Шығыс Қазақстан облысындағы Катонқарағай ұлттық паркінде Қызыл кітапқа енген қар барысына спутниктік қарғыбау тағылды. Оңтүстік Алтайда мұндай жұмыс алғаш рет жүргізілді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мамандар қар барысына “Алтай” деген ат берген. Енді оның қайда жүргенін, қанша шақырым жол жүретінін және қандай аумақтарды мекендейтінін спутник арқылы бақылауға болады.

Жиналған мәліметтер ғалымдарға сирек кездесетін жыртқыштың тіршілігін тереңірек зерттеуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ қар барысының мекендеу ортасын сақтап, оны қорғау шараларын тиімді жоспарлауға көмектеседі.

Арнайы қарғыбауды орнатуға Катонқарағай ұлттық паркінің қызметкерлері мен Зоология институтының мамандары қатысқан.

Жоба Pernod Ricard Kazakhstan компаниясының қолдауымен жүзеге асырылып жатыр.

Айта кетейік, қар барысы Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Сирек кездесетін жыртқышты сақтау үшін оның табиғи ортадағы қозғалысы мен тіршілік ету ерекшеліктерін зерттеу маңызды.

Публикация от Катонқарағай ұлттық паркі/Катон-Карагайский национальный парк (@katonkaragay_nationalpark)

Еске салайық, бұған дейін "Алтын-Емел" мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің қызметкері сирек кездесетін қар барысын видеоға түсіріп алғаны хабарланған еді.

Қытайда балаларға құрамында қорғасын бар тағам берген балабақша иесі өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Онымен бірге мекеменің тағы бес қызметкері сотталды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі BBC-ге сілтеме жасап хабарлайды.

Оқиға Қытайдың Ганьсу провинциясындағы Тяньшуй қаласында орналасқан Heshi Peixin балабақшасында болған. Тергеу мәліметінше, мекеме қызметкерлері тағамдарды балаларға тартымды етіп көрсету үшін асқа жеуге жарамсыз бояу қосқан.

Салдарынан 2025 жылғы шілдеде балабақшадағы 247 бала мен қызметкердің қанынан қорғасын мөлшерінің шамадан тыс жоғары екені анықталған. Ал 235 бала қорғасыннан улану диагнозымен ем қабылдауға мәжбүр болған.

Тексеру барысында балаларға берілген құрма қосылған бәліштер мен жүгері тоқаштарының құрамынан қорғасын табылған. Кейбір тағамдардағы улы заттың мөлшері Қытайда белгіленген қауіпсіздік нормасынан 2 мың еседен астам жоғары болған.

Тергеу нәтижесінде балабақша иесі Ли Хуэйфан мен мекеме басшылығы асхана қызметкерлеріне тағамға улы бояу қосуды тапсырғаны анықталды.

Сот Ли Хуэйфанды өмір бойына бас бостандығынан айырып, 500 мың юань (33,8 миллион теңге) көлеміндегі жеке мүлкін тәркілеуге шешім шығарды. Балабақшаның атқарушы директоры 15 жылға, ал асханада жұмыс істеген төрт қызметкер 6 жылдан 8 жылға дейін сотталды.

Бұған қоса, тергеу кезінде жергілікті шенеуніктер мен медицина қызметкерлерінің оқиғаны жасыруға тырысқаны белгілі болды. Олар қан талдауының нәтижелерін бұрмалап, балабақша инвесторынан пара алған.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, қорғасыннан улану әсіресе кішкентай балалар үшін қауіпті. Ол ми мен орталық жүйке жүйесіне ауыр зақым келтіруі мүмкін.

Осы оқиғадан кейін Қытайда білім беру мекемелеріндегі тамақ қауіпсіздігін күшейтуге бағытталған жаңа талаптар енгізілді.

2026 жылдың алғашқы тоғыз айында Қазақстанның білім беру саласына негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі былтырғы кезеңмен салыстырғанда 67,1 %-ға азайды. Сарапшылар мұны ұлттық жоба аясында мектептерді жаппай салу жұмыстарының аяқталуымен байланыстырады. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

2026 жылғы қаңтар-қыркүйек аралығында Қазақстан экономикасына бағытталған инвестиция көлемі жалпы 7 %-ға өскен. Алайда бұл көрсеткіш 2025 жылдың сәйкес кезеңіндегі 13,5 %-дық өсімнен әлдеқайда төмен.

Инвестициялардың басым бөлігі, яғни 65,8 %-ы кәсіпорындардың өз қаражаты есебінен қаржыландырылған. Ал бюджет қаражатының үлесі бір жылда 23 %-дан 14,3 %-ға дейін төмендеді. Банктік несиелердің үлесі 5,6 %-ға жеткенімен, жалпы инвестиция құрылымында әлі де аз болып отыр.

Қай салаларға инвестиция көбейді?

Биылғы тоғыз айда негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі бірнеше салада айтарлықтай өскен. Атап айтқанда, өңдеу өнеркәсібінде өсім 40,1 %-ды, электрмен жабдықтау саласында 36,9 %-ды, құрылыста 32 %-ды, ақпарат және байланыс саласында 29,2 %-ды құрады. Әсіресе химия өнеркәсібіне, азық-түлік пен электр жабдықтарын өндіруге салынған инвестиция көлемі артқан. Ал білім беру саласынан бөлек, мұнай-газ секторында инвестиция 21 пайызға, сумен жабдықтау саласында 14,5 пайызға, сауда саласында 1,1 пайызға қысқарған.

Бюджет қаражаты қайда бағытталды?

Бюджет инвестицияларының шамамен 59 %-ы көлік, электр және сумен жабдықтау сияқты инфрақұрылымдық салаларға жұмсалған. Сонымен қатар машиналар мен жабдықтарды сатып алуға жұмсалған қаражат 22,9 %-ға өскен. Сарапшылар мұны ірі инвестициялық жобалардың құрылыс кезеңінен жабдықтармен қамтамасыз ету кезеңіне өтуімен байланыстырады.

Halyk Finance бас сарапшысы Салтанат Игенбекованың айтуынша, машиналар мен жабдықтарға салынатын инвестицияның артуы, сондай-ақ инфрақұрылым мен өңдеу өнеркәсібіне қаржының көбеюі экономиканы технологиялық жаңғыртуға және өндірістік әлеуетті кеңейтуге мүмкіндік беруі мүмкін.

Айта кетсек, бұған дейін Қазақстандық ғалымдар докторантурадағы талаптарға наразы екені туралы жазғанбыз.

Қазақстанның Астана, Алматы, Шымкент қалаларында және басқа өңірлерінде Республика күніне орай Republic Day және Bereke Fest атты ауқымды жеңілдіктер науқаны басталды. Кейбір тауарларға 10% – 50 % дейін жеңілдік ұсынылады. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Мерекелік жеңілдіктердің негізгі кезеңі 21-27 қазан аралығында өтеді. Осы күндері азық-түлік пен азық-түлікке жатпайтын тауарларды төмендетілген бағамен сатып алуға болады.

Науқанға ірі сауда орталықтары мен дүкендер желілері қатысады. Астанада жеңілдіктерді MEGA Silk Way және Хан Шатыр сауда орталықтарынан, Алматыда MEGA Alma-Ata, MEGA Park және Forum Almaty орталықтарынан табуға болады. Ал Шымкентте Mega Planet және Shymkent Plaza сауда орталықтары акцияға қосылады.

Bereke Fest аясындағы арнайы ұсыныстар Magnum, SMALL, Астықжан және GraMad дүкендерінде де қолжетімді болады.

Науқанды Қазақстанның Сауда және интеграция министрлігі мен жергілікті атқарушы органдар ұйымдастырған. Оның мақсаты — халыққа қажетті тауарларды қолжетімді ету, ішкі сауданы қолдау және отандық өндірушілердің өнімдерін өткізу мүмкіндіктерін кеңейту.

Жеңілдіктерге қатысатын сауда орталықтары мен дүкендердің толық тізімін жергілікті әкімдіктердің ресми интернет-ресурстарынан білуге болады. Акциялар 27 қазанды қоса алғанға дейін жалғасады.

Айта кетсек, бұған дейін Құрылтайда үй маңындағы дүкендердің мәселесі көтерілгені туралы хабарлаған едік.

Flydubai әуе компаниясының ұшқышы Смит Маччхар ұшу кезінде екінші ұшқыштың өзіне балтамен шабуыл жасап, жолаушылар мінген ұшақты құлатпақ болған сәтін айтып берді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі The National-ға сілтеме жасап хабарлайды.

Оқиға 30 қыркүйекте Дубайдан Тель-Авивке бағыт алған ұшақта болған. Екінші ұшқыш, Оман азаматы Хаммам әл-Хаммами әуе кемесінің капитанына шабуыл жасап, басқаруды өз қолына алуға тырысқан.

Қазір Әбу-Дабиде емделіп жатқан Смит Маччхар сол күнгі оқиғаны алғаш рет егжей-тегжейлі баяндады.

Оның айтуынша, алғашқы екі сағатта ұшу қалыпты өткен. Әріптесінің әрекетінен ешқандай күмән байқалмаған. Алайда екінші ұшқыш намаз оқитынын айтқаннан кейін жағдай күрт өзгерген.

“Ол намаз оқығысы келетінін айтып, орнынан тұрды. Boeing 737 ұшағының кабинасы тар болғандықтан, мен оған құрмет көрсетіп, басқа жаққа қарадым. Өз жұмысымды жалғастырып, ұшу көрсеткіштерін тексеріп отырғанмын. Кенет желкемнен қатты соққы алдым. Өте ауыр әрі қатты затпен ұрғанын сездім”, – деді капитан.

Кейін екінші ұшқыштың төтенше жағдайға арналған балтамен шабуыл жасағаны белгілі болған.

Смит Маччхар басы мен сол қолынан ауыр жарақат алған. Ол өзін қорғауға тырысқанымен, әріптесі қайта-қайта соққы берген.

Осы сәтте шабуыл жасаған ұшқыш басқаруды қолға алып, қозғалтқыштардың қуатын азайтып, ұшақты төмен қарай бағыттаған.

“Соққылар тоқтамады. Бір кезде қозғалтқыштардың дыбысы бәсеңдеп, ұшақтың төмен құлдилап бара жатқанын сездім”, – деп еске алды капитан.

Бір минутқа жетпейтін уақытта Boeing 737 ұшағы 5 мың метрден астам биіктікті жоғалтқан. Жолаушылар арасында үрей басталған.

Ауыр жараланғанына қарамастан, капитан кабина есігін ашып үлгерген. Сол кезде экипаж мүшелері мен жолаушылар көмекке келіп, шабуыл жасаған екінші ұшқышты тоқтатқан.

Ұшақты аман алып қалуға бортта жолаушы ретінде отырған Flydubai компаниясының тағы екі ұшқышы көмектескен. Олар басқаруды қолға алып, әуе кемесін қайта тұрақтандырған.

Нәтижесінде ұшақ Сауд Арабиясының Табук қаласындағы әуежайға шұғыл қонып, жолаушылар аман қалған.

Ал екінші ұшқыш Хаммам әл-Хаммами ұсталды.

БАӘ прокуратурасының мәліметінше, күдікті ұшақты басып алып, Израильдегі Бен-Гурион әуежайына құлатуды жоспарлаған. Оқиғаға қатысты тергеу жүргізіліп жатыр.

Еске сала кетейік, 30 қыркүйекте Дубайдан Тель-Авивке ұшқан FlyDubai ұшағында екінші ұшқыш әріптесіне шабуыл жасап, ұшақты апатқа ұшыратуға әрекет жасады деген күдікке ілінді. Бортта 174 жолаушы болған. Жолаушылар мен экипаж мүшелері шабуылдаушыны залалсыздандырып, ұшақты Сауд Арабиясына шұғыл қондырған. Оқиға бойынша тергеу жалғасып жатыр.

Абай облысы, Жарма ауданында жүргізуші мас күйінде көлік айдағаны үшін 2 жыл 2 айға бас бостандығынан айырылды. 53 жастағы ер адам мәңгілікке көлік айдау құқығынан да айырылды. Бұл туралы Stan.kz ақпараттық агенттігі хабарлайды.

Сот кезінде ер адам кінәсін мойындаған және ішімдік ішу себебін де түсіндірген. Сөзінше, қызының дүниеге келуіне байланысты алкоголь тұтынған.

“Жарма ауданының Қалбатау ауылында 2026 жылғы 22 қыркүйекте сағат 12:00 шамасында өмір бойына көлік жүргізу құқығынан айырылған 53 жастағы ер адам ВАЗ-21099 автокөлігінің рөлінде мас күйде отырған. Боранбай би көшесінде оны полиция қызметкерлері тоқтатқан. Медициналық куәландыру оның орташа дәрежедегі алкогольдік масаң күйде болғанын растаған”, – деп жазды облыстық департамент.

Абай облысы департаментінің мәліметінше, ер адам бұған дейін де ішімдікпен ұсталып, көлік жүргізу куәлігінен, сондай-ақ мас күйде көлікке отырғаны үшін де темір тордың ар жағында өз жазасын өтеген.

Бұған дейінгі жүргізушінің бұзушылықтары

• 2015 жыл. Мас күйде көлік басқарғаны үшін әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
• 2018 жыл. Тағы да заң бұзды. Бұл жолы жүргізуші куәлігінсіз әрі мас күйде көлік басқарғаны үшін 120 тәулікке қоғамдық жұмыстарға тартылып, көлік жүргізу құқығынан тағы үш жылға айырылды.
• 2020 жыл. Бұрынғы жазадан да қорытынды шығармады. Қайтадан мас күйде көлік басқарғаны үшін сегіз айға бостандығынан айырылды.
• 2022 жыл. Тағы да сол әрекет. Сот оны өмір бойына көлік жүргізу құқығынан айырып, екі жылға бас бостандығынан айырды.
• 2026 жыл. Арада жылдар өтсе де, жағдай өзгермеген. Өмір бойына көлік жүргізуге тыйым салынған азамат тағы да мас күйде рөлге отырған.

“Басқаша айтқанда, әкімшілік жаза да тоқтатпады, қоғамдық жұмыс та нәтиже бермеді, түрме де сабақ болмады. Заң алдындағы жауапкершілік бірнеше рет ескертілсе де, азамат сол әрекетін қайталаған” – деп мәлімдеді департамент.

 Еске сала кетейік, Төтенше жағдайлар министрлігі Өртке қарсы қызмет комитетінің төрағасы Ерлан Төрегелдиев түнгі тыныштықты бұзып, мас күйде жүргені үшін жауапқа тартылды деген ақпарат тарады. Алайда полиция оның аты-жөнін ресми түрде растаған жоқ.

2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда жұмыссыздық бойынша әлеуметтік төлем үш айға дейін қысқарады. Бұған дейін төлем мерзімі азаматтың сақтандыру жүйесіне қатысу өтіліне қарай алты айға дейін созылатын. Сонымен қатар, жәрдемақының ең жоғары мөлшері белгіленбек. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, ресми жұмыс істеп, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдар төлеген азаматтар жұмысынан айырылған жағдайда әлеуметтік төлем алуға құқылы. Жәрдемақының мөлшері азаматтың әлеуметтік аударымдар жүргізілген табысына және сақтандыру жүйесіне қатысу өтіліне байланысты есептеледі. Ал төлемнің ең жоғары шегі ең төменгі жалақының жеті еселенген мөлшерінің 45%-ынан аспайды.

 2027 жылғы бюджет жобасына сәйкес, ең төменгі жалақы мөлшері өзгеріссіз 85 мың теңге болып қалмақ. Осы соманы жеті еселеп, оның 45%-ын есептегенде, жәрдемақының ең жоғары мөлшері 267 750 теңге немесе шамамен 268 мың теңге болады. Яғни әлеуметтік аударымдар есептелген табысы жоғары азаматтар да белгіленген шектен артық төлем ала алмайды. Нақты сома әр адамның табысы мен сақтандыру жүйесіне қатысу өтіліне қарай анықталады.

Жұмысынан айырылған азамат төлем алу үшін тұрғылықты жеріндегі Мансап орталығына жүгіне алады. Сондай-ақ өтінішті eGov.kz электрондық үкімет порталы немесе Enbek.kz электрондық еңбек биржасы арқылы беруге болады. Мансап орталығы азаматқа кәсіби дағдыларына сәйкес жұмыс ұсынады. Егер жұмыс табылмаса, ол жұмыссыз ретінде тіркеліп, әлеуметтік төлем тағайындау рәсімінен өтеді.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда 1 қазаннан бастап жұмыссыздық бойынша төлем мөлшері мен мерзімі қысқаратыны туралы жазғанбыз. 

