап айтқанда, 2025 жылдың ақпанында Bybit криптобиржасынан шамамен 1,5 миллиард доллар ұрланған. АҚШ Федералдық тергеу бюросы бұл кибершабуылдың артында Солтүстік Корея хакерлері тұрғанын мәлімдеген.

Қазақстанда әлеуметтік төлемнен бас тарту сервисі қосылған еді. Бүгінге дейін сервис арқылы ол төлемнен 729 адам бас тартты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

2027 жылдан бастап мемлекеттік қолдау көрсету тәртібі өзгереді. Кейбір әлеуметтік төлемдер мұқтаждық қағидаты бойынша, яғни отбасының әлеуметтік жағдайын бағалау негізінде тағайындалады. Ал “ерікті түрде әлеуметтік төлемнен бас тарту” сервисі арқылы 729 адам бас тартты.

"729 адам алатын әлеуметтік төлемдерінен ерікті түрде бас тарту туралы шешім қабылдады. Бұл қадам әлеуметтік жауапкершілік пен қоғамдағы ынтымақтастық қағидаттарын көрсетеді. Яғни өзін және отбасын өз бетінше қамтамасыз етуге мүмкіндігі бар азаматтар мемлекеттік қолдаудан саналы түрде бас тартады", – деп хабарлады Еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігі.

Министрлік егер әлеуметтік төлемге мұқтаж болып қалған жағдайда тиісті мемлекеттік қолдауды қайта тағайындау туралы өтініш беруге құқылы екенін және ол заң аясында қаралатынын айтты.

Еске сала кетейік, Қазақстанның Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі 2027 жылғы 11 қаңтардан бастап жәрдемақы төлеудің жаңартылған ережелері бойынша пилоттық жобаны іске қосады.Пилоттық жоба әлеуметтік төлемдердің 36 түрінің 12-сін қамтиды. Дәлірек айтсақ, министрлік жүргізген бағалау қорытындысы бойынша материалдық жағдайы жоғары және ауқатты деп танылған екі санаттағы отбасыларға қатысты болады.

Мемлекеттік кірістер комитеті ақша аударымдарына қатысты түсініктеме беріп, туған күнге, үйлену тойына немесе мерекеге орай жақындарынан ақша алған азаматтар салық төлеуге міндетті ме деген сұраққа жауап берді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мемлекеттік кірістер комитеті мәліметінше, Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 405-бабына сәйкес, жеке сипаттағы сыйға тарту түрінде алынған қаражат салық салынатын кіріс болып есептелмейді.

Қазақстанда 10 қарашадан бастап мобильді аударымдарды бақылау шегі 1,02 миллион теңгеден 1,557 миллион теңгеге дейін өсті. Алайда бұл өзгеріс жеке картаға тауар мен қызмет ақысын қабылдауға рұқсат бермейді.

Қаржы сарапшысы Саида Тілеуленованың түсіндіруінше, туыстардан келген ақша, қайтарылған қарыз және ортақ сыйлыққа жиналған қаражат кәсіпкерлік табыс болып саналмайды. Ал тауар мен қызмет үшін алынған төлем сомасына қарамастан кәсіпкерлік табыс ретінде қарастырылады. Сондай-ақ үш ай бойы әр айда 100-ден астам адамнан ақша түсіп, жалпы сома 1,557 миллион теңгеден асқан жағдайда ғана банк мәліметті салық органдарына жолдайды. Бұл ретте шот автоматты түрде бұғатталмайды және бірден айыппұл салынбайды.

Еске салайық, бұған дейін 2026 жылы банк аударымдарын тексеру нәтижесінде 115 мың қазақстандыққа салық органдарынан хабарлама келгені туралы жазған едік. Мобильді аударымдарға байланысты тексеріске іліккен қазақстандықтар декларация тапсыруы қажет. 

10 қараша күні Алматы қаласында AlinEX бренді жүлде қоры 100 миллион теңгені құрайтын "BONUS HOME 2026" науқанын ресми түрде қорытындылады. 

Науқанның басты жүлдесі – "Монолит" құрылыс компаниясынан Алматы қаласындағы пәтер болды.

Науқан барысында қатысушылар өнімнің арнайы науқанға арналған қаптамаларындағы стикерлерді жинау арқылы кепілдендірілген ақшалай сыйлықтарға ие бола алды. Жиналған стикерлер санына қарай 2 мың, 5 мың, 13 мың немесе 27 мың теңге көлемінде ақшалай сыйлық берілді. Осылайша, науқан  қатысушыларға кепілдендірілген ақшалай сыйлық алу мүмкіндігін ұсынып қана қоймай, Алматы қаласынан жеке пәтер ұтып алу мүмкіндігіне де жол ашты.

Науқан Қазақстанның түкпір-түкпіріндегі әрлеу саласының жүздеген кәсіби маманын біріктірді. Ұтыс қорытындысы бойынша басты жүлде — пәтердің иесі Семей қаласының тұрғыны Қанат Ахметов атанды.

Тікелей эфирдің жазбасын брендтің Instagram желісіндегі @alinex.official ресми парақшасынан көре аласыздар.

AlinEX – тек нағыз кәсіпқойларға арналған. Уақытпен тексерілген.

Көпшілікке Елдос Колобок лақап атымен танымал блогер әрі асаба Елдос Қадырханов он жыл күткен тұңғышы Әлемнің бір жасқа толуын дүркіретіп атап өтті. Таразда өткен тойға қазақ эстрадасының жұлдыздары мен танымал блогерлер жиналды. Ал кішкентай Әлемнің тұсауын әнші Қайрат Нұртас кесті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Елдос Қадырханов пен жары Таңшолпан 12 қарашада ұлдарының бір жасқа толуына орай үлкен той ұйымдастырды. Қуанышқа ортақтасуға Қарақат Әбілдина, Қыдырәлі Болманов, Жазира Байырбекова, Жанболат Ербатыров, Ләйлә Сұлтанқызы және өзге де танымал тұлғалар келді.

