Тайваньдық ер адам әйелінің опасыздық жасағанын дәлелдеу үшін робот шаңсорғышты пайдаланды. Ол әйеліне және оның сүйіктісіне қарсы сот ісінде жеңіске жетті, бірақ кейінірек әйелінің жеке өмірін заңсыз жазып алғаны үшін бас бостандығынан айырылды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі South China Morning Post арнасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Ер адам 2021 жылы үйленді. Ерлі-зайыпты ата-анасымен бірге тұрып, демалыс кезінде қаланың шетіндегі үйге барып тұрған. 2023 жылдың қыркүйегінде ер адам сол жерден пайдаланылған тіс щеткасын тауып алып, әйелінің көзіне шөп салғанына күдіктенді. Кейінірек тұрақтағы кадрлар арқылы әйелін үйіне әкеліп салған бейтаныс ер адамды байқайды.

Үш айдан кейін ер адам кіріктірілген аудионы пайдалану үшін робот шаңсорғышты мобильді қосымша арқылы қашықтан іске қосты. Құрылғының камерасыәйелдің басқа ер адаммен көңіл жарастырғанын түсіріп алды. Ер адам жазбаны дәлел ретінде сақтай бастады.

Видеода әйелінің киімін ауыстырып, болжамды сүйіктісін құшақтап, үйде жалаңаш жүргені көрсетілген. Кейін ер адам жазбаны сотқа ұсынып, әйелі мен оның серіктесінен неке құқықтарын бұзғаны үшін 2 миллион Тайвань долларын (31 миллион теңге) талап етті. Сот жұптың қарым-қатынасы достық шеңберінен шығып кеткенін анықтап, оларды ер адамға 500 000 Тайвань долларын (шамамен 7,7 миллион теңге) төлеуді бұйырды.

Әйелі қарсы талап арыз беріп, күйеуін оның келісімінсіз жеке көріністерді жасырын түрде жазып алды деп айыптады. Ер адам видео азаматтық сотта дәлел ретінде танылғанын және оның әрекеттері заңды түрде негізделгенін алға тартты.

Сот келіспеді. Шешімге сәйкес, неке адамның жеке өміріне қол сұғылмау құқығын жоққа шығармайды және жазба әдейі жасалған. Робот шаңсорғыштың шамдары немесе дыбыстары да әйелдің жазба туралы білгенін немесе оған келіскенін көрсетпеді.

Ақырында, ер адам заңсыз жазба жасағаны үшін 5 айға бас бостандығынан айырылып, және 150 000 Тайвань доллары (2 миллион теңге) айыппұл арқалады. 

143 депутаттың дауысымен Айбек Дадебай Құрылтай төрағасы болып сайланды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Құрылтайдың бірінші отырысында депутаттар ант берген соң, Құрылтай төрағасын сайлауға кірісті. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев ұсынған Айбек Дәдебайдың кандидатурасына дауыс беруге 145 депутат қатысты. Соның 144 депутаты Айбек Дәдебайға дауыс беріп ол төрағалық міндетке сайланды. 

Құрылтай төрағасының үш орынбасары қызметіне: Нұрлан Бекназаров, Динара Зәкиева және Дания Еспаева сайланды. 

Еске салсақ, Тоқаев Айбек Дәдебайды Құрылтай төрағасы қызметіне ұсынған болатын.

Оқу-ағарту бірінші вице-министрі Шынар Ақпарова 1 қыркүйекте мектеп аумағында мұғалімдерге гүл және басқа да сыйлықтар тарту етуге жол берілмейтінін мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Орталық коммуникациялар қызметіндегі брифингте Шынар Ақпарова журналистердің ата-аналардың мұғалімдерге гүл шоқ апаруы туралы сауалына жауап берді. 

Осылайша, министрлік гүл шоғының рұқсат етілген құнына қатысты нақты сома атаған жоқ. Оқу-ағарту министрлігінің бұл түсіндірмесі сыйлықтарды мектеп аумағында беруге қатысты екенін атап өтті.

Сонымен қатар Вице-министрдің айтуынша, 1 қыркүйекте барлық мектеп сыныптарында бірыңғай сынып сағаттары өтеді. Ал колледждерде кураторлық сағаттар ұйымдастырылады. Олардың ұзақтығы шамамен 45 минут болады.

Еске салсақ, бұған дейін Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова мектеп бітіру кешінде мұғалімдерге гүл сыйлауға ресми түрде рұқсат беретін норманы енгізу мәселесін қарастырылатынын айтқан еді.

"Қазақфильм" студиясының жанында салынатын саябақ туралы ақпарат шықты. Оның әзірлеушісі Израиль отандасы басқаратын компания екен. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Shishkin_like Telegram-арнасына сілтеме жасап хабарлайды.

19 тамызда Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева Алматыдағы Әл-Фараби даңғылындағы "Қазақфильм" студиясының жанында жаңа қалалық саябақ жоспарланғаны туралы видео жариялады. Жоба бойынша фильм көрсетілімдері, жаяу жүргіншілер аймақтары, тақырыптық павильондар және т.б. үшін ашық аспан астындағы амфитеатр салу көзделген. Дегенмен жобаның тұсаукесерінен кейін Қазақстан Кинематографистер одағы бірден құрылысқа қарсы шықты.

Бір кездері онда "Этноленд" ұлттық мәдени кешені жоспарланған болатын, бірақ әкімдіктің жоспарлары жүзеге аспады.

Саябақ аумағында фудкорттар мен сауда нүктелері де орналасады. Бұл қоғамдық кеңістік болады және жеке немесе коммерциялық құрылыс жоспарланбаған.

Саябақты кім жобалап, салып жатыр?

Жобаның соңғы құны әлі анықталған жоқ, іске асыру мерзімі де анықталған жоқ,  жобалау-сметалық құжаттама (ЖСҚ) қазіргі уақытта қайта қаралып жатыр. Құрылыс аяқталғаннан кейін саябақты кім басқаратыны немесе оны күтіп ұстау мен пайдалану үшін кім жауапты болатыны да белгісіз. Дегенмен учаскеде дайындық жұмыстары басталды: қоқысты шығару, ескі құрылыстарды бұзу және болашақ жаяу жүргіншілер жолына белгілер қою жұмыстары жүргізіліп жатыр.

Мұның әзірлеушісі – 2007 жылы Алматыда тіркелген Envicon-A ЖШС. Компания инженерлік және техникалық жобалауға маманданған және 2015 жылдан бері бюджетке 1,6 миллиард теңге қосқан. 10 жылдан астам уақытоның иесі және директоры танымал ландшафт сәулетшісі Роман Шнайдерман болды. Израильде туған ол 2004 жылы Қазақстанға келіп, ел бойынша көптеген қалалық кеңістіктерді құруға қатысты. Оның ішінде Алматыдағы Панфилов жаяу жүргіншілер көшесі, Астанадағы Ботаникалық бақ, Түркістан қаласының орталығы және т.б. бар.

Envicon-A ЖШС 1,6 миллиард теңгеге 170-тен астам мемлекеттік келісімшарттарға ие. Ең соңғы келісімшарттар Шымкентте салынып жатқан саябақтың сәулеттік қадағалауына, Көкшетаудағы жағалаудың жобалау-сметалық құжаттамасына түзетулер енгізуге және Алматы қаласының Наурызбай ауданында қоғамдық бақша құрылысына арналған жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеуге қатысты. Біз тізілімдерде кинотеатр саябағының жобалау-сметалық құжаттамасын әзірлеуге арналған белсенді келісімшартты таппадық.

Құрылыс салушы Seven Stroi Development ЖШС болады. Ол 2008 жылы Алматыда тіркелген және тұрғын үй құрылысына маманданған. 2015 жылдан бері салық және басқа да міндетті төлемдер 5 миллиард теңгеден асты. 2022 жылдан бастап компанияның негізін қалаушы 36 жастағы Эрик Өтепов болды, ол сонымен қатар Everest Construction Group құрылыс компаниясына иелік етеді және оны басқарады, оның салық төлемдері аз болғандықтан, ол белсенді емес.

Жалпыға қолжетімді деректерге сәйкес, бұл компаниялардың ешқайсысы әлі мемлекеттік сатып алуларға қатыспаған.

Қазақстандық актриса Сая Оразғалиева “Мамский әңгіме” подкастында екінші некесінің аяқталуына не себеп болғанын айтып, ажырасу туралы шешімді ұзақ уақыт қабылдай алмағанын жеткізді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Актрисаның сөзінше, оған қоғам мен туыстарының пікірі де әсер еткен. Алайда ажырасуға кедергі болған ең үлкен қорқынышы – балаларының әкесіз өсуі еді.

“Мен үшін ең үлкен қорқыныш – балаларды әкесіз қалдыру болды. Отбасымды сақтап қала алмадым, балаларым толық отбасында өспейді деген ой өзімді қатты кінәлауыма себеп болды”, – деді ол.

Сая Оразғалиева ажырасу туралы ойға бір күнде келмегенін айтады. Оның сөзінше, отбасылық өмір басталғаннан кейін ерлі-зайыптының бір-бірінен мүлде бөлек адамдар екенін түсіне бастаған.

Актриса екінші некесінің бастапқы кезінен-ақ қиындықтар болғанын жасырмады. Бұған оның бұған дейін ажырасқаны, баласының болуы, актриса әрі көпшілікке танымал адам екені және жұбайымен ұлтының бөлек болуы да әсер еткен.

“Бәрі басынан біз ойлағандай болмады. Ол жақта мені аса қуана қарсы алды деп айта алмаймын. Ажырасқан, баласы бар, көпшілікке танымал актрисамын. Оның үстіне ұлтымыз да бөлек болды. Кейін отбасын құрған соң екеуміздің өте бөлек екенімізді түсіне бастадым”, – дейді актриса.

Оның айтуынша, уақыт өте келе ерлі-зайыптының ортақ арманы мен болашаққа жоспарының жоғы анық байқалған. Тіпті саяхат пен күнделікті тұрмысқа қатысты көзқарастары да сәйкес келмеген.

“Бір кезде біздің ортақ арманымыз да, болашаққа жоспарымыз да жоқ екенін түсіндім. Тіпті саяхат мәселесінде де келісе алмайтынбыз. Оның менімен бақытты емес екенін, менің де онымен бақытты емес екенімді түсіндім. Бізге жай ғана басқа адамдар керек болды”, – деді Сая Оразғалиева.

Соған қарамастан актриса екінші некесіне өкінбейтінін атап өтті. Себебі бұл некеден оның балалары дүниеге келген.

Ол отбасын сақтап қалу үшін жұбайымен бірге отбасылық терапияға да барғанын айтты. Алайда бұл әрекет нәтиже бермеген.