Қарағандыда такси жүргізушісінің қырағылығы арқасында 68 жастағы зейнеткер алаяқтарға 3 миллион теңгесін беріп қоя жаздаған жерінен аман қалды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Polisia.kz-ке сілтеме жасап хабарлайды.

Полиция мәліметінше, алаяқтар ауылда тұратын зейнеткерге хабарласып, өздерін бұрынғы әріптестері ретінде таныстырған. Олар әйелді банк шоттарын шұғыл тексеру қажет деп сендірген.

Кейін WhatsApp арқылы өзін банктің қауіпсіздік қызметкерімін деп таныстырған “Марат” есімді азамат байланысқа шыққан. Ол зейнеткердің депозитінде 3 миллион теңге барын біліп, ақшасын қорғау үшін айтқанын орындауы керегін түсіндірген.

Алаяқтың сөзіне сенген әйел банктегі барлық жинағын қолма-қол шешіп алған. Кейін қаскөйлер ақшаны қалааралық такси арқылы Алматыға жіберуді тапсырған.

Зейнеткер айтылған жерге барып, ақшаны таксимен жөнелтпек болған. Алайда жүргізуші жағдайдың күмәнді екенін байқап, полицияға хабар берген.

Оқиға орнына жедел жеткен тәртіп сақшылары алаяқтық әрекетті тоқтатып, зейнеткердің 3 миллион теңгесін сақтап қалды. Әйелге материалдық шығын келмеген.

Полиция тұрғындарға банк қызметкерлері мен құқық қорғау органдарының өкілдері телефон немесе мессенджер арқылы ақша аударуды, қолма-қол қаражатты біреуге беруді талап етпейтінін ескертті.

Сондай-ақ күмәнді қоңырау түскен жағдайда әңгімені дереу тоқтатып, 102 нөміріне хабарласуға кеңес берді.

Еске салайық, бұған дейін Талдықорған тұрғындары алаяқтарға ақша аударғалы жатқан зейнеткерді тоқтатып үлгергені хабарланған еді.

Желіде тараған видеода оған белгісіз ер адам видеоқоңырау арқылы не істеу керегін айтып отырғанын байқауға болады. Осы жағдайды байқаған басқа адамдар әйелдің алаяқпен сөйлесіп тұрғанын түсіндіріп, оны тоқтатуға тырысқан. Ал өзін әйелдің баласы ретінде таныстырған ер адам әжейді "мама" деп атап, тұрғындар араласқан кезде ашуға мінген.

Оқиға куәгерлері телефонның ар жағындағы адамнан жүзін көрсетуді талап еткен. Алайда ол камераға жүзін көрсетпеген. Осыдан кейін әйел тұрғындармен бірге полицияға баруға келіскен. Әйелдің сөзінше, осы уақытқа дейін ол әлгі адамға 3 миллион теңге аударып үлгерген.

Оңтүстік Кореяда жол үстінде өзге көліктің жолын бөгеп, жүргізушісін қорқытты деген күдікпен 21 жастағы Қазақстан азаматы ұсталды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Koreaherald-ға сілтеме жасап хабарлайды.

Оқиға 29 шілде күні түнгі сағат 23:40 шамасында Кёнгидо провинциясындағы Ичхон қаласында болған.

Полиция мәліметінше, қазақстандық жігіт 30 жастағы ер адамның көлігін қуып жетіп, алдынан жолын кескен. Кейін көлігінен түсіп, жәбірленушінің автокөлігінің алдыңғы бөлігін тепкілеген.

Оқиға видеосы YouTube желісінде таралып, көпшіліктің назарын аударған. Алайда жолдың қараңғы болуына байланысты полиция күдіктінің көлік нөмірін анықтай алмаған. Салдарынан қыркүйек айының ортасында тергеу нәтижесіз аяқталған.

Кейін полицейлер істі қайта қолға алып, бейнежазбаны мұқият зерттеген. Мамандар көлік нөмірінің бір бөлігін анықтап, маркасы мен моделіне қарай іздестіру жүргізген. Нәтижесінде Кореяда тұратын шетелдіктер көлік сататын әлеуметтік желідегі хабарландыру арқылы күдіктінің ізіне түскен.

21 жастағы қазақстандық Ансон қаласында ұсталып, оның көлігі тәркіленді.

Тергеу кезінде күдікті жәбірленушіні өз көлігін сатып алуға уәде беріп, кейін айнып қалған шетелдік азаматпен шатастырып алғанын айтқан.

Полицияның мәліметінше, оқиға орнында тағы бір 25 жастағы қазақстандық болған. Алайда оның елде заңды тұруға рұқсат беретін құжаттары болмағандықтан, қазан айының басында Кореядан шығарылғаны анықталды.

Қазір полиция 21 жастағы күдіктіні қамауға алуға санкция сұрап, шетелде жүрген екінші азаматқа халықаралық іздеу жариялау мүмкіндігін қарастырып жатыр.

Еске салайық, бұған дейін Үндістанда қазақстандық жаттықтырушы кәмелетке толмаған спортшыны зорлады деген күдікпен іздестіріліп жатқаны хабарланған еді.

Президент Қасым-Жомрат Тоқаев қызметтік борышын адал өтеп жүрген Төтенше жағдай қызметкерлерін мемлекеттік наградалармен марапаттады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Құтқарушылар күніне орай Төтенше жағдайлар министрлігінің қызметкерлеріне мемлекеттік наградалар табыстау рәсімін өткізді. Мемлекет басшысы құтқарушы мамандығы батылдықты, жанқиярлықты және қиын сәтте бірінші болып көмекке келуге дайын болуды білдіретінін атап өтті.

"Адам өмірін сақтау, адамдарды қатер мен қауіптен қорғау, қиындыққа тап болғандарға көмек қолын созу – осы асыл қасиеттер нағыз құтқарушылардың кәсіби болмысын айқындайды. Сондықтан халқымыз сіздерді бейбіт күннің батырлары деп атайды", – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

ІІ дәрежелі "Даңқ" орденімен Маңғыстау облысы Төтенше жағдайлар департаментінің бастығы Қуанар Базарбаев пен Астана қаласы Төтенше жағдайлар департаментінің бастығы Марат Күлдіков марапатталды.

Бауыржан Момышұлы атындағы ІІ дәрежелі "Айбын" ордені Алматы қаласы Төтенше жағдайлар департаменті бастығының бірінші орынбасары Данияр Анри мен Мәлік Ғабдуллин атындағы Азаматтық қорғау академиясы бөлімінің бастығы Алексей Цурканға берілді.

"Құрмет" орденімен Кәсіби әскерилендірілген авариялық-құтқару қызметтерінің республикалық орталық штабының бас директоры Тимирлан Дзауров, Төтенше жағдайлар министрлігі департаменті директорының орынбасары Ерік Есмаханов және Шығыс Қазақстан облысы Төтенше жағдайлар департаментінің бас маманы Елена Нарзиева марапатталды.

Ал "Ерлігі үшін" медаліне "Барыс" республикалық құтқару қызметінің бас құтқарушысы Дархан Байдекенов, Қызылорда қаласындағы №6 өрт сөндіру бөлімінің аға өрт сөндіруші-құтқарушысы Нұрсұлтан Жалғасов, Алматы қаласы Мониторинг және жедел әрекет ету орталығының құтқарушысы Дархан Рысбаев және "Бурундайавиа" әуе компаниясының әуе кемесінің командирі Александр Чеботкин ие болды.

Сонымен қатар "Ерен еңбегі үшін" медалі Қызылорда облысындағы "Оңталап" шаруа қожалығының директоры Әбдіхамит Аралбаев пен Абай облысындағы "Ағайынды" шаруа қожалығының директоры Жанат Ибрагимовке табысталды.

Еске сала кетейік, Сәтбаев қаласы Ұлытау көшесінде орналасқан бес қабатты көппәтерлі тұрғын үйдің бірінші қабатындағы пәтерден өрт шығып, 14 адам эвакуацияланды. Құтқарушылар үй жануарын да өрттен аман алып қалды.

Әлеуметтік желіде 14 жастағы қыздың салған суреттері қызу талқыға түсті. Қара түспен салынған алғашқы суретте үлкен көз, жылап тұрған кішкентай адам мен қорқынышты бейне көрінеді. Ал екінші суретте адамның бет-әлпеті мен денесі бейнеленген. Мұны көрген әпкесі жағдайға алаңдаған. Осы орайда Stan.kz психолог маманнан мұндай суреттер қандай мағына беруі мүмкін екенін және ата-ана балаға қалай көмектесе алатынын сұрады.

Аталған жағдайды Threads парақшасында қыздың әпкесі баяндады. Оның айтуынша, кешкі сағат 21:00 шамасында сіңлісі асүйде отырып, осы суреттерді салған. 

“Сіңлімнің жанына барсам, бірінші суретті сызып отыр екен. Қатты қорқып, өзінен суретті түсіндіріп берші деп сұрадым. Өзі де білмейді. Күліп, жай сыза салдым деп айтты да, орнынан тұрып, кетіп қалды. Екінші күні, тағы екінші суретті салып, үстел үстіне қойып кетіпті. Сонда бұл суреттер не айтқысы келіп тұр. Қытайша сөздің мағынасы: “Мені алдаған адамдар 100 мың тал ине жұтсын” дейді”, – деп жазды қыздың әпкесі.

Желі қолданушыларының бірі қыздың жасы өтпелі кезеңге сәйкес келетінін айтып, мұндай суреттер оның көрген дүниелерінің әсерінен салынуы мүмкін екенін жазды.

“Мен де осы жаста қорқынышты фильмдер мен анимелер көретін едім. Қазір 35 жастамын, әлі де көремін. Қыздың шығармашылық қабілеті бар сияқты. Дегенмен суицид туралы сөз болғаны алаңдатады. Онымен жиі сөйлесіп, көңіл бөлген жөн. Әсіресе ата-анасы жанында болмаса, оларды сағынып жүруі де мүмкін”, – деп жазды ол.

Тағы бір желі қолданушысы баланың суреттеріне бейжай қарамау керегін айтты.

Тағы бір қолданушы жасөспірім кезінде өзі де қиын кезеңді бастан өткеріп, осындай суреттер салғанын айтты. 

“Мен де 14 жасымда осындай суреттер салатын едім. Ол кезде қатты күйзелісте жүрдім. Жауапсыз махаббат, жақындарымның ауыр сөздері, мұғалімдердің қысымы мен сыныптастарымның буллингі әсер етті. Мүмкін, бала ішіндегі жан айғайын осылай жеткізіп жүрген шығар. Оған ең алдымен қолдау керек. “Мен сені жақсы көремін” деп жиі айтып, өзін қажетсіз сезінбейтіндей болуы тиіс”, – деді ол.

Өзін психолог ретінде таныстырған желі қолданушысы екі суреттегі кейбір бөлшектерге назар аударып, баланың жағдайын мұқият зерттеу керегін жазды.

Тағы бір ана қызының басынан өткен жағдайды мысалға келтіріп, баланың суреттеріне ғана емес, оның күнделікті өміріне де назар аудару керегін айтты.

“Қызым 6-сыныпта оқып жүргенде өзін жалғыз қалған кейіпкер ретінде бейнелеп, оқиға ойлап табатын. Басында қиялының жемісі шығар деп ойладым. Кейін сыныптастарының онымен араласпайтынын, достары жоқ екенін білдім. Қазір 9-сыныпта оқиды. Бірақ әлі де ешкіммен тіл табыса алмай жүр. Анасы ретінде алаңдаймын”, – деп жазды ол.

Ал тағы бір қолданушы өзі де бұрын осындай суреттер салғанын айтып, жасөспірімдерге көбірек көңіл бөлу керегін жеткізді.

“Мен де бұрын осындай суреттер салатын едім. Телефоннан не көрсем, соны сала беретінмін. Көбіне көңіл күйім түсіп жүретін. Жасөспірім кезде түрлі ой мазалайды ғой. Сондықтан баланың көңілін аулап, оған көбірек уақыт бөліп, ішкі сезімдерін ашық айтуына жағдай жасау керек деп ойлаймын”, – деп жазды ол.

Аталған жағдайға қатысты Stan.kz тілшісі психолог Гүлбанум Мурадуллаевадан бұл сурет қандай мағына беретінін сұрады. 

Суреттер баланың ішкі күйін білдіруі мүмкін бе?

Психолог Гүлбану Мурадуллаева жасөспірімнің салған суреті оның ішкі сезімдерін білдіруі мүмкін екенін айтты. Маман суреттердегі көз жасы мен қара-қызыл түстерге назар аударған. Оның пікірінше, кейде бала өз ойын ашық жеткізе алмаған кезде сезімдерін сурет арқылы көрсетуі мүмкін.

“Бұл — 14 жастағы бала. Ол өз пікірін, ойын анық әрі еркін айта алмай жүруі мүмкін. Суреттерде көз жасы да бар. Екінші суретте де қара және қызыл түстер қолданылған. Мұның бәрі баланың ішкі күйіне қатысты белгілі бір ой тудыруы мүмкін”, — деді психолог.

Маманның сөзінше, бала кейде сурет арқылы өзін жалғыз сезінетінін немесе оны ешкім түсінбейтіндей күйде жүргенін білдіруі мүмкін. Дегенмен мұндай тұжырымды тек суретке қарап жасауға болмайды.

Психолог балалардың қорқынышты суреттер салуына әлеуметтік желілерден, TikTok-тан немесе басқа да көрген дүниелерінен алған әсері себеп болуы мүмкін екенін айтты. 

Қара және қызыл түстер нені білдіреді?

Қара немесе қызыл түсті қолдану міндетті түрде баланың психологиялық жағдайында мәселе бар екенін білдірмейді. Бұл оның сурет салудағы әдеті, ұнататын түстері немесе көрген дүниелерінің әсері болуы мүмкін.

“Қара түспен сурет салу баланың көңіл күйін білдіруі мүмкін. Бірақ бұл оның үнемі қолданатын түсі де болуы ықтимал. Сондықтан баланы бақылап, басқа да жағдайларға назар аудару керек. Ата-ана баланың тек суреттеріне емес, күнделікті өмірдегі өзгерістеріне де мән бергені жөн. Мәселен, бұрынғыдай сөйлеспей кетсе, көңіл күйі өзгерсе, ұйқысы бұзылса немесе мінез-құлқында айтарлықтай өзгерістер байқалса, мұны ескерген дұрыс”, – деді психолог. 

Психолог баламен күн сайын кемінде 15–20 минут сөйлесуге кеңес береді. Бұл уақытта ата-ана баланың күнделікті өміріне қызығушылық танытып, оны мазалайтын мәселелерді ашық айтуына мүмкіндік жасауы керек.

Маман ата-аналарға мынадай сұрақтар қоюды ұсынды:

• Бүгінгі күнің қалай өтті?
• Бүгін қандай жағдайға қуандың?
• Сені не ренжітті?
• Қазір сені не мазалап жүр?
• Мен саған қалай көмектесе аламын?

Психологтың айтуынша, бала бастапқыда бұл сұрақтарға жауап бермеуі мүмкін. Мұндайда оны сөйлесуге мәжбүрлемей, біртіндеп сенімді қарым-қатынас қалыптастырған жөн.

"Егер бала сөйлемесе, ата-ана өз күнінің қалай өткенін айтып бере алады. Мысалы, бүгін неге қуанғанын немесе неге ренжігенін бөліссе, бала да біртіндеп өз сезімдерін ашық айтуға үйренеді", — деді маман.

Қандай жағдайда психологқа жүгіну керек?

Психологтың айтуынша, бала бір рет ерекше немесе қорқынышты сурет салса, бұл оның міндетті түрде психологиялық қиындыққа тап болғанын білдірмейді. Алайда мұндай суреттер қайталанса, баланың көңіл күйі мен мінез-құлқында да өзгерістер байқалса, жағдайға бейжай қарамаған жөн.

“Бала сурет арқылы өзін мазалаған сезімдерін сыртқа шығаруы мүмкін. Кей жағдайда сурет салу оның ішкі күйін білдіру тәсіліне айналады. Сондықтан баланың суреттерін оның жалпы жағдайымен бірге қарастырған дұрыс. Ең бастысы — баланы суреттері үшін кінәламау, қорқытпау және мазақ етпеу. Оның не сезініп жүргенін түсінуге тырысып, өзін қауіпсіз сезінетін орта қалыптастыру маңызды. Ал алаңдаушылық тудыратын өзгерістер байқалса, балалармен жұмыс істейтін психологқа жүгінген жөн”, – деді психолог.

Айта кетейік, бұған дейін Психолог баланы ернінен сүюдің қауіпті екенін ескерткені туралы жазған едік. 