“Аллаға шүкір, осы күнге жеттік! Әлем баламыздың бір жас және тұсаукесер тойы. Тілеулес болған жандарға мың алғыс! Баршаңызға жұғысты болсын”, –  деп жазды блогер әлеуметтік желідегі парақшасында.

Публикация от Таңшолпан Шотаева (@jonyshka_kolobka)

Тойдың әсерлі сәттерінің бірі өнер иелерінің бүлдіршін мен ата-анасын қонақтар алдына алып шығуы болды. Әнші Қарақат Әбілдина өзінің “Келші, келші, балашым” әнін орындап, көпшілікті ерекше әсерге бөледі. 

Ал Әлемнің тұсауын кесу мәртебесі Қайрат Нұртасқа бұйырды. Әнші баланың тұсауын кескеннен кейін бүлдіршін алғашқы қадамдарын жасады. Ал алдына қойылған түрлі заттардың арасынан футбол добын таңдады. Елдос Қадырханов ұлының тұсауын неліктен Қайрат Нұртасқа кестіргенін де түсіндірді.

“Қайрат Нұртас ағасындай басынан бағы таймайтын легенда болсын деп ниет еттік. Қадамы құтты болсын деп тілек білдіріп қойыңыздар”, – деп жазды ол.

“10 жылда ажырасуға он түрлі себеп болса, қосылуға миллион себеп бар”

Той барысында Елдос Қадырханов жары Таңшолпанға ерекше алғыс білдірді. Ол отбасылық өміріндегі қиындықтарды жасырмай, осы күнге жетуіне жұбайының қолдауы үлкен себеп болғанын айтты.

“Он жылда ажырасуға он түрлі себеп болса, қосылуға миллион себеп бар. Бұл жерде отырғандар мені ақкөңіл, отбасына жақын, романтик адам деп ойлап жатады. Бірақ менің екінші жағым да бар. Қырсықпын, ашуланшақпын, мінезім ауыр. Сіздер менің ол мінезімді анда-санда көрсеңіздер, отбасым, яғни жарым мен анам күнде көреді”, – деді блогер.

Сондай-ақ ол он жыл бойы қандай қиындық болса да жанынан табылған жарына ризашылығын жеткізді.

“Танчо, он жыл бойы әрдайым қолдаушым болдың. Мен қанша рет қолымды сілтеген кезде “Қойыңызшы, бәрі болады” деп демеп отырдың. Келіншегім, рақмет саған! Мінсіз адам жоқ. Әр адамның жақсы жағы да, кемшілігі де болады. Дегенмен мен ризамын. Рақмет, осы күнге бірге жеттік. Ата-анамыздың батасы, ел-жұрттың тілегі, бауырларымыз бен жақындарымыздың қолдауы, сенің демеуіңнің арқасында қазір ұлыммен күліп-ойнап жүрмін. Енді ұлымыздың қызығына тоймай жүре берейік”, – деді ол.

Тойға арнайы келген тележүргізуші Ләйлә Сұлтанқызы да бүлдіршінге ақ тілегін арнады. Оның айтуынша, Елдос бірнеше ай бұрын хабарласып, Әлемнің тұсаукесеріне шақырған.

“Елдос бірнеше ай бұрын “Әлемді жетектейсіз, осы күні бос болыңыз. Таразда күтеміз” деп ескертіп қойған. Дәл қазір үлкен жоба түсіріп жатырмыз. Бәрін тастап, Әлем Елдосұлының тұсаукесеріне асықтым. Менің жүрегімнен ерекше орын алатын бала. Халық болып күткен Әлем ел азаматы болғай! Осындай кеңпейіл, қолы ашық ата-анадан тараған ұрпақ жаман болмас. Артынан бауырлары ере берсін!” – деп жазды тележүргізуші.

Публикация от Ләйлә Сұлтанқызы (@sultankyzy)

Елдос пен Таңшолпан ұлдарының қуанышына ортақтасқан құрметті қонақтарға бағалы сыйлықтар да тарту етті. Атап айтқанда, Әлемнің тұсауын кескен Қайрат Нұртасқа ақшалай сыйлық пен Louis Vuitton сән үйінің бұйымы табысталды. Ал тележүргізуші Ләйлә Сұлтанқызына гауһар тастармен әшекейленген зергерлік бұйымдар жиынтығы сыйға берілді.

Әлеуметтік желі қолданушылары ерлі-зайыптыны көптен күткен қуанышымен құттықтап, Әлемнің қадамына ақ жол тіледі. 

Еске салайық, былтыр 12 қарашада блогер Елдос Колобок алғаш рет әке атанғаны хабарланған еді. Кейінірек ол ұлымен алғаш кездескен сәтін жариялап, жұртты жылатты. Ал күні кеше блогер бір жасқа толған ұлының жүзін алғаш рет көрсетті.

Мексикада өткен Димаш Құдайбергеннің концертінде мыңдаған жанкүйер қазақ тілінде ән шырқады. Мерида қаласында жиналған көрермендер әншінің шығармаларын жатқа айтып, Қазақстанға деген ерекше ықыласын көрсетті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Dimash News-қа сілтеме жасап хабарлайды.

Димаштың әлемдік турнесіндегі әр концертте қазақ тіліндегі әндерге ерекше орын берілген. Әнші халық әндерін заманауи нақышта өңдеп, ұлттық музыканың тереңдігін сақтап, шетелдік тыңдарманға ұсынады. Осы арқылы ол әлем жұртшылығын қазақтың тілімен, мәдениетімен және салт-дәстүрімен таныстырып жүр.

Меридадағы концертте де көрермендер қазақ әндерін ерекше ықыласпен қабылдады. Мәселен, “Ақерке” әні орындалғанда жанкүйерлер алдын ала дайындаған ақ түсті жүрекшелерін әуен ырғағымен тербетті.

Ән аяқталған соң Димаш көрермендерге алғысын айтып, бала күнгі арманы орындалғанын жеткізді.