“Бір-бірімізбен тіпті тіл табыса алмайтын жағдайға жеттік. Отбасылық терапияға да бардық, бірақ көмектеспеді. Сол кезде жағдайды тым ушықтырып алғанымызды, енді одан шығатын жол қалмағанын түсіндім”, – деді ол.

Актриса осы тәжірибеден кейін некеге дейін адамның күнделікті тұрмыста қандай екенін танып-білудің және болашақ жарының отбасымен алдын ала жақын танысудың маңызды екенін түсінгенін жеткізді.

Болат Өтемұратов Қоры Алматы қаласындағы тұрғын үйлерді газбен жабдықтауға бағытталған маңызды әлеуметтік жобаға 460 млн теңге көлемінде қайырымдылық көмек көрсетті.

Жеке сектордағы үйлерді газбен жабдықтау жобасы Алматы қаласының әкімдігімен бірлесіп жүзеге асырылады. Алғашқы кезеңде тараптар өзара іс-қимылдың негізгі бағыттарын айқындайтын меморандумға қол қойды. Жеке үйлерді газға қосудың бірыңғай тәсіліне сәйкес әкімдік үйлерді тексеріп, тұрғындарға кеңес береді. Одан кейін білікті мердігер ұйымдар қажетті жұмыстарды жүргізеді. Бұл ретте, тұрғындарға газбен жылыту жүйесіне көшуге жан-жақты қолдау көрсетіледі. Оған қаржылық және ұйымдастырушылық мәселесін шешу, қажетті құжаттарды рәсімдеу және басқа да қолдау шаралары кіреді.

Жеке үйлердің көмірден табиғи газға көшуі Алматыдағы ауа сапасын жақсарту үшін де маңызды. Жылыту маусымында жеке секторда қатты отын жағу қоршаған ортаға тарайтын ластаушы заттардың негізгі көздерінің бірі болып отыр.

Айта кетейік, бұл Қордың Алматыдағы алғашқы жобасы емес. Қалада Қор Ботаникалық бақты, сондай-ақ ҚР Ұлттық орталық музейінің желдету және ауа баптау жүйесін жаңғыртуды қолдады. Сонымен қатар Алматыда Қордың "Аутизм. Баршамызға бір әлем" бағдарламасы аясында ашылған алғашқы "Асыл Мирас" аутизм орталықтарының бірі жұмыс істейді. COVID-19 пандемиясы кезінде Қор денсаулық сақтау жүйесіне қолдау көрсетті. Атап айтқанда, ПТР-тестілеуге арналған мобильді зертханалар орнатылды.

12 жыл ішінде Қор еліміздің әр түрлі өңірлерінде әлеуметтік жобаларды жүзеге асырды. Олардың қатарында Есік пен Қосшыдағы мектептер, Қызылордадағы жаңа әуежай терминалы, Қосшыдағы қомьюнити орталығы, Жезқазғандағы "Шабыт" балалар мен жасөспірімдер шығармашылық орталығы бар. Сонымен бірге Қор білім беру, денсаулық сақтау, инклюзия, мәдениет, экология және табиғи апаттардан зардап шеккендерге қолдау көрсету бағыттарында да бірқатар бастаманы жүзеге асырды. 2014 жылдан бері Қор әлеуметтік жобаларды жүзеге асыруға 250 млн доллардан астам қаржы бөлген.

Қазақстандықтарды агрессивті маркетингтен қорғау үшін ел кепілсіз несиелер беру және ілеспе сақтандыруды беру ережелерін өзгертіп жатыр. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банктерге, микроқаржы ұйымдарына, сақтандырушыларға және брокерлерге қойылатын жаңа талаптарды бекітті. Қарыз алушыларда енді айыппұлсыз немесе қосымша төлемдерсіз несиені болдырмау үшін екі апталық заңды мерзім бар. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі 24.kz арнасына сілтеме жасап хабарлайды.

Несиеге өтініш беріп, бірақ ойын өзгертіп қалған жағдайда несиені қайтарып тастауға болады. 12 қазаннан бастап қазақстандықтар екі апта ішінде кепілсіз несиені болдырмауға заңды құқылы болады. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банктерге, микроқаржы ұйымдарына, сақтандыру компанияларына және брокерлерге арналған тиісті ережелерді бекітті.

Ол үшін айыппұлдар болмайды, қарыз алушы тек несиенің өзін және қаражат нақты пайдаланылған күндер үшін есептелген пайыздарды өтеуі керек. Қаржы сарапшылары бұл шара тұтынушыларды импульсивті шешімдерден және қажетсіз қарыздан қорғайтынын атап өтеді.

Осындай шарттар көбінесе кепілсіз несиеге кіретін ерікті сақтандыруға да қолданылады. Жаңа талаптар несиелердің нақты құнын, маңызды шарттарын және онымен байланысты тәуекелдерді жасыруға қатаң тыйым салады.

Банктер мен микроқаржы ұйымдары енді клиенттерге он төрт күндік бас тарту құқығы туралы алдын ала хабарлауы керек.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНР) банктер мен микроқаржы ұйымдарының (МҚҰ) өз өнімдерін қалай сататынына қатаң бақылау енгізіп жатыр. Несие берушілер енді клиенттің мүмкіндіктерін, табысын, шығындарын, қарыз ауыртпалығын, мақсаттарын және ықтимал тәуекелдерін ескере отырып, мұқият бағалауы керек. Егер несие анық қолжетімді болмаса немесе объективті түрде қажет болмаса, оған қатаң тыйым салынады.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің жаңа ережелері халықтың қаржылық сауаттылығы мен хабардарлығын арттыруға бағытталған.

Жылдар бойы нарық бірнеше рет басу арқылы несие немесе мәжбүрлі сақтандыру алуға болатын жағдайда жұмыс істеді, агрессивті жарнамаға немесе эмоцияларға бой алдырды. Қазір мемлекет "салқындату кезеңі" мәдениетін тиімді түрде енгізіп жатыр. Бұл туралы ойлануға екі апта беріледі, бұл өз табысын, шығындарын және несиеге деген нақты қажеттілікті саналы түрде бағалауға тамаша мүмкіндік.

Сөзінше, бұл артық төлеуге әкеледі.

Жаңа бір палаталы Құрылтайдың депутаттары Қазақстан халқына ант бере бастады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Алғаш болып антты "Әділет" партиясының депутаты Константин Авершин оқыды.

"Қазақстан халқына адал қызмет етуге, Қазақстан Республикасының тұтастығы мен тәуелсіздігін нығайтуға, оның Конституциясы мен заңдарына қатаң бағынуға және депутат ретінде маған жүктелген жоғары міндеттерді адал орындауға ант етемін", – делінген антта.

Еске салсақ, 28 тамызда Құрылтайдың алғашқы сессиясы басталды. Сессияға президент Қасым-Жомарт Тоқаев қатысып, депутаттар кімдерді тағайындай алатынын айтты. 

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев еліміз кәсіби тұрғыдан жоғары білікті мамандар мен шетел капиталын тарту үшін "Алтын визаны" енгізу керек екенін мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Президент депутаттардың бірінші сессияда бірқатар маңызды заңдарды қабылдауы қажет екенін алға тартты. 

“Мен осы жылы жасанды интеллектіні орта білім беру саласына енгізу, цифрлық активтер индустриясын дамыту, Digital Qazaqstan стратегиясы туралы бірқатар Жарлық шығардым. Үкімет осы бағыттар бойынша қажетті заң жобаларын әзірлеп, Парламентке ұсынады. Тағы бір мәселе. Біз елімізге кәсіби тұрғыдан жоғары білікті мамандарды, заманауи технологияларды және шетел капиталын көптеп тарту үшін жүйелі шаралар қабылдап жатырмыз. Бұл іске тың серпін беру үшін "Алтын визаны" енгізудің маңызы зор”, – деді ол. 

Мемлекет басшысы осы тұста еліміздің көші-қон саясатын жетілдіру қажет екенін жеткізді. Айтуынша, Үкімет тиісті заң жобасын Құрылтайға жолдауы керек.

“Депутаттарымыз оны тезірек қарағаны жөн болар. Биыл Үкімет "Кітапхана және баспа ісі туралы" заң жобасын да әзірлеп, Құрылтайға енгізуі қажет. Бұл – ұлтымыздың зияткерлік әлеуетін нығайту үшін қажетті құжат. Бұдан бөлек, мен таяуда "Шәмші Қалдаяқов" медалі мен "Қазақстанның еңбек сіңірген суретшісі" құрметті атағын енгізу жөнінде тапсырма бердім. Бұл мәртебелі марапаттар ұлт мәдениетіне қалтқысыз қызмет етіп, соның ішінде музыка және бейнелеу өнерін дамытуға елеулі үлес қосқан азаматтарға беріледі. Енді осы бастаманың заңнамалық негізін қалыптастыру қажет", – деп қорытты ол. 

Еске салсақ, Тоқаев Тоқаев Ұлттық қордан қаражат не үшін алынатынын түсіндірген еді.

Қыркүйектің екінші жартысында Қазақстанда Халық Кеңесі жасақталады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Халық Кеңесі – Қазақстан тарихындағы тұңғыш жоғары консультативтік орган. Еліміздің этникалық, аймақтық, әлеуметтік, қоғамдық-саяси ерекшеліктерін бір арнаға тоғыстыратын жаңа құрылым заңнамалық бастама көтеру құқығына ие болады. 

Еске салсақ, Тоқаев "Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы" Жарлыққа қол қойып, үкіметті таратқан болатын. 

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Айбек Дәдебайды Құрылтай төрағасы қызметіне ұсынды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Президент Конституцияға сәйкес билік институттарын жасақтау жұмысын бастау үшін бірқатар рәсім өткізілетінін алға тартты. 

"Ең алдымен, Құрылтайдың басшылық құрамын сайлап, құрылымын қалыптастыру қажет. Өздеріңізге мәлім, Конституцияның 57-бабына сәйкес Құрылтай Төрағасының лауазымына кандидатураны Президент ұсынады. Мен жауапкершілігі зор бұл лауазымға Айбек Арқабайұлы Дәдебайдың кандидатурасын ұсынамын. Сіздер бұл тұлғаны жақсы білесіздер. Ол мемлекеттік басқару жүйесінде көп жыл қызмет етті. Тәжірибесі мол деп айтуға болады. Өзінің білімді, отаншыл, адал азамат екенін нақты істерімен дәлелдеді. Сондықтан оны осы лауазымға лайық деп санаймын. Құрылтай депутаттарынан Айбек Арқабайұлы Дәдебайдың кандидатурасын қолдауды сұраймын", – деді ол. 

