Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы Ерлан Қошанов Ақмола облысына жұмыс сапары барысында қоғам өкілдерімен, еңбек ұжымдарымен, ғылыми-сарапшылық қауымдастықпен және этномәдени бірлестіктер өкілдерімен кездесті. Кездесулердің негізгі тақырыбы Мемлекет басшысының "Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері" атты Жолдауының негізгі бағыттарын түсіндіру және оларды өңірде іс жүзінде жүзеге асыру жолдарын талқылау болды.

Мемлекет басшысының Жолдауы – Қазақстанның жаңа тарихи кезеңдегі даму бағытын айқындайтын стратегиялық маңызы бар құжат. Онда елдің экономикалық әлеуетін нығайту, терең технологиялық жаңғыру және азаматтардың әл-ауқатын арттыру жөніндегі ауқымды міндеттер белгіленген. Оларды іске асыру Қазақстанның болашағы үшін айрықша маңызға ие және мемлекет пен қоғам күш-жігерінің бірігуін, сондай-ақ өңірлердің белсенді қатысуын талап етеді.

Кездесуге қатысушыларға арнаған сөзінде Ерлан Қошанов аталған міндеттерді жүзеге асыруға берік негіз соңғы жеті жылда жүргізілген ауқымды өзгерістердің нәтижесінде қалыптасқанын атап өтті. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен елімізде саяси және экономикалық реформалар бірізді жүзеге асырылып, әлеуметтік инфрақұрылым жаңартылуда. Осы кезеңде мыңдаған мектеп, балабақша және медициналық мекеме салынды. Жалпы, әлеуметтік салаға 88 трлн теңге бағытталды. 3,6 млн жұмыс орны құрылып, шағын және орта бизнесте жұмыспен қамтылғандар саны 3,3 млн-нан 4,5 млн адамға дейін өсті.

Халық Кеңесінің Төрағасы реформалардың нәтижелері қатарында жеті жыл ішінде жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнімнің 9,8 мың доллардан 15 мың долларға дейін, яғни 50 пайыздан астам өскенін атап өтті. Бұл көрсеткіш бойынша Қазақстан Орталық Азияда жетекші орындарға ие. Оның бағалауынша, саяси және экономикалық жаңғыру елімізге қысқа мерзім ішінде елеулі нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік берді.

Сонымен қатар, бұл өзгерістер пандемия, әлемдік экономиканың тұрақсыздығы және геосаяси шиеленістің күшеюі сияқты күрделі сыртқы сын-қатерлер жағдайында жүзеге асырылды. Соған қарамастан, Қазақстан қоғамның қолдауына және халықаралық деңгейде мойындауға ие болған реформаларды жалғастырды. Атап айтқанда, әлемдегі ең ықпалды елдер рейтингінде Қазақстан 100 мемлекеттің ішінде 34-орынға ие болды.

Жалпыұлттық реформалардың нәтижелері Ақмола облысының дамуынан да көрініс табуда. Өңір еліміздің жетекші өнеркәсіп орталықтарының бірі ретіндегі позициясын нығайтып, "жасыл" энергетиканы дамытып, жеке инвестицияларды тартуда және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге елеулі үлес қосуда.

Оң өзгерістердің нақты мысалдарының бірі – енгізілуі қылмыс деңгейінің екі есеге жуық төмендеуіне ықпал еткен Digital Aqmola цифрлық қауіпсіздік жүйесі. Сондай-ақ Зеренді ауылындағы спорт мектебі мен Көкшетау қаласындағы "Kokshe Arena" кешені сияқты жаңа әлеуметтік нысандарға ерекше назар аударылды. Олар мемлекет қайтарған заңсыз шығарылған қаражат есебінен салынған. Бұл – Әділетті Қазақстан қағидаттарының нақты істер арқылы жүзеге асырылуының айқын көрінісі.

Ел дамуының алдағы басымдықтары туралы айта келе, Ерлан Қошанов тұрақты экономикалық өсім саяси жаңғырумен және қоғамдық қатынастарды жаңартумен тығыз байланысты екенін атап өтті. Бұл бағыттағы маңызды кезеңдердің бірі – Жаңа Конституцияның қабылдануы. Ол бірізді жүргізілген өзгерістердің заңды нәтижесі болды.

Оның айтуынша, озық елдердің тәжірибесі білім, еңбек, адалдық пен тәртіп тұрақты дамудың негізі екенін көрсетеді. Президент ілгерілетіп отырған Заң мен тәртіп, Адал азамат және Таза Қазақстан құндылықтары да осы бағдарлармен тығыз байланысты. Оларды қоғамдық сана мен күнделікті өмірге орнықтыру Қазақстанның әлемнің жетекші елдері қатарынан лайықты орын алуына мүмкіндік береді.

Кездесу барысында Мемлекет басшысының Жолдауында қойылған стратегиялық міндеттерге ерекше назар аударылды. Олар ел дамуының негізгі салаларын қамтиды және ұзақ мерзімді перспективаға бағытталған. Әңгіме Қазақстанның алдағы ондаған жылдардағы экономикалық және инфрақұрылымдық келбетін айқындайтын ірі ұлттық жобаларды іске асыру туралы болып отыр.

Олардың қатарында – "Халықтық құрылыс" жобасы, елдің көлік-логистикалық әлеуетін дамыту және мемлекеттің энергетикалық тәуелсіздігін нығайту бар. Бұл бастамаларды іске асыру экономикалық өсімнің қосымша көзіне айналып, айтарлықтай мультипликативтік әсер береді. Олар сабақтас салалардың дамуына серпін беріп, материалдарға, жабдықтарға, көлік және басқа да қызметтерге деген қосымша сұранысты қалыптастырады. Бұл бүкіл ел бойынша ірі компаниялар үшін ғана емес, мыңдаған шағын және орта кәсіпорындар үшін де жаңа мүмкіндіктер ашады.

Жолдауда айқындалған тағы бір стратегиялық бағыт – халықтық цифрлық экономиканы қалыптастыру. Халық Кеңесінің Төрағасы атап өткендей, басты міндет – жаңа технологияларды енгізумен ғана шектелмей, олардың әрбір азамат үшін қолжетімді болуын қамтамасыз ету. Цифрлық платформалар адамдардың экономикалық мүмкіндіктерін кеңейтетін құралға айналуы тиіс. Олар ауыл тұрғындарына жаңа нарықтар мен өзге қалалардағы клиенттерге қол жеткізуге, ал жастарға туған жерінен кетпей-ақ қашықтан білім алып, жұмыс істеп, табыс табуға мүмкіндік береді. Осылайша, цифрландыру азаматтардың тұрғылықты жеріне қарамастан, өзін-өзі жүзеге асыруы үшін тең мүмкіндіктер қалыптастыруға бағытталған.

Ерлан Қошанов Жолдаудың әлеуметтік басымдықтарына да жеке тоқталды. Ол барлық реформалардың басты назарында адам, оның әл-ауқаты мен өмір сүру сапасы тұрғанын атап өтті. Сондықтан ауқымды экономикалық және технологиялық міндеттерді шешу азаматтардың күнделікті өмірінде сезілетін нақты нәтижелерге бағытталуы тиіс.