Қарағанды Бұқар жырау ауданының Ботақара кентінде мәдениет үйінің шатырынан кірпіш құлап, екі жастағы Амир көз жұмды. Ұлынан айырылған ана жергілікті мәдениет үйінің әлі күнге дейін жұмыс істеп тұрғанын айтып, дабыл қақты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қауапова Сабина өзінің әлеуметтік желідегі парақшасында 2026 жылы 13 сәуірде ауылдағы мәдениет үйінің қасбетіндегі кірпіш ұлының басына құлап, ауыр жарақат салдарынан Амир көз жұмғанын айтып, видео жариялады. Сабинаның айтуынша, қасбеті қирап тұрған мәдениет үйі әлі күнге дейін жұмыс істеп тұр.

Публикация от Сабина Кауапова |Обучение маникюр•педикюр плёнки•Караганда (@kauapova.nails)

Осы тұста Бұқар жырау ауданының әкімдігіне сұрау жібердік. Бұқар жырау ауданының мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің басшысы Мейірлан Қали қазір ғимараттың уақытша жұмысын тоқтатқанын мәлімдеді.

Оның айтуынша, сараптама қорытындысы дайын болғанға дейін ғимаратқа қызметкерлердің және өзге де азаматтардың кіруіне толықтай тыйым салынған.

Редакция Сабинаның өзіне хабарласып жағдайды сұрады. Оның айтуынша, 16 қазан бейсенбі күні оған қоңырау шалып, ғимараттың мөрленгенін хабарлаған. Бірақ ол ғимараттың расымен мөрленгенін өз көзімен көрмегенін, сондықтан рас-өтірігін айта алмайтынын жеткізді.

Еске салайық, бұған дейін Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданында 2 жасар баланың басына ғимарат қасбетінің қаптама кесіндісі құлап, баланың бас сүйегі сынып, ауыр жағдайда ауруханаға жеткізілген еді. Сол кезде баланың анасы Амирге ота жасалғанын, ота кезінде жүрегі тоқтап, қан қысымы төмендеп, бір литр қан жоғалтқандықтан қан құйылғаны туралы айтқан еді. Алайда бала үш ай ауруханада ауыр жағдайда жатып, 10 шілде күні көз жұмды. 

Белгілі әнші, “МузАРТ” тобының мүшесі Сәкен Майғазиев дүниеден өткен анасын еске алып, жан тебірентер жазба жариялады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Өнер иесі әлеуметтік желіде әсерлі жазба жариялады. Әнші анасының өнегелі өмір сүріп, он бала тәрбиелеп өсіргенін, бүкіл ғұмырын отбасы мен ұрпағына арнағанын айтты. Сондай-ақ қайғысына ортақтасып, көңіл айтып жатқан көпшілікке алғысын білдірді.

“Анашым сияқты өнегелі өмір сүріп, ғибратты ғұмыр кешіп, Алла тағаланың бұйырған бес парызын бұлжытпай орындап, ата-ана, ата-ене, адал жардың разылығын алып, он құрсақ көтеріп, Майғазы атамнан тараған төрт ұлдың ұрпақтарының барлығын бауырына басып, емізіп, сосын бейнетінің зейнетін көрген аналардың бірі біздің анамыз”, – деп жазды әнші.

Сәкен Майғазиев анасына қанша қамқорлық көрсетсе де, онымен көбірек уақыт өткізе алмағанына өкінетінін жасырмады.

“Бір күн уақытым болса, ауылға барып, анашымның көңілін табуға қанша тырысып жүрмін десем де, “Неге бұдан да көбірек қасында болмадым?” деген өкініш өзегіңді өртейді екен. Сол үшін анасы бар адамдар, қазір қоңырау шалып, халін біліп, денсаулығына көңіл бөліп қойыңыздар”, – деді өнер иесі.

Әнші анасының көзі тірісінде өзіне разылығын білдіргенін айтып, сол сөздердің бүгінде жанына медеу болып отырғанын жеткізді.

“Аллаға шүкір, анамның “Балам, саған разымын” деген сөзін бірнеше рет естіген бақытты перзенттердің бірімін. Соның өзі жүрегіме жұбаныш, жаныма медеу”, – деп жазды ол.

Жазбасының соңында Сәкен Майғазиев анасына деген сағынышын білдіріп, марқұмның рухына дұға бағыштады.

“Күллі қазақтың анасына айналған ақ мамам, жаныңыз жәннаттың төрінде шалқысын. Алланың мейіріміне бөленіп, пайғамбарымыздың шапағатында болыңыз”, – деп түйіндеді әнші.

Публикация от Сәкен Майғазы | МузАРТ (@saken_maigaziyev)

Еске салайық, 13 қазанда белгілі әнші Сәкен Майғазиевтің анасы Ұлтай Мырзамбекқызы дүниеден өткені хабарланған еді. 

Қазақстандық балуан Мерей Базарбаев АҚШ-та өткен 23 жасқа дейінгі спортшылар арасындағы әлем чемпионатында топ жарып, алтын медаль иеленді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

57 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде белдескен отандасымыз финалда түркиялық Бекир Кесерді жеңіп, әлем чемпионы атанды.

Мерей Базарбаев финалға дейін де мықты қарсыластарынан басым түсті.

Ол алғашқы белдесуінде жастар арасындағы әлем чемпионы, америкалық Люк Лилледальді 3:1 есебімен ұтты. Кейін франциялық Расул Галбураевты 13:2 есебімен жеңіп, жартылай финалда жапониялық Дайто Кацумэні 7:0 есебімен тізе бүктірді.

Еске салайық, бұған дейін 20 жастағы Тамерлан Тілеулес таеквондодан чемпион атанып, тарихтағы алғашқы алтынды жеңіп алғаны хабарланған еді.

Кәсіпкер Кеңес Рақышевпен байланысты Altaris Holding Ltd компаниясы британдық Nostrum Oil & Gas компаниясының Қазақстандағы мұнай-газ активтерін 304,6 миллион долларға сатып алды. Мәміле 15 қазанда аяқталды. Осылайша, Nostrum-ның Қазақстандағы 30 жылға жуық қызметі тоқтады. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Altaris Holding Ltd компаниясы "Жаикмунай" және "Позитив Инвест" компанияларындағы үлестерді, сондай-ақ оларға қатысты бірқатар несие келісімдері бойынша құқықтарды сатып алған. Мәміленің жалпы құны 304,6 миллион долларды құрады. Алайда түпкілікті есеп айырысудан кейін сома өзгеруі мүмкін. Altaris Holding Ltd "Астана" халықаралық қаржы орталығында тіркелген. Компанияның 49 %-ы Кеңес Рақышевке тиесілі Fincraft Energy Holding Limited компаниясына, ал қалған 51 %-ы Alturion Holding Limited компаниясына тиесілі. Мәміле сомасының 10 миллион доллары кемінде алты айға арнайы эскроу-шотқа орналастырылған. Бұл қаражат сатушының кепілдіктерін қамтамасыз етуге және келісімшартқа байланысты ықтимал талаптарды өтеуге арналған.

Активтерді сатумен қатар, Nostrum Oil & Gas 2026 жылы өтеу мерзімі аяқталған қамтамасыз етілген облигациялары бойынша қарызын толық өтеген. Компания негізгі қарызды, есептелген пайыздарды және мерзімі өткен төлемдер бойынша пайыздарды төлеген. Сонымен қатар компания номиналдық құны 417,5 миллион доллар болатын қамтамасыз етілмеген облигацияларды сатып алуды жоспарлап отыр. Осыдан кейін айналымда жалпы құны 100 миллион доллар болатын облигациялар қалады. Олардың өтеу мерзімі — 2028 жылғы 31 желтоқсан.

Nostrum Oil & Gas бас директоры Виктор Гладунның айтуынша, бұл мәміле компанияның Қазақстандағы үш онжылдыққа жуық жұмысының аяқталғанын білдіреді. Оның сөзінше, 1997 жылдан бері компания Қазақстанның мұнай-газ жобаларына 2,5 миллиард доллардан астам инвестиция салған.

Рақышев бұл активтерді не үшін сатып алды?

Бұған дейін мәміле туралы ақпарат 2026 жылғы тамызда жарияланған еді. Сарапшылар сатып алынған активтердің бірі — жылына 4,2 миллиард текше метр газ өңдеуге қауқарлы "Жаикмунай" газ өңдеу зауыты екенін атап өткен. Болашақта бұл нысанда Қарашығанақ кен орнынан алынатын газды өңдеу мүмкіндігі қарастырылуы ықтимал.

Мәміле Nostrum компаниясының қаржылық қиындықтары аясында жүзеге асты. 2025 жылдың қорытындысы бойынша компанияның таза шығыны 214,2 миллион долларға жеткен. Ал облигациялар бойынша қарызы 702 миллион долларға дейін өскен.

Кеңес Рақышев — Fincraft Group холдингінің иесі әрі президенті. Forbes Kazakhstan мәліметінше, кәсіпкердің байлығы 402 миллион долларға бағаланған. Ол мұнай-газ саласындағы активтермен қатар, тау-кен өнеркәсібі бағытындағы жобаларға да иелік етеді.

Айта кетейік, бұған дейін Кеңес Рақышевтің Астанада жаңа тау-кен компаниясын тіркегені туралы жазған едік.

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы 2027 жылғы діни мерекелер мен атаулы күндердің күнтізбесін бекітті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

ҚМДБ мәліметінше, келесі жылы мұсылман қауымы үшін қасиетті саналатын Қадір түні 5 наурыздан 6 наурызға қараған түнге сәйкес келеді.

Қадір түні – ислам дініндегі ең қасиетті түндердің бірі. Құран Кәрімде бұл түннің мың айдан да қайырлы екені айтылған.

Мұсылмандар Қадір түнінде құлшылық жасап, дұға тілейді, Құран оқып, Жаратқаннан кешірім сұрайды. Бұл түнді ізгі амалдар жасап, рухани тазаруға арнау дәстүрге айналған.

Діни басқарманың мәліметінше, діни күндер халықаралық астрономиялық зерттеу орталықтарының есептеулеріне сүйеніп белгіленген. Дегенмен айдың тууына байланысты Қадір түнінің күні бір күнге өзгеруі мүмкін.

Еске салайық, 2027 жылы қасиетті Рамазан айы 8 ақпанда басталады. Ораза айт 9 наурызға сәйкес келсе, Құрбан айт мерекесі 16–18 мамыр аралығында өтеді.

Қазақстандық киберспортшы, FURIA командасының ойыншысы Данил Голубенко (molodoy) Thunderpick World Championship-2026 турнирінің жеңімпазы атанды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

FURIA командасы Thunderpick World Championship турнирінде екінші жыл қатарынан жеңімпаз болып келе жатыр. Мальтада өткен тартысты гранд-финалда бразилиялық команда BETBOOM Team командасын 3:2 есебімен жеңіп, жүлде қоры миллион долларды құрайтын турнирдің бас жүлдесін иеленді.

Данил Голубенко FURIA командасының құрамына 2025 жылдың көктемінде қосылған еді. 

Публикация от molodoy (@danil.molodoy_)

FURIA бірінші Dust2 картасын сенімді түрде алды (13: 6). BETBOOM Ancient (овертаймда 19:16) және Nuke (13:9) командаларын жеңіп, 2:1 есебімен алға кетті. Алайда бразилиялықтар берілмеді және төртінші картада Mirage-де жеңісті жұлып алды - 13:11, ал шешуші Cache картасында қарсыластарын 13:6 есебімен жеңді.

Еске сала кетейік, Жапонияда өткен XX жазғы Азия ойындарында таэквондодан алтын ұтқан Тамерлан Тілеулес және қола жүлдегері Батырхан Төлеуғали, сондай-ақ виртуалды таэквондодан Рита Бакишева оралды. Спортшылар Алматы қаласының әуежайына келіп, халықтың ризашылығына бөленді.

Алматы облысында заңсыз жұмыс істеп, 146 миллион теңгеден астам табыс тапқан “Альби” ломбардтар желісінің қызметі тоқтатылды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметінше, бұған дейін “Альби-Ломбард” компаниясы лицензиясынан айырылған. Алайда кәсіпорын атауын “Альби-КМ” деп өзгертіп, Алматы және Түркістан облыстарында жұмысын жалғастырған.

Ломбардтар тұрғындардың алтын бұйымдарын кепілге алып, жоғары пайызбен қарыз берген. Клиенттерді тарту үшін бағалы заттарды қымбатқа бағалайтынын және қарыз алу несие тарихына әсер етпейтінін айтып жарнамалаған.

Алайда қарыздың күндік өсімі 2% болған. Бұл заңда белгіленген 0,3 пайыздық шектен алты есе жоғары.

Тергеу мәліметінше, заңсыз қызметтен түскен табыс 146 миллион теңгеден асқан.

Іс бойынша күдікті әйелдің 21 пәтері, 7 көлігі, 5 жер телімі, 7 гаражы, 2 дүкені мен қонақүйіне тыйым салынды.

Күдіктіге ешқайда кетпеу туралы қолхат түріндегі бұлтартпау шарасы қолданылды. Қылмыстық іс сотқа жолданды.

Еске салайық, бұған дейін адамдарға қарызға ақша беріп, орнына үйлері мен көліктерін тартып алған Рита Утеуованың ісін кассациялық сот қарайтыны хабарланған еді. Тергеу материалдары бойынша, әйел қарыз алушыларға алған ақшасынан бірнеше есе көп соманы шартта көрсетіп, мүлкін кепілге алған. Қарыз алушылар баспанасы мен көлігінен айырылған.

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы 2027 жылғы діни күндер күнтізбесін бекітті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

ҚМДБ мәліметінше, келесі жылы Ораза айт мерекесі 9 наурызға сәйкес келеді. Ал Құрбан айт 16 мамырда басталып, 18 мамырға дейін жалғасады.

Ораза айт – қасиетті Рамазан айының аяқталғанын білдіретін мереке. Бұл күні мұсылман қауымы айт намазына жиналып, бір-бірін мерекемен құттықтайды. Сондай-ақ мұқтаж жандарға көмек көрсетіп, ағайын-туыспен қауышады.

Ал Құрбан айт – ислам дініндегі ең ұлық мерекелердің бірі. Мереке күндері мұсылмандар құрбандық шалып, оның етін мұқтаж отбасыларға таратады. Құрбан айттың алдындағы Арапа күні 15 мамырға сәйкес келеді.

Діни басқарма өкілдерінің айтуынша, діни мерекелердің күндері халықаралық астрономиялық зерттеу орталықтарының деректері негізінде есептелген.

Дегенмен айдың тууына байланысты аталған күндер бір күнге өзгеруі мүмкін.

Еске салайық, бұған дейін 2027 жылы Ораза қашан басталатыны белгілі болғаны хабарланған еді.

Ұлттық Қауіпсіздік Комитеті заңсыз көші-қонға қарсы күрес кезінде 13 Қытай азаматын анықтады. Олар интернет-алаяқтық жасырын схемасын ұйымдастырған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

ҰҚК мәліметінше, ұсталған азаматтарды тінту кезінде компьютерлік техника, ұялы телефондар, "Starlink" спутниктік интернет байланысы жабдықтарының жиынтықтары, сондай-ақ криптоәмияндардағы ірі көлемдегі қаражат табылған.

“Осыған байланысты одан әрі тексеру Қытай Халық Республикасының Қоғамдық қауіпсіздік министрлігіндегі әріптестермен бірлесіп жүргізілді. Ұсталғандардың кейбірі өз елінде осыған ұқсас әрекеттері үшін іздеуде жүргені анықталды”, – деп мәлімдеді ҰҚК.

Комитет ұсталғандардың қылмыстық әрекеттері Қазақстан Республикасының резиденттері болып табылмайтын өзге елдердің азаматтарына қарсы бағытталған және шетелден үйлестіріліп отырған.

Сондай-ақ азаматтар 16 қазан күні әкімшілік тәртіппен Қазақстан Республикасының аумағынан шығарылып, одан әрі тергеп-тексеру жүргізу үшін ҚХР-ның уәкілетті органдарына тапсырылған.

Еске сала кетейік, адамдарға қарызға ақша беріп, орнына үйлері мен көліктерін тартып алған Рита Утеуованың ісін кассациялық сот қарайды. Тергеу материалдары бойынша, әйел қарыз алушыларға алған ақшасынан бірнеше есе көп соманы шартта көрсетіп, мүлкін кепілге алған. Қарыз алушылар баспанасы мен көлігінен айырылған.

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы 2027 жылғы діни мерекелер мен атаулы күндердің күнтізбесін бекітті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

ҚМДБ мәліметінше, келесі жылы қасиетті Рамазан айы 8 ақпанда басталады. Ал мұсылман қауымы асыға күтетін Ораза айт мерекесі 9 наурызға сәйкес келеді.

Қадір түні 5 наурыздан 6 наурызға қараған түнге белгіленген.