“Алғысымды қалай жеткізерімді білмей тұрмын. Көп рақмет! Бұл – үлкен арманымның орындалған сәті. Бала кезімде Латын Америкасына келуді армандайтынмын. Арада жылдар өткенде Алла маған сондай мүмкіндік берді. Бүгінгі концерт ең алдымен сіздердің арқаларыңызда өтті. Осындай тыңдармандарым бар бақытты адаммын. Қазақстанға келіңіздер, менің қонағым болыңыздар”, – деді әнші.

Ал 2025 жылғы жазда алғаш орындалған “Тау ішінде” халық әні шетелдік жанкүйерлердің сүйікті шығармаларының біріне айналған. Әлемнің түкпір-түкпіріндегі Dears қауымдастығы бұл әнді жатқа біледі. Меридадағы концертте де көрермендер Димашқа қосылып ән шырқады. Тіпті ән аяқталғаннан кейін де көпшілік әуенді өздері жалғастырып, әншіні сахнадан жібергісі келмеді.

DIMENSIONS әлемдік турнесінде Димаштың қазақ тіліндегі авторлық туындылары да орындалып жүр. Олардың қатарында “Dimensions”, “Өмір”, “Самғау”, “Moonlight” және “Жаңа күн” әндері бар.

Концерттің әсерлі сәттерінің бірі “Жаңа күн” әні кезінде болды. Димаш көрермендерге алғыс білдіріп, Қазақстан мен Мексиканың туларын қатар көтерді. Осы сәтте көпмыңдық зал әншімен бірге “Пай-пай, шіркін, ұмытылмас күн!” деп қазақша шырқады.

Еске салайық, бұған дейін Мексикада Димаш Құдайбергенге арналған мурал пайда болғаны хабарланған еді. Әншінің алып бейнесі Монтеррей қаласының орталығындағы ғимараттардың бірінің қабырғасына салынған. Бұл бастаманы Dimash&DearsRegiasMty жанкүйерлер клубы Мексикадағы Dears por Dimash қауымдастығының қолдауымен жүзеге асырған. Ал суретті Antonio Art Mural есімімен танымал суретші Антонио салған.

29 қазанда Алматы облысының Іле ауданында Кәсіпкерлер күніне арналған іс-шарада "Филип Моррис Қазақстан" компаниясы "Бюджеттің сенімді тірегі" атағына ие болды.

Кейінгі деректер бойынша 2026 жылғы қыркүйек айында Алматы облысының ең ірі он кәсіпорны бюджетке 395,34 миллиард теңге аударған, оның 40%-дан астамы "Филип Моррис Қазақстан" үлесіне тиесілі. Компания салық аударымдарының көлемі бойынша бірінші орынға шықты: 163,04 миллиард теңге.

Компанияның Қазақстандағы тарихы 1993 жылдан басталады. Сол жылы "Филип Моррис Интернэшнл" Қазақстан нарығына шығып, №001 шетелдік инвестор лицензиясын алған. Содан бері өндірісті дамытуға 288 миллиард теңгеден астам инвестиция салынған. Ал мемлекет бюджетіне салықтар мен міндетті төлемдер түрінде 1,6 триллион теңгеден астам қаражат аударылған. Соңғы айларда компанияның еңбегі екінші рет жоғары бағаланды: 2026 жылдың маусымында "Филип Моррис Қазақстан" көпжылдық инвестициялық қызметі, өндірісті дамытуға және елдің экспорттық әлеуетін арттыруға қосқан үлесі үшін Қазақстан президентінің алғыс хатын алған.

Ұзақмерзімді серіктестік қолданыстағы өндірісті сақтаумен ғана шектелмейді, жаңа инвестицияларды да қамтиды. Соңғы жылдардағы маңызды жобалардың бірі – Іле ауданындағы "Филип Моррис Қазақстан" фабрикасын жаңғырту. 2025 жылы мұнда түтінсіз өнім өндіретін жаңа желілер іске қосылды. Жобаға салынатын инвестицияның жалпы көлемі шамамен 90 миллион доллар. Сонымен қатар жоба аясында қазақстандық мамандарға, әсіресе техникалық және инженерлік бағыттағы кадрларға арналған 200-ге жуық жаңа жұмыс орны ашылды. Осылайша, Қазақстандағы фабрика компанияның әлем бойынша түтінсіз өнім шығаратын сегіз өндірістік алаңының біріне айналды.

Заманауи өндіріске салынатын инвестиция адам капиталын дамытумен тығыз байланысты. Компания қызметкерлердің кәсіби білімін жетілдіруге, басқарушылық дағдыларын дамытуға және халықаралық тәжірибе алмасуға басымдық береді. Жаңа өндіріс желілерінде жұмыс істейтін мамандарды оқыту жұмыстары желілер іске қосылғанға дейін басталады. Инженерлік-техникалық персоналды даярлау бірнеше айға созылуы мүмкін.

Іс жүзінде бұл бағыт оқыту және кәсіби даму бағдарламалары арқылы жүзеге асырылады. Қызметкерлер халықаралық сарапшылардың қатысуымен тағылымдамадан және тренингтерден өтіп, озық тәжірибені меңгереді, біліктілігін арттырады. Бұл жұмыстың сапасын компанияның тоғыз жыл қатарынан алып келе жатқан Top Employer мәртебесі де растайды.

Кадр саясатының тағы бір маңызды бағыты – ерлер мен әйелдердің кәсіби дамуына тең мүмкіндік жасау. "Филип Моррис Қазақстан" елімізде халықаралық EQUAL-SALARY сертификаттауынан өткен алғашқы компания болды. Сертификат еңбекақы төлеуде халықаралық теңдік стандарттарының сақталатынын растайды. Биыл көктемде компания аталған сертификатты қайта иеленді. Ол 2028 жылдың ортасына дейін жарамды болады. Тең мүмкіндік қағидаты компания басшылығының құрамынан да көрініс тапқан. Компанияның мәліметінше, бүгінде Қазақстандағы "Филип Моррис Қазақстан" басқарушы командасының шамамен жартысы әйелдер.