Мемлекет басшысы сонымен қатар Құрылтайдың құрылымы жасақталған соң Вице-Президент пен Премьер-Министрдің кандидатуралары бойынша ұсыныс енгізетінін алға тартты. 

“Содан кейін сіздермен ақылдасып, Үкімет мүшелерін тағайындаймын. Сонымен қатар жаңа лауазымды Қауіпсіздік Кеңесі төрағасының орынбасарын тағайындаймын. Құрылтай мен Үкімет құрамы толық айқындалған соң жыл сайынғы Қазақстан халқына Жолдауымды жариялаймын. Жолдауда көтерілген барлық бастаманы атқарушы және заң шығарушы билік өкілдері бірлесіп, уақтылы әрі сапалы жүзеге асыруға тиіс. Лауазымды тұлғалардың бәрі, әсіресе, қызметіне енді кірісетін азаматтар алдымызда тұрған ортақ мақсат-міндеттерді білуі керек", – деп қорытты Тоқаев. 

Айбек Дадебай 2001 жылы Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетін тәмамдаған. 2003 жылы аталған оқу орнының магистратурасын "Аймақтану" мамандығы бойынша бітіріп, магистр дәрежесін алған.

Еңбек жолын жоғары оқу орнында бастап, Қазақ мемлекеттік халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінің халықаралық туризм менеджменті кафедрасында оқытушы болып жұмыс істеген. Кейін Парламент Сенаты аппаратында қызмет атқарып, Сенаттың парламентаралық байланыстар және халықаралық ынтымақтастық бөліміне сарапшы, сондай-ақ Сенат төрағасының міндетін атқарушы көмекшісі болды.

Дадебай дипломатиялық қызметте де еңбек еткен. Қазақстанның Женевадағы БҰҰ жанындағы Тұрақты өкілдігінде атташе және үшінші хатшы қызметтерін атқарды. Бұдан бөлек, Парламент Сенаты төрағасының хатшылығы меңгерушісінің орынбасары және Қазақстан Республикасы Президенті Кеңсесі басшысының орынбасары қызметтерінде болды.

2021 жылғы мамырдан 2022 жылғы қаңтарға дейін Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқарушысының орынбасары қызметін атқарды. 2022 жылғы қаңтарда Президент Іс басқарушысы болып тағайындалды.

2024 жылғы 6 ақпанда Мемлекет басшысының Жарлығымен Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің басшысы қызметіне тағайындалды.

Айбек Дадебайдың дипломатиялық дәрежесі – II сыныпты кеңесші. "Құрмет" орденімен және "Ерен еңбегі үшін" медалімен марапатталған.

Еске салсақ, Тоқаев "Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы" Жарлыққа қол қойып, үкіметті таратқан болатын. 

Қасым-Жомарт Тоқаев жас ұрпақтың қауіпсіздік мәселесіне тоқталды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Президенттің мәлімдеуінше, өскелең ұрпақтың қолайлы және қауіпсіз ортада өмір сүруі үшін барынша жағдай жасау керек. Осы орайда Үкімет 16 жасқа толмаған балалардың әлеуметтік желіге тіркелуіне заң арқылы тыйым салуды ұсынып отыр.

“Бұл мәселеге таяуда өткен Тамыз конференциясында арнайы тоқталып өттім. Мұндай шара әлемнің көптеген елінде қабылданып жатыр. Мен мұны қолдаймын. Осы жұмысқа баса назар аудару қажет деп санаймын. Бірақ тиісті заңды қабылдасақ, оны толығымен жүзеге асыру мәселесін ойлауымыз керек. Қауқарсыз заң ешкімге қажет емес”, – деді ол.

Оның сөзінше, энергетика саласының технологиялық тұрақтылығын қамтамасыз етуге, баламалы энергия көздерін дамытуға мүмкіндік беретін заң жобаларын да тездетіп қарастыру маңызды.

Сондай-ақ онлайн-платформалар мен масс-медиа мәселесіне қатысты заңдарға айрықша назар аудару керек. Ақпарат кеңістігінде азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін қосымша шаралар қабылдау қажет.

Сондай-ақ ерекше қажеттілігі бар балаларды жан-жақты қолдау жөніндегі заң талқыға түсті.

Тоқаев үшін тұрақты ұстаным – мемлекет шын мұқтаж жандарға әрдайым қолдау көрсетуі керек.

Еске салайық, бұған дейін мәжіліс депутаты Жанарбек Әшімжанов Қазақстанда кәмелетке толмағандарға TikTok қолдануға тыйым салуды ұсынып, премьер-министрге депутаттық сауал жолдаған еді. Ол әлеуметтік желідегі зиянды контенттің балалардың психикасы мен тәрбиесіне кері әсер ететінін айтып, TikTok-қа шектеу енгізу немесе ондағы контентті қатаң бақылауға алуды ұсынған.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Құрылтайдың алғашқы отырысында елімізде стратегиялық маңызды жобаларға Ұлттық қордан қаржы алынатынын алға тартты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Мемлекет басшысы әсіресе Ұлттық қордан қаражат ұзақмерзімді пайдасы бар стратегиялық маңызды жобалардан қаржыландыру үшін бөлінетінін жеткізді. 

Президент бұл еліміздің алдағы ондаған жылдар, тіпті ғасырлар бойы дамуына берік негіз қалайтынын алға тартты.

. 

Еске салсақ, Тоқаев "Ұлттық қор – балаларға" жобасы туралы айтқан еді. 

Құрылтайдың алғашқы отырысында мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев сөз сөйлеп Құрылтайдың алғашқы құрамына үлкен жауапкершілік артылатынын мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Президент сайлауда "Әділет" партиясы басым дауыспен жеңіске жеткенін еске салды. Сонымен қатар өзге де партиялар ұсынған бағдарламалардағы тың идеялар, тиімді ұсыныстар алдағы жұмыс барысында мұқият сараланатынын жеткізді.

“Сондықтан "Әділет" партиясына қойылатын талап та, артылатын үміт те, сенім де аса жоғары. Осы орайда, қоғамды ортақ мүддеге ұйыстырып, реформалардың қозғаушы күші болу өте маңызды. Бұл міндет ойдағыдай орындалады деп сенемін. Жалпы, Құрылтайдың алғашқы құрамына айрықша жауапкершілік жүктеледі. Депутаттар халықтың аманатына адал болып, мемлекет мүддесіне қызмет етуі керек. Бұл – анық ақиқат. Мұны ешқашан естен шығармау қажет”, – деп ескертті Тоқаев. 

Мемлекет басшысы осы тұста Қазақстанның жаңа өрлеу кезеңіне қадам басқанын және биыл еліміздің болашағы үшін мән-маңызы зор көптеген тарихи оқиғалар болғанын алға тартты.

“Халқымыз аз уақыт ішінде бір ұлт болып көп жұмыс атқарды. Елімізде жалпыұлттық референдум арқылы ауқымды конституциялық реформа табысты жүзеге асырылды. Осылайша, біз нағыз Халық Конституциясын қабылдадық. Жаңа Конституцияның өз күшіне енуін төл тарихымыздағы аса маңызды бетбұрыс деп бағалауға болады. Соның нәтижесінде өсіп-өркендеуімізге жол ашатын мықты заңды негіз қалыптасты. Қазіргі заманның сын-қатерлеріне төтеп бере алатын мүлде жаңа саяси-құқықтық жүйенің іргетасы қаланды. Бұл жүйе мемлекет құрылымын толық жаңғыртып, билік институттарының тиімділігін арттырады. Сондай-ақ, азаматтарымыздың ел басқару ісіне атсалысуына нақты мүмкіндік береді", – деп қорытты ол.

Алматы облысында 21 жастағы Диана Сансызбайдың денесі дүкен жанындағы ерлер дәретханасынан табылды. Полиция бұл факті бойынша "Өзін-өзі өлтіруге дейін жеткізу" бабы бойынша қылмыстық іс қозғаған. Алайда марқұмның анасы қызы өзіне қол салды дегенге сенбейді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі 31-арнаның “Информбюро” жаңалықтар бағдарламасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Диана Сансызбайдың денесі 29 маусым күні Ұзынағаштағы дүкен жанындағы дәретханадан табылған. Анасының айтуынша, бір күн бұрын бойжеткен өзіне сыйлықтар жасап, сұлулық салонына апарып, екеуіне концертке билет алған. Жұмысын аяқтаған соң ағасына кеткен. Алайда кейін суық хабар келген.

“Үстінде киімі де жоқ. Тек қана іш киіммен жатыр. Шашының бәрі алба-жұлба, арасы шөп-шалаң. Мойнын бұрайын десе бұрылмайды. Бір жағына қисайып қалған. Мына жауырыны мен арқасында көкпеңбек із тұрды, дөңгелек пішінді. Екі қолын былай қысып алған. Сақинасы тұр, бірақ мойнындағы алқасы жоқ. Бір қолы көгеріп кеткен. Белінен төмен қарай көкпеңбек. Не болғанын білмеймін”, – деді марқұмның анасы Қаракөз Қалжанова.

Марқұмның анасы Қаракөз Қалжанованың айтуынша, оқиғаға қатысты күмән тудыратын жайттар бар. Оның сөзінше, сол түні дәретханаға барған қыздардың бірі онда бірнеше жігіттің отырғанын көрген.

"Бір қыз: “Апай, ол қай уақытта қайтыс болды?” деп сұрады. Түнгі 12-де болғанын айтсам, ол: “Қалай 12-де қайтыс болады? Мен түнгі сағат екіден бес минут кеткенде дәретханаға бардым. Сол кезде мұнда қара көлік пен оның жанында ақ көлік тұрды. Төрт жігіт шемішке шағып, қарқылдап күліп отырған”, – деді", – деп қосты анасы.

Диананы соңғы рет дүкеннен көрген. Ол жиендеріне ойыншық сатып алған соң, үйіне қарай шыққан. Анасының айтуынша, жолда біреумен телефон арқылы сөйлесіп, кейін дүкен жанындағы дәретханаға барған. Алайда ол жерден қайта шықпаған. 21 жастағы бойжеткеннің денесін ерлер дәретханасынан еден жуушы тауып, полиция мен жедел жәрдем шақырған.

“Міне жіптің ізі. Осылай артқа қарап тұрған. Астында ештеңе жоқ. Соткасы мына бұрышта, сөмкесі мына бұрышта. Есік жабық. Болды. Адам өлер кезде ең құрмағанда еңкейеді ғой. Ол осылай түп-түзу тұр. Ал жеке заттарын біз өзіміз сайдан таптық. 1 ай тергеушінің артынан жүгіріп жүріп, ал ал деп өткіздік. Біздің тергеуші ештеңе істеген жоқ. Қаншама рет бардық, кірдік. Бастығына да жүгіндік. Ол бізге: "Киімін алу үшін бас тарту жазып беріңдер" деп шарт қойды”, – деді марқұмның ағасы Есен Қалжан.