Құрбан айттың алдындағы Арапа күні 15 мамырға түсіп отыр. Ал Құрбан айт мерекесі 16 мамырда басталып, 18 мамырға дейін жалғасады.

Діни басқарма өкілдері мұсылман күнтізбесіндегі айлардың басталуы халықаралық астрономиялық зерттеу орталықтарының деректері негізінде есептелетінін атап өтті.

Дегенмен айдың тууына байланысты діни мерекелердің нақты күндері бір күнге алға немесе артқа жылжуы мүмкін.

Еске салайық, бұған дейін имам Рамазан айында қазақстандық ерлер жиі жіберетін қатені атағаны хабарланған еді.

"Қазгидромет" РМК Қазақстанда 2026 жылғы қарашадан 2027 жылғы наурызға дейінгі жартыжылдыққа арналған алдын ала маусымдық ауа райы болжамын жариялады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

“Қазгидромет” қараша айы жылы болады деп болжады. Ауа температурасы климаттық нормадан 2 градусқа жоғары болуы ықтимал. Сонымен қатар елдің басым бөлігінде жауын-шашын болады. Жаңбыр солтүстік-батыс, солтүстік, солтүстік-шығыс және шығыс өңірлерде, сондай-ақ оңтүстік-шығыстың таулы аймақтарында көбірек түсуі мүмкін. Қазақстанның басым бөлігінде жаңбыр, қар және жылбысқы қар жауады. Солтүстік пен шығыста айдың басынан басқа кезеңдерде негізінен қар жауады деп болжанып отыр. Кей өңірде көктайғақ, тұман және жел соғуы мүмкін, ал Қазақстанның солтүстік бөлігінде боран болуы мүмкін.

Қарашаның басында елдің басым бөлігінде ауа температурасы көтеріледі. Солтүстік, орталық және шығыс өңірлерде түнде 0...+5 градус, күндіз +5...+16 градус болады. Оңтүстік және оңтүстік-шығыста түнде +5...+15 градус, күндіз +15...+25 градусқа дейін жылынады.

Ал батыс және оңтүстік-батыс өңірлерде керісінше, ауа температурасы төмендейді. Түнде 0...-7 градус, күндіз 0...+5 градус болуы мүмкін. Айдың екінші және үшінші онкүндігінде температура құбылып, солтүстік, шығыс және орталық өңірлерде кей күндері түнде -10...-18 градусқа дейін аяз болады.

Қыс қалай болады?

“Қазгидрометтің” мәліметінше, биылғы қыс жылы және жауын-шашын да орташа болады. Алайда солтүстік-батыс, солтүстік, солтүстік-шығыс және орталық өңірлерінің кей жерлерінде жауын-шашын климаттық нормадан көп түсуі мүмкін. “Қазгидромет” қыс бойы температураның жиі өзгеруі, яғни бірде жылып, бірде суытуы ықтимал екенін айтты. Мұндай құбылыс қар жамылғысында мұз қабатының пайда болуына әкелуі мүмкін. Сонымен қатар боран, екпінді жел, көктайғақ пен тұман күтіледі. Сондай-ақ қыс айларында ауа райы қалай болатынын мәлімдеді.

Желтоқсанда ауа температурасы республиканың барлық өңірінде климаттық нормадан 2 градусқа жоғары болуы мүмкін. Солтүстік және солтүстік-шығыс аймақтарда жауын-шашын нормадан көп түседі деп болжанған.

Қаңтарда елдің басым бөлігінде ауа температурасы нормадан 1–2 градусқа жоғары болады. Ал батыс және солтүстік-батыс өңірлерде температура климаттық норма шамасында күтіледі. Жауын-шашынның басым бөлігінде қалыпты мөлшерде түсуі болжанғанымен, кейбір батыс өңірлерде нормадан көп, ал оңтүстік аймақтардың бірқатарында аз болуы мүмкін.

Ақпанда республиканың басым бөлігінде ауа температурасы климаттық нормадан 1–3 градусқа жоғары болады. Солтүстік пен шығыстың кейбір өңірлерінде температура норма шамасында сақталады. Жауын-шашын ел аумағының басым бөлігінде нормадан көп түсуі мүмкін.

Еске сала кетейік, биыл Қазақстанда қараша айы әдеттегіден жылы болады. “Қазгидромет” мамандарының болжамына сүйенсек, күздің соңғы айында ауа температурасы ел аумағында қалыпты көрсеткіштен шамамен 2 градусқа жоғары болмақ. Алматыда күн 23 градусқа дейін жылынса, Астанада қар жауып, боран соғуы мүмкін.

Денсаулық сақтау министрлігі маймыл шешегін өз бақылауында ұстап отырғанын мәлімдеді. Өз мәлімдемесінде Қазақстанға келуі мүмкін болса да, ықтималдығы төмен екенін жазды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Айта кетсек, Ресейдің Санкт-Петербург қаласында маймыл шешегіне күдікпен бес адам ауруханаға жатқызылып, дәрігерлердің бақылауына алынды. 

Осыдан кейін Денсаулық сақтау министрлігі аурудың Қазақстанға келу қаупі барын айтты. 

Алайда маймыл шешегінің кеңінен таралу қаупі төмен деп бағаланып отыр. Мамандар мұны аурудың берілу ерекшеліктерімен байланыстырады.

Инфекцияның елге сырттан келуіне және таралуына жол бермеу үшін бірқатар шара қабылданған. Атап айтқанда:

• мемлекеттік шекарадағы өткізу бекеттерінде бақылау күшейтілді;

• маймыл шешегі тіркелген елдердегі жағдай және сол мемлекеттерден келген адамдар бақылауда;

• шекара бекеттерінде жолаушылардың дене қызуын қашықтан өлшейтін құрылғылар бар;

• ауруды ерте анықтау үшін медициналық ұйымдар мен зертханалар дайындалған;

• инфекцияға күдік туған жағдайда тиісті органдардың қалай әрекет ететіні белгіленген.

Әлемдегі эпидемиологиялық жағдайға қарай ерекше бақылауды қажет ететін елдердің тізімі үнемі жаңартылып отырады.

Қазір көліктің барлық түрімен келген жолаушылар арасында аса қауіпті инфекция жұқтырған немесе ауруға күдік тудырған адамдар анықталмаған.

“Аурудың негізгі белгілеріне дене қызуының көтерілуі, бас ауруы, бұлшықеттердің ауыруы, лимфа түйіндерінің ұлғаюы және тері бөртпелері жатады”, – деп мәлімдеді Денсаулық сақтау министрлігі.

Сондай-ақ Денсаулық сақтау министрлігі ауруды алдын-алу үшін не істеу керегін ұсынды.

• теріде себебі белгісіз бөртпелері немесе басқа да инфекциялық ауру белгілері бар адамдармен тығыз физикалық байланыстан аулақ болу;
• жеке бас гигиенасы қағидаларын сақтау;
• инфекцияға күдік тудыратын адамдардың жеке заттарын, киімдерін және төсек-орын жабдықтарын ортақ пайдаланбау;
• ауруға тән белгілер пайда болған жағдайда, әсіресе ауру жағдайлары тіркелген елдерге барғаннан кейін, уақытылы медициналық көмекке жүгіну және медицина қызметкеріне сапарлар мен ықтимал байланыстар туралы хабарлау. 

Маймыл шешегі дегеніміз не?

Маймыл шешегі — MPXV вирусынан туындайтын жұқпалы ауру. Ол негізінен инфекция жұқтырған адаммен тығыз физикалық байланыс кезінде, соның ішінде терідегі бөртпелермен немесе биологиялық сұйықтықтармен жанасу арқылы беріледі. Сондай-ақ вирус жұққан киім, төсек-орын және басқа да заттар арқылы, сондай-ақ инфекция жұқтырған жануарлармен байланыс кезінде жұғуы мүмкін.

Аурудың негізгі белгілері:

• дене қызуының көтерілуі;

• бас ауруы;

• бұлшықеттердің ауыруы;

• лимфа түйіндерінің ұлғаюы;

• теріде бөртпенің пайда болуы.

Еске сала кетейік, Қазақстанның екі өңірінде шошқа тұмауының 5 жағдайы тіркелді. Денсаулық сақтау министрлігі аурудың белгілері мен сақтану шаралары туралы айтты. 

Қазақстанда жарғылық капиталы 12 миллион доллар болатын Tansar Islamic Bank атты жаңа ислам банкі тіркелді. Оның директорлар кеңесінің құрамына Ұлттық банктің бұрынғы төрағасының орынбасары Есжан Біртанов кірді. Банк шариғат қағидаларына сай қаржылық қызметтер ұсынуды жоспарлап отыр. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Tansar Islamic Bank 2026 жылғы 16 қазанда "Астана" халықаралық қаржы орталығында тіркелген. Оның жалғыз акционері — Tansar Group JSC. Банктің бас директоры болып Рүстем Баймаханов тағайындалды. Ал директорлар кеңесіне Есжан Біртановпен бірге Ержан Ағибаев, Нұркен Досмұхамбетов және Айдос Мұсатаев кірді.

Жаңа банк шариғат талаптарына сай қаржыландыру, төлемдер мен ақша аударымдарын жүргізу, валюта айырбастау және клиенттердің қаражатын басқару қызметтерін ұсынуды көздейді. Сондай-ақ ол арнайы инвестициялық шоттар арқылы пайданы бөлісуге негізделген операцияларды жүргізе алады. Алайда мұндай қызметтерді ұсыну үшін банк қаржы орталығының реттеушісі AFSA-дан тиісті рұқсат алуы керек.

Ислам банкингінде дәстүрлі несиедегідей пайыздан табыс табуға жол берілмейді. Оның орнына банк тауарды үстеме бағамен сату, мүлікті жалға беру немесе бірлескен инвестиция арқылы пайда табады.

Қазақстанда ислам банктерінің үлесі әзірге аз болғанымен, бұл бағытта өсім байқалады. 2026 жылғы тамызда олардың активтері 315,3 миллиард теңгеге жеткен. Салыстыру үшін, 2010 жылдың тамызында бұл көрсеткіш 9,6 миллиард теңге болған. Яғни 16 жылда ислам банктерінің активтері шамамен 33 есе өскен.

Қазір Қазақстанда екі ислам банкі жұмыс істейді: ADCB Islamic Bank және Zaman Bank. Сонымен қатар 2026 жылғы наурызда күшіне енген жаңа "Банктер және банк қызметі туралы" заң дәстүрлі банктерге де арнайы бөлімшелер арқылы исламдық қаржы қызметтерін ұсынуға мүмкіндік берді. Мұндай бөлімшелер "исламдық терезелер" деп аталады. Олардың операциялары банктің негізгі қызметінен бөлек есепке алынуы керек.

Айта кетсек, бұған дейін Қазақстанда ислам ипотекасы қашан іске қосылатыны және ол қалай жұмыс істейтіні туралы жазған едік.

Бала дүниеге келгенде берілетін жәрдемақы алғашқы шығындардың орнын қаншалықты толтырады? 2026 жылы Қазақстанда бірінші, екінші және үшінші бала туған кезде мемлекет 164 350 теңге төлейді. Алайда жүктілік кезіндегі тексерулерден бастап, перзентхана сөмкесін жинау, босану және сәбидің алғашқы айларындағы күтімге дейінгі шығындар бұл сомадан қымбатқа түседі. Stan.kz екі ананың тәжірибесіне сүйене отырып, балалы болу қанша тұратынын және отбасылар қандай шығындарға дайын болуы керегін есептеп көрді.

Қазақстанда бала туу тегін медициналық көмек аясында жүзеге асқанымен, жүктілік пен босануға дайындық, нәрестенің күтімі және қосымша қызметтер отбасылық бюджетке салмақ түсіруі мүмкін. Мұны мемлекеттік перзентханада босанған бір баланың анасы Камила мен жеке клиникада босанған Дариғаның тәжірибесінен көруге болады.

Камила жүктілігі кезінде мемлекеттік емханада бақылауда болған. Алайда жүктілік пен босануға дайындыққа, сондай-ақ нәрестенің алғашқы айларындағы күтіміне бірқатар шығын шыққан.

• Жүктілік кезінде үш скринингтен ақылы өтіп, оған 45 мың теңге төлеген.

• Босану кезінде белгілі бір акушермен келісуге 150 мың теңге жұмсаған. Ал перзентханадағы екі адамға арналған палата тегін болған.

• Перзентхана сөмкесі мен нәрестеге қажетті заттарға 50 мың теңге жұмсаған.

• Баласының алғашқы алты айында үлкен баласының киімдерін пайдаланғандықтан, кейін киім алуға шамамен 50 мың теңге жұмсаған.

• Босанғаннан кейін баласының сарғаюына байланысты фотолампаны 14 күнге жалға алған. Оның бір күндік ақысы 5 мың теңге болғандықтан, бұл қызметке тағы 70 мың теңге төлеген. 

Осылайша, Камила жүктілік пен босануға дайындыққа, акушер қызметіне, перзентхана сөмкесіне, фотолампаны жалға алуға және баланың киіміне кемінде 365 мың теңге жұмсаған. Бұған қоса, дәрі-дәрмек пен ақылы дәрігерлерге кеткен шығындар бар.

Камила жүктілік кезінде арнайы курстарға қатыспай, ғаламтор арқылы дайындалған.

"Бала дүниеге келгенде күтпеген шығындарға да дайын болу керек", — дейді ол.

Дариға алғашқы баласына жүкті кезінде ақылы клиникада бақылауда болып, жүктілікті жүргізу қызметіне 200 мың теңге төлеген.

• Босану пакеті 300 мың теңге, жеке палата 100 мың теңге болған.
• Перзентхана сөмкесі мен нәрестенің алғашқы қажеттіліктерін дайындауға 150 мың теңге жұмсаған. Оның айтуынша, отбасындағы тұңғыш бала болғандықтан, барлық затты жаңадан сатып алған.
• Бұдан бөлек, жүктілік кезінде тоғыз ай бойы жүзу сабақтарына қатысып, оған 230 мың теңге төлеген.
• Босанғаннан кейін қалжа орталығында күтім қабылдап, оған 350 мың теңге жұмсаған.

Осылайша, Дариғаның жүктілікті бақылау, босану, жеке палата, перзентхана сөмкесі, жүзу сабақтары және босанғаннан кейінгі күтімге кеткен шығындарын қосқанда, жалпы сомасы 1 миллион 330 мың теңгеге жеткен. Бұл есепке баланың кейінгі күнделікті қажеттіліктері кірмейді. Қазір Дариға баласына үйде киетін киімдерге шамамен 20 мың теңге жұмсайды, ал басқа киімдерді туыстары мен жақындары жиі сыйға тартады. Ол доула қызметін пайдаланбағанымен, танысының босану кезінде доула жалдап, оған шамамен 200 мың теңге төлегенін айтты. Бұл сома Дариғаның жеке шығынына кірмейді.

Жүктілік кезіндегі шығындар: қандай қызметтер тегін, қайсысы ақылы?

Қазақстанда жүкті әйелдер тіркелген емханасында медициналық бақылаудан өтіп, медициналық көрсетілімдер мен қолданыстағы медициналық көмек тәртібіне сәйкес бірқатар тексеруден тегін өте алады. Олардың қатарына акушер-гинекологтың бақылауы, қан мен зәр талдаулары, қажетті инфекцияларға тексеру және жүктілік кезіндегі жоспарлы ультрадыбыстық зерттеулер кіреді. Алайда барлық қызмет пен дәрі-дәрмек тегін емес. Қосымша тексерулерден өтуге немесе жүктілікті жеке медициналық орталықта бақылау ақылы негізде жүзеге асады. 

Жүктілікті жеке клиникада немесе ақылы бағдарлама бойынша бақылауды таңдаған болашақ ананың шығыны медициналық ұйымға және пакетке кіретін қызметтерге байланысты. Алматыдағы қалалық емханалардың бірінде 2026 жылғы баға тізімінде жүктілікті жүргізуге арналған "Стандарт" пакетінің құны 272 500 теңге деп көрсетілген. Мегаполисте жүктілікті бақылау қызметтерінің орташа бағасы шамамен 212 100 теңге. Платформадағы ұсыныстар 74 000 теңгеден басталып, 376 700 теңгеге дейін жетеді. Осы деректерге сүйенсек, жүктілікті ақылы бақылауға шамамен 210–275 мың теңге жоспарлауға болады. 

Егер әйел үш ультра дыбыстық зерттеу мен үш дәрігер қабылдауынан жеке-жеке ақылы түрде өтсе, осы қызметтерге 34 500 теңге жұмсалады. Бұған екі биохимиялық скринингті қосқанда, жалпы сома шамамен 55 000 теңгеге жетеді. 