Атап айтқанда, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету саласы мамандарының жалақысын 40 пайызға дейін арттыру көзделген. Ең төменгі жалақыны 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтеру жоспарланып отыр. Бұл 1,8 миллионға жуық азаматтың табысын арттыруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ инклюзивті білім беруді дамытуға ерекше көңіл бөлінді. Өйткені бұл шешімдердің артында ерекше жағдайлар мен қолдауды қажет ететін мыңдаған бала мен отбасының мүддесі тұр.

Сонымен қатар, кездесулерде атап өтілгендей, президенттік бастамаларды табысты іске асыру халықпен тұрақты кері байланыссыз мүмкін емес. Сондықтан бар болғаны бір ай бұрын жұмысын бастаған Қазақстан Халық Кеңесі өз қызметін өңірлерде халықпен тікелей диалог орнатудан бастады. Мұндай кездесулер жүргізіліп жатқан реформаларды түсіндіруге ғана емес, азаматтардың нақты сұраныстарын тыңдауға, шешімдер қабылдау барысында қоғам өкілдерінің ұсыныстарын ескеруге де мүмкіндік береді.

Сапар аясында Ерлан Қошанов пен Халық Кеңесінің мүшелері, оның ішінде Вера Ким, Нұртөре Жүсіп және Алена Малькова-Солопова орман шаруашылығы қызметкерлерімен, Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау университетінің студенттерімен, профессор-оқытушылар құрамымен, сондай-ақ облыстың этномәдени бірлестіктерінің өкілдерімен кездесулер өткізді. Шараға қатысушылар Жолдауда белгіленген міндеттерге қатысты өз көзқарастарын білдіріп, өзекті мәселелерді көтерді және оларды іске асыру бойынша нақты ұсыныстарын ортаға салды.

Сондай-ақ Халық Кеңесінің мүшелері Digital Aqmola орталығының, "Жайлы мектеп" ұлттық жобасы аясында ашылған № 20 мектеп-гимназияның және Белсенді ұзақ өмір сүру орталығының жұмысымен танысты. Аталған нысандарға бару өңірде жүзеге асырылып жатқан бастамалардың нәтижелері мен тұрғындардың қажеттіліктерін сол жерде талқылауға мүмкіндік берді.

Сапарды қорытындылай келе, Ерлан Қошанов келіп түскен барлық ұсыныстар мен өтініштердің жүйеленіп, Ақмола облысының ерекшеліктері ескеріле отырып, жұмысқа қабылданатынын атап өтті. Өңірлермен тікелей өзара іс-қимыл Мемлекет басшысының бастамаларын іс жүзінде жүзеге асыруға жәрдемдесудегі Халық Кеңесі қызметінің негізгі тетіктерінің бірі болып қала береді.

Шығыс Қазақстан облысында Пихтовка өзені арқылы өтетін жаңа көпір мен Тереңсай (Осинов) асуын айналып өтетін 12 шақырымдық жол пайдалануға берілді. Жаңа бағыт жүргізушілерге қауіпті тау серпантинін айналып өтуге мүмкіндік береді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Облыс әкімдігінің мәліметінше, Пихтовка өзені арқылы өтетін, ұзындығы 175 метрлік көпір шатқалдан 45 метр биіктікте орналасқан. Бұл нысан Қазақстандағы ең биік көпір болып саналады.

Жаңа көпір мен 12 шақырымдық айналма жол Тереңсай асуындағы бұралаң әрі қауіпті тау жолын айналып өтуге мүмкіндік береді. Нәтижесінде таулы аймақтағы қозғалыс қауіпсіздігі артып, жүргізушілердің жолға жұмсайтын уақыты қысқарады.

Туризмге де оң әсер етеді

Бұқтырма тасжолы Өскемен қаласын Алтай, Үлкен Нарын және Катонқарағай аудандарымен байланыстырады. Сондықтан жаңа жол учаскесінің ашылуы өңірдегі көлік қатынасын жақсартуға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар айналма жол Шығыс Қазақстанның танымал туристік бағыттарына қатынауды жеңілдетеді. Атап айтқанда, Бұқтырма су қоймасына, "Катонқарағай" ұлттық паркіне және Рахман қайнарына баратын туристер үшін жол жүру әлдеқайда қолайлы болмақ.

Бұған дейін бұл бағыттағы қозғалысқа Тереңсай асуындағы күрделі әрі бұралаң тау жолы кедергі келтіріп келген. 

Еске салсақ, бұған дейін Жетісу облысында 4,5 миллиард теңгелік жолдың асфальты үгітіліп, көпірдің темірі ажырап жатқаны туралы жазған едік. 

Алматы тұрғыны Дмитрий Бородаев әлеуметтік желіде украиналық ұлтшылдар туралы пікір қалдырғаны үшін ұсталды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Бородаев әлеуметтік желілерде украиналық ұлтшылдар туралы жағымсыз пікірлер қалдырған. Сондай-ақ қазақ тіліне тіл тигізген.

Алайда оның жұбайы Вероника желіде жазба жариялап, қылмыстық іске Threads әлеуметтік желісіндегі жалған аккаунттан жарияланған жазба негіз болуы мүмкін екенін айтты. Оның пайымдауынша, бұл парақша Бородаевтың атына кір келтіру үшін ашылған.

 

Желі қолданушылары да жалған аккаунт болуы мүмкін деген болжамды алға тартты. Олардың айтуынша, Бородаевтың Threads желісіндегі dimugan парақшасына ұқсас, соңында төменгі сызықшасы бар dimugan_ аккаунты ашылған болуы мүмкін. Алайда бұл парақшаның кімге тиесілі екені және даулы жазбаны нақты кім жариялағаны әзірге анықталған жоқ.

Дмитрий Бородаев 29 қыркүйекте ұсталған. Желіде тараған мәліметтерге сәйкес, оған ұлттық араздықты қоздырды деген күдік келтіріліп, уақытша ұстау изоляторына қамалған.

3 қазанда жарияланған ақпаратта Бородаевтың 2 қазанда жұбайымен телефон арқылы сөйлескен аудиожазбасы туралы мәлімет тарады. Онда ер адам өзіне тағылған айыпты мойындамайтынын және даулы жазбаны өзі жарияламағанын айтқан.

Сондай-ақ аудиожазбаға қатысты жарияланымда Бородаевтың 29 қыркүйекте полицияға өзі барып, оның атынан тараған жазбаға байланысты арыз түсірмек болғаны айтылады. Алайда арызы қабылданбағаны туралы мәлімет бар. Бұл ақпаратты полиция әзірге ресми растаған жоқ.

Бұған дейін Бородаевқа қатысты бұлтартпау шарасын таңдау мәселесі бойынша сот отырысы 2 қазанда өтуі тиіс болғаны хабарланған.