Ағасының айтуынша, дәретхана қабырғасы биік болғандықтан, Диананың жіп байлауға бойы жетуі мүмкін емес. Осыған байланысты марқұмның туыстары оқиға кезінде дәретханада немесе оның маңында басқа адамдар болған деп күдіктенеді.

Полицияның хабарлауынша, "Өзін-өзі өлтіруге дейін жеткізу" бабы бойынша қылмыстық іс тіркеліп, бүгінде тергеу жүріп жатыр. Қыздың анасы Диананың сөмкесіндегі 100 мың теңге мен алтын алқасы жоғалған дейді. Қара жамылған отбасы бойжеткенді қасақана өлтірді деп санайды.

Қазір Непал мен Қытай шекарасындағы жойқын тасқыннан кейін екі қазақстандық азаматты іздеу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Жоғалған әйелдердің бірі туристік топтың құрамында болып, шекарадан өткен.

Сыртқы істер министрлігі жергілікті мемлекеттік органдармен бірлесіп жұмыс істеп, қазақстандық әйелдердің туыстарымен байланыста.

Айта кетейік, бұған дейін Сыртқы істер министрлігі Непалдағы табиғи апат аймағында жүрген қазақстандықтарға қатысты ақпарат берген еді. Сәрсенбі күні кешкі мәлімет бойынша, қазақстандықтар қаза тапқандар, зардап шеккендер немесе із-түзсіз жоғалғандар қатарында болмаған.

Алайда кейін Қазақстан азаматының бірімен байланыс жоғалғаны белгілі болды. Жаңа ақпарат Непал мен Қытай шекарасына жақын орналасқан таулы Расува ауданындағы ауқымды іздеу-құтқару жұмыстары жалғасып жатқан тұста жарияланды.

Непалдағы апат салдарынан қаза тапқандар саны 469-ға жетті, тағы 800 адам әлі хабар-ошарсыз кетті.

Қытай БАҚ-тарының хабарлауынша, көршілес Тибетте кем дегенде үш адам қаза тапты, ал 550-ден астамы су тасқынынан бері хабарласқан жоқ. Жоғалғандардың айтарлықтай бөлігі – туристер.

Іздеу-құтқару жұмыстары жалғасып жатыр. Зардап шеккен аудандарға барып жүрген Непал премьер-министрі Балендра Шах құтқару операциясына армия қызметкерлерін, қарулы полицияны және ұлттық полицияны қоса алғанда, 13 000-нан астам адам қатысып жатқанын мәлімдеді. 27 тамызда зардап шеккен аудандарға 69 рейс жасалды. Жергілікті БАҚ-тың хабарлауынша, бұл рейстер 573 адамды құтқаруға көмектесті.

Зардап шеккендер үшін уақытша тұру орталықтары құрылды, жараланғандар тегін медициналық көмек алып жатыр. Шахтың айтуынша, үкіметтің қазіргі басты басымдықтары – адамдарды құтқару, жоғалғандарды табу және жараланғандарға көмек көрсету.

Жойқын тасқын қалай болды?

Апат 26 тамыз күні таңертең Непалдың солтүстігінде болған. Қатты су ағыны арнасынан асып, бірнеше елдімекенді басып қалды.

Тасқын аймақтың инфрақұрылымына да орасан зиян келтірді. Тұрғын үйлер қирап, жолдар мен энергетикалық нысандар бүлінген.

БАҚ мәліметінше, апатқа жер сілкінісі себеп болуы мүмкін деген болжам бар. Жерасты дүмпулерінен кейін көшкін жүріп, Бхоте-Коси өзенінің арнасы бөгелген. Соның салдарынан жиналған су төмен қарай лап қойып, елді мекендерді басқан болуы мүмкін.

Қазір апат аймағында құтқарушылар, әскерилер мен полиция қызметкерлері жұмыс істеп жатыр. Олар су тасқыны мен көшкіннен зардап шеккен аумақтарды тексеріп, із-түзсіз жоғалған адамдарды іздеуді жалғастырады.

Қазақстан көліктерді қайта өңдеу бағдарламасын қайта бастауға дайындалып жатыр. "Жасыл Даму" әртүрлі көлік түрлеріне арналған жеңілдік сертификаттарының алдын ала сомаларын жариялады. Дегенмен сарапшылар жаңа көліктердің бағаларын ескере отырып, бұл сома тіпті автонесие бойынша алғашқы жарнаны жабуға да жеткіліксіз екенін атап өтеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі 31-арнасының “Информбюро” жаңалықтар бағдарламасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Қазақстан ескі көліктерді қабылдауды қайта бастауға дайындалып жатыр. "Жасыл Даму" операторы жеңілдік сертификаттарының сомаларын жариялады. Ауыр жүк көліктері мен автобустар үшін төлемдер 750 000 теңгеге дейін, ал ең көп таралған санат жеңіл көліктер үшін бұл сома – 315 000 теңге.

Автокөлік саласының сарапшылары жаңа бюджеттік көліктің орташа құны 10-12 миллион теңге болғандықтан, ұсынылған өтемақы шығындардың аз ғана бөлігін жабатынын атап өтті. Жасыл Даму түсіндіргендей, сертификат мөлшерлемелерін Индустрия және құрылыс министрлігі нарықты талдау және сарапшылар қауымдастығы мен Автокөлік өндірушілер қауымдастығының пікірлері негізінде анықтайды.

Сонымен қатар ережелерде сертификаттарды үшінші тараптарға беруді, сондай-ақ бір көлік сатып алған кезде бірнеше құжаттарды біріктіру мүмкіндігін шектеу көзделген.

Қазақстан автомобиль одағы елдегі жаңа көліктерге сұраныс күшті болып қала беретінін атап өтті. Дилерлер соңғы алты айда 100 000-нан астам көлік сатты. Дегенмен жолдардағы ескі көліктер мәселесі әлі де сақталмақ. Тіркелген бес миллионнан астам көліктің жартысына жуығы 20 жылдан асқан.

"Жасыл Даму" бағдарламаның нақты іске қосылу күнін әлі жариялаған жоқ, себебі қайта өңдеу зауыттарын таңдау жалғасып жатыр. Жинау пункттерінің саны да белгісіз. "Жасыл Даму" тек оңтайлы нұсқа әр аймақта кем дегенде бір пункт ашу болатынын мәлімдеді. Дегенмен қайта өңдеу процесінің осы жағдайларда қаншалықты кең таралатыны ресми іске қосылғаннан кейін ғана белгілі болады.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда ескі көліктерді утилизациялау бағдарламасы қайта қосылатыны туралы жазған едік.

Астанада тұрғын үйдің қаптамасы құлап, адам қаза тапқаннан кейін мүлік иелерінің бірлестігі (ОСИ) төрайымы сот алдында жауап беріп жатыр. Осыған байланысты Алматы, Астана және Қарағанды қалаларындағы ОСИ басшылары петиция жасап, заңға өзгеріс енгізуді талап етуде. Айтуларынша, құрылыс кезіндегі қателіктер мен жасырын ақаулар үшін жауапкершілік үй басқарушыларына емес, құрылыс салушылар мен мердігерлерге жүктелуі керек. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі 31-арнаның “Информбюро” жаңалықтар бағдарламасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Үй басқарушылары енді құрылысшылардың қателіктері үшін жауапкершілік өздеріне жүктелетініне наразы. Өткен жылдың қараша айында Астанада тұрғын үйдің қаптамасы құлап салдарынан жедел жәрдем фельдшері Ұлдана Мырзуан қаза тауып, тағы үш адам жарақат алды. Прокурорлардың пікірінше, мүлік иелерінің бірлестігі (ОСИ) төрайымы үйді қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ету үшін тиісті шаралар қабылдауға міндетті болған.

"Мемлекет деңгейінде көппәтерлі тұрғын үйді қабылдау кезінде Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы (ГАСК), Төтенше жағдайлар қызметі және басқа да тиісті органдар қатыспайды деген шешім қабылданған жоқ па? Сонда мұндай орасан зор жауапкершілікті жеке адамға қалай жүктеуге болады? Біз техникалық маман емеспіз ғой, қандай да бір ақауды көзбен қарап анықтай алатындай", – деді мүлік иелерінің бірлестігі (ОСИ) төрайымы Мира Досымбекова.

ОСИ төрағалары – өздері басқаратын үйлерде тұратын қарапайым тұрғындар. Алайда олардың айтуынша, заңға енгізілген әр өзгерістен кейін ОСИ басшыларына жүктелетін жауапкершілік те артып келеді. "16-Этажка" мүлік иелерінің бірлестігінің төрайымы Людмила Галюкевичтің айтуынша, ОСИ басшысы тұрғындардың жалпы жиналысында қабылданған шешімдерге тәуелді.

“Басқару нысанының да, басқару субъектісінің де бірде-бір басшысы ештеңені өз бетінше жасай алмайды. Біз бәріміз меншік иелері жиналысының шешіміне тәуелдіміз”, – деді ол. 

Мамандардың айтуынша, құрылыс салушыны жауапкершілікке тарту да оңай емес. Себебі төтенше жағдай болған кезде ақауға жауапты құрылыс компаниясы банкротқа ұшырап немесе жұмысын тоқтатып үлгеруі мүмкін. Ал құрылыс кезіндегі қателікті дәлелдеу үшін қымбат сараптама қажет.

"Атамекен" кәсіпкерлер палатасы Қарағанды облыстық құрылысшылар кеңесінің төрағасы Төлеген Әшімовтің айтуынша, егер тұрғын үйдің қаптамасын орнату кезінде құрылыс нормалары бұзылғаны немесе жұмыстың сапасыз орындалғаны анықталса, жауапкершілік құрылыс салушыға жүктелуі тиіс.

"Егер плиткаларды орнату кезінде құрылыс нормалары бұзылған болса, бұл құрылыс салушыға қатысты мәселе. Мысалы, ақау сапасыз жұмыстың салдарынан пайда болғаны анықталса, мүлік иелерінің бірлестігі құрылыс салушыны сотқа бере алады. Ал егер ақау әдейі жасырылғаны дәлелденсе, оны анықтау мен жауапкершілікке тартуға қатысты бөлек тәртіп қолданылады", – деді Әшімов.

Дегенмен мұндай ақауды дәлелдеу үшін сараптама жүргізу қажет. Ал оның құны қымбат. Сондықтан үй тұрғындарына қосымша шығын түседі. Мамандардың сөзінше, мұндай жағдайда қажетті қаражатты көбіне тұрғындардан жиналатын мақсатты жарна есебінен іздеуге тура келеді.