"Филип Моррис Қазақстан" компаниясы қызметкерлеріне жынысына, атқаратын қызметіне немесе жұмыс істейтін бөліміне қарамастан, бірдей мүмкіндік беріп, барлығына әділ еңбек жағдайын жасауға басымдық береді. EQUAL-SALARY сертификатын алу үшін компания еңбекақы төлеу жүйесін жан-жақты тексеруден өткізеді. Бағалау барысында жалақы мөлшері сараланып, кадрлық басқару жүйесі тексеріледі, сондай-ақ қызметкерлер арасында сауалнама жүргізіледі. Сертификаттың қайта берілуі компанияда осы талаптардың сақталып отырғанын көрсетеді", – деді "Филип Моррис Қазақстан" компаниясының персоналды басқару жөніндегі директоры Мадина Анаятова.

Өндірісті дамыту, экспорттық мүмкіндіктерді кеңейту және адам капиталына инвестиция салу – "Филип Моррис Қазақстанның" елдегі ұзақмерзімді әрі тұрақты стратегиясының негізгі бағыттары. Қазақстанда отыз жылдан астам уақыт жұмыс істеген компания алдағы өсімге негіз қалап, осы бағыттағы жұмысын жалғастыруды көздеп отыр.

28 жастағы Тараз тұрғыны трейдингке инвестиция салу арқылы мол пайда табуға болатынына сеніп, банктен несие рәсімдеп, ақшаны өзін инвестормын деп таныстырған адамға аударған. Бұл туралы Stan.kz ақпараттық агенттігі хабарлайды.

Алаяққа сеніп қалған Тараз тұрғыны банк несиесін рәсімдеп , өзін инвестор ретінде таныстырған тұлғаға 1,9 млн теңге аударған . Алайда күткен пайдасын ала алмады. Оның орнына салынған қаражатты қайтаруда қиындықтар туындады.

Әйелге 24 жастағы Алматы қаласының тұрғыны инвестиция туралы ұсыныс жасаған. Алайда жәбірленуші уәде етілген пайданы ала алмаған. Керісінше, салған ақшасын қайтару кезінде қиындықтарға тап болған. Оған инвестициядан 50% пайда табатыны айтылған. Осылайша, келтірілген материалдық шығын көлемі 1,9 миллион теңгені құрады.

Аталған факті бойынша сотқа дейінгі тергеу амалдары басталып кеткен. Ал күдікті Ақтөбе қаласында ұсталған. Ол алаяқтық деректері бойынша 29 істі тергеу кезінде ұсталған. Департамент қазіргі уақытта оның басқа да қылмысқа қатысы бар немесе жоғын тексеріп жатыр.

Еске сала кетейік, жасанды интеллектіні пайдаланған алаяқтар енді азаматтардың фотосы арқылы жалған бейне жасап, банктердің биометриялық тексеруінен өтіп жүр. Соның салдарынан адамдардың атынан рұқсатсыз есепшот ашылып, ірі көлемде несие рәсімделіп жатыр.

13 қарашада Ақтөбе қаласында тұрғын үйдің бірінші қабатында орналасқан кафеде газ-ауа қоспасы жарылды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Төтенше жағдайлар министрлігінің мәліметінше, оқиға сағат 10:28-де Тәуелсіздік даңғылы, 14/1 мекенжайында болған. Жарылыс бес қабатты тұрғын үйдің бірінші қабатындағы кафеде тіркелген.

Жарылыс салдарынан кафенің жапсарлас салынған құрылымы опырылып, кейін өрт шыққан. Сонымен қатар тұрғын үйдің терезелері зақымданған.

Оқиға орнына Ақтөбе облысы Төтенше жағдайлар департаментінің күштері мен құралдары жедел жеткен. Өрт сағат 10:53-те толық сөндірілді.

Оқиға салдарынан екі адам зардап шегіп, жедел жәрдем бригадасымен ауруханаға жеткізілді. Қаза тапқандар жоқ.

Төтенше жағдайды жою жұмыстарына ТЖД-ның 45 қызметкері мен 10 техникасы жұмылдырылды. Қазір оқиға орнында департамент бастығы жұмыс істеп жатыр.

Публикация от ТИПИЧНЫЙ АКТОБЕ | КАЗАХСТАН😎 (@aktobe_typical)

Жарылыстың себептері мен мән-жайы анықталып жатыр.

Еске салайық, 2023 жылғы 11 желтоқсанда Қостанайдағы көлік жөндеу шеберханасында газ баллоны жарылып, салдарынан үш адам қаза тауып, тағы бір адам ауыр жарақат алған еді. Жарылыс жақын маңдағы ғимараттар мен тұрғындардың мүлкіне де зиян келтіріп, 26 адамға 240 миллион теңгеден астам шығын келген. Осы оқиғаға қатысты қылмыстық іс бойынша сот үкімі шықты.

Астанада сегіз шабадан ақша немесе көшеден ірі көлемде қаражат тауып алған жағдайда азаматтар не істеуі керек? Мұндай олжаны бірден өз қажетіне жаратуға бола ма? Заңгер Нұрсұлтан Орынбеков Stan.kz тілшісіне табылған ақшаға қатысты азаматтардың қандай әрекет жасауы керегін және қандай жағдайда сыйақы талап ете алатынын түсіндірді.

Бұған дейін "Самұрық-Қазына" АҚ басқарма төрағасы Нұрлан Жақыпов пен "Қазақстан темір жолы" ҰК" АҚ басшысы Елжас Отыншиевтің ұсталғаны туралы ақпарат тарады. Кейін Астанадағы тұрғын үй кешенінің маңына доллар толы бірнеше шабаданның Отыншиевтің үйінен лақтырылғаны айтылды. Оқиға әлеуметтік желіде қызу талқыланып, қазақстандықтар түрлі болжам айтып, жағдайды әзілге айналдырды. Бірі ақша іздеп оқиға орнына барғанын әзілдесе, енді бірі ерте тұрмағанына өкінді. Желі қолданушылары ақшаны ойша бөліп, ипотека жабудан бастап, бір донер алуға дейін жоспар құрып үлгерген. Астанадағы тұрғын үй кешенінің маңынан табылған долларларға қатысты оқиғадан кейін көпшілікті мұндай жағдайда ақшаны тауып алған адам не істеуі керек екені қызықтырды. Заңгер Нұрсұлтан Орынбеков жоғалған ақшаға қатысты заң талаптарын түсіндіріп, олжаны заңды түрде рәсімдеу тәртібін айтып берді.