Дәрі-дәрмек пен дәрумендерге кететін шығын

Жүктілік кезіндегі шығын тек медициналық тексерулермен шектелмейді. Дәрігер кей әйелдерге темір препараттарын, дәрумендерді немесе басқа дәрілерді тағайындауы мүмкін. Дәрі-дәрмекке кететін шығын әр әйелдің денсаулығына және дәрігердің тағайындауына қарай өзгереді. Алдын ала есеп бойынша, жүктілік кезінде қолданылатын базалық дәрумендерге тоғыз айда шамамен 73 мың теңге жұмсалады. Бұл есепте бірінші триместрге шамамен 21 000 теңге, екінші триместрге 26 000 теңге және үшінші триместрге тағы 26 000 теңге қарастырылған.

Босану қанша тұрады?

Жүктілік кезіндегі шығындардан кейінгі ірі кезеңнің бірі – босану. Бұл ретте де отбасы мемлекеттік медициналық көмек аясында көрсетілетін қызметтерді пайдалана алады немесе қосымша ақылы қызметтерді таңдайды. Босанудың құны медициналық ұйымға, босану тәсіліне және таңдалған қызметтерге байланысты өзгереді.

Мемлекеттік перзентханада босану тегін бе?

Қазақстанда босану кезінде медициналық көмек мемлекеттік кепілдіктер шеңберінде көрсетіледі. Тиісті талаптарға сай әйелдер тегін босана алады. Алайда кейбір отбасылар босану кезінде нақты бір дәрігердің қатысуын немесе жеке палата сияқты қосымша қызметтерді таңдағысы келсе, қосымша ақы төлейді. 

Ақылы босанудың бағасы қанша?

Алматы қалалық перинаталдық орталығының ресми баға тізімінде босануға арналған бірнеше ақылы пакет көрсетілген. Мәселен, стандартты "Босану" пакетінің құны – 275 200 теңге. Бірінші күрделілік санатындағы босану пакеті 332 200 теңге, екінші санаттағысы 352 200 теңге, ал үшінші санаттағысы 372 200 теңге тұрады.

Кесарь тілігі арқылы босану пакеттері қымбатырақ. Орталықтың прейскуранты бойынша, стандартты пакеттің бағасы 403 000 теңге. Бірінші күрделілік санатындағы пакет – 459 200 теңге, екіншісі – 487 200 теңге, үшіншісі – 517 200 теңге.

Осылайша, Алматыдағы перинаталдық орталықтың ақылы прейскуранты бойынша босану пакеттерінің бағасы 275 200 теңгеден басталып, кесарь тілігі арқылы босанудың жоғары күрделілік санатында 517 200 теңгеге дейін жетеді.

Орталықтың мәліметінше, кейбір зертханалық қызметтер, анестезия және жеке тағайындалатын қымбат дәрілер үшін қосымша ақы төлеу қажет.

Дәрігерді немесе акушерді жеке таңдау қанша тұрады?

Босануға дайындалған кейбір әйелдер нақты бір дәрігердің немесе акушердің қатысқанын қалайды. Мұндай қызмет те қосымша шығынды қажет етеді. Алматы қалалық перинаталдық орталығында көрсетілген баға бойынша дәрігер-акушер-гинекологты жеке таңдау құны оның біліктілік санатына қарай 150–180 мың теңге, ал акушерді жеке таңдау құны 110–130 мың теңге аралығында көрсетілген. Жалпы, босануға кететін шығын отбасының таңдауы мен медициналық жағдайына байланысты екенін еске саламыз. 

Нәрестенің алғашқы айындағы шығындар

Босану шығындарынан кейін отбасының алдында тағы бір міндет тұрады: нәрестенің күнделікті күтіміне қажетті заттарды сатып алу. Алғашқы айда жөргек, киім-кешек пен гигиеналық құралдар қажет болады. Егер бала сүт қоспасымен қоректенсе немесе қосымша медициналық көмекке мұқтаж болса, отбасының шығыны одан әрі артуы мүмкін.

Жөргек пен гигиеналық құралдар қанша тұрады?

Нәрестенің алғашқы айларындағы тұрақты шығындардың бірі – жөргек. Оның бағасы брендке, өлшеміне және қаптамадағы санына қарай өзгереді. Мәселен, Қазақстандағы дүкендерде жаңа туған нәрестелерге арналған жөргектің 34 даналық қаптамасы шамамен 3 399 теңгеден, ал 84 даналық қаптамасы жеңілдікпен 6 299 теңгеден ұсынылған. Жаңа туған нәрестеге тәулігіне орта есеппен 8–12 жөргек қажет болуы мүмкін. Бұл бір айда шамамен 240–360 дана жөргек жұмсалатынын білдіреді. Осындай тұтыну көлемін ескергенде, жөргекке айына шамамен 20–40 мың теңге қарастыруға болады. Нақты шығын таңдалған өнімнің бағасына және қаптамадағы санына байланысты. Бұған қоса, ата-аналарға дымқыл майлық, мақта, жөргек астына жағатын крем және басқа да гигиеналық құралдар қажет болуы мүмкін. Оларға кететін қаражат та өнімнің түрі мен пайдалану жиілігіне қарай өзгереді.

Баланы тамақтандыруға қанша қаражат кетеді?

Нәрестені тамақтандыруға жұмсалатын қаражат та әр отбасында әртүрлі. Егер сәби ана сүтімен қоректенсе, сүт қоспасын сатып алуға қажеттілік болмауы мүмкін. Ал балаға сүт қоспасы қажет болса, ол отбасының тұрақты шығындарының біріне айналады. Қазақстанда салмағы 800 грамм болатын құрғақ сүт қоспаларының бағасы 11 400 – 24 400 теңге аралығында. Бір айда қанша қаптама қажет болатыны баланың жасына, тұтыну мөлшеріне және тамақтандыру тәртібіне байланысты. Сондықтан сүт қоспасына кететін айлық шығынды есептегенде оның бір қаптамасының бағасымен шектелмей, қажетті мөлшерін де ескеру керек. Бұл ретте сүт қоспасын таңдау баланың қажеттілігіне сай болуы маңызды. Егер қоспа қажет болса, оның түрін педиатрдың кеңесімен таңдаған жөн.

Киім-кешек пен алғашқы қажетті заттар

Нәрестеге алғашқы айларда бірнеше ауыстыратын киім қажет. Олардың қатарына боди, слип, жаялық, бас киім, шұлық және маусымға қарай жылы киімдер кіреді. Киімнің жалпы құны таңдалған жиынтыққа, матаның сапасына және бала туатын маусымға байланысты өзгереді.

• Бюджеттік нұсқа: шамамен 20 000 – 25 000 теңге. Бұл сомаға маркетплейстерден дайын киім жиынтығын немесе бірнеше негізгі киімді сатып алуға болады. Алайда жиынтықтың құрамын тексерген жөн: кейбірінде қажетті киімнің бәрі болмауы мүмкін. 
• Орташа санат: шамамен 35 000 – 48 000 теңге. Бұл қаражатқа сапалы мақтадан тігілген бірнеше боди мен слип, бас киім, шұлық және қосымша ауыстыратын киімдер алуға болады. Егер нәресте суық мезгілде дүниеге келсе, жылы комбинезонға да қаражат бөлу қажет. 

Ескеретін жайт: Нәрестеге алғашқы айларда тез өсетінін ескеріп, киімді шамадан тыс көп сатып алмаған дұрыс.

Бұған қоса, сәбиді шомылдыруға арналған ванна қажет болуы мүмкін. Балалар ваннасының бағасы шамамен 9 990 теңгеден басталып, жиналмалы үлгілері 14 790 теңгеге дейін жетеді.

Ал баланы серуендетуге арналған арбаның бағасы өндірушісіне, үлгісіне және қосымша мүмкіндіктеріне қарай айтарлықтай өзгереді. Сондықтан арбаға кететін шығынды нақты көрсету қиын: бюджеттік үлгілер мен қымбат модельдердің бағасы арасында үлкен айырмашылық болуы мүмкін.

Осылайша, нәрестеге арналған бастапқы киім жиынтығына 20–25 мың теңге, ал шомылдыруға арналған ваннаға 10–15 мың теңге қажет болуы мүмкін. Бұған төсек-орын, сүлгі және басқа да күтім заттарының құны қосылады. Ал балалар арбасы мен нәресте төсегі сияқты ірі заттарға жұмсалатын қаражат олардың үлгісі мен сапасына байланысты өзгеріп, жалпы шығынды арттыруы мүмкін.

Дегенмен барлық затты жаңадан сатып алу міндетті емес. Үйде бұрыннан бар бұйымдарды пайдалану немесе жарамды заттарды жақындарынан алу арқылы шығынды азайтуға болады.

Нәрестенің алғашқы айына қанша ақша қажет?

Жоғарыдағы шығындарды жинақтасақ, нәрестенің алғашқы айындағы бюджет оның тамақтануына, күнделікті күтіміне және отбасының алдын ала қандай заттар сатып алғанына байланысты болады.

Алдын ала есептерде ана сүтімен қоректенетін нәрестеге айына 40–60 мың теңге, ал сүт қоспасымен тамақтанатын балаға 75–150 мың теңге жұмсалуы мүмкін екені көрсетіледі. 

Сонымен қатар күнделікті шығындар мен бастапқы сатып алуларды ажырата білу қажет. Жөргек пен сүт қоспасы тұрақты түрде сатып алынуы мүмкін, ал арба, ванна, төсек және алғашқы киім жиынтығы – көбіне бір рет алынатын заттар. Егер отбасы оларды алдын ала дайындап қойса, нәрестенің алғашқы айындағы шығыны төмендеуі мүмкін. Ал барлығын бала дүниеге келгеннен кейін сатып алса, бастапқы бюджет едәуір ұлғаяды.

Нәрестенің алғашқы айларында медициналық көмекке қанша қаражат қажет?

Қазақстанда нәрестеге алғашқы айларында патронаждық бақылау жүргізіледі. Ұлттық екпе күнтізбесіне сәйкес вакцинация және тиісті скринингтер мемлекеттік медициналық көмек аясында тегін көрсетіледі. Ата-ана жеке клиникаға қаралғысы келсе немесе дәрігер қосымша тексерулер тағайындаса, шығын артады. Мысалы, Алматыдағы қалалық емханалардың бірінің ақылы қызметтер баға тізімі бойынша педиатр қабылдауы 4 700 теңге тұрады. Балалар невропатологының қабылдауы – 6 100 теңге, хирургтікі – 5 800 теңге, ЛОР дәрігерінікі – 5 900 теңге, офтальмологтікі 5 800 теңге болады. Осы бағаларды негізге алсақ, нәресте педиатр мен төрт тар бейінді маманға бір реттен қаралған жағдайда, жалпы шығын 28 300 теңгені құрайды. Бұл сомаға қосымша талдаулар мен дәрі-дәрмек кірмейді. 

Мемлекет беретін жәрдемақы шығынды жаба ма?

Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының мәліметінше, 2026 жылы Қазақстанда бірінші, екінші және үшінші бала дүниеге келгенде берілетін біржолғы жәрдемақы 164 350 теңгені құрайды. Ал төртінші және одан кейінгі балаларға 272 475 теңге төленеді. 

Бұдан бөлек, міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатыспайтын, жұмыс істемейтін ата-аналарға бала бір жарым жасқа толғанға дейін ай сайынғы жәрдемақы беріледі. Оның мөлшері бірінші балаға – 24 912 теңге, екінші балаға – 29 454 теңге, үшінші балаға – 33 952 теңге. Ал әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысатын жұмыс істейтін ата-аналарға төленетін бала күтіміне байланысты әлеуметтік төлемнің мөлшері жеке есептеледі.

Мемлекет беретін біржолғы жәрдемақының шығынды қаншалықты өтейтінін екі мысалмен қарастырайық.

Бірінші мысал: жүктілікті ақылы бақылау және ақылы босану

Бірінші баласын дүниеге әкелетін отбасы жүктілікті ақылы бақылау пакетін таңдап, босану қызметіне де ақы төлейді делік. Біздің есеп бойынша, негізгі шығындар мынадай болуы мүмкін:

• жүктілікті ақылы бақылау – шамамен 212 100 теңге; 
• босанудың ақылы пакеті – 275 200 теңге; 
• нәрестенің алғашқы айындағы жөргек – 20–40 мың теңге; 
• анаға арналған гигиеналық құралдар – 20–29 мың теңге. 

Бұл шығындарды қосқанда, жалпы сома 527 300 – 556 300 теңгеге жетеді. Есепке нәрестенің киім-кешегі, арбасы, кереуеті, дәрі-дәрмек пен қосымша медициналық қызметтер кірмейді.

Біржолғы 164 350 теңге жәрдемақыны алып тастағанда, отбасының өз қаражатынан төлеуі қажет сома 362 950 – 391950 теңге болады. Демек, жәрдемақы аталған негізгі шығындардың шамамен 30 пайызына ғана жетеді.

Екінші мысал: жәрдемақыны нәрестенің алғашқы қажеттіліктеріне жұмсау

Енді отбасы біржолғы жәрдемақыны нәрестенің алғашқы қажеттіліктеріне бағыттады деп есептейік. Жөргекке айына 20–40 мың теңге, анаға арналған гигиеналық құралдарға 20–29 мың теңге, ал бастапқы киім-кешекке 20–25 мың теңге қажет болуы мүмкін. Осы үш шығынның өзі 60–94 мың теңгені құрайды. Оларды жәрдемақыдан алып тастағанда, шамамен 70 350 – 104350 теңге қалады. Алайда бұл есепке балалар арбасы, кереует, сүт қоспасы, дәрі-дәрмек және басқа да қосымша шығындар кірмейді. Сондықтан қалған қаражат барлық қажеттілікті өтеуге жеткіліксіз екенін көруге болады.

Жүктілікті ақылы бақылау, дәрі-дәрмек пен қосымша тексерулер, ақылы босану, сондай-ақ нәресте туғаннан кейінгі қажеттіліктерді ескергенде, отбасының шығыны шамамен 816,9 мыңнан 1,2 миллион теңгеге дейін жетуі мүмкін. Бұл сомаға нәрестеге арналған сүт қоспасы, дәрі-дәрмек, күтім құралдары және жеке клиникадағы дәрігер қабылдаулары да кіреді. Алайда нақты шығын әр отбасының жағдайына, медициналық қызметтерді таңдауына және баланың қажеттіліктеріне байланысты өзгереді.

Бала тегін дүниеге келгенімен, ата-ана болу шығыннан басталады. Сондықтан баланың дүниеге келуіне алдын ала дайындалып, міндетті шығындар мен күтпеген қажеттіліктерді ескере отырып, отбасылық бюджетті жоспарлаған жөн.

Айта кетсек, бұған дейін Қазақстанда жүкті әйелдер мен бес жасқа дейінгі балаларға медициналық көмек көрсету күшейтілетіні туралы жазғанбыз. 

Адамдарға қарызға ақша беріп, орнына үйлері мен көліктерін тартып алған Рита Утеуованың ісін кассациялық сот қарайды. Тергеу материалдары бойынша, әйел қарыз алушыларға алған ақшасынан бірнеше есе көп соманы шартта көрсетіп, мүлкін кепілге алған. Қарыз алушылар баспанасы мен көлігінен айырылған. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

“Kozachkov offside” Telegram-арнасының хабарлауынша, Рита Утеуова заңды түрде жұмыс істеген "Евро Ломбард" ұйымының директоры болған. Ол қаржыға мұқтаж адамдарға қарыз беріп, келісімшарттарға нақты берілген сомадан әлдеқайда көп ақша жазғаны үшін айыпталған.

Мысал ретінде, әйелдердің бірі 4 миллион теңге қарыз алғысы келген. Алайда Утеуова құны 50 миллион теңге болатын, ипотекада тұрған үйін кепілге қоюға көндірген. Кейін тараптар үйді сату туралы келісімге қол қойған. Нәтижесінде қарыз алушы баспанасынан айырылып, оған келтірілген шығын 27 миллион теңгеден асқан. Тағы бір азамат Утеуовадан шамамен 50 мың доллар қарыз алып, достарына тиесілі үш мүліктің құжаттарын кепілге берген. Сонымен қатар өз үйін уақытша әйелдің атына рәсімдеген. Ақырында ол үйінен де, қымбат көлігінен де айырылған. Тағы бір әйел баласына ота жасату үшін 7 миллион теңге сұраған. Бірақ қарыз шартына 14 миллион теңге жазылып, оның пәтері кепілге қойылған. Әйел ақшаны уақытында қайтара алмаған соң, пәтері сатылып, түскен қаражаттың басым бөлігі Утеуоваға кеткен.