Болған жағдайға қатысты редакция Алматы полиция департаментіне ресми сұрау салды. Қазір полиция Дмитрий Бородаевтың ісіне қатысты тергеп-тексеру жұмыстарын жүргізіп жатыр. 

Басқарма өкілдері сотқа дейінгі тергеп-тексеру деректері жария етуге жатпайтынын атап өтті. 

Еске салайық, бұған дейін қарағандылық информатика мұғалімі Жарқын Әбдікәрім жекеменшік мектептерде хиджаб киюге рұқсат беруге қатысты жаңалыққа ашуланып, Қазақстанға "азап" пен экономикалық күйреу тілеген еді. Мұғалім кейін жазбасын өшіріп, ашумен жазғанын айтып, елден кешірім сұрады. Сондай-ақ ол жұмысынан кетті.

Қазақстан үкіметі жеңілдетілген декларация негізіндегі арнаулы салық режиміне қатысты ел бойынша 2-3%-дық бірыңғай мөлшерлеме енгізу туралы депутаттың ұсынысын қолдамады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Бұған дейін Құрылтай отырысында депутат Дәурен Ахметжаев Қазақстанның барлық өңірінде жеңілдетілген декларация негізіндегі арнаулы салық режимі үшін 2-3%-дық бірыңғай салық мөлшерлемесін белгілеуді, сондай-ақ мәслихаттардың салық мөлшерлемесін көтеру немесе төмендету құқығын алып тастауды ұсынған еді.

Үкімет жауабы

Депутаттық сауалға жауап берген премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин жаңа Салық кодексінде салық мөлшерлемесін кәсіпкерлік қызмет түрі мен салық салу нысаны орналасқан жерге қарай саралау тетігі қарастырылғанын айтты.

Жұманғариннің айтуынша, қолданыстағы тәртіп бойынша базалық мөлшерлеме – 4%. Ал жергілікті атқарушы органдарға оны 50%-дан асырмай өзгертуге, яғни 2-6% аралығында белгілеуге рұқсат берілген.

Министрдің мәліметінше, 2026 жылға арналған мәслихат шешімдері бұл тетіктің іс жүзінде қолданылып жатқанын көрсетеді. Атап айтқанда, Астана, Алматы, Ақтөбе, Павлодар, Петропавл және Орал қалаларында салық мөлшерлемесі 3% болып белгіленген. Ал Шымкент, Қарағанды, Атырау, Қызылорда, Тараз, Талдықорған, Түркістан, Өскемен, Семей және Қонаев қалаларында 2% мөлшерінде бекітілген.

Серік Жұманғариннің айтуынша, қазіргі жүйе базалық мөлшерлемеден төмен салық белгілеуге мүмкіндік береді. Дегенмен ел бойынша бірыңғай 2-3%-дық мөлшерлеме енгізудің бизнес жүргізу жағдайына, жергілікті бюджет кірістеріне және қолданыстағы салық моделінің тиімділігіне әсерін қосымша бағалау қажет.

Салық айырмашылығы бизнестің басқа өңірге көшуіне әсер ете ме?

Сондай-ақ министр өңірлер арасындағы салық мөлшерлемесінің айырмашылығы шағын және орта бизнестің басқа аймақтарға жаппай көшуіне себеп болып отырған жоқ деп есептейді.

Оның сөзінше, салық мөлшерлемесі 3% болып бекітілген Астанада және 2% белгіленген Қарағанды облысында бизнесті жаппай қайта тіркеу белгілері байқалмайды. Мұны 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы 910.00 нысаны бойынша мәліметтер де растайды.

Аталған кезеңде салық төлеушілер мәлімдеген кіріс Астанада 23,2%-ға, Қарағанды облысында 23%-ға, Алматыда 18,3%-ға өскен. Осылайша, салық мөлшерлемесі жоғары өңірдегі кіріс өсімі төмен мөлшерлеме қолданылатын аймақпен шамалас болған.

Министр заңды мекенжайды формалды түрде өзгерту басқа өңірде нақты жүзеге асырылатын қызметке төмендетілген салық мөлшерлемесін қолдануға негіз болмайтынын да атап өтті. Яғни салық мөлшерлемесі кәсіпорынның тіркелген мекенжайына ғана емес, қызметінің нақты жүзеге асырылатын орнына байланысты белгіленеді.

Серік Жұманғарин өңірлердегі салық мөлшерлемелері айырмашылығының әсерін толық бағалау үшін 2026 жылдың қорытындысы бойынша жаңа Салық кодексін қолдану нәтижелерін талдау қажет екенін жеткізді.

Еске салсақ, бұған дейін Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин Үкімет отырысында салық реформасының нәтижелері туралы айтып берген еді. 

Екі жылға жетпейтін уақыт ішінде Ақсу қалалық ауруханасында босанған екі әйелдің жатыры алынып, олардың бірі нәрестесінен айырылған. Әйелдер бұл жағдайларға дәрігерлердің салғырттығы себеп болды деп есептейді. Осы оқиғаларға қатысты Stan.kz редакциясы Павлодар облыстық денсаулық сақтау басқармасынан түсініктеме сұрап, медицина қызметкерлерінің әрекетіне қандай баға берілгенін және жауаптыларға қандай шара қолданылғанын анықтады.

“Қанның атқылап жатқанын көрдім”

Павлодарлық әйел Ақсу қалалық ауруханасында екінші рет босанған. Оның айтуынша, екі жүктілігі де асқынусыз өткен. Алайда екінші жүктіліктің 38-аптасында жүргізілген ультрадыбыстық зерттеу кезінде нәрестенің жамбаспен жатқаны анықталған. Осыдан кейін акушер-гинеколог кесарь тілігі арқылы босандыру туралы шешім қабылдаған.

Кесарь тілігі 2026 жылғы 18 ақпанда сағат 20:10-да аяқталған. Операциядан кейін әйел босану бөліміне ауыстырылып, жеке бақылау бекеті ұйымдастырылған. Алайда оның сөзінше, алғашқы сағаттарда медицина қызметкерлері жағдайын бақыламаған.

"Отадан кейінгі алғашқы екі сағатта медбике менің жағдайымды бақылауы керек еді. Бірақ ол да, акушер де жаныма келген жоқ. Сөйте тұра, медициналық бақылау күнделігіне менің жағдайым туралы жазбалар қандай да бір жолмен толтырылып отырған. Түнде жаңа туған қызымның жылаған дауысынан оянып кеттім. Сол кезде тігісімнің тұсынан біртүрлі шолпылдаған дыбыстар естілді. Тігісіме не болғанын көру үшін видеоға түсіріп алдым. Сонда қанның атқылап жатқанын көрдім", – дейді әйел.

Әйелдің айтуынша, ол біраз уақыт бойы қоңырау шалып, айғайлап, қайта-қайта көмекке шақырғанымен, ешкім келмеген.