Заңгер Нұрсұлтан Орынбековтың айтуынша, көшеден ақша немесе бағалы зат тауып алған адам оны автоматты түрде өз меншігіне айналдыра алмайды. Мұндай жағдайда алдымен заттың иесін анықтауға әрекет жасап, ол белгісіз болса, полицияға немесе жергілікті атқарушы органға хабарлау қажет.

"Ең әуелі, Азаматтық кодекстің 245-бабында “Олжаға” қатысты талаптар көрсетілген. Көшеден ақша тауып алған адам оны бірден өз меншігіне ала алмайды. Ақшаның көлемі, қандай валютада екені немесе оның құнды зат болуы бұл тәртіпті өзгертпейді. Заңның бірінші тармағына сәйкес, жоғалған затты немесе ақшаны тауып алған адам бұл туралы меншік иесіне хабарлап, оны қайтаруға міндетті. Егер ақшаның иесін анықтау мүмкін болмаса, тауып алған адам олжа туралы ішкі істер органдарына немесе жергілікті әкімдікке хабарлауы керек", – дейді заңгер.

Заңгер табылған ақшаны ешкімге хабарламай алып кету заңды бұзу екенін айтады. Дегенмен мұндай жағдайдың бәрін бірдей ұрлық деп бағалауға болмайды. Ол үшін адамның әрекетінде бөтеннің мүлкін жасырын иемдену ниеті мен қылмыс құрамының белгілері болуы керек.

Сегіз шабадан ақша тауып алсаңыз, не істеу керек?

Маманның сөзінше, әсіресе ірі көлемдегі шетел валютасын немесе көп мөлшердегі қолма-қол ақшаны тауып алған жағдайда оның шығу тегін анықтау маңызды. Өйткені қаражат қандай да бір қылмыстық іске қатысы бар заттай дәлелдеме болуы мүмкін.

Алты айдан кейін ақшаны өзіңізге алуға бола ма?

Азаматтық кодекстнің 245-бабына сәйкес, табылған зат туралы полицияға немесе әкімдікке ресми хабарланғаннан кейін алты ай ішінде оның иесі анықталмаса, затты тауып алған адам оны өз меншігіне алуға құқылы.

Алайда заңгер Нұрсұлтан Орынбеков бұл мерзім ақшаны тауып алған күннен емес, ол туралы тиісті органға ресми мәлімдеген күннен бастап есептелетінін ескертті.

"Егер алты ай ішінде ақшаның иесі табылмаса, яғни полиция немесе әкімдік меншік иесін анықтап, ешкім бұл заттың өзіне тиесілі екенін растайтын құжаттарды ұсынбаса, ақшаны тауып алған адам оны өз меншігіне ала алады. Алайда мұнда бір маңызды жайт бар: алты айлық мерзім ақшаны тапқан күннен емес, олжа туралы ішкі істер органдарына немесе әкімдікке ресми түрде хабарлап, тіркеген күннен бастап есептеледі. Мысалы, Астана тұрғыны 2026 жылғы 12 қарашада ақша тауып алып, сол күні полицияға ресми түрде хабарлады делік. Егер 2027 жылғы 12 мамырға дейін ақшаның иесі анықталмаса, оны тауып алған адам өз меншігіне рәсімдей алады. Ал егер ол ақшаны өзіне алудан бас тартса, ол коммуналдық меншікке, яғни мемлекеттің меншігіне өтеді", – дейді заңгер.

Публикация от Nursultan Orynbek| Qozhaiyn (@nursultan.orynbekk)

Егер алты ай өтпей тұрып ақшаның заңды иесі табылып, өз мүлкін екенін дәлелдесе, оны тауып берген адам табылған заттың құнының 30%-ы мөлшерінде сыйақы талап етуге құқылы. Заңгердің айтуынша, меншік иесі сыйақыны өз еркімен бермеген жағдайда, оны сот арқылы өндіріп алуға болады.

“Табылған ақшаның 30%-ына қатысты норма Азаматтық кодекстің 245-бабының 6-тармағында көрсетілген. Оған сәйкес, ақшаны тауып алған адам оның құнының 30%-ы мөлшерінде сыйақы талап етуге құқылы. Алайда сыйақы мөлшеріне қатысты дау туындаса немесе табылған ақшаның құнын анықтау қиын болса, мәселені сот арқылы шешуге болады. Яғни, азамат ақшаны тауып алғаны туралы полицияға немесе әкімдікке ресми түрде хабарлап, олжа тіркелгеннен кейін, ақшаның иесі анықталса, тауып алушы одан сыйақы талап ете алады. Заңда мұндай құқық көзделген. Егер меншік иесі сыйақыны төлеуден бас тартса, азамат сотқа жүгініп, өз құқығын қорғауға құқылы. Нақты тәртібі мен талаптары бойынша дау туындаған жағдайда сотқа жүгінуге болады", – дейді заңгер Нұрсұлтан Орынбеков.

Заңгер табылған ақшаның бәріне бірдей Азаматтық кодекстің "олжа" туралы нормаларын қолдануға болмайтынын атап өтті.

Осылайша, заңгер Нұрсұлтан Орынбеков азаматтарға көшеден ақша немесе бағалы зат тауып алған жағдайда оны жасырмай, бірден полицияға не әкімдікке хабарлауға кеңес береді. Оның айтуынша, бұл бір жағынан заңды талаптарды орындауға мүмкіндік берсе, екінші жағынан, ақшаның шығу тегіне байланысты туындауы мүмкін құқықтық мәселелерден сақтайды.

BCC Insurance халықаралық S&P Global Ratings агенттігінің бағалауынша, рейтингін BB+ деңгейіне дейін көтеріп, болжамын тұрақты деңгейде сақтады.