Тергеу 2016 жылы басталған. Кейін зардап шеккен азаматтар құқық қорғау органдарына арыздана бастаған. Іс бойынша алаяқтық, заңсыз кәсіпкерлік және өз бетінше әрекет етуге қатысты 15 эпизод тіркелген. 2024 жылы іс Алматыдағы Алмалы аудандық сотына жеткенімен, Рита Утеуова ақталып шыққан. Қалалық соттың апелляциялық алқасы да бұл шешімді өзгеріссіз қалдырған. Алайда Жоғарғы сот Бас прокурордың наразылығын қарап, ақтау үкімінің күшін жойып, істі қайта қарауға жіберген. Қайта қарау кезінде Утеуова мен оның сыбайластары алаяқтық жасағаны үшін кінәлі деп танылған. Негізгі айыпталушы 6 жыл 6 айға бас бостандығынан айырылса, оның көмекшілеріне бұдан бір-екі жылға аз жаза тағайындалған.

Енді сотталғандардың ісін кассациялық сот қарайды. Сонымен қатар Утеуоваға тиесілі мүліктердің тағдыры да шешіледі. Кассациялық соттың шешімі ұзаққа созылған іске нүкте қоюы мүмкін.

Тергеу барысында оның әртүрлі өңірлерде орналасқан он жер телімі, басқа да жылжымайтын мүліктері және төрт көлігі бары анықталған.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда онлайн несие бермес бұрын азаматтарға жеті сұрақ қоюды көздейтін жаңа ережелер күшіне енетіні туралы жазған едік.

Қазақстанның Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банктердің деректеріне қол жеткізуді күшейтпек. Жаңа ережеге сәйкес, банктер ішкі жүйелеріндегі ақпаратты орталықтандырылған цифрлық платформаға автоматты түрде жүктеуге міндеттелуі мүмкін. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Жаңа қаулы жобасына сәйкес, екінші деңгейлі банктер өз деректерін бекітілген техникалық талаптарға сай ұсынуы керек. Ақпараттың сапасы банктердің өзінде де, платформаның технологиялық операторы тарапынан да тексеріледі. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банктік деректерге қорғалған байланыс арналары арқылы қол жеткізеді. Бұл ретте ақпарат платформада тұрақты сақталмайды.

Жүйенің үздіксіз жұмыс істеуіне де талап қойылады. Егер банк жоспарлы техникалық жұмыстар жүргізіп, деректерге қолжетімділік шектелсе, реттеуші мен технологиялық операторды алдын ала хабардар етуі керек.

Деректердің қауіпсіздігі қалай қамтамасыз етіледі?

Платформадағы ақпаратқа жасалған барлық сұрау электрондық журналдарда тіркеледі. Пайдаланушылардың әрекеттері туралы мәліметтер кемінде 3 жыл бойы өзгертілмейтін форматта сақталуы тиіс.

Жаңа ережелер банктердің деректерін қадағалау және есептілік мақсатында ұсынудың бірыңғай тәртібін қалыптастыруға бағытталған. Платформаның технологиялық операторы Ұлттық банктің Цифрлық даму орталығы болады.

Қаулы жобасы қабылданса, реттеуші банктердің деректерін орталықтандырылған платформа арқылы жедел алып, қаржы ұйымдарын қадағалау мүмкіндігін кеңейтеді.

Айта кетейік, 2027 жылдан бастап банктер қазақстандықтардың шоттары мен депозиттері туралы деректерді Үкіметке береді деп жоспарланған.

Өзбекстандық гроссмейстер Жавохир Синдаровтың атасы, Өзбекстан шахмат федерациясы төрағасының орынбасары Комил Синдаров немересі мен қазақстандық шахматшы Бибісара Асаубаеваның қарым-қатынасына қатысты жауап берді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

"Қароргоҳ" подкастында Комил Синдаров жас шахматшылардың бала кезден таныс екенін айтқан. Олар бірге көптеген жарысқа қатысып, уақыт өте келе достық қарым-қатынастары махаббатқа ұласқан.

Атасының сөзінше, отбасы бастапқыда мұны жастық шақтағы уақытша сезім деп қабылдаған. Алайда уақыт өте келе олардың көзқарасы өзгерген. Комил Синдаров немересі мен Бибісара Асаубаеваның қарым-қатынасын қолдайтынын айтып, жастарға ақ батасын беруге дайын екенін жеткізді.

Сондай-ақ ол жастардың некесінен үлкен үміт күтетінін жеткізді. Ол екі мықты гроссмейстердің отбасында болашақта шахматқа қабілетті жаңа буын дүниеге келсе деп армандайтынын айтты.

Бұдан бөлек, оның пікірінше, Қазақстан мен Өзбекстан спортшыларының шаңырақ көтеруі екі елдің арасындағы байланысты нығайтып, шахмат қауымдастықтарын жақындастыра түспек.

Әзірге үйлену тойының нақты күні белгісіз. Комил Синдаровтың сөзінше, қазір Жавохир үшін басты міндет – шахматтан әлем чемпионы атағы үшін күресу.

Жавохир Синдаров мансабындағы ең маңызды матчқа дайындалып жатыр. FIDE мәліметінше, 20 жастағы өзбекстандық гроссмейстер қазіргі әлем чемпионы Гукеш Доммараджумен кездеседі. Матч 2026 жылғы 22 қараша мен 12 желтоқсан аралығында Женевада өтеді. Алғашқы партия 24 қарашаға жоспарланған.

Жавохир Синдаров 2026 жылғы үміткерлер турнирінде жеңіске жетіп, әлем чемпионы атағы үшін таласуға мүмкіндік алды.

Бибісара Асаубаева да әлемдегі үздік шахматшылардың қатарында. Ол блицтен үш рет – 2021, 2022 және 2025 жылдары әлем чемпионы атанған.

Айта кетейік, бұған дейін шахматшы Бибісара Асаубаева Тоқаевтан көмек сұрап, спорт министрлігінен тиісті қолдау көрмей отырғанын жеткізген еді. Осыдан соң Спорт министрлігі шахматшы Асаубаеваның мәлімдемесіне жауап беріп, шахмат басым спорт түріне жатпайтынын мәлімдеді.

Қазақстандықтарға әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы шетелде жұмыс істеуге уәде беретін күмәнді ұсыныстар көбейген. Осыған байланысты Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Көші-қон комитеті азаматтарды интернет-алаяқтардан сақ болуға шақырды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Комитет мәліметінше, шетелде тез жұмысқа орналастырып, жоғары табыс табуға уәде беретін жарнамалардың артында Қазақстанда ресми тіркелмеген шетелдік делдалдар мен күмәнді ұйымдар тұруы мүмкін.

Мұндай ұсыныстарға сеніп, тексерілмеген интернет-ресурстар арқылы жұмыс іздеу азаматтарға едәуір қаржылық шығын әкелуі ықтимал. Сонымен қатар шетелде жұмысқа орналасу кезінде құқықтық кепілдіктердің болмауы және түрлі қиындықтарға тап болу қаупі бар.

Ведомство дерегінше, алаяқтық схемаларды ұйымдастырушылардың көбі Қазақстаннан тыс жерде әрекет етеді. Бұл зардап шеккен азаматтардың құқығын қорғауды және алаяқтарды жауапқа тартуды қиындатуы мүмкін.

Осыған байланысты Көші-қон комитеті қазақстандықтардан желілердегі кездейсоқ хабарландыруларға бірден сенбеуді сұрады. Сонымен қатар жұмыс беруші мен делдал ұйымның заңды қызмет атқаратынын тексеріп, күмәнді тұлғаларға алдын ала ақша аудармауға кеңес берді.

Шетелде қауіпсіз жұмысқа орналасу үшін не істеу керек?

Жұмыс беруші мен делдал ұйым туралы ақпаратты алдын ала тексеріңіз. Еңбек шартының талаптарын мұқият оқып, жұмыс орны, жалақы және еңбек жағдайлары туралы нақты мәлімет алыңыз.

Виза, жұмыс істеуге рұқсат және басқа да қажет құжаттардың заңды рәсімделгеніне көз жеткізіңіз. Жоғары жалақы мен тез жұмысқа орналастыруға қатысты күмәнді уәделерге сақтықпен қараңыз.

Жұмысқа орналастыру үшін алдын ала ақша талап ететін белгісіз тұлғаларға қаражат аудармаңыз.

Көші-қон комитеті шетелден жұмыс іздегенде ресми әрі сенімді арналарды пайдалануға, барлық құжат пен рұқсатты алдын ала тексеруге шақырды.

Айта кетейік, бұған дейін Ішкі істер министрлігі шетелде жоғары жалақы төленетін жұмыс ұсынамыз деген интернеттегі күмәнді хабарландырулардан сақ болуға шақырғаны туралы жазған едік. 

Сәтбаев қаласы Ұлытау көшесінде орналасқан бес қабатты көппәтерлі тұрғын үйдің бірінші қабатындағы пәтерден өрт шығып, 14 адам эвакуацияланды. Құтқарушылар үй жануарын да өрттен аман алып қалды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Оқиға орнына жедел жеткен құтқарушылар барлау жұмыстарын жүргізіп, тұрғындарды үйден эвакуациялауға кірісті. 

Өрт сөндірушілер жедел әрекет еткендіктен қызыл жалын қысқа мерзімде сөндірілді. Өртті сөндіруге "Серіктес" ЖШС қызметкерлері де қатысты.

Бұған дейін Алматыда қоймалар мен әкімшілік ғимарат өртенгені туралы жазған едік. Төтенше жағдайлар қызметінің мәліметінше, оқиға орнына жеткен алғашқы өрт сөндіру бөлімшелері әрқайсысы 40 тонналық контейнерлерден екі қабат етіп құрастырылған қойма жайларының өртеніп жатқанын анықтаған.

Қазақстанның Денсаулық сақтау министрлігі Алматыдағы “Аяжан” жекеменшік клиникасына жоспардан тыс тексеру жүргізуді бастады. Оған әлеуметтік желілердегі жазбалар себеп болды. Онда клиника медициналық тексеруден өтпеген адамдарға жалған анықтамалар мен жеке медициналық кітапшалар беруі мүмкін екені айтылған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Министрлік тексеру нәтижесінде заңбұзушылықтар расталса, уәкілетті органдар өз құзыреті шегінде тиісті шаралар қабылдайтынын мәлімдеді.

Министрлік медициналық анықтамалар адам дәрігердің тексеруінен өткен соң ғана берілуі керек екенін еске салды.

“Ресми құжаттарды қолдан жасау, дайындау немесе өткізу, жалған құжат екенін біле тұра пайдалану қылмыстық жауапкершілікке әкеп соғады. Заңсыз құжат рәсімдегендер ғана емес, жалған анықтамалар мен еңбекке жарамсыздық парағын әдейі сатып алған немесе пайдаланған азаматтар да жауапқа тартылуы мүмкін”, – деп ескертті министрлік.

Министрлік азаматтардан медициналық тексеруден өтпей анықтама алмауды сұрады. Сонымен қатар медициналық ұйымның заңды жұмыс істейтінін тексеріп, заңбұзушылықтар туралы тиісті органдарға хабарлауға шақырды.

Адам факторын азайтып, құжаттарды қолдан жасауға жол бермеу үшін елде цифрлық құралдар енгізіліп жатыр. 2026 жылдың басынан бері Қазақстанда 13,7 миллионнан астам электрондық медициналық құжат берілген. Оның ішінде:

• 8 095 396 – медициналық анықтама мен еңбекке жарамсыздық парағы;
• 5 698 396 – диспансерлік есепте тұруға қатысты анықтама (психиатрия, наркология және фтизиатрия бағыттары бойынша).

Бұдан бөлек, еңбекке жарамсыздық парағын рәсімдеу тәртібі де өзгерді. Енді медицина қызметкері құжатқа ақпараттық жүйе арқылы өзінің электрондық цифрлық қолтаңбасын (ЭЦҚ) қойып, оның заңды түрде рәсімделгенін растайды.

Азаматтың келісімімен еңбекке жарамсыздық парағының ашылғаны және ұзартылғаны туралы мәлімет жұмыс берушіге hr.enbek.kz порталы арқылы автоматты түрде жіберіледі. Ал қызметкер бұл ақпаратты Enbek HR қосымшасынан көре алады.

Айта кетейік, бұған дейін Денсаулық сақтау министрі жүкті әйелдерді, жаңа туған нәрестелер мен бес жасқа дейінгі балаларды медициналық бақылауға алуды күшейтуді тапсырған еді. Әсіресе жүктілігі жоғары қауіп тобына жататын әйелдерге басымдық беріледі. Олардың әрқайсысына алдын ала жеке бақылау жоспары жасалып, қай медициналық мекемеде босанатыны анықталуға және жауапты мамандар бекітілуге тиіс.

"Доктор" телеарнасының сарапшысы, диетолог әрі эндокринолог Наталья Лазуренко жүрек пен қан тамырларының саулығына ең пайдалы деп санайтын жаңғақ түрін атады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Lenta.ru порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Наталья Лазуренконың айтуынша, жүрек пен қан тамырларына ең пайдалы жаңғақ түрі — грек жаңғағы.

Диетологтың сөзінше, грек жаңғағы полифенолдар мен талшықтарға да бай. Олар қандағы "жаман" холестерин мен триглицеридтер деңгейін төмендетуге ықпал етеді.

Маманның түсіндіруінше, грек жаңғағын тұтыну қан тамырларының саулығын сақтауға және атеросклероздың дамуына әсер ететін қабыну үдерістерін азайтуға көмектесуі мүмкін.

Лазуренко зерттеулердің грек жаңғағын тұрақты тұтынатын адамдарда жүректің ишемиялық ауруы сирек кездесетінін көрсеткенін атап өтті.

Зерттеу бойынша, аптасына 5 күн 25 граммнан жаңғақ жейтін адамдардың жүрек ауруына шалдығу қаупі төмен болған.

Бұған дейін кардиолог кеуде тұсының ауырсынуына не себеп болатынын айтқан еді. Маманның айтуынша, психоэмоциялық сипаттағы ауырсыну кезінде электрокардиографияда өзгеріс байқалмайды. Мұндай ауырсыну адамның уайымы күшейген кезде артып, назарын басқа нәрсеге аударғанда, демалғанда немесе күйзеліс тудырған фактор жойылғанда басылады.

Франция президенті Эмманюэль Макрон 18 қазан күні Париж уақытымен сағат 20:00-де халыққа үндеу жасайды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Ел президенті жаппай тәртіпсіздік пен наразылық басталған күннің ертесінде республика халқына үндеу жасамақ.

17 қазанда Францияның түкпір-түкпірінде жаппай наразылық акциялары өтті. Оған "сары кеудешелілер" қозғалысының өкілдері, мектеп оқушылары, студенттер, фермерлер мен кәсіподақ мүшелері қатысты.

Франция Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, наразылыққа шамамен 550 мың адам қатысқан. Оның 110 мыңға жуығы Парижде жиналған. Ал CGT кәсіподағын қоса алғанда, акция ұйымдастырушылары қатысушылар саны 800 мыңға жеткен.

Елдің Сауда және дистрибуция федерациясының мәліметінше, елдегі тәртіпсіздіктер бизнеске жүздеген миллион еуро көлемінде шығын әкелген.

France Info дерегіне сенсек, 1,5 мың сауда нысаны зардап шеккен.

Наразылық акцияларының салдары премьер-министр Себастьян Лекорню шақыратын ведомствоаралық дағдарыс штабының отырысында талқыланады.

Жиында наразылық акцияларының экономикаға, сауда және сақтандыру салаларына келтірген зардабы, сондай-ақ құқықтық шаралар мәселесі ортаға салынады. 

Себастьян Лекорню Париж, Лион және Марсель қалаларының әкімдерімен кездесуді жоспарлап отыр.

Оқиғаның мән-жайы

Еске салайық, 17 қазан күні Францияда өмір сүру қымбаттап, жанармай бағасының өсуіне қарсы шыққан халықтың наразылығы жаппай тәртіпсіздікке ұласты. Париж, Марсель және бірқатар басқа қалаларда шеруге шыққандарды тарату үшін құқық қорғау органдары су атқыш машиналар мен көзден жасаурататын газ қолданды. Ал кейбір қалаларда тәртіпсіздіктер кезінде өрт қою және тонау оқиғалары тіркелді.

Сенбі күні кешке Франция премьер-министрі Себастьен Лекорню ел бойынша 1 200 адамның ұсталғанын мәлімдеді. Оның айтуынша, 150 полиция қызметкері жарақат алған.

Ал Эмманюэль Макрон елде зорлық-зомбылыққа орын жоқ екенін мәлімдеп, құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне қолдау білдірді. Ол қоғамдық тәртіпті бұзып, префектуралар мен кәсіпкерлік нысандарға шабуыл жасаған, тіпті қалалық кеңестерді тонаған адамдар жауапқа тартылып, жазаланатынын айтты. 