"Қансырап өліп қаламын ба деп қорқып, орнымнан тұруға тырыстым. Алайда есімнен танып, құлап қалдым. Ес-түссіз қанша уақыт жатқанымды білмеймін. Аяғымның өкшесі батареяның жанында қалып қойған екен. Соның салдарынан өкшем күйіп, күлдіреп қалды. Таңға жақын есімді жидым. Тағы да көмекке шақырып айғайладым. Ақыры әйел дәрігер келді. Жағдайымды қарап, медбикені шақырып, анализ алуды тапсырды да, кетіп қалды. Қалғандары да тарап кетті. Туыстарыма хабарласып, көмексіз қансырап жатқанымды айтқым келді. Бірақ бәрі ұйықтап жатқан еді", – деді ол.

Сарапшылардың қорытындысына сәйкес, кесарь тілігінен кейін әйелдің жағдайына тиісті медициналық бақылау жүргізілмеген. Атап айтқанда, қан қысымы, жүрек соғу жиілігі мен қандағы оттегі деңгейі қадағаланбаған. Қан жоғалту көлемі бақыланбай, операциядан кейінгі тігіс те жүйелі тексерілмеген.

2026 жылғы 19 ақпанда таңғы сағат 04:51-де алынған зертханалық талдаулар әйелде ДВС-синдромы дамығанын көрсеткен. Бұл – қанның ұю жүйесі бұзылып, тамырларда көптеген тромб пайда болатын, кейін қан ұю факторларының қоры сарқылатын өмірге қауіпті жағдай.

Қазақстан Республикасының 2023 жылғы 30 қаңтардағы №178 клиникалық хаттамасына сәйкес, босанғаннан кейінгі қан кету кезінде дәрігерлер қан кетуді дереу тоқтатып, қан құю шараларын бастауы керек. Нәтиже болмаса, шұғыл операция жасалуға тиіс еді. Алайда әйелдің айтуынша, түн ішінде бірнеше рет көмекке шақырғанына қарамастан, медицина қызметкерлері таңға дейін келмеген.

Таңғы сағат 08:00 шамасында перзентхана бөлімінің меңгерушісі жұмысқа келген. Сол кезде әйел ультрадыбыстық зерттеуге жіберіліп, қорытындыда құрсақ қуысында аз мөлшерде бос сұйықтық бары көрсетілген. Сонымен қатар оған қан жоғалту көлемін бақылауды қиындататын памперс кигізілген. Көп ұзамай ол қайтадан есінен танып қалған. Әйел бірнеше күннен кейін ғана кардиоорталықта есін жиған.

ДВС-синдромы диагнозы ресми түрде тек сағат 09:30-да қойылған. Әйел жансақтау бөліміне жеткізілгенімен, көп қан жоғалтқандықтан, оны бірден операцияға алу қауіпті болған. Алдымен қан құю басталып, облыстық денсаулық сақтау басқармасының штаттан тыс бас акушер-гинекологы мен анестезиолог-реаниматологы хабардар етілген. Сонымен қатар құрамында бейінді мамандар мен тамыр хирургі бар санитариялық авиация бригадасы шақырылған.

Сағат 11:50-ден 16:15-ке дейін жалғасқан екінші операция кезінде дәрігерлер әйелдің жатырын сол жақ қосалқыларымен және оң жақ жатыр түтігімен бірге алып тастаған. Сонымен қатар ішкі мықын артериялары байланып, құрсақ қуысына дренаж қойылған.

Операция барысында әйелдің құрсақ қуысында бұған дейін анықталмаған екі литр ұйымаған қан болғаны белгілі болды. Жаппай қан жоғалтудың салдарынан әйелде бүйрек пен бауыр жеткіліксіздігі, токсикалық кардиомиопатия, екіжақты гидроторакс, сепсис, ішекке қатысты асқыну, ауыр дәрежелі анемия және III дәрежелі геморрагиялық шок дамыған. Оның өміріне тікелей қауіп төніп, аман қалатынына күмән болған.

Жансақтау бөлімінен әйел кардиоорталыққа ауыстырылған. Кейін гемодиализ алған науқас бүйректерінің жұмысын қалпына келтіру үшін Павлодар қаласындағы №1 қалалық ауруханаға жеткізілген. Дәл осы жерде 29 жастағы әйелге жатырынан айырылғандықтан, енді бала көтере алмайтыны айтылған.

Осылайша, жаңа туған қызын бауырына басып, күтудің орнына әйелдің өзі өмірі үшін күресуге мәжбүр болды. Қазір ол ауыр асқынулардан зардап шеккен ағзаларының қызметін қалпына келтіруге тырысып жүр.

Медициналық құжаттарға қатысты да бірқатар сәйкессіздік анықталған. Атап айтқанда, әйел соңғы рет ультрадыбыстық зерттеуден 2026 жылғы 10 ақпанда өткен. Алайда медициналық құжатта тексеру күні 10 қаңтар деп көрсетіліп, бұл дерек кейінгі жазбаларда да қайталанған.

Ота алдында жүргізілген сынама нәтижесінде науқастың цефазолинге, ампициллинге және Цеф III тобының антибиотиктеріне аллергиясы бары анықталған. Соған қарамастан, іріңді-септикалық асқынулардың алдын алу үшін оған аталған үш антибиотик қатар тағайындалғаны айтылады.

Тексеріс дәрігерлердің қандай қателігін анықтады?

Әйелдің шағымынан кейін Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің Павлодар облысы бойынша департаменті тәуелсіз сарапшыларды тарта отырып, ауруханада жоспардан тыс тексеру жүргізді.

Департаменттің ресми қорытындысында дәрігерлердің әрекетіне қатысты бірқатар заңбұзушылық анықталғаны жазылған.

"Тексеру барысында жатыр атониясы патологиясын дер кезінде анықтамау және дұрыс диагноз қоймау, сондай-ақ босанғаннан кейінгі ерте кезеңде Қапарова Д. Ж.-ның жағдайын тиісті деңгейде бақыламау және кезекші дәрігерлердің жатыр атониясы кезінде медициналық көмекті уақытылы көрсетпеу фактілері анықталды", – делінген департаменттің ресми қорытындысында.

Тексеру нәтижесінде медициналық көмектің уақытылы көрсетілмеуі жедел бүйрек жеткіліксіздігі мен ДВС-синдромы сияқты ауыр зардаптарға әкеп соққаны анықталды.

Тексеру материалдары тиісті шешім қабылдау үшін Павлодар облысының денсаулық сақтау басқармасына, Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына және полиция департаментіне жолданды.

"Бірінші жағдай емес..."

Кесарь тілігінен кейін ауыр асқынулар туындап, әйелдің жатырын алып тастауға мәжбүр болған жағдай Ақсуда алғаш рет тіркеліп отырған жоқ. Бұдан екі жылға жетпейтін уақыт бұрын 36 жастағы тағы бір әйелдің де тағдыры күрт өзгерген. Бұл жолы да операцияны сол акушер-гинеколог жасаған.

Әйел көптен күткен сәбиін төртінші ЭКҰ әрекетінен кейін ғана көтерген. Ол жүктілік кезінде дәрігерлердің бақылауында болып, барлық қажетті тексерулерден өткен және медициналық нұсқауларды орындаған.