Заңгер Аркадий Рубцовтың айтуынша, ОСИ төрағаларына қатысты әкімшілік жауапкершілік те күшейіп келеді. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте оларды жауапкершілікке тартуға мүмкіндік беретін баптардың саны артқан.

"ОСИ төрағасының ерекшелігі оған салынған әкімшілік айыппұл оның өз жалақысынан төленеді. Бұл үй басқару ісіндегі жауапкершілікті одан әрі арттырып отыр", – деді заңгер.

Осы мәселеге байланысты Алматы, Астана және Қарағанды қалаларындағы мүлік иелерінің бірлестігі төрағалары петиция әзірлеп, заңнамаға өзгеріс енгізуді талап етуде. Олар ОСИ төрағасы, тұрғындар, жобалаушы және мердігердің жауапкершілігін нақты ажыратуды сұрайды. Олардың басты талаптары құрылыс кезінде кеткен қателіктер мен кейін анықталған жасырын ақаулар үшін жауапкершілікті ОСИ төрағасына жүктемеу.

Еске салсақ, фельдшер Ұлдана Мырзуан 2025 жылдың қарашада Астанада қызметтік міндетін атқару кезінде қайғылы жағдайда қаза тапты. Ол тұрғындарға медициналық көмек көрсетуге барған сәтте көпқабатты тұрғын үйдің сыртқы қасбетіндегі кондиционер блогы құлап, ауыр жарақат алған. Дәрігерлер бірнеше күн бойы оның өмірі үшін күрескенімен, 18 қарашада жас фельдшер ауруханада көз жұмды.

Алматыда 2000 жүзгіш пен жаттықтырушы бассейнсіз қалуы мүмкін. Көршілес тұрғын үй кешенінің тұрғыны спортшылар жаттығатын ғимарат күн сәулесін жауып тастайтынына шағымданған. Шенеуніктер тексеру жүргізіп, құрылымның бір бөлігі заңсыз салынғанын және оны бұзу керек екенін анықтады. Алайда шешім жарияланғаннан кейін әйелдің өзі 230 миллион теңге бопсалады деген күдікпен ұсталып, істі болған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі КТК арнасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Бұл спорт кешеніндегі бассейн сегіз жылдан бері жұмыс істеп келеді. Күн сайын балаларды қоса алғанда, шамамен 300 адам келеді. Көпшілігі үшін спорттағы алғашқы қадамдарын осы жерден жасайды. Олардың арасында жарыстарда бірнеше медаль жеңіп алған 12 жасар спортшы Тоқжан Тойлыбек те бар.

"Бассейнімізді жаппауларыңызды сұраймын, себебі басқа балалар да біз сияқты жаттығысы келеді. Мен осы бассейнде жеті жылдан бері жаттығып келемін және жаттықтырушымның күш-жігері мен ата-анамның қолдауының арқасында керемет нәтижелерге қол жеткіздім, – деді Тоқжан Тойлыбек.

Бір жыл бұрын көршілес тұрғын үй кешенінің тұрғыны бассейнге шағымдана бастады. Әйел ғимарат күн сәулесінің пәтеріне жетуіне кедергі келтіргенін мәлімдеді. Дегенмен фитнес клубы өтемақы алу үшін бұл бөлшекті елемеуге дайын болғанын мәлімдеді.

"Ол фитнес клубынан ақша бопсалады. 230 миллион теңге беру кезінде ол ұсталып, Алматы уақытша ұстау изоляторына жер аударылды. Бұл іс 194-бап - аса ірі көлемде бопсалау бойынша сотқа жолданды”, – деді спорт клубының әкімшісі Нагира Баудинова.

Соған қарамастан тергеу жүргізілді. Комиссия ғимараттың рұқсатсыз салынғанын анықтады. Иесі жауапкершілікке тартылып, бұзушылықтарды түзетуге міндетті болды. Ақырында іс сотқа жолданды, ол бассейнді ішінара бұзуға шешім шығарды.

"Алматы қаласы Наурызбай аудандық сотының 2025 жылғы 5 желтоқсандағы шешімімен департаменттің талабы қанағаттандырылды. Сот шешімін Алматы қалалық соты 2026 жылдың 28 қаңтарында, ал Кассациялық соты 2026 жылдың 28 шілдесінде күшінде қалдырды. Атқару құжатын Алматы қалалық Әділет департаменті орындап жатыр”, – деді Алматы қалалық құрылысты бақылау департаменті.

Ғимаратты бұзудың нақты күні әлі белгісіз. Дегенмен шешім күшіне енді және қазір сот орындаушыларында. Ата-аналар, жаттықтырушылар және спортшылардың өздері бассейнді әлі де сақтауға болады деп үміттенеді.

Алматы облысында тандыр нан сатумен айналысатын шетелдікті келушілердің бірі кеудесінен екі рет пышақтап кетті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі КТК арнасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Қайғылы оқиға Ақтас ауылында болған. Ер адам адам келушімен сөзге келісіп қалып, жанжал төбелеске ұласқан. 56 жастағы күдікті пышақ ала жүгірген.

Марқұм 35 жастағы ер адам тандырханада соңғы бес жыл бойы жұмыс істеген. Жергілікті тұрғындар оның жақсы адам болғанын айтады. Тұрғындардың сөзіне сенсек, ол ешкіммен ренжіспеген, тіпті жұма күндері тегін нан таратқан.

Алматы облысының полиция департаменті кісі өлтіру фактісі бойынша қылмыстық іс қозғалып, күдіктінің ұсталғанын мәлімдеді.

Күдікті өз кінәсін толық мойындаған.

Ішкі істер министрлігі сату ниетінсіз есірткі заттарды заңсыз алу, сақтау және тасымалдағандар үшін қылмыстық жазадан әкімшілік жазаға ауыстыруды ұсынды. Болашақ заң жобасына арналған тиісті кеңес беру құжаты Ашық НҚА порталында жарияланды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Құжатқа сәйкес, 296-бап “Есірткі, психотроптық заттармен, сол тектестермен өткізу мақсатынсыз заңсыз жұмыс істеудің” 1 және 2-бөліктерін Қылмыстық кодекстен алып тастау ұсынылады. Қазір қоғамдық орындарда есірткіні медициналық емес мақсатта қолдану, оларды сату ниетінсіз заңсыз өндіру, өңдеуді, сатып алу, сақтау және тасымалдау қылмыстық жауапкершілікке тартылады.

Оның орнына Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске жаңа 440-2-бап енгізу ұсынылады:

• Аз мөлшерде сату ниеті жоқ есірткі заттарды алу, сақтау немесе тасымалдау үшін 30 АЕК (129 750 теңге) айыппұл салу немесе тәркілеумен 10 күнге дейін қамауға алу;
• Өндіру немесе өңдеу үшін айыппұл 40 АЕК (173 000 теңге) айыппұл салу немесе жабдықтарды тәркілеумен бірге 15 күнге дейін қамауға алу
• Бір жыл ішінде қайталанған құқықбұзушылық 50 АЕК (216 250 теңге) айыппұл салуға немесе 20 күнге дейін қамауға алуға әкеп соғады.

Қоғамдық орындарда есірткіні қолдану Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодекстің қолданыстағы 440-1 бабына сәйкес жүзеге асырылады: 40 АЕК айыппұл салу немесе 10 күнге қамауға алу; қайталанған құқықбұзушылық үшін 50 АЕК немесе 15 күнге дейін.

Ірі және аса ірі мөлшердегі заттар үшін қылмыстық жауапкершілік сақталады. Ірі мөлшердегі заттар үшін 200 АЕК (865 000 теңге) дейін айыппұл салу, түзеу жұмыстарына немесе қоғамдық жұмыстарға тарту немесе 50 күнге дейін қамауға алу жазасы қолданылады. Аса ірі мөлшердегі заттар үшін үш жылдан жеті жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қолданылады. Сату ниеті Қылмыстық кодекстің 297-бабына сәйкес қолданыла береді.

Ішкі істер министрлігі есірткіні өз еркімен тапсырғандарды әкімшілік жауапкершіліктен, ал көп мөлшердегі заттар үшін тіпті қылмыстық жауапкершіліктен босатуды ұсынады. Қамауға алу кезінде тәркілеу өз еркімен тапсыру болып саналмайды.

Министрлік бұл заңдастыру емес екенін атап көрсетеді – аз мөлшерде сату ниеті жоқ әрекеттер заңсыз болып қалады, тек жауапкершілік түрі өзгереді.

2025 жылы Қылмыстық кодекстің 296-бабының 1 және 2-бөліктері бойынша 2993 сотқа дейінгі тергеу басталды, оның ішінде 1348-і ақтау негіздерімен тоқтатылды, ал 1873 адам сотталды.

Қоғамдық тұтыну үшін сотталғандар саны 2020 жылғы 539-дан 2025 жылы 11-ге дейін азайды. Министрлік бұл ереже тиімді түрде орындалмайды, бірақ ресми түрде адамдарды қылмыстық жазбамен қалдырады деп есептейді. Келтірілген мысал Ресей мен Португалиядан алынған. Онда мұндай қылмыстарға шектеу жазасы ғана көзделген.

Астанада тұрғын үйдің терезесінен дәрет сындырған ер адамға қатысты сот шешімі шықты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Астана қалалық сотының мәліметінше, мамандандырылған ауданаралық әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі сотында күдікті Ж-ға қатысты іс қаралған. 

Сот отырысында күдікті Ж өз кінәсін мойындап, жасаған ісіне өкінетінін айтты. Оның кінәсі іс материалдары мен видео арқылы дәлелденді.

Сот қаулысымен айыпталушы "ұсақ бұзақылық" бабы бойынша кінәлі деп танылып, оған 10 тәулік мерзімге қамауға алу түріндегі әкімшілік жаза тағайындалды.

Үкім заңды күшіне енген жоқ.

Еске салсақ, бұған дейін Астанада ер адам тұрғын үйлердің бірінің 6-қабатының терезесінен дәрет сындырғаны туралы жазған едік. 

Тоқаев Түркия президенті Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Режеп Тайып Ердоған Тоқаевты бір палаталы Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы табысты өтуімен құттықтады.

Тоқаев жылы лебіз білдіргені, сондай-ақ халықаралық ұйымдар құрамындағы түркиялық байқаушылар миссиясының белсенділігі үшін Түркия президентіне алғыс айтты.

Мемлекет басшысы елімізде жүргізіліп жатқан ауқымды реформалар озық, заманауи әрі әділетті Қазақстан құруға бағытталғанына назар аударды.