Астанада әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сот көпшілік жерге жалаңаш шыққан ер адамның ісін қарады. Сот оны ұсақ бұзақылық жасағаны үшін кінәлі деп таныды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Соттың мәліметінше, Қ. есімді азамат қоғамдық орында бөгде адамдардың көзінше жалаңаш жүрген. Осылайша, ол қоғамдық тәртіп пен әдеп нормаларын өрескел бұзып, айналасындағыларға құрметсіздік танытқан. Сондай-ақ азаматтардың ар-намысы мен тыныштығына нұқсан келтіретін жағдай туғызған.

Сот отырысында ер адам кінәсін мойындап, жасаған әрекетіне өкінетінін білдірді. Сонымен қатар құқық бұзушылық бейнежазбаға түсірілген. 

Сот шешімімен ер адам 15 тәулікке әкімшілік қамаққа алынды. Сот өкілдерінің айтуынша, жаза тағайындау кезінде істің мән-жайы, құқық бұзушылықтың сипаты мен ауырлығы, кінәлінің жеке басы, сондай-ақ оның құқық бұзушылыққа дейінгі және одан кейінгі мінез-құлқы ескерілген. Қаулы әзірге заңды күшіне енген жоқ.

Бұған дейін Астана тұрғыны үйіне келген соң балаларының жанында ұйықтап жатқан жалаңаш ер адамды көргені туралы жазған едік. Ер адам үш кішкентай бала ұйықтап жатқан пәтерге кіріп кеткен. 

"Қазгидромет" 2026 жылғы қараша мен 2027 жылғы наурыз аралығындағы маусымға Қазақстан бойынша маусымдық ауа райы болжамын жариялады.  Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Синоптиктердің болжамынша, 2026 жылғы қараша айы әдеттегіден жылы болады. Ауа температурасы климаттық нормадан 2°C жоғары болады деген болжам бар. Сондай-ақ қараша айы жауын-шашынды болмақ.

Жаңбыр көбіне республиканың солтүстік-батысында, солтүстігінде, солтүстік-шығысында, шығысында, сондай-ақ оңтүстік-шығыстың шығыс бөлігінде және таулы аймақтарында жауады.

Елдің басым бөлігінде жаңбыр, қар және жылбысқы қар түрінде жаңбыр жауады. Ал солтүстік және шығыс өңірлерде, айдың басын қоспағанда, негізінен қар жауады. Айдың алғашқы күндерінде бұл аймақтарда жаңбыр мен қар аралас түсуі мүмкін.

Сонымен қатар елдің көптеген өңірінде тұман, көктайғақ және екпінді жел соғады. Әсіресе республиканың солтүстік бөлігінде боран соғуы ықтимал.

Қыс жылы болады, қар көп түседі

"Қазгидромет" болжамы бойынша, 2026-2027 жылғы қыс әдеттегіден жылы, жауын-шашын мөлшері орташа деңгейде болады. Алайда елдің солтүстік-батысында, солтүстігінде, солтүстік-шығысында және Орталық Қазақстанда қар қалыпты мөлшерден көп түсуі мүмкін.

Қыс бойы боран соғып, жел күшеюі, тұман мен көктайғақ болуы ықтимал. Температураның бірде жылынып, бірде күрт суытуы қардың бетінде мұз қабатының пайда болуына әкелуі мүмкін.

Желтоқсанда Қазақстанның барлық өңірінде ауа температурасы климаттық нормадан 2°C жоғары болуы ықтимал. Қар солтүстік және шығыс аймақтарда көбірек түседі. Ал Қызылорда облысының оңтүстігінде жауын-шашын аз болуы мүмкін.

Қаңтарда елдің басым бөлігінде ауа температурасы нормадан 1-2°C жоғары болады. Ал Батыс Қазақстан, Атырау, Ақтөбе, Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстарының басым бөлігінде температура климаттық нормаға жақын болады.

Ақпан айында Қазақстанның басым бөлігінде ауа температурасы климаттық нормадан 1–3°C жоғары болады деген болжам бар.

Ал Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Павлодар облыстарының басым бөлігінде, Абай облысының солтүстік-шығысында, сондай-ақ Қостанай мен Ақмола облыстарының солтүстігінде ауа температурасы климаттық норма шамасында болады.

Бұған дейін қараша айында да ауа райы жылы болатыны туралы жазған едік. Алматыда күн 23 градусқа дейін жылынса, Астанада қар жауып, боран соғуы мүмкін

Қазақстанда отбасының әлеуметтік жағдайын бағалап, мемлекеттік жәрдемақы мен төлемдер алуға мүмкіндігі бар-жоғын анықтау үшін онлайн-калькулятор пайда болды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қазақстандық отбасы енді қай санатқа жататынын анықтау үшін eGov Mobile қосымшасы арқылы есептей алады. 

Әл-ауқат калькуляторы не үшін қажет?

Қазақстанда мемлекеттік жәрдемақы тағайындау жүйесі өзгеріп жатыр. Жаңа тәртіп бойынша азаматтар отбасының әлеуметтік жағдайына қарай бес санаттың біріне — A, B, C, D немесе E тобына бөлінеді.

Отбасының қай санатқа жататыны мемлекеттік көмек алуға құқығына және төленетін жәрдемақы мөлшеріне әсер етеді.

Әл-ауқатты тексеру үшін жүйеге кірсеңіз ең алдымен аталған калькулятордың отбасының немесе тұлғаның әлеуметтік әл-ауқат санатымен танысу үшін қажет екені көрсетілген.

Мұнда мәліметтер жүйелі түрде үш блокқа енгізіледі: отбасының әлеуметтік-демографиялық сипаттамасы, отбасы активтері, нәтижелер.

Есептеу қалай жүргізіледі?

Есептеу тұлғанің өзі көрсеткен мәліметтер негізінде жүргізіледі және анықтамалық сипатқа ие. Ол әлеуметтік төлемдерді тағайындау немесе тоқтату туралы шешім емес.

Жүйеге eGov арқылы кіруге болады және ол үшін пайдаланушының профилі керек. Отбасы туралы енгізілген мәліметтер мен сауалнама жауаптары тұлғаның өзінің браузеріңізде қалады және серверге жіберілмейді.

 Азаматтан әлеуметтік-демографиялық сипаттамасынан бөлек:

• Оның сыйақы, өтемақысын қосқандағы айлығы;
• Отбасында қанша адам екені;
• Мүгедектігі бар-жоғы;
• Отбасы мүшелерінің табысын қосқандағы орташа жалақы мөлшері;
• Отбасының активтері;
• Несие туралы ақпаратты;
• Қандай көлігі барын;
• Ауыл шаруашылығы, кәсібі мен жылжымайтын мүлік, жер телімі және коммерциялық жылжымайтын мүлік туралы ақпаратты сұрайды. 

Еске сала кетейік, Қазақстанда 2027 жылдан бастап әлеуметтік көмекті тағайындау тәртібін өзгерту жоспарланып отыр. Енді жәрдемақының бір бөлігін беру кезінде отбасының табысы, баспанасы, көлігі және басқа да мүлкі ескеріледі.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев отбасының әл-ауқатын бағалайтын калькулятордың таныстыруына қатысты. Ол жүйенің қалай жұмыс істейтінін өз отбасының мысалында көрсетіп, нәтижесінде калькулятор оны В санатына жатқызды. 

18 қазанға қараған түні украиналық дрондар Ресейдің Санкт-Петербург қаласы мен Ленинград облысына жаппай шабуыл жасады. Салдарынан жанармай нысандарында өрт шығып, "ВКонтакте" әлеуметтік желісінің деректер орталығына, электр қосалқы станциясына және автокөлік көпіріне соққы жасалды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Санкт-Петербург қаласының мэрі Александр Беглов әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелері жұмыс істеп жатқанын айтты.

Оның хабарлауынша, дрон шабуылы салдарынан бір адам қаза тауып, тағы бес адам жарақат алған. Ал Ленинград облысының губернаторы Александр Дрозденко өңір аспанында 135 дронның атып түсірілгенін айтты.

“Гатчина қаласында дрон сынықтары көпқабатты тұрғын үйге құлағаны тіркелді. Ломоносов ауданындағы Новоселье елді мекенінде тұрақта тұрған 55 автокөлік зақымданды. Электр қуаты апатты жағдайда уақытша өшірілді. Мамандар қалпына келтіру жұмыстарын жүргізіп жатыр, электр энергиясын беру жедел түрде қайта қосылып жатыр”, – деді облыс губернаторы.

Оның айтуынша, Янино елді мекеніндегі екі трансформаторлық қосалқы станцияның жұмысы әлі қалпына келтірілген жоқ. Салдарынан 50 көпқабатты үйде тұратын шамамен 20 мың адам электр жарығынсыз қалды.

Сондай-ақ ол Гатчина және Ломоносов аудандарында ешкімнің зардап шекпегенін атап өтті.

VK компаниясының өкілдері Ленинград облысындағы деректер орталығына дрон шабуылы жасалғанын растады. Олардың мәліметінше, VK сервистері пайдаланушылар үшін әдеттегі режимде жұмыс істеп тұр. Алайда "Сбой РФ" және Detector404.ru мониторинг сайттарында "ВКонтакте" жұмысына қатысты шағымдар саны күрт артқаны тіркелген.

Сонымен қатар "Известия" басылымының хабарлауынша, Санкт-Петербургтегі Ozon компаниясының логистикалық орталықтарының бірі де дрон шабуылына ұшыраған. Салдарынан өрт шыққан. Зардап шеккендер жоқ. Барлық қызметкер жедел түрде эвакуацияланған.

Бұған дейін Украина Мәскеуге жаппай дрон шабуылын жасап, мұнай өңдеу зауыты зақымданып, 3 адам қаза тапқан еді. Ал кемінде 20 тұрғын жараланды. Ресей билігі мәліметінше, шабуыл қалаға жасалған ең ауқымды дрон соққыларының бірі болған

Жетісу облысында жолаушылар мінген шағын автобус пен жүк көлігі соқтығысып, жантүршігерлік жол апаты болды. Салдарынан екі адам қаза тауып, тағы 10 адам түрлі жарақаттармен ауруханаға жеткізілді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Жол-көлік оқиғасы 17 қазан күні сағат 09:30 шамасында Кербұлақ ауданының Жоламан ауылы маңында, "Алматы – Өскемен" автожолының 143-шақырымында болған. Оқиға орнынан түсірілген кадрлар әлеуметтік желілерде тарады.

 Жетісу облысының құқық қорғау органдары жол апаты салдарынан екі адамның оқиға орнында көз жұмғанын растады. 

Департменттің мәліметінше, қазір сотқа дейінгі тергеу жүргізіліп жатыр. Оқиғаның барлық мән-жайы мен себептері анықталып жатыр. Жүргізуші ұсталып, уақытша ұстау изоляторына қамалды.

Бұған дейін Павлодарда прокуратура қызметкері әйелді қағып өлтіргені туралы жазған едік. 60 жастағы Галина Сейтбаталова жол апатынан кейін 10 күн өткен соң көз жұмды.

18 қазанға қараған түні әлемге әйгілі колумбиялық әнші Шакира Қырғызстанға келді. Әншіні жергілікті билік өкілдері "Манас" халықаралық әуежайынан қарсы алды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Kaktus.media порталына сілтеме жасап хабарлайды.

Жұлдызды қарсы алғандардың қатарында Қырғызстан президенті әкімшілігінің ақпараттық саясат қызметінің жетекшісі Дайырбек Орунбеков, президент істері басқарушысының бірінші орынбасары Бообек Салимжанов және концерт ұйымдастырушылары болды.

Бішкекке келгеннен кейін әнші Instagram парақшасында суретін жариялап, "Салам, Қырғызстан!" деп жазба қалдырды.

Еске салайық, әлемге танымал әнші Шакира Орталық Азияда алғаш рет концерт береді. Ол 18 қазанда Қырғызстан астанасы Бішкекте өнер көрсетеді. Қыркүйек айының басында Қырғызстан президентінің іс басқарушысы Қаныбек Тұманбаев Шакираның жақын арада Бішкекте жеке концерт беруі мүмкін екенін хабарлаған болатын. Ол әншімен бірге түсірілген видеоны да жариялаған еді. 

Сенбі күні Францияда өмір сүру қымбаттап, жанармай бағасының өсуіне қарсы шыққан халықтың наразылығы жаппай тәртіпсіздікке ұласты. Наразылық акцияларына шамамен 550 мың адам қатысты.  Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі BBC басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Париж, Марсель және бірқатар басқа қалаларда шеруге шыққандарды тарату үшін құқық қорғау органдары су атқыш машиналар мен көзден жасаурататын газ қолданды. Ал кейбір қалаларда тәртіпсіздіктер кезінде өрт қою және тонау оқиғалары тіркелді.

Францияның Ішкі істер министрлігі ел аумағында зорлық-зомбылықтың күшейгенін мәлімдеп, наразылық акциялары кезінде жүздеген адамның ұсталғанын хабарлады.

Сенбі күні кешке Франция премьер-министрі Себастьен Лекорню ел бойынша 1 200 адамның ұсталғанын мәлімдеді. Оның айтуынша, 150 полиция қызметкері жарақат алған.

Сондай-ақ ол азаматтардың наразылық білдіру құқығын қамтамасыз етіп жүрген құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне бүкіл халық атынан қолдау білдірді.

Франция Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, Парижден бөлек, елдің бірқатар қаласында да жаппай тәртіпсіздіктер тіркелген:

• Марсельде дүкендер тоналып, белгісіз адамдар қала әкімдігі ғимаратына басып кірген;
• Лионда туристік агенттікке өрт қойылып, Hugo Boss дүкенін қоса алғанда, бірнеше сауда орны талқандалып, өртке оранған;
• Гренобльде қала әкімдігінің ғимараты бүлінген;
• По, Монпелье, Тулуза және Валанста дүкендер тоналған;
• Авиньонда белгісіз адамдар Воклюз департаменті префектурасының ауласына кірген;
• Лилльде наразылық білдірушілер қала әкімдігі ғимаратына басып кіруге әрекет жасаған;
• Тулонда наразылыққа қатысушылар лақтырған заттардан екі полиция қызметкері жарақат алған;
• Канда тонау мен бұзақылық әрекеттері тіркелген. Бұзақылар бу катогының көмегімен полиция бөлімшесінің қақпасын бұзып, полицияның екі көлігіне зақым келтірген;
• Бордода Жаңа Аквитания өңірі мен Жиронда департаменті префектінің ресми резиденциясына шабуыл жасалған;
• Лиможда тарихи ескерткіш, XIX ғасырда салынған қала әкімдігінің ғимараты өртенген. Префектура өкілдерінің айтуынша, ғимарат өртеніп, салдарынан тарихи қоңырау мұнарасы құлады,
• Ал Парижде наразылық білдірушілер Lacoste, Yves Rocher және Louis Vuitton сияқты брендтердің дүкендерін қиратып, тонаған.

AFP агенттігі полициядағы дереккөзге сілтеме жасап, Сент-Этьен қаласында полиция наразылық білдірушілерді тарату үшін қолданған гранатадан бір адамның қолы үзіліп кеткенін жазды. Лионда наразылық кезінде туристік агенттік ғимаратына өрт қойылған. Лилльде бір топ наразылық білдіруші қала әкімдігі ғимаратына кіруге әрекет жасаған.   

Билік өкілдерінің әрекеті қандай болды? 

Франция президенті Эмманюэль Макрон елде зорлық-зомбылыққа орын жоқ екенін мәлімдеп, құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне қолдау білдірді.

Франция премьер-министрі Себастьен Лекорню азаматтардың бейбіт шеруге шығуға құқығы бар екенін атап өтті. Алайда оның айтуынша, өрт қоюға, тонауға және адамдарға шабуыл жасауға жол берілмеуі керек.

Франция үкіметі сенбі күні өткен наразылық акцияларын ұйымдастырды деп әсіре солшыл күштерді айыптады. Бұл оқиғалар сәуір айында өтетін президенттік сайлау қарсаңында болды.

Францияның Ішкі істер министрлігі кейбір наразылық білдірушілерді тонауға әрекеттенді, полиция қызметкерлеріне шабуыл жасады, өрт қойды және мемлекеттік мекемелерге шабуыл жасады деп айыптады. Сондай-ақ Марсель қаласындағы полиция бөлімшелерінің бірі орналасқан ғимараттың бүлінгені хабарланды.

Ведомствоның мәліметінше, "әдейі жасалған зорлық-зомбылық әрекеттеріне" беттерін бүркемелеген адамдардың қатысы бар.