2024 жылғы 25 қыркүйекте ол Ақсу перзентханасына жатқызылған. Алайда босану бөлімінің меңгерушісі босануды әзірге бастамай, тағы бірнеше күн күтуді ұсынған. Әйел ауруханадан шығудан бас тартқан. Келесі күні таңғы сағат 04:30-да қан кетіп жатқанын байқайды. Сол түні кезекшілікте болған әйел дәрігер мұны қауіпті жағдай деп бағаламай, қан тыртық орнынан кетуі мүмкін екенін айтқан.

Алайда арада бір сағат өтпей, таңғы 05:25-те дәрігерлер ұрықтың жүрек соғысын тіркей алмаған. Тек 05:50-де ғана бөлім меңгерушісі мен әйел дәрігер шұғыл кесарь тілігін бастаған. Сағат 05:55-те дүниеге келген қыз бала әлсіз дауыспен жылағанымен, жағдайы өте ауыр болған. Нәресте Павлодар қаласындағы перинаталдық орталыққа жеткізілген. Бірақ 28 қыркүйекте гипоксиялық-ишемиялық зақымданудан көз жұмған.

Кейінгі сарапшылардың қорытындысы бойынша, таңғы 04:30-да қан кету мен толғақ тәрізді ауырсыну басталған сәтте-ақ ұрықтың жағдайын шұғыл бағалау қажет болған. Өйткені мұндай белгілер плацентаның мерзімінен бұрын ажырауы, кіндік бауының патологиясы немесе өзге де қауіпті асқынулар туралы хабар беруі мүмкін еді. Мамандардың пікірінше, кесарь тілігін бір жарым сағаттан кешіктірмей жасау қажет болған. Уақтылы әрекет етілгенде нәрестенің орталық жүйке жүйесіне ауыр зақым келуінің алдын алуға мүмкіндік болуы ықтимал еді.

Алайда қайғылы жағдай мұнымен аяқталмаған. Операциядан кейін әйелдің өзі де көп мөлшерде қан жоғалтқан. Оған көмектесу үшін санитариялық авиация арқылы тамыр хирургтері шақырылып, әйелдің жатырын алып тастауға тура келген. Осылайша, төртінші ЭКҰ-дан кейін ғана ана атанған әйел сәбиінен айырылып қана қоймай, енді өздігінен жүкті болу мүмкіндігінен де айырылды.

Павлодар облыстық денсаулық сақтау басқармасы не дейді?

Осы жағдайларға байланысты Stan.kz редакциясы Павлодар облыстық денсаулық сақтау басқармасына ресми сауал жолдады. Ведомстводан Ақсу қалалық ауруханасында болған екі оқиғаға қатысты түсініктеме беруді және медицина қызметкерлеріне қандай шара қолданылғанын нақтылауды сұрадық.

Басқарма жауабында 2024 жылғы қыркүйек пен 2026 жылғы ақпанда Ақсу қалалық ауруханасында босану кезінде асқынуларға байланысты екі жағдай тіркелгенін растады.

"Әйелдерге білікті медициналық көмек көрсетіліп, динамикалық бақылаудан кейін үйлеріне шығарылды", – делінген ресми жауапта.

Алайда ведомство науқастардың денсаулығына, қойылған диагноздарына және емдеу барысына қатысты қосымша ақпарат беруден бас тартты. Мұны медициналық құпиямен түсіндірді.

"Жеке медициналық деректер, медициналық көмекке жүгіну фактісі, адамның денсаулық жағдайы, ауру диагнозы, сондай-ақ тексеру және (немесе) емдеу барысында алынған ақпарат медицина қызметкерінің құпиясына жатады және Қазақстан Республикасының "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" кодексінің 273-бабына сәйкес жария етуге жатпайды", – деп хабарлады басқарма.

Сонымен бірге ведомство екі жағдайдан кейін де медициналық ұйымға қатысты шаралар қабылданғанын мәлімдеді.

"Екі жағдайда да тәртіптік сипаттағы шаралар қабылданып, Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің нұсқамасы негізінде аталған медициналық ұйымда әдістемелік көмек ұйымдастырылды", – делінген жауапта.

Бұдан бөлек, басқарма бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желі қолданушыларын ақпарат тарату кезінде объективтілік пен кінәсіздік презумпциясын сақтауға шақырды. Сондай-ақ шындыққа сәйкес келмейтін мәліметтерді таратқаны үшін заңнамада жауапкершілік қарастырылғанын ескертті.

Егінді уақытында егіп, өнімді шығынсыз жинау үшін фермерге жақсы техника керек. Бірақ жаңа трактор мен комбайнның құнын бәрінің қалтасы көтере бермейді. Оның үстіне, одан басқа да көп шығыны бар. Осындай жағдайда "Бәйтерек" холдингінің құрамындағы "ҚазАгроҚаржы" компаниясы фермерлерге техниканы лизинг арқылы алып, ақысын бірнеше жылға бөліп төлеуге мүмкіндік береді. 

21 және 23 қазан аралығында Астанада өткен ҚазАгроФарм көрмесінде де ауыл шаруашылығын дамытуға арналған жаңа техника мен технологиялар таныстырылды. 25 елдің өндірушісі қатысқан көрмеде фермерлер түрлі техниканы көріп, өз шаруашылығына қолайлы нұсқаларды таңдай алды.

"ҚазАгроҚаржы" АҚ басқарма төрағасының орынбасары Еркебұлан Жұмжаевтың айтуынша, мұндай көрмелер фермерлер мен өндірушілерге тікелей кездесіп, пікір алмасуға мүмкіндік береді. Шаруалар жаңа техниканың мүмкіндіктері туралы өндірушілерден толық қажет ақпарат ала алады.

Техниканы таңдау бір бөлек, сатып алу бір бөлек

Бірақ техниканы таңдау бір бөлек, оны сатып алу бір бөлек. Қымбат трактор не комбайн алса, шаруаның тұқымға, жанармайға және жұмысшылардың жалақысына жұмсайтын ақшасы азаюы мүмкін.

Сондықтан "ҚазАгроҚаржының" фермерлерге ұсынатын агролизингі тиімді шешім бола алады. Оның басты артықшылығының бірі – жеңілдетілген мөлшерлемелер мен әртүрлі төлем мерзімін қамтитын арнайы бағдарламалар. Оның үстіне, қосымша кепіл талап етілмейді. Ал кейбір бағдарлама бойынша бастапқы жарнаны төлеу мерзімін кейінге қалдыруға болады. Бұл фермердің бастапқы қаржы жүктемесін азайтып, техника алуға мүмкіндік береді.

170 миллион теңгелік комбайнды қалай алуға болады?

Лизингтің шаруаларға қалай көмектесетінін "Жаннұр" шаруа қожалығының басшысы Қуанышбек Мұстафиннің мысалынан көруге болады. Оның айтуынша, заманауи комбайндардың мүмкіндігі жоғары: орағы кең, астық жинайтын бункері де үлкен. Мұндай техниканың арқасында егінді тез жинап, жұмысты тиімді жүргізуге болады. Бірақ бағасы да арзан емес. Қуанышбек Мұстафин айтқан комбайн шамамен 170 миллион теңге тұрады. Ол осы комбайнды "ҚазАгроҚаржы" компаниясының агролизингі арқылы ала алған.