Әңгімелесу барысында мызғымас достық пен кеңейтілген стратегиялық серіктестік рухындағы екіжақты қарым-қатынастың даму қарқынына оң баға берілді. Тоқаев Түркия президентінің биыл мамыр айында Астанаға жасаған мемлекеттік сапары аясында қол жеткізілген уағдаластықтардың маңызына тоқталды.

Сонымен қатар президенттер алдағы халықаралық іс-шаралар кестесін талқылаған. Қасым-Жомарт Тоқаев Режеп Тайып Ердоғанның биыл Түркияда өтетін жоғары деңгейдегі бірқатар кездесуге шақыруын ықыласпен қабыл алды.

Еске салсақ, бұған дейін Тоқаев Трамптың шақыруымен 2026 жылдың желтоқсанында Майамиде өтетін G20 саммитіне қатысатыны туралы жазған едік.

Абай облысындағы Семей – Курчатов тасжолында ауыр жол-көлік оқиғасы болды. Апат салдарынан төрт адам қаза тапты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Алдын ала мәлімет бойынша, көліктердің бірі қарсы бағытқа шығып кетіп, салдарынан екі автокөлік бетпе-бет соқтығысқан. Апат салдарынан төрт адам қаза тапты.

Оқиға орнынан түсірілген кадрлардан көліктердің қатты зақымданғанын көруге болады. 

Алдын ала мәлімет бойынша, Chevrolet Nexia көлігінің жүргізушісі "Газельді" басып озбақ болып, қарсы бағыттағы жолаққа шығып кеткен. Сол жерде ол Kia Rio көлігімен соқтығысқан.

Аталған жол-көлік оқиғасына қатысты сотқа дейінгі тергеу басталды. Полиция апаттың барлық мән-жайын анықтап жатыр.

Публикация от НОВОСТИ ВКО | ПАБЛИК | УСТЬ-КАМЕНОГОРСК | СЕМЕЙ (@vko_kz24)

Астанада түнде отшашу ұйымдастырған ер адам 5 тәулікке қамауға алынды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

34 жастағы азаматтың әпкесін туған күнімен құттықтау мақсатында отшашу ұйымдастырған.

Ер адамның бұл әрекеті түнгі уақытта азаматтардың тыныштығы мен қоғамдық тәртіптің бұзылуына әкелген.

Сот қаулысымен құқық бұзушы 5 тәулікке әкімшілік қамауға алынды.

Полиция мерекелік іс-шараларды өткізу кезінде қоғамдық тәртіп талаптарын сақтаудың маңызын еске салады. Тұрғындарды азаматтардың тыныштығын құрметтеуге және пиротехникалық бұйымдарды тек рұқсат етілген орындарда, қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтай отырып пайдалануға шақырады.

Еске салсақ, осыған дейін Қазақстанда түнгі 12-де отшашу атып, туған күн тойлайтындар жазаланатынын жазғанбыз. Ішкі істер министрлігі тұрғындардан шағым көбейгендіктен тексеріске шығатынын алға тартқан.

Осыдан бірнеше күн бұрын әлеуметтік желіде Орал қаласында өткен тойда “Тентек кәде” атты өзге өңірлерге таңсық салт-дәстүрдің куәсі болған едік. Жалпы аталмыш салт-дәстүрдің тарихы қандай? Бұл туралы Stan.kz ақпараттық агенттігі хабарлайды.

Бұған дейін Батыс Қазақстан облысында болған тойлардың бірінде “тентек кәде” деп аталатын дәстүр желі қолданушылардың назарын аударды. Бейнероликте бұзақылардың киімін киген бір топ ер адам тойхананы қақ ортасында бас құданы қоршап алып оған әзілдеген. Әзілді көтере алмаған бас құда оны жұдырықпен ұрып құлатты. 

Публикация от Stan.kz ақпарат агенттігі (@_stan.kz)

Әлеуметтік желіде тараған аудиохабарламаға сенсек, ер адам бұл дәстүрдің мәнін дұрыс түсінбей, әзілді шын қабылдап, екінші тарапқа қол көтерген көрінеді. Ал оралдықтардың өзі пікірлер алаңында бұл салт бұрыннан бері бар, бірақ тек Батыс Қазақстан облысында ғана кең таралғанын жазып жатса, ал басқа өңірде тұратын қазақстандықтар бұл салт-дәстүрдің ақымақтық деп бағасын беріп жатыр. 

“Әдемі салт еді, ана көкем бір ұрып быт шыт қылды ғой. Біздің жақта келген құдалармен әзілдесу, ойнау қалыпты нәрсе. Той иелерінің достары түрлі образда киініп, ауыл тентектері болып тойға тосыннан кіреді, құдалармен қалжыңдасып, кәде сұрайды”

“Тентек кәде" — Батыс Қазақстанда сақталған қызықты салттардың бірі. Оның негізінде екі жақтың туыстарының әзілдесуі, бір-біріне түрлі тапсырмалар беруі, жол бөгеп, кәде сұрауы немесе күйеу жігіт жақты түрлі ойынға тартуы жатыр. Яғни бастапқы мақсаты — адамды кемсіту емес, керісінше екі әулетті жақындастыру, ортақ қуанышқалыптастыру. Алайда қазіргі той мәдениетінде дәстүрдің кейбір элементтері ойын-сауыққа көбірек айналып бара жатқанын байқауға болады”

“Тентек кәде деген не дәстүр? Естімеген ел де көп”

“Кәдесін жақсылап беріп құдалар риза болған екен ғой” сынды түрлі пікірлер жазылып жатыр.

Этнограф не дейді?

Редакция бұндай салт қазақтарда болған ба, жоқ па этнограф Бұлбұл Кәпқызынан сұрап білді. Алайда этнограф қазақтарда бұндай салттың бар екенін жоққа шығарды.

“Ол салт емес, қазақта ондай салт-дәстүрлер болмаған. Бұл барып тұрған дарақылық. Мүмкін тек өңір ерекшелігінде ғана болуы мүмкін, солардың шығарып алған дәстүрлері”, – деді этнограф.

Этнограф бұндай дүние тек жастарға ғана тән екенін, үлкен адамдардың бұндай нәрсемен айналысу ұят екенін айтты.

“Жас балалардың істейтін іс әрекетін, үлкен кісілерді істегені ұят қой. 50-ден асқан адамның “тентек кәдемен” айналысқан адамның логикасына сыймайтын дүние. Бұндай салт дәстүр қазақтарда болмаған, болса да жастардың арасында ғана болған. “Тентек” деген сөз көбіне жас балаларға, ерке балаларға қаратып айтылады. Қазақ кезінде солай еркелеткен. Құда деген бір-бірін құдайдай сыйлайтын адамдар, олардың арасында “тентек кәде” деген жүрмеуі керек”, – деді Бұлбұл Кәпқызы.

Сөз соңында этнограф бұндай заттардың қазақтың салт дәстүрінде тіпті баламалы нұсқасы да жоқ екенін айтты. Ал Оралда болған оқиғаға байланысты ол ұрып жіберген адамның іс әрекетін дұрыс деп санайтынын мәлімдеді.

“Мүмкін енді кейбір өңірлерде бар шығар, бірақ менің білуімше, менің жүрген өңірімде, менің оқығанымда ешқашан “тентек кәде” дегенді естімегем” – деп сөзін қорытындылады.

Еске сала кетейік, Оралда үйлену тойы кезінде "тентек кәде" салты күтпеген жағдайға ұласты. Той үстіндегі әзіл-қалжыңнан кейін ер адамдардың бірі екіншісіне қол жұмсаған болатын. Ұрған ер адамның сөзінше, соққы алған адам 40 минуттан соң травмпунктен есін жиған. 

Атырауда кәмелетке толмағандарға қатысты аса ауыр қылмыс жасағаны үшін 25 жылға сотталған 51 жастағы ер адамның колониядағы өліміне байланысты іс қаралады. Оның қазасына қатысты бес сотталушы айыпталып отыр. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі “АқЖайыққа” сілтеме жасап хабарлайды.

Іс Атырау облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында қаралады. Алғашқы сот отырысы 27 тамызға белгіленген.

Үш жыл бұрын 25 жылға сотталған

Істің бір ерекшелігі – жаңа қылмыстық істі судья Зарема Хамидуллина қарайды. Осыдан үш жыл бұрын дәл осы судья қазір марқұм болған ер адамға 25 жыл бас бостандығынан айыру жазасын тағайындаған.

Яғни 2023 жылы ол сот алдында айыпталушы ретінде тұрса, енді оның колониядағы өліміне қатысты қылмыстық істе жәбірленуші ретінде танылып отыр.

2023 жылы ер адам Қазақстан Қылмыстық кодексінің 121-бабының 4-бөлігі және 124-бабының 4-бөлігі бойынша кінәлі деп танылған. Іс кәмелетке толмағандардың жыныстық тиіспеушілігіне қарсы аса ауыр қылмыстарға қатысты болған.

Іс бойынша бес және сегіз жастағы екі қыз жәбірленуші деп танылған. Сотталған ер адам олардың өгей әкесі болған.

Сот үкімімен оған 25 жылға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалған.

Колонияда жанжалдан кейін көз жұмған

Ер адам жазасын Атыраудағы №15 мекемеде өтеп жатқан.

2026 жылғы 22 наурызда түзеу мекемесіндегі сотталғандар арасында жанжал болған. Осы оқиғадан кейін 51 жастағы ер адам көз жұмды.

Оның өліміне қатысты қылмыстық іс бойынша бес сотталушы айыпталып отыр. Енді сот сол күні колонияда нақты не болғанын, жанжалдың неден шыққанын және айыпталушылардың әрқайсысының оқиғаға қаншалықты қатысы барын анықтауға тиіс.

Жаназасына жүздеген адам келген

Еске салайық, бұған дейін Атырауда жүздеген адам марқұмның балаларды зорлағаны үшін сотталғанын білмей, жаназасына қатысқаны хабарланған еді. Марқұмның өлімінен үш күн өткен соң, 25 наурызда онымен Атыраудағы орталық “Иманғали” мешітінде қоштасқан.

Куәгерлердің айтуынша, жаназа намазына жүздеген адам жиналған. Ал жаназаға келгендердің көбі оның қандай қылмыстар үшін жазасын өтеп жатқанын білмеген көрінеді.

Дұғадан кейін қаладағы ірі банкет залдарының бірінде ас берілген. Кейін марқұмның денесі туған жері – Жылыой ауданының Құлсары қаласына жеткізіліп, сол жерде жер қойнына тапсырылған.

Ақпаратқа сәйкес, қаза тапқан ер адам аса ауыр қылмыстар үшін жазасын өтеп жатқан. Сондай-ақ дереккөздердің мәліметінше, өлі табылған Дабыл Жәрдемұлы Атырау қаласының әкімі Шәкір Кейкиннің алыс туысы. Ол әкімнің туған інісі емес. Сондықтан олардың тегі мен әкесінің атының әртүрлі.