Италия Франциядан “үлгі алды”

Италияда да 17 қазанда қымбатшылыққа қарсы наразылықтар кезінде дәл Франциядағыдай тәртіпсіздіктер болды. Алайда мұнда күштік құрылымдар агрессивті әрекет еткен наразылық білдірушілерді басып, таратып жіберді.

ANSA агенттігінің хабарлауынша, Италияда ондаған адам ұсталды. Олардың арасында кәмелетке толмағандар да көп.

Миланда наразылыққа шыққандар петарда мен бөтелкелерді полицияға қарай лақтырып, тәртіп сақшыларын шегінуге мәжбүр етті. Кейін олар Дуомо алаңына жиналды.

Еске салайық, бұған дейін Францияда оқушылар наразылыққа шыққан еді. Митинг кезінде 15 жастағы жасөспірім ауыр жарақат алды. Мәліметке сәйкес, ол жерден полиция қолданған жарық-дыбыс гранатасын көтеріп алған кезде қолынан айырылған.

Алматы қаласының Алмалы ауданындағы кәсіпорындардың бірінің аумағында өрт шықты. Алдымен қойма ғимараттары өртеніп, кейін жалын көршілес орналасқан екі қабатты әкімшілік ғимаратына тараған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің бірінің аумағында шыққан өрт туралы хабарлама "112" кезекші пультіне түскен.

Төтенше жағдайлар қызметінің мәліметінше, оқиға орнына жеткен алғашқы өрт сөндіру бөлімшелері әрқайсысы 40 тонналық контейнерлерден екі қабат етіп құрастырылған қойма жайларының өртеніп жатқанын анықтаған.

Сонымен қатар жалын көршілес орналасқан екі қабатты әкімшілік ғимараттың бір бөлігіне таралған.

Қойма ішіндегі жоғары температура, материалдық құндылықтардың көп болуы және өрт ошағына жетудің қиындығы өрт сөндіру жұмыстарын күрделендірген.

280 шаршы метр аумаққа тараған өрт 18 қазанға қараған түні толық сөндірілді. Зардап шеккендер жоқ.

Бұған дейін Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы Бобровка ауылында жеке тұрғын үйден өрт шығып, салдарынан әйел мен кәмелетке толмаған екі бала қаза тапқан еді. 

Қазақстанда зейнетақы жинақтарын жеке басқаруға берген кезде нақты аударылған жарналардың сақталуына берілетін мемлекеттік кепілдік толық көлемде сақталады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі хабарлағандай, Қазақстанда зейнетақы жинақтарын жеке басқарушы компанияға берген жағдайда азаматтардың нақты аударған зейнетақы жарналарының сақталуына берілетін мемлекеттік кепілдік толықтай сақталады. Алайда өз еркімен таңдалған инвестицияға байланысты тәуекелдер үшін салымшының өзі жауап береді.

Бұл жүйеде мемлекеттік кепілдік пен инвестициялық тәуекелдер нақты ажыратылады. Яғни мемлекет жарналардың сақталуына кепілдік бергенімен, инвестициядан түсетін табысқа немесе ықтимал шығындарға қатысты жауапкершілік таңдалған басқару тәсіліне байланысты болады.

Жаңа тәртіп бойынша азаматтар зейнетақы жинақтарының 100 пайыз қаражатын жеке басқаруға бере алады. Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте әрбір салымшының өзіне қолайлы басқарушы компанияны және инвестициялық стратегияны өзі таңдайтыны айтылды.

Зейнетақы қаражатын басқаруға беру шарттары мен мемлекеттік кепілдіктің шекті көлемі қолданыстағы зейнетақы заңнамасына сәйкес айқындалады.

Ведомство осыған байланысты азаматтарға басқарушы компанияны таңдамас бұрын оның инвестициялық стратегиясын, қаражатты басқару тәртібін және ықтимал тәуекелдерін мұқият зерттеуге кеңес берді. 

Еске салайық, бұған дейін салымшылар өздерінің зейнетақы жинақтарының тек 50%-ын ғана жеке басқаруға бере алатын. Жаңа ереже бойынша барлық қаражатты 100%-ға дейін жеке басқаруға аудару мүмкіндігі қарастырылады.

Әлеуметтік желіде киімсіз кішкентай баланың алтыншы қабаттағы терезеде тұрған видеосы тарады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Видеодан төменде дене шынықтыру сабағын өтіп жатқан оқушылардың жиналғанын көруге боалды. 

Мектеп қызметкерінің айтуынша, оқушылар терезе алдында тұрған баланы байқап, үшеуі пәтерге қарай жүгірсе, қалғандары төменде тұрып, үстіндегі киімдерін керіп, бала құлаған жағдайда қағып алуға дайын болған.

Оқушылар баланың анасына болған жағдайды айтып, қайғылы жағдайдың алдын алды. Нәтижесінде бала аман қалды. 

Бұған дейін Алматыда журналистер 10-қабат терезесінің сыртында қалған екі жігітті құтқарып қалған еді. 

Журналистер Артем Шляхов, Александр Жданов және Дамир Байманов бірден әрекет еткен. Алдымен олар жігіттермен сөйлесіп, өздігінен ішке кіруге көндіруге тырысқан. Алайда бұл нәтиже бермеген. Уақытты жоғалтпау керегін түсінген журналистер терезеге жүгіріп барып, екі жігітті ұстап, күшпен кеңсеге кіргізген.

Жексенбі күні таңертең Сауд Арабиясының астанасы Эр-Рияд тұрғындарының ұялы телефондарына "жау тарапынан әуе шабуылы қаупі бар" деген ескерту хабарламасы келді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі BBC басылымына сілтеме жасап хабарлайды. 

Эр-Рияд тұрғындарына келген ескерту хаббарламаның мәтіні жарияланды. 

Эр-Рияд тұрғындарының айтуынша, қалада бірнеше жарылыс дауысы естілген. Сондай-ақ әуежай жұмысында елеулі қиындықтар туындаған. Ұшақтардың қозғалысын бақылайтын FlightRadar24 сервисі бірқатар рейстің ұзақ уақытқа кешіктірілгенін және кейбір рейстердің тоқтатылғанын хабарлады.

AFP агенттігінің тілшісі Сауд Арабиясының мемлекеттік мұнай-газ компаниясы Aramco-ға тиесілі жанармай сақтайтын резервуардағы өртті сөндіріп жатқан өрт сөндірушілерді көрген.

Алайда ескерту жарияланған соң бірнеше минуттан кейін шабуыл туралы ескерту жойылды. 

Кейін хуситтер Эр-Риядтағы маңызды нысандарға зымырандар мен дрондар арқылы соққы жасағанын мәлімдеді. Алайда олар нақты қандай нысандарға шабуыл жасалғанын айтпады.

Сонымен қатар хуситтер Қызыл теңіз жағалауындағы Сауд Арабиясының Янбу мұнай портында орналасқан Aramco нысанына да соққы жасағанын мәлімдеді.

Кейін Сауд Арабиясы бастаған әскери коалицияның өкілі Түрки әл-Мәлики X әлеуметтік желісінде саудиялық әскерилердің екі баллистикалық зымыранды ұстап, жойғанын мәлімдеді. Зымырандарды хуситтер Сауд Арабиясының оңтүстік-батысындағы Хамис-Мушайт қаласына қарай ұшырған.

Сондай-ақ Эр-Рияд қаласына бағытталған ұшқышсыз ұшу аппараты да ұсталып, жойылған.

Бұдан бірнеше сағат бұрын коалиция өкілі Сауд Арабиясына зымыран ұшыру үшін пайдаланылған екі зымыран қондырғысының жойылған сәтін көрсететін бейнежазбаны жариялады.

Еске салсақ, бұған дейін Сауд Арабиясында Эр-Рияд әуежайына екінші рет шабуыл жасалғаны туралы жазған едік. Ал 10 қазандағы соққыдан 12 адам қаза тауып, тағы 309 адам жараланған. Зардап шеккендердің кейбірінің жағдайы ауыр.

Шығыс Қазақстан облысында аюлар елді мекендерге жақындай бастаған. Алтай ауданында жыртқыштар бірнеше ауылдан байқалып, Ландман ауылында аю бұзауды жеп кеткен. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Noks.kz порталына сілтеме жасап хабарлайды. 

Тұрғындардың айтуынша, Малеевск пен Путинцево ауылдарының арасындағы Хамир өзенінің маңында тұрғындар аюға тап болған.

Аюдың қонжығы адамдар жиі демалатын жердің маңында жүрген. Ол ағашқа өрмелеп шыққанымен, адамдарды көрген соң бұталардың арасына қашып кеткен. Аюларды Быково ауылынан да байқаған.

Малеев ауылдық округінің әкімі Бақыт Исаевтың айтуынша, жабайы аңдардың пайда болғаны туралы орман және аңшылық шаруашылығының жедел әрекет ету тобына хабар берілген. Әкімнің сөзінше, бұған дейін елді мекендерде және олардың маңында аюлардың мұншалықты көптеп көрінуі байқалмаған.

Астанада аялдамадан жұмыс орнына дейін бейтаныс әйелді аңдып, телефон нөмірін талап етіп, бөксесін ұстаған ер адам 10 тәулікке қамалды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Сот шешімі 16 қазанда шықты. Ер адамның әрекеті ұсақ бұзақылық деп танылды. Сот отырысында ол кінәсін мойындаған. Жаза тағайындау кезінде сот оның мас болғанын, әйелді ұзақ уақыт аңдығанын және жеке басына қол сұққанын ескерген.

Еске салсақ, бұған дейін Астанада бойжеткен өзіне бейтаныс ер адамның ғимарат алдында бөксесінен ұстағанын айтып шағымданған болатын. Ол қорыққаннан ғимаратқа кіре сала жылап қалған. Абыржыған қыз полициядан көмек сұрағанымен, тәртіп сақшылары бейнекамера таспасынан ештеңе байқамағандарын айтып, қауіп төніп тұрмағанын алға тартқан. 

Колумбияда мейрамханадағы отбасылық таңғы ас қайғылы жағдаймен аяқталды. Даяшы үстел үстіндегі шамға отын құймақ болғанда, жалын 57 жастағы әйелдің шашы мен киімін шарпыған. Денесінің 70 пайызы күйіп қалған әйел көз жұмды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Need To Know басылымына сілтеме жасап хабарлайды. 

Оқиға Букараманга қаласындағы Hello Life мейрамханасында болған. Мұнда 57 жастағы инженер-эколог Ханет Милен Суарес Сааведра күйеуі Хосе Луис Родригеспен бірге таңғы ас ішуге келген. Оның күйеуі бұған дейін Сокорро қаласының мэрі болуға үміткер болған.

Қайғылы жағдай даяшы қызмет көрсету кезінде үстел үстіндегі спирт шамына отын құймақ болған сәтте болған.

"Қызметкердің қателігінен тұтанған отын әйелдің үстіне шашыраған. Жанармай оның шашын, бетін, мойнын және спорттық киімін бірден шарпыған. Әйелдің күйеуі мен көрші үстелде отырған басқа келуші жалынды қолдарымен сөндіруге тырысып, өздері де күйік алған", – делінген хабарламада.

Есін білетін әйел медицина қызметкерлеріне мұның жазатайым оқиға екенін айтып, ұлын шақыруды өтінген. Дәрігер болып жұмыс істейтін ұлы оқиға орнына жедел жәрдемнен бұрын жеткен.

Зардап шеккен әйел денесінің 70 пайызы күйіп, Колумбия халықаралық ауруханасына шұғыл жеткізілген. Дәрігерлер оны жасанды комаға енгізгенімен, өмірін сақтап қала алмады. Жансақтау бөлімінде 11 күн жатқан әйел көз жұмды. Ал күйеуіне күйік бөлімінде медициналық көмек көрсетіліп, сол күні ауруханадан шығарылған.

Оқиғадан кейін мейрамхана жұмысын жалғастырған. Қаза тапқан әйелдің туыстарымен тек екі күннен кейін, оқиға туралы ақпарат БАҚ-та жарияланған соң байланысқа шыққан. Мейрамхана өкілдері отбасыға көңіл айтып, оқиғаның мән-жайын анықтау үшін тергеумен бірлесіп жұмыс істеуге дайын екенін мәлімдеген.

Еске салайық, бұған дейін Өлім жазасына кесілген әйел екі өлім инъекциясынан кейін тірі қалғанытуралы хабарлаған болатынбыз. Әйел кейін медициналық мекемеге жеткізілген.

Ақтөбеде мыңдаған адамның өмірін сақтап қалған дәрігер мемлекеттен 53 миллион теңгеден астам ақша жымқырғаны үшін сотталды. 40 жылдан астам медицина саласында еңбек еткен Жәнвек Нұрмағамбетов өзі басқарған клиникада көрсетілмеген медициналық қызметтер үшін ақша алып отырған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі “Диапазон” басылымына сілтеме жасап хабарлайды. 

Клиника мемлекеттен қалай ақша алған?

Жәнібек Нұрмағамбедов "Медина Клиник" медициналық мекемесінің нақты басшысы әрі иесі болған. Клиника мен Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры арасында келісімшарт жасалып, халыққа алғашқы медициналық көмек көрсету, дәрігерлердің кеңесі мен диагностикалық тексерулер өткізу үшін қаражат бөлінген.

Кейін ол клиниканы туысының сенімгерлік басқаруына берген. Алайда айыптау қорытындысына сәйкес, дәрігер туысы мен клиника директорының біліксіздігін пайдаланып, басқа медициналық мекемелерден жолдамамен келген науқастар туралы ақпаратты бақылап отырған.

Медициналық жүйеге жалған мәлімет енгізген

Тергеу мәліметінше, Нұрмағамбетов қордан ақша алу үшін "DamuMed" ақпараттық жүйесіне көрсетілмеген медициналық қызметтер туралы жалған мәліметтер енгізген. Кейбір қызметтер бұрын көрсетілген қызметтер ретінде қайталанып жазылған.

Осы мәліметтер негізінде орындалған жұмыстардың актілері мен шот-тізілімдер рәсімделіп, қордан клиниканың есепшотына ақша аударылған. Тергеу дерегіне сәйкес, осылайша дәрігер 53 миллион 117 мың теңгені иемденіп, жеке қажеттіліктеріне жұмсаған.

Дәрігер кінәсін мойындап, мемлекетке келтірілген шығынды толық өтеген. Сондай-ақ ол прокуратурамен кінәні мойындау туралы процестік келісім жасаған. Сот Жәнібек Нұрмағамбетовті 5 жылға шартты түрде бас бостандығынан айыруға үкім шығарды.

Мыңдаған науқасқа көмектескен дәрігер ретінде танылған

Жәнібек Нұрмағамбетов медицина саласында 40 жылдан астам еңбек еткен. Ақтөбеліктер оны білікті дәрігер ретінде таниды. Ол емхана базасында көздің микрохирургиясы бойынша амбулаториялық орталық ашып, онда жыл сайын катаракта, глаукома және басқа да көз аурулары бар науқастарға шамамен 600 ота жасалған.

Пандемия кезінде ауруханалар науқастарға толған шақта ол емхана базасында стационар ашуға шешім қабылдаған. Сол жерде 1400 адам емделген.

Дәрігер "Құрмет" орденімен марапатталған. Ол 12-шағынаудандағы №3 емхананы 14 жыл басқарған. Биыл қыста зейнетке құрметпен шығарып салынған.

Еске салсақ, бұған дейін Маңғыстау облысында аурухананың бас бухгалтері 32 миллион теңге жымқырғанын хабарлаған едік.

Пәкістанның Пешавар қаласында мектеп ғимаратының шатыры опырылып, бірнеше адам қаза тапты. Қайғылы оқиғаға байланысты президент Қасым-Жомарт Тоқаев Пәкістан Премьер-министрі Шахбаз Шарифке көңіл айту жеделхатын жолдады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Тоқаев Пәкістан халқының қайғысына ортақтасты.

“Қасым-Жомарт Тоқаев Пешавардағы мектеп ғимараты шатырының опырылуы салдарынан көптеген адамның қаза болуына байланысты Премьер-министр Шахбаз Шарифке көңіл айтты”, – делінген хабарламада.

Мемлекет басшысы Пәкістан халқының қайғысына ортақтасып, зардап шеккен жандардың тезірек сауығып кетуіне тілектестігін білдірді.

Пәкістанның Пешавар қаласындағы мектеп шатырының опырылуы салдарынан қаза тапқандар саны 29 адамға жетті.

Дәрігерлердің мәліметінше, 40-тан астам адам түрлі дәрежедегі жарақат алып, ауруханаға жеткізілген. Оқиға орнында құтқару жұмыстары жалғасып жатыр. Құқық қорғау органдары шатырдың опырылу себебін анықтауға кірісті. Білім беру мекемесінің басшысы ұсталды.