Комбайн жыл бойы үздіксіз қолданылмайды, негізгі жұмыс егін жинау маусымында атқарылады. Сондықтан техниканы лизингке алу фермерге оның құнын бірден толық төлемей, шаруашылықтың басқа қажетіне де қаражат қалдыруға мүмкіндік береді.

Суару жүйелері мен агродрондар да бар

Ауыл шаруашылығында тракторлар мен комбайндардан бөлек, жаңбырлатқыш қондырғылар мен агродрондар да маңызды рөл атқарады. Әсіресе жаңбырлатқыш қондырғылар құрғақшылық жиі болатын аймақтарға қажет. Олар егістікті суаруға көмектесіп, жауын-шашынға тәуелділікті азайтады. Дегенмен мұндай жүйені орнату үшін жақын жерде су көзі болуы керек.

"ҚазАгроҚаржы" жаңбырлатқыш машиналарды да лизинг арқылы алуға мүмкіндік береді. Ал агродрондарды қаржыландыру бағдарламасы екі жыл бұрын іске қосылған.

Еркебұлан Жұмжаевтың айтуынша, агродрондарды қаржыландыруға 18 өтінім түсіп, оның екеуі мақұлданған. Дрондар егістіктің жағдайын бақылауға, өсімдіктердегі ауру белгілерін анықтауға және арнайы жабдықталған түрлері арқылы егістікке препарат шашуға қолданылады.

Мұндай технологиялар шаруаларға егістіктің жағдайын дер кезінде байқап, қажет жұмыстарды уақытында жүргізуге көмектеседі.

Құжаттарды онлайн тапсыра алады

Егін еккенде және жинағанда фермерлердің кеңсеге барып, құжат рәсімдеуге уақыты бола бермейді. Сондықтан "ҚазАгроҚаржы" лизингке өтінім беруді жеңілдету үшін онлайн қызмет ұсынады. 

Фермер өтінімді интернет арқылы жіберіп, қажет құжаттарды тіркей алады. Келісімшартқа да электрон цифрлық қолтаңба арқылы қол қоюға болады. Автоматтандырылған жүйе өтінім бойынша шешімді 5–10 минут ішінде қабылдай алады. Ал техниканы жеткізу мерзімі оның жеткізушіде бар-жоғына және логистикаға байланысты.

"Bio Nord" ЖШС басшысы Байбосын Сәбилов те техниканы "ҚазАгроҚаржы" арқылы алудың ыңғайлы тұстарын атап өтті. 

Компания өңірлердегі фермерлермен тікелей жұмыс істейді. Мамандар шаруалардың қандай техника қажет екенін анықтап, оны сатып алуға арналған бағдарламалар туралы түсіндіреді. 

Фермерлерге қолайлы жағдай жасау керек

"ҚазАгроФарм" көрмесі ауыл шаруашылығы техникасының жылдан-жылға жаңарып, фермерлерге жаңа мүмкіндіктер ұсынып отырғанын көрсетеді. Алайда техниканы таңдау – істің басы ғана. Ең маңыздысы – оны тиімді шарттармен сатып алып, уақытында жеткізіп, шаруашылықта ұтымды пайдалану.

"ҚазАгроҚаржының" басты міндеті – лизинг бағдарламалары арқылы фермерлерге заманауи техника алуға мүмкіндік беру, олардың өндірістік әлеуеті мен бәсекеге қабілетін арттыру. Өйткені заманауи техника егіс пен орақ науқанын уақытында өткізуге, өнім шығынын азайтуға және еңбек өнімділігін арттыруға көмектеседі. Ал бұл ішкі нарықты отандық өніммен тұрақты қамтамасыз етуге және елдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға ықпал етеді.

Түркістан облысының Сарыағаш қаласындағы №12 колледжге кішкентай балаларға арналған робототехника жиынтықтары сатып алынғаны қоғамда сұрақ туғызды. Журналист Ләззат Асанова колледж студенттеріне мұндай жабдықтардың қаншалықты қажет екенін және бюджет қаржысының тиімді жұмсалған-жұмсалмағанын көтерді. Осыған байланысты Stan.kz редакциясы Түркістан облысының білім басқармасына ресми сауал жолдады.

Журналистің айтуынша, Сарыағаш қаласындағы №12 колледжге 6-8 жастағы балаларға арналған конструкторлар сатып алынған. Ол студенттерге мұндай жабдықтардың қаншалықты қажет екенін және бюджет қаражатының тиімді жұмсалғанына күмән келтірді.

Құжатта 4-6 жастағы балаларға арналған LEGO жиынтығы, 8 жастан бастап пайдаланылатын автомобиль моделі және 10 жастан бастап қолданылатын робототехника жиынтығы көрсетілген.

Сонымен қатар Ләззат Асанова  құжатта 12 жиынтыққа 6 миллион 420 мың теңге жұмсалғаны, әрқайсысының құны 535 мың теңге екені көрсетілгенін айтады.

Түркістан облысының білім басқармасы редакцияның сауалына берген жауап берді.

Публикация от Lazzat_Asanova74 (@lazzat_asanova74)

Қазақстанда электр жарығына қосылу, есептегіштерді ауыстыру және жарық ақысын есептеу тәртібі өзгереді. Жаңа ережелер қарапайым тұрғындарға да, кәсіпкерлерге де қатысты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі  хабарлайды.

Энергетика министрі 16 қазанда электр энергиясын пайдалану ережелеріне өзгерістер енгізу туралы бұйрыққа қол қойған. Жаңа талаптар 8 қарашадан бастап күшіне енеді.

Енді электр желісіне жаңадан қосылатын үйлер мен ғимараттарға арнайы рұқсат құжаттарын беру мерзімі нақтыланды. Электрге қосу жұмысы күрделі болмаса, қажетті техникалық құжат бес жұмыс күні ішінде беріледі. Ал күрделі нысандар үшін бұл мерзім он жұмыс күнін құрайды.

Көпқабатты үйлерге қатысты да өзгеріс бар. Бұдан былай электр желісіне қосылуға қажетті техникалық құжаттар әр пәтер иесіне жеке-жеке емес, үйді басқаратын ұйымның өкіліне беріледі.

Электр есептегіштеріне де жаңа талап қойылады. Енді орнатылатын есептегіштер тұрғындардың қанша жарық пайдаланғаны туралы мәліметті электр компаниясына автоматты түрде жіберіп отыруы керек. Жаңадан салынып жатқан немесе жөндеуден өтіп жатқан нысандарға мұндай есептегішті тұтынушы өз қаражатына орнатады. Ал бұрыннан тұрған есептегіштерді ауыстыру шығынын, егер бұл қаражат электр тарифіне енгізілген болса, электр желісіне жауапты компания көтереді.