Халықаралық S&P Global Ratings рейтингтік агенттігі BCC Insurance компаниясының рейтингін BB+ деңгейіне дейін көтеріп, болжамды Stable (тұрақты) деп белгіледі.

Компания өкілдерінің айтуынша, рейтингтің көтерілуіне капиталды нығайту, бизнес-процестердің тиімділігін арттыру және қызмет бағыттарын жүйелі түрде әртараптандыру бойынша атқарылған жұмыстар негіз болған.

Компанияның мәліметінше, рейтингтің BB+ деңгейіне көтерілуі клиенттер мен серіктестер үшін де маңызды көрсеткіш.

Қазақстанда 55–64 жастағы азаматтар арасындағы жұмыссыздық деңгейі 8,6%-ға жетті. Бұл елдегі орташа көрсеткіштен екі есе жоғары. 2026 жылдың үшінші тоқсанында осы жастағы 96,7 мың адам жұмыс іздеген. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Ұлттық статистика бюросының дерегінше, Қазақстанда жалпы 445,6 мың адам жұмыссыз болған. Елдегі жұмыссыздық деңгейі 4,5%-ды құрап, бір жылда небәрі 0,1%-дық тармаққа төмендеген.

Жұмыссыздық деңгейі жас топтарына қарай әртүрлі.

• 16–24 жастағыларда – 3,2 %;
• 29–34 жастағыларда – 2,6 %;
• 55–64 жастағыларда – 8,6 %. Бұл — барлық жас санаттары арасындағы ең жоғары деңгей.

Зейнеталды жастағы жұмыссыздар елдегі жұмыс іздеп жүргендердің 21,7%-ын құрайды. Ал жұмыспен қамтылған азаматтар арасында олардың үлесі 10,9%. Яғни бұл жастағы адамдардың жұмыссыздар қатарындағы үлесі еңбек етіп жүргендер арасындағы үлесінен екі есе көп.

Әйелдерге жұмыс табу қиынырақ. 55–64 жастағы әйелдер арасындағы жұмыссыздық 9,3% болса, ерлерде — 8%. Ауылдағы осы жастағы әйелдер арасында көрсеткіш 10,1%-ға жеткен.

Көп жағдайда зейнеталды жастағы адамдар жұмысты ұзақ іздемейді: олардың шамамен 53% үш айға жетпей жұмыс табуға тырысады. Дегенмен жарты жыл немесе одан да ұзақ уақыт жұмыс іздейтіндердің үлесі 27%. Бұл елдегі жұмыссыздардың орташа көрсеткішіне жуық.

Жұмысы бар 55–64 жастағы азаматтардың арасында өзін-өзі жұмыспен қамтығандар да көп. Олардың үлесі — 27,1%, ал ел бойынша орташа көрсеткіш 22,9%. Зейнеталды жастағылар көбіне әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету, ауыл шаруашылығы, сумен жабдықтау және энергетика салаларында еңбек етеді.

Айта кетейік, 60 жастағы семейлік экс-мұғалім автобус жуып, TikTok жұлдызына айналды.

Аустралияда орманда адасып, алты күн бойы хабарсыз кеткен 17 жастағы Уильям есімді жасөспірім құтқарылды. Ол осы уақыт ішінде тамақсыз, телефонсыз жүрген. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі AP News-қа сілтеме жасап хабарлайды.

Жасөспірімді Мельбурн маңындағы орманды алқаптан полиция тікұшағы байқаған. Ол бұлақ жанындағы жалпақ тастың үстінде сүлгілерді жамылып ұйықтап жатқан. Үстінде тек шорты мен аяқкиімі болған. Күнге күйіп, бірнеше күн жөнді тамақтанбаса да, дәрігерлер оның жағдайын бірқалыпты деп бағалады.

Уильям досымен бірге демалысты шатырда өткізу үшін Валгалла қалашығының маңына барған. Оларды сол жерге анасы жеткізіп салған. Бір кезде жасөспірім қалған құрал-жабдықтарды алып келуге кетіп, қайтып оралмаған. Телефоны, тамағы мен суы шатырда қалған.

Уильямға аутизм диагнозы қойылған. Ол бейтаныс жерде жол табуға қиналған. Жасөспірімді іздеу жұмыстары сол күні басталып, оған жүзден астам полицей, құтқарушы және ерікті қатысқан.

Кейінірек Уильям бірнеше күн бойы орманның тік беткейлерін кезіп жүргені белгілі болды. Ал кейінгі екі тәулікті шатыр тіккен жерден шамамен екі шақырым қашықтағы бұлақтың жанында өткізген.

Тікұшақтың даусынан оянған жасөспірім құтқарушыларға бас бармағын көтеріп белгі берген. Оны арнайы көтергіш құрылғымен тікұшаққа алып шыққан.

"Оның тірі табылғанына шексіз қуаныштымын", – деді жасөспірімнің анасы журналистерге.

Артынша ол ұлына енді өмір бойы үйден шығуға тыйым салатынын айтып әзілдеді.

Nvidia компаниясының бұрынғы бас директоры Дженсен Хуангтың некеден тыс қарым-қатынаста болған әйелдер саны үшеуге жетуі мүмкін. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Reuters порталына сілтеме жасап хабарлайды. 

АҚШ-тың Nvidia компаниясының бұрынғы бас директоры Дженсен Хуангтың тағы бір қызметкермен жақын қарым-қатынаста болғаны белгілі болды. 

Бұған дейін компания басшысының екі әйелмен некеден тыс қарым-қатынасы туралы ақпарат тараған еді. Олардың бірі – Қытай тыңшысы болуы мүмкін деген күдікке ілінген Элис Хуанг, екіншісі – Nvidia компаниясының денсаулық сақтау жөніндегі вице-президенті Кимберли Пауэлл.

Reuters агенттігі екінші қызметкердің есімін жарияламады. Журналистер әйелмен байланысуға тырысқанымен, нәтиже болмаған. Nvidia компаниясы да бұл жағдайға қатысты пікір білдіруден бас тартты.