Қазақстанда жанармай сапасына қатысты шағымдар көбейді. Осыдан кейін Сауда министрлігі бензинді зауыттан бастап жанармай құю бекеттеріне дейін тексеріп жатыр. Зерттеу барысында зауыттан алынған отын да, жанармай құю бекеттеріндегі бензин де зертханада тексеріледі. Ал алғашқы нәтижелер бір апта ішінде белгілі болады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Қазір министрлікте азаматтардан түскен 12 өтініш қаралып жатыр. Оның 9-ы – Астана тұрғындарынан, 1-еуі – Павлодардан, 2-еуі – Солтүстік Қазақстан облысынан.

Тексеру аясында 17 жанармай құю бекетінен сынама алу үшін бақылау сатып алуы жүргізілді. Атап айтқанда:

• Алматыда – 5 бекет;
• Алматы облысында – 5 бекет;
• Абай облысында – 6 бекет;
• Жамбыл облысында – 1 бекет.

Олардан алынған бензин үлгілері қазір зертханада тексеріліп жатыр. Сонымен қатар Павлодар мұнай-химия зауытынан тікелей алынған бензиннің арбитраждық сынамалары тәуелсіз зертханаға жіберілді. Sinoil, QazaqOil және Helios желілеріндегі қоспалары бар отын үлгілері де бөлек зерттеліп жатыр.

Тексеру тек зауытпен шектелмейді. Мамандар бензинді мұнай базаларында және жеткізу тізбегінің басқа да кезеңдерінде тексереді. Демек отынның сапасы оны өндірген сәттен бастап тұтынушыға сатылғанға дейін бақылауға алынады. Егер бензиннің техникалық регламент талаптарына сәйкес келмейтіні анықталса, заң бойынша тиісті шаралар қабылданады. Оның ішінде сапасыз жанармайды сатуға тыйым салу және оны айналымнан алып тастау қарастырылған.

Қысқасы, көлігіне қандай бензин құйып жүргенін білгісі келген жүргізушілер зертхана қорытындысын күтеді. Ал нақты нәтижелер бір апта ішінде жарияланбақ.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда жүргізушілер бензин құйғаннан кейін көліктерінің бұзылып қалғанына шағымданғаны туралы жазған едік. 

Непалдағы жойқын су тасқынынан кейін Қазақстан азаматының қайда екені белгісіз. Қазір оны іздеу жұмыстары жүріп жатыр. Мұны Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Сыртқы істер министрлігінің алдын ала мәліметінше, қазақстандық әйел туристік топ құрамында Непалдан Қытай аумағына өткен.

“Алдын ала ақпарат бойынша, Қазақстан азаматы туристік топ құрамында Непалдан Қытайға шекара арқылы өткен. Қазір азаматымыздың нақты қайда екені белгісіз. Із-түзсіз жоғалғандарды іздеу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Қазақстандық дипломаттар жергілікті мемлекеттік органдармен бірлесіп жұмысын жалғастырып жатыр”, – деп хабарлады СІМ.

Әзірге Қазақстан азаматының нақты қай жерде екені анықталған жоқ.

Айта кетейік, бұған дейін Сыртқы істер министрлігі Непалдағы табиғи апат аймағында жүрген қазақстандықтарға қатысты ақпарат берген еді. Сәрсенбі күні кешкі мәлімет бойынша, қазақстандықтар қаза тапқандар, зардап шеккендер немесе із-түзсіз жоғалғандар қатарында болмаған.

Алайда кейін Қазақстан азаматының бірімен байланыс жоғалғаны белгілі болды. Жаңа ақпарат Непал мен Қытай шекарасына жақын орналасқан таулы Расува ауданындағы ауқымды іздеу-құтқару жұмыстары жалғасып жатқан тұста жарияланды.

Қаза тапқандар саны 160-қа жақындады

Табиғи апаттан зардап шеккен аудандарда құтқарушылар іздеу жұмыстарын жалғастырып жатыр. Осыған байланысты жоғалғандар мен табылғандар туралы мәлімет үнемі жаңарып отыр.

Непал полициясының деректеріне сүйенсек, су тасқыны салдарынан қаза тапқандар саны 157 адамға жеткен.

Непалдың Туризм министрлігінің мәліметі бойынша, 403 турист із-түзсіз жоғалғандар қатарында, олардың 340-ы – шетел азаматтары.

Үндістан билігі әзірге өздерінің 288 азаматымен байланыс орнатуға тырысып жатыр. Бұдан бөлек, 200-ге жуық үндістандық турист Қытай аумағында қалып, эвакуацияны күтіп отырғаны хабарланды.

Туристік полицияның деректері бойынша, жоғалған шетелдіктер арасында Үндістан азаматтары көп. Қазір кемінде 134 үндістандықтың қайда екені анықталып жатыр.

Басқа елдердің азаматтары да іздестіріліп жатыр

Табиғи апаттан кейін бірқатар мемлекет өз азаматтарымен байланыс жоғалғанын хабарлады.

Украина Сыртқы істер министрлігі апат аймағында жүрген 46 туристен құралған топпен байланыс үзілгенін мәлімдеді. Непал туристік полициясының мәліметі бойынша, жалпы 53 Украина азаматы із-түзсіз жоғалғандар қатарында.

“Сыртқы істер министрлігіне бүгін таңертең табиғи апат аймағында жүрген 46 Украина азаматынан құралған туристік топпен байланыс үзілгені туралы өтініш түсті. Непал туристік полициясының ақпараты бойынша, қазір табиғи апат салдарынан Украина елінің 53 азаматы із-түзсіз жоғалған деп есептеледі”, – деп хабарлады Украина СІМ.

Украина тарапы әзірге қаза тапқандар немесе жарақат алғандар арасында өз азаматтарының бар-жоғы туралы нақты ақпарат жоқ екенін жеткізген.

Ресей де апат аймағында болған кемінде төрт азаматымен байланыса алмай отырғанын хабарлады. Ал қауіпті аумақта болған тағы сегіз ресейлік басқа елді мекенге жеткен.

Непалдың Туризм кеңесі жоғалғандар қатарында АҚШ-тың 47, Ұлыбританияның 33, Канаданың 24 және Малайзияның 19 азаматы бар екенін хабарлаған. Қалған туристердің азаматтығы анықталып жатыр.

Аустралия премьер-министрі Энтони Албаниз де із-түзсіз жоғалғандардың арасында ондаған аустралиялық бар екенін мәлімдеді.

“Адамдар болған оқиғаның кадрларын көрген шығар. Бұл – шынымен де жантүршігерлік жағдай. Қазір 34 аустралиялық із-түзсіз жоғалғандар қатарында. Жақындары үшін алаңдап отырған барша азаматқа қолдау білдіреміз”, – деді ол.

Қытай билігінің нақтыланған мәліметі бойынша, Тибетте де 265 адамның қайда екені белгісіз. Қытайлық БАҚ көшкін салдарынан кемінде үш адамның қаза тапқанын хабарлады.

Жойқын тасқын қалай болды?

Апат 26 тамыз күні таңертең Непалдың солтүстігінде болған. Қатты су ағыны арнасынан асып, бірнеше елдімекенді басып қалды.

Тасқын аймақтың инфрақұрылымына да орасан зиян келтірді. Тұрғын үйлер қирап, жолдар мен энергетикалық нысандар бүлінген.

БАҚ мәліметінше, апатқа жер сілкінісі себеп болуы мүмкін деген болжам бар. Жерасты дүмпулерінен кейін көшкін жүріп, Бхоте-Коси өзенінің арнасы бөгелген. Соның салдарынан жиналған су төмен қарай лап қойып, елді мекендерді басқан болуы мүмкін.

Қазір апат аймағында құтқарушылар, әскерилер мен полиция қызметкерлері жұмыс істеп жатыр. Олар су тасқыны мен көшкіннен зардап шеккен аумақтарды тексеріп, із-түзсіз жоғалған адамдарды іздеуді жалғастырады.

Қазақстанда мемлекеттік қызметшілер мен мемлекеттік функцияларды атқаратын бірқатар азамат үшін жеке мүдделер декларациясын толтыру тәртібі бекітілді. Үкімет тиісті қағидаларды қабылдады. Жаңа талап 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Жеке мүдде деген не?

Құжатта “жеке мүдде” ұғымына нақты түсінік берілген. Бұл – жауапты мемлекеттік лауазым атқаратын немесе мемлекеттік функцияларды орындайтын адамның өзі, жақын туыстары, жұбайы, жекжаттары немесе өзімен байланысты өзге тұлғалар үшін мүліктік не мүліктік емес пайда, артықшылық алуға мүдделі болуы.

Яғни декларацияның негізгі мақсаты – мемлекеттік қызметтегі адамның жеке мүддесі мен қызметтік міндеттері арасында ықтимал мүдделер қақтығысын анықтау.

Декларацияны кімдер толтырады?

Жеке мүдделер декларациясын:

• жауапты мемлекеттік лауазым иелері;
• мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдар;
• оларға теңестірілген тұлғалар;
• лауазымды тұлғалар тапсырады.

Олар мемлекеттік қызметке немесе мемлекеттік функцияларды орындауға байланысты лауазымға келгеннен кейін 15 жұмыс күні ішінде декларация толтыруға міндетті. Қызметкер басқа қызметке ауысқан жағдайда да осы талап қолданылады.

Кімдер декларация тапсырмайды?

Жаңа талап барлығына бірдей жүрмейді. Декларация толтырудан:

• Қазақстан Президенттігіне, Құрылтай мен мәслихат депутаттығына кандидаттар, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл және ауылдық округ әкімдігіне, сондай-ақ жергілікті өзін-өзі басқарудың сайланбалы органдарына кандидаттар;
• автомобиль жолдарында техникалық және авторлық қадағалау жүргізетін тұлғалар, сондай-ақ мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырылатын жобалар мен бағдарламаларды іріктеуге, оларды қаржыландыру немесе мемлекеттік қолдау көрсету туралы шешім қабылдауға қатысатын алқалы органдардың мүшелері босатылады.

Декларацияда не көрсетіледі?

Мемлекеттік қызметші өзімен бір мемлекеттік органда немесе оған қарасты құрылымдарда жұмыс істейтін жақын туыстары, жұбайы, жекжаттары және өзге де байланысты тұлғалар туралы мәлімет беруге тиіс.