Сондай-ақ есептегіш бұзылған жағдайда жарық ақысын қалай есептеу керегі де нақтыланды. Егер есептегіш тұрғынның кінәсінен істен шықпаса және оның пломбасы бүтін болса, төлем бұрынғы немесе кейінгі кезеңдегі орташа тәуліктік тұтыну мөлшеріне қарай есептеледі. Мұндай есептеу 30 күннен аспауға тиіс.

Ал бұзылған есептегішті 30 күн ішінде қалпына келтіру қажет. Егер осы уақыт ішінде мәселе шешілмесе, электр компаниясы жарық беруді тоқтата алады. Тұтынушы жазбаша келісім берсе, электр ақысы рұқсат етілген қуат мөлшеріне қарай есептелуі мүмкін. Есептегіш жөнделгеннен немесе ауыстырылғаннан кейін электр компаниясы өтініш түскен күннен бастап үш жұмыс күні ішінде оған пломба қоюға міндетті. Өтінішті жазбаша да, телефон арқылы да беруге болады.

Жаңа ережеде көпқабатты үйлердің ортақ пайдаланатын электр жарығына да назар аударылған. Мәселен, подъезд, жертөле, аула мен басқа да ортақ орындардың жарығына қанша электр жұмсалғанын үйді басқаратын ұйым бақылауы керек.

Тұрғындар талап етсе, мүлік иелері бірлестігі немесе үй кеңесі ортақ жарыққа кеткен шығынның есебін көрсетуге міндетті. Яғни тұрғындар өздерінен не үшін және қанша ақша жиналып жатқанын сұрап, толық мәлімет ала алады.

Сонымен қатар электр желісіне қосылуға қажетті техникалық құжатты беру және қайта рәсімдеу тегін болады.

Энергетика министрлігінің жаңа бұйрығында электр станцияларын желіге қосу және апат кезінде электр жүйесін басқару тәртібіне де өзгерістер енгізілген. Жаңартылған ережелер 2026 жылғы 8 қарашадан бастап қолданылады.

Қазақстанда 65 жастан асқан азаматтар мемлекеттік мекемелерге қарағанда жеке компанияларда көбірек жалақы алады. Ал ең жоғары табыс шетелдік кәсіпорындарда тіркелген. Мұндай ұйымдарда жұмыс істейтін зейнеткерлердің орташа айлығы 477 мың теңгеден асады. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, мемлекеттік кәсіпорындарда жұмыс істейтін 65 жастан асқан азаматтардың орташа айлығы – 313 274 теңге.

Қазақстандық жеке компанияларда бұл көрсеткіш 364 105 теңгені құраған. Ал шетелдік компанияларда жұмыс істейтін зейнеткерлер айына орта есеппен 477 281 теңге алады.

Осылайша, шетелдік компаниялардағы орташа жалақы мемлекеттік кәсіпорындардағы көрсеткіштен шамамен 52 пайызға жоғары.

Қай өңірде зейнеткерлер көп жалақы алады?

Жалақы мөлшері кәсіпорынның меншік түріне ғана емес, орналасқан өңіріне де байланысты.

Мәселен, Алматы облысында мемлекеттік кәсіпорындар 65 жастан асқан қызметкерлерге орта есеппен 311 440 теңге төлейді. Қазақстандық жеке компанияларда бұл көрсеткіш 300 219 теңге болса, шетелдік ұйымдарда 254 916 теңгені құраған.

Шымкентте де жағдай өзгеше. Мұнда ең жоғары орташа жалақы жеке компанияларда тіркелген – 324 145 теңге. Мемлекеттік кәсіпорындарда 157 268 теңге, ал шетелдік компанияларда небәрі 100 мың теңге.

Дегенмен елдің 20 өңірінің 17-сінде шетелдік компаниялардағы орташа жалақы мемлекеттік және отандық жеке кәсіпорындардағы көрсеткіштен жоғары.

Мәселен, Ұлытау облысында шетелдік компанияларда жұмыс істейтін зейнеткерлер айына орта есеппен 977 890 теңге алады. Қазақстандық жеке кәсіпорындарда бұл көрсеткіш 606 179 теңге болса, мемлекеттік мекемелерде 220 228 теңгемен шектелген.

Қай салада зейнеткерлер миллион теңгеден көп табады?

Экономика салалары арасында ең жоғары жалақы қаржы және сақтандыру қызметінде тіркелген.

Бұл саладағы шетелдік компанияларда 65 жастан асқан қызметкерлер орта есеппен 1 489 129 теңге алады. Қазақстандық жеке ұйымдарда орташа жалақы 958 879 теңге болса, мемлекеттік кәсіпорындарда 563 мың теңгені құраған.

Ал ең төменгі жалақы мемлекеттік басқару және қорғаныс саласындағы мемлекеттік кәсіпорындарда тіркелген. Мұнда 65 жастан асқан қызметкерлер орта есеппен 184 070 теңге алады.

Жеке және шетелдік компаниялардың әкімшілік әрі қосалқы қызмет көрсету салаларында да жалақы төмен. Оларда орташа айлық сәйкесінше 229 131 және 247 977 теңге болған.

Зейнеталды жастағы азаматтарға мемлекет қалай көмектеседі?

Жасы үлкен азаматтарға тұрақты жұмыс табу оңай емес. Осыған байланысты Қазақстанда “Күміс жас” бағдарламасы жұмыс істейді. Бағдарлама аясында мемлекет зейнеталды жастағы азаматтарды жұмысқа қабылдаған жұмыс берушілерге субсидия береді. Бұл шара тәжірибелі қызметкерлерді жұмыспен қамтуға және олардың еңбек нарығында қалуына мүмкіндік жасауға бағытталған.

Айта кетейік, бұған дейін сарапшы зейнетақы жинағын аннуитетке аудару тиімді ме, әлде БЖЗҚ-да қалдырған дұрыс па түсіндірген болатын.

Енді қазақстандықтар зейнетақы жинағының 100 %-ын жеке компаниялардың басқаруына бере алады. Яғни ақшаны кім басқаратынын және оны қалай инвестициялайтынын азаматтардың өзі таңдайды. Бірақ жинақты сеніп тапсыратын компанияны қалай дұрыс таңдауға болады? Сарапшылар түсіндірді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Ranking.kz порталына сілтеме жасап  хабарлайды. 

Бұрын зейнетақы жинағын тек Ұлттық банк басқарды. 2021 жылдан бастап азаматтарға белгілі бір шартпен ақшасының бір бөлігін жеке компанияларға беру мүмкіндігі ұсынылды. Ал 2023 жылы бұл мүмкіндік кеңейтіліп, ерікті жарналардан жиналған ақшаны толықтай жеке басқаруға беруге рұқсат етілді.

Жаңа өзгерістен кейін жеке компанияларға ақша аударуға қызығушылық артқан. Мысалы, 2026 жылдың 1 қаңтары мен 6 қыркүйегі аралығында 44,2 мың адам 69 миллион теңгеден астам қаражатын жеке басқаруға берген. Ал 7 қыркүйек пен 14 қазан аралығында тағы 32,9 мың салымшы 92,2 миллион теңге аударған.