Дженсен Хуанг 8 қарашада жасаған мәлімдемесінде некеден тыс қарым-қатынасы болғанын мойындаған. Алайда ол Элис Хуангтың есімін атамаған.

63 жастағы кәсіпкердің қызметінен кетуіне қатысты қысым оның Элис Хуангпен қарым-қатынасы туралы ақпарат тарағаннан кейін күшейген.

Қазір Nvidia директорлар кеңесі қаржы директоры Колетт Крессті уақытша бас директор етіп тағайындады. Компания жаңа басшыны іздестіріп жатыр. Бұл қызметке ішкі және сыртқы үміткерлер қарастырылуда.

Бұған дейін Nvidia директорлар кеңесі Хуангтың шетелдік барлау операциясының нысанасына айналған-айналмағанын анықтау үшін тәуелсіз тергеу бастаған. Компания акциялары бейсенбіде 5,5%-ға арзандады. Ал қазан айының басындағы ең жоғары көрсеткішінен бері акция құны 30%-дан астам төмендеген.

Еске салайық, бұған дейін Nvidia компаниясының басшысы Дженсен Хуанг Қытай барлау қызметімен байланысы болуы мүмкін Элис Хуанг есімді кәсіпкер әйелмен көңілдес болғаны туралы ақпарат тарағаны хабарланған еді. The New York Times басылымының мәліметінше, АҚШ арнайы қызметтері әйелді бір жылдан астам уақыт бақылап, оның Қытай билігіне ақпарат жеткізген болуы мүмкін деген күдікке келген. Кейін Дженсен Хуанг әйеліне опасыздық жасағанын мойындап, отбасынан кешірім сұрады. Осы жағдайдан кейін Nvidia директорлар кеңесі тәуелсіз тергеу бастады. Алайда компания әзірге құпия деректердің сыртқа тарағанын растайтын дәлел жоқ екенін мәлімдеді.

Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап жалақыдан жеке табыс салығы ұсталмайтын соманы көбейту жоспарланып отыр. Базалық салық шегерімі айына 129 750 теңгеден 140 790 теңгеге дейін өсуі мүмкін. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Өзгеріс 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет жобасында көзделген. Құжатқа сәйкес, айлық есептік көрсеткіш 4 325 теңгеден 4 693 теңгеге дейін көтерілуі мүмкін. Салық кодексіндегі тәртіп бойынша базалық шегерім 30 АЕК-ке тең. Бұл сома қызметкердің салық салынатын табысын есептегенде шегеріледі.

Шегерім 11 040 теңгеге артса, жеке табыс салығының мөлшерлемесі 10% болған жағдайда қызметкер айына 1 104 теңгені үнемдей алады. Бір жылда бұл 13 248 теңге болады. Яғни, жалақының жалпы мөлшері өзгермесе де, қолға тиетін ақша сәл көбеюі мүмкін.

Мысалы, айлығы 500 мың теңге қызметкердің міндетті зейнетақы жарнасы 50 мың, медициналық сақтандыру жарнасы 10 мың теңге болса, 2026 жылы жеке табыс салығы 31 025 теңгені құрайды. Ал 2027 жылы жаңа шегерім күшіне енсе, салық 29 921 теңгеге дейін азаюы мүмкін. Айырмасы — айына 1 104 теңге.

Айлық есептік көрсеткіштің өсуі кейбір әлеуметтік салық шегерімдерінің мөлшеріне де әсер етеді. Мәселен, I және II топтағы мүгедектігі бар адамдарға арналған 5 000 АЕК мөлшеріндегі жылдық шегерім 21 млн 625 мың теңгеден 23 млн 465 мың теңгеге дейін өсуі ықтимал. III топтағы мүгедектігі бар адамдарға, мүгедектігі бар балаларға және заңда көрсетілген өзге де санаттарға арналған шегерім де ұлғаяды.

Базалық шегерім бір жұмыс беруші арқылы және қызметкердің өтініші негізінде қолданылады. Ал әлеуметтік шегерім алу үшін оны пайдалануға құқығы барын растайтын құжаттар қажет. 2027 жылға арналған нақты мөлшерлер республикалық бюджет туралы заң қабылданып, оған қол қойылғаннан кейін белгілі болады.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда талқыға түсіп жатқан сән-салтанат салығы кәсіпкерлерге әсер етуі мүмкін екені айтылған еді.

Қазақстанда қатерлі ісікке қарсы отандық дәріні әзірлеуге 5 миллиард теңге бөлінген. Жоғары аудиторлық палата қаражаттың жұмсалуын тексеріп, өндірістің дайын екенін растайтын жеткілікті дәлел таппаған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Аудиторлардың мәліметінше, жобаға бөлінген қаржының төлену тәртібі келісімшарт талаптарына сай болмаған. Алғашқы транштан кейін ғылыми ұйымдарға жұмыс құнының тағы 40%-ы аударылған. Бұл төлем мониторинг нәтижесіне тәуелді болмағандықтан, орындаушылар қорытынды бағалау аяқталмай тұрып жобаның жалпы құнының 90%-ына дейін алған.

Тексеру барысында ғылыми есептерге қатысты да кемшіліктер анықталды. 2025 жылы ұлттық ғылыми кеңестер бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру бойынша 18 аралық және қорытынды есепті қабылдамаған. Қабылданбаған есептерге бөлінген қаржының жалпы сомасы — 8,9 миллиард теңге.

Аудиторлар кейбір зерттеу нәтижелерінің расталуына күмән келтірді. Мәселен, дайын патенттің орнына патент алуға берілген өтінім, ал жарияланған ғылыми мақаланың орнына журналдың материалды басуға қабылдағаны туралы хабарлама ұсынылған жағдайлар болған. Жоба аяқталып, патент алынған күннің өзінде, әзірлеменің өндірісте қолданыс табатынына кепілдік болмаған.

Жоғары аудиторлық палата қазіргі бақылау жүйесі ғылыми зерттеулердің өндіріс пен экономикаға нақты пайдасын бағалауға жеткіліксіз екенін атап өтті.

Айта кетейік, бұған дейін желіде лазерлік эпиляцияның рак жасушаларын оятатыны талқыға түсті. Онколог маман түсініктеме берді.