Сонымен қатар декларацияда:

• педагогикалық, ғылыми, шығармашылық және басқа да ақылы қызметі;
• Қазақстанда немесе шетелде тіркелген коммерциялық ұйымдарға қатысуы;
• жеке кәсіпкерлікпен айналысуы;
• қазіргі қызметіне келгенге дейінгі бір жыл ішінде кәсіпкерлік немесе коммерциялық ұйымдарға қатысуы;
• меншігіндегі мүлікті сенімгерлік басқаруға беруі туралы мәлімет көрсетіледі.

Басқарушылық немесе әкімшілік-шаруашылық міндеттер атқаратын кейбір қызметкерлерге қосымша талап қойылады. Олар жақын туыстары немесе жұбайы акциясына не жарғылық капиталындағы үлесіне иелік ететін компаниялар туралы да мәлімет беруі керек. Бірақ бұл талап аталған компания мемлекеттік органмен, ұйыммен немесе квазимемлекеттік сектор субъектісімен азаматтық-құқықтық қатынаста болған жағдайда қолданылады.

Қайда тапсырады?

Декларация салық органдарына емес, қызметкердің жұмыс орны бойынша кадр қызметіне жазбаша түрде тапсырылады. Құжат кейін мемлекеттік қызметшінің жеке ісіне тіркеледі.

Егер тапсырылған декларацияда мәліметтің толық емес немесе қате екені анықталса, оны тапсырған күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде қосымша декларация беруге болады.

Ал кейін жаңа мәліметтер пайда болса, декларация қайта жаңартылады.

Мемлекеттік органдарда, ұйымдар мен квазимемлекеттік сектор субъектілерінде декларацияларды қабылдауға жауапты қызметкерлер кадр қызметі мамандары арасынан тағайындалады.

Жаңа тәртіп 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.

Астанада жедел жәрдем фельдшері Ұлдана Мырзуанның қазасына қатысты сот отырысы жалғасып жатыр. Сотта қайғылы жағдай болған үйді бірнеше жыл басқарған бұрынғы басқарушы Гүлжаухар Ахметова куәгер ретінде жауап берді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Гүлжаухар Ахметова 2019 жылдан 2025 жылғы көктемге дейін Тәуелсіздік көшесіндегі тұрғын үй кондоминиумының сенімді өкілі болған. Одан кейін үйді басқару сотталушы Сауле Жұбаниязоваға өткен.

Куәгердің сөзінше, ол қызметке кіріскен кезде өзіне ғимараттың 2017 жылы жүргізілген техникалық тексеру қорытындысы берілген. Құжатта үйдің жалпы жағдайы қанағаттанарлық деп көрсетілгенімен, бірқатар мәселе анықталған.

“2017 жылғы үйдің техникалық тексеру қорытындысын маған қызметке кіріскен кезде тапсырды. Онда үйдің жағдайы қанағаттанарлық, конструкцияны өзгерту қажет емес деп көрсетілген. Бірақ арматуралық торлар жоқ екені жазылған”, – деді Гүлжаухар Ахметова.

Оның айтуынша, сол техникалық қорытындыда лифт шахталарының үстіндегі шатыр бөлігін жөндеу де ұсынылған.

“Бір қабырғадағы кірпіштердің бәрі түсіп, шатырдың үстінде жатқан. Желдеткіш құбырларының айналасындағы кірпіштер де құлаған. Сол жерлерді қайта кірпішпен қалап, үстін арнайы материалмен жабуға тура келді. Жертөлені де жөндеу ұсынылған еді”, – деді бұрынғы басқарушы.

Сонымен қатар құжатта сыртқы қабырғалардың зақымданған бөліктерін қалпына келтіру қажеттігі көрсетілген. Ахметованың сөзінше, үйдегі ақаулар туралы тұрғындар бұған дейін де шағымданған.

“2017 жылдың өзінде 29-пәтердің тұрғыны үйдің бір жері үгітіліп, түсіп жатқанын айтып, өтініш берген”, – деді ол.

Сот барысында тағы бір маңызды жайт белгілі болды. Ахметова 2017 жылғы техникалық тексеру қорытындысы тұрғындардың жалпы жиналысында жеке мәселе ретінде қаралмағанын растады. Оның айтуынша, 2019 жылы үйді басқаруға кіріскен кезде бұл мәселе бұған дейін талқыланған шығар деп ойлап, құжатта көрсетілген жөндеу жұмыстарын орындауға кіріскен.

Бұған дейін сотта жауап берген үй тұрғыны Дана Хасенова да тұрғындардың 2017 жылғы техникалық қорытындыдан және қасбеттегі мәселелерден хабарсыз болғанын айтқан. Оның сөзінше, егер мұндай ақпарат тұрғындарға белгілі болғанда, олар мәселені үй басқармасына көтерер еді.

Ахметова қызметке кіріскеннен кейін өнеркәсіптік альпинистерді шақырғанын айтты. Мамандар бірінші кіреберістің техникалық қабаты тұсынан жарық анықтаған.

“Альпинистерді шақырдық. Олар бірінші кіреберістің техникалық қабаты деңгейінен жарық тапты. Кірпіштерді арнайы бекіткіштермен бекітіп, үстін сыладық. Содан кейін ол жарық қайта ашылған жоқ”, – деді куәгер.

Алайда сотта кейін опырылған қасбет бөлігі толық тексерілмегені де айтылды. Ахметованың сөзінше, жарық негізінен үйдің аула жағынан анықталған. Ал кейін кірпіш құлаған тұстан сол кезде жарық байқалмаған.

Куәгер бұл бөлікті төменнен толық қарап шығуға мүмкіндік болмағанын да түсіндірді. Себебі тұрғын үй мен көрші ғимараттың арасындағы өткел жабық болған.

Ғимараттың қайғылы жағдай болған жерге қарама-қарсы бөлігіне де жөндеу жүргізілген. Куәгердің сөзінше, сол тұста да қауіпті ақаулар табылған.

“Альпинистер шатырдағы сәндік кірпіштердің кейбірі ерітіндісіз жай ғана жатқанын көрді. Оларды қолмен-ақ суырып алуға болатын. Кейін бәрін ерітіндімен қайта бекітіп, бос жерлерін толтырдық”, – деді Ахметова.

Бұдан бөлек, бірнеше жыл ішінде үйдің шатыры мен жертөлесі жөнделіп, іргетасы нығайтылған және лифтілері ауыстырылған.

“Шатырды жөндедік, жертөлені қалпына келтірдік, іргетасты бекіттік, лифтілерді ауыстырдық. Сол жұмыстардан кейін үйдің жағдайы жақсы болды деп есептедім”, – деді бұрынғы басқарушы.

Айта кетейік, Астананың Тәуелсіздік көшесіндегі бұл тұрғын үй 2004 жылы салынған.

Бұған дейін сотталушы Мүлік иелері бірлестігінің төрайымы Сауле Жұбаниязованың адвокаты тергеу бастапқыда қасбеттің құлауына әкеп соққан сапасыз құрылыс дерегі бойынша жүргізілгенін мәлімдеген. Алайда құрылыс компаниясының басшылары қайтыс болғандықтан, оларға қатысты іс тоқтатылған.

Еске салсақ, 18 тамыз күні Астанада фельдшер Ұлдана Мырзуанның қазасына қатысты сот процесі басталғаны туралы жазған едік. Іс бойынша Ұлдана қаза тапқан үйдің МИБ төрайымы Сәуле Жұбаниязоваға қылмыстық кодекстің "міндеттеріне адал қарамау" бабы бойынша айып тағылған. Айыпталушы сотта өзіне тағылған айыппен келіспейтінін және кінәні мойындамайтынын мәлімдеді. 

Алғашқы сот отырысында марқұмның бұрынғы күйеуі жәбірленуші мәртебесінен бас тартқысы келетінін мәлімдеді. Алайда сот оның өтінішін қанағаттандырудан бас тартты. 

Айта кетейік, марқұм фельдшер Ұлдана Мырзуанның күйеуі қайғылы оқиғадан 8 ай өткен соң қайта шаңырақ көтеріп, көптің сынына қалған еді. 

20 тамыздағы сотта жәбірленуші ретінде танылған марқұмның бұрынғы күйеуі Әділет Зейнел әкімдік берген 20 миллион теңгенің қайда жұмсалғанын айтып берді. Ол өтемақының 4,5 миллион теңгесін Ұлдананың анасына бергенін мәлімдеген еді.

Мән-жайы

Еске салайық, фельдшер Ұлдана Мырзуан 2025 жылдың қарашада Астанада қызметтік міндетін атқару кезінде қайғылы жағдайда қаза тапты. Ол тұрғындарға медициналық көмек көрсетуге барған сәтте көпқабатты тұрғын үйдің сыртқы қасбетіндегі кондиционер блогы құлап, ауыр жарақат алған. Дәрігерлер бірнеше күн бойы оның өмірі үшін күрескенімен, 18 қарашада жас фельдшер ауруханада көз жұмды.

Кейін мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлдана Мырзуанды қызметтік борышын үлгілі атқарғаны, қиын-қыстау жағдайда көрсеткен ерлігі мен жанқиярлығы үшін қайтыс болғаннан кейін “Ерлігі үшін” медалімен марапаттады.

Орталық сайлау комиссиясы Құрылтайдың сайланған 145 депутатын ресми түрде тіркеді. Олардың өкілеттігі тіркеу рәсімі аяқталған сәттен бастап басталады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Мұхтар Ерманның мәліметінше, депутаттар партиялар бойынша мынадай тәртіппен тіркелді:

• “Әділет” партиясы – 110 депутат;
• Жалпыұлттық социал-демократиялық партия – 8 депутат;
• “Ауыл” партиясы – 10 депутат;
• “Ақ жол” Қазақстанның демократиялық партиясы – 8 депутат;
• Respublica партиясы – 9 депутат.

Орталық сайлау комиссиясы төрағасы Нұрлан Әбдіров Құрылтай депутатының өкілеті тіркелген сәттен басталатынын айтты. 

“Енді сіздер – Қазақстан Республикасының заң шығарушы билігін жүзеге асыратын жоғары өкілді орган – Құрылтайдың депутаттарысыздар”, – деді ол.

Нұрлан Әбдіровтың айтуынша, депутаттық мандат – халықтың сенімі мен таңдауының нәтижесі. Сондықтан Құрылтай депутатының мәртебесі әр депутатқа ел мен халық алдында үлкен жауапкершілік жүктейді.

Отырыста Құрылтай депутаттары тікелей сайлау құқығы негізінде сайланғаны және сайлау науқанының барлық кезеңі заң талаптарына сәйкес ұйымдастырылғаны да айтылды.

Жиын соңында Орталық сайлау комиссиясының төрағасы депутаттарға куәліктері мен төсбелгілерін табыстады.

Айта кетейік, бұған дейін Әділет Құрылтайда отыратын депутаттардың тізімін жариялағаны туралы жазған едік.