Аты аңызға айналған Mercedes-Benz көлігін шығаратын компания өндіріс кеңесімен шығысты қысқарту туралы дауға байланысты жабылу алдында тұр. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Кадрлар жөніндегі директор Бритта Зегердің мәлімдеуінше, компания кеңеспен келіссөздер барысында қызметкерлер тарапынан жасалған жеңілдіктер туралы шешімге мұқтаж.

“Қазір мұндай шешімді қарастырып жатқан жоқпыз. Сондықтан біз енді Германияда тағы қандай кәсіпорындардың бар екенін нақты және егжей-тегжейлі зерделеуге мәжбүрміз. Біз қайтсек те зауытты жаппай, аман алып қалуымыз керек”, – деді ол Reuters агенттігіне берген сұхбатында.

Германияда Mercedes-Benz компаниясы жалпы 12 өндірісті басқарады. Жеңіл автокөліктер сегментіндегі пайданың төмендеуіне байланысты компания басшылығы қызметкерлерден жалақыны өсірмей-ақ, жұмыс уақытын ұзартуды талап етіп отыр. Атап айтқанда, апталық жұмыс уақытын 35 сағаттан 40 сағатқа дейін арттыру мәселесі талқыланып жатыр. Өндірістік кеңес пен IG Metall кәсіподағы үшін бұл жағдайға жол беруге болмайды. Себебі аптасына 35 сағат жұмыс істеу – компанияның басты жетістіктерінің бірі. Зегердің айтуынша, қысқартылған жұмыс аптасы келісілген кездегі жағдай қазір мүлде өзгерген.

Оның пікірінше, жұмыс уақытын ұзарту қызметкерлердің жалақысын өзгертпей-ақ, жұмыстың өнімді болуына септігін тигізеді. Бұдан бөлек, компания басшылығы арнайы төлемдерді, ерікті сыйақыларды, соның ішінде пайданы бөлу жүйесі бойынша берілетін төлемдерді, сондай-ақ ұжымдық шартта қарастырылған еңбек демалысына арналған және Рождество мерекесіне орай төленетін сыйақыларды қысқартуды көздеп отыр.

Зегердің мәлімдеуінше, концерн басшылығы да қаржылық жеңілдіктерге бармақ. Оның айтуынша, басшылар жалақыны қайта қараудың соңғы екі кезеңінің қорытындысы бойынша жалақы өсімін алмаған.

Еске сала кетейік, Jaguar Land Rover алдағы екі жылда 4 мың жұмыс орнын қысқартуды жоспарлап отыр. Британдық автоконцерннің сатылымы негізгі нарықтарда төмендеп, компания Қытай өндірушілерінің күшейген бәсекесіне тап болды. Бұған қоса, JLR өткен жылғы кибершабуылдың салдарын, АҚШ-тың импорттық тарифтері мен Ұлыбританиядағы қымбат энергия бағасының қысымын сезініп отыр.

13 қарашада Қазақстанның ірі қалаларындағы айырбастау пункттерінде доллар мен еуро бағамы төмендеді. Алматы, Астана және Шымкент қалаларында шетел валюталары қаншадан сатылып, қаншадан сатып алынып жатыр? Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мәселен, Алматының өзінде доллар 443,39–445,46 теңге, еуро 491,72–497,06 теңге, рубль 5,13–5,24 теңге болған.

Ал Астанада:

• Доллар: 442–449 теңге;
• Еуро: 491–501 теңге;
• Рубль: 5,10–5,30 теңге.

Шымкентте:

• Доллар: 443,04–445,98 теңге;
• Еуро: 491,64–496,50 теңге;
• Рубль: 5,15–5,22 теңге.

Көрсетілген бағамдар валютаны сатып алу және сату тәртібімен берілген. Күн ішінде өзгеруі мүмкін.

Банктердегі доллардың сатып алу бағамы 445,50–447,60 теңге аралығында. Ең төменгі бағам Kaspi Bank-те – 445,50 теңге, ал ең жоғарысы Bereke Bank-те – 447,60 теңге.

Ал долларды сату бағамы:

• Kaspi Bank – 442,50 теңге;
• Bank RBK – 439,90 теңге;
• МиГ – 442,70 теңге;
• Банк ЦентрКредит – 442 теңге;
• Еуразиялық банк – 440,50 теңге;
• Нұрбанк – 440,50 теңге;
• Alatau City Bank – 439,80 теңге;
• Halyk Bank – 439,80 теңге;
• Фридом Банк – 440 теңге;
• Bereke Bank – 440,60 теңге.

KASE биржасының 11 қарашадағы соңғы дерегіне сәйкес, доллар 2,40 теңгеге арзандап, 444,82 теңгені құрады. 30 қазаннан бері сегіз сауда күнінде америкалық валюта 8,95 теңгеге төмендеген.

Еске салайық, бұған дейін Қазақстан қаржыгерлері доллар бағамына қатысты бір жылдық болжамын қайта қарады. Қарашадағы сауалнамаға қатысқан сарапшылар бір жылдан кейін доллар 499,4 теңге болады деп күтеді. Бұған дейінгі болжам — 502,6 теңге.  

Ал желтоқсанның басында доллар шамамен 462,4 теңгеге дейін қымбаттауы мүмкін. Бұл алдыңғы болжамнан жоғары: қазанда сарапшылар 456,5 теңге болады деп күткен. Қазан айында теңге долларға шаққанда 3%-ға әлсіреп, Ұлттық банктің валюта сатуы азайған еді. Теңгенің әлсіреуі тауар бағасына қатысты күтулерге де әсер етуі мүмкін. Ұзақ мерзімде теңгені қолдайтын бірнеше фактор бар. Сарапшылар экспорттан түсетін валютаның көбеюін, Ұлттық банк пен экспорттаушылардың валюта ұсынуын және 2027 жылы Ұлттық қордан бюджетке аударылатын қаражаттың 2,8 трлн теңгеден 4,4 трлн теңгеге дейін артуын атап өтті.