Жалпы, 2026 жылғы 31 тамыздағы мәлімет бойынша, зейнетақы жинағын жеке компанияларға аудару саны 180,5 мыңға жеткен. Ал аударылған ақшаның көлемі шамамен 179 миллиард теңге болған. Бұл мүмкіндікті пайдаланған адамдар саны 2021 жылы 2,4 мың болса, 2026 жылы 42,6 мыңға өскен.

Басқарушы компанияны қалай таңдау керек?

Жеке компанияларға ақша аударуға қызығушылықтың артуы түсінікті. Өйткені енді азаматтар зейнетақы жинағын кім басқаратынын және ақшаны қалай инвестициялайтынын өздері таңдай алады.

Алайда компания таңдағанда тек табысына қарау жеткіліксіз. Зейнетақы жинағы ұзақ жылға жиналатындықтан, компанияның қаржылық жағдайын, ақшаны қалай басқаратынын және қандай тәуекелге баратынын да ескеру маңызды.

Жеке инвестициялық портфельді басқарушы (ИПБ) – арнайы лицензиясы бар және адамдардың зейнетақы жинағын инвестициялайтын компания. Яғни ол заң талаптарын сақтай отырып, сеніп тапсырылған ақшаны көбейтуге тырысады.

Қазір азаматтар бес басқарушы компанияның бірін таңдай алады:

• BCC Invest;
• "Сентрас Секьюритиз" (Centras Securities);
• Alatau City Invest;
• Halyk Finance;
• Tansar Capital.

Салымшылар зейнетақы жинағын бір ғана емес, бірнеше басқарушы компанияға бөліп бере алады. Бұл ақшаны әртүрлі жолмен инвестициялауға мүмкіндік береді. Жеке компанияны таңдаған адам табысы жоғары болуы мүмкін стратегияға ақша сала алады. Бірақ мұндай инвестицияның тәуекелі де бар. Оның үстіне жеке компаниялардың табысы Ұлттық банктен үнемі жоғары бола бермейді. Нәтиже нарықтағы жағдайға және таңдалған инвестиция түріне байланысты.

Ұлттық банк ақшаны барынша сақтықпен басқарады. Ал жеке компаниялар табысты көбірек алуға тырысып, тәуекелі жоғары инвестицияларға да бара алады. Дегенмен олардың барлығы заң талаптарын сақтауға міндетті. Сондықтан басқарушы компанияны тек табысына қарап таңдауға болмайды. Оның қаржылық жағдайы мен ақшаны қалай инвестициялайтынына да назар аудару керек.

Басқарушы компанияны қалай таңдау керек?

Жеке басқарушы компанияны таңдағанда оның соңғы бір айдағы немесе бір жылдағы табысына ғана қарауға болмайды. Өйткені жоғары табыс уақытша болуы немесе тәуекелі көп инвестицияның нәтижесі болуы мүмкін. Ең бастысы – компанияның ұзақ уақыт бойы тұрақты жұмыс істей алуы.

Сондықтан ИПБ таңдағанда оның қаржылық жағдайына, жұмыс тәжірибесіне және ақшаны басқару мүмкіндігіне назар аударған жөн. Компанияның қаржылық жағдайын оның активтері мен меншікті капиталы арқылы бағалауға болады. Қарапайым тілмен айтқанда, активтер – компанияның иелігіндегі қаражат пен мүлік, ал меншікті капитал – өзіне тиесілі қаржы.

2026 жылғы 1 қыркүйектегі мәлімет бойынша, активтерінің көлемінен BCC Invest компаниясы басқа басқарушылардан алда тұр. Оның активтері 171,8 миллиард теңгеге жеткен. Бұл екінші орында тұрған компанияның көрсеткішінен 2,5 есе көп. Тіпті қалған төрт компанияның активтерін қосқандағы сомадан да жоғары.

Басқа компаниялардың активтері:

• Alatau City Invest – 65,9 миллиард теңге;
• Halyk Finance – 64,5 миллиард теңге;
• Tansar Capital – 22,4 миллиард теңге;
• Centras Securities – 10,2 миллиард теңге.

Қазір Қазақстанда лицензиясы бар 20 инвестициялық компания жұмыс істейді. Бірақ соның бесеуі ғана азаматтардың зейнетақы жинағын басқаруға өтінім қабылдай алады.

Меншікті капитал көлемі бойынша да BCC Invest бірінші орында. Компанияның өз капиталы 91 миллиард теңгеден асады. Қалған басқарушылардың көрсеткіштері:

• Halyk Finance – 46,9 миллиард теңге;
• Alatau City Invest – 41,9 миллиард теңге;
• Tansar Capital – 10,3 миллиард теңге;
• Centras Securities – 9,2 миллиард теңге.

Сонымен қатар бес компанияның барлығы қаржылық тұрақтылық пен тәуекелге қатысты міндетті талаптарды орындап отыр. Бұл талаптар пруденциялық нормативтер деп аталады.

Демек, басқарушы компанияны таңдағанда оның қанша табыс тапқанына ғана емес, қаржылық мүмкіндігіне де қарау керек. Активтері мен өз капиталы компанияның жұмыс ауқымы мен қаржылық әлеуетін бағалауға көмектеседі.

 Қай компания көп пайда тапқан?

Басқарушы компанияны бағалағанда оның қанша пайда тапқанына ғана емес, қолындағы ақшаны қаншалықты тиімді пайдаланатынына да қарау керек. Ұлттық банктің мәліметінше, 2026 жылдың алғашқы сегіз айында бес компанияның ішінде ең көп пайда тапқан – BCC Invest. Оның пайдасы 9,5 миллиард теңге болған.

Қалған компаниялардың көрсеткіштері:

• Halyk Finance – 5,9 миллиард теңге;
• Alatau City Invest – 2,9 миллиард теңге;
• Centras Securities – 849,9 миллион теңге.

Ал Tansar Capital керісінше, 477,4 миллион теңге шығынға ұшыраған. Компанияның жұмысын бағалауда рентабельділік деген көрсеткіш те маңызды. Қарапайым тілмен айтқанда, ол компанияның өзіндегі ақша мен мүлікті пайдаланып қаншалықты пайда табатынын көрсетеді. Мұнда үш негізгі көрсеткіш бар:

• ROE – компанияның өз капиталы қаншалықты пайда әкелгенін көрсетеді;
• ROA – компанияның барлық активін пайдаланып қанша пайда тапқанын көрсетеді;
• ROS – компания кірісінің қанша бөлігі пайда болып қалғанын көрсетеді.

Зейнетақы жинағын жеке компанияға беру табысқа кепілдік бермейді. Инвестициядан түсетін пайда алдын ала белгіленбейді: бір кезеңде табыс жоғары болса, басқа уақытта төмендеуі немесе шығын болуы мүмкін.

Мемлекет зейнетақы жинағына қатысты белгілі бір қорғау тетігін қарастырған. Егер инвестициялық табыс заңда белгіленген ең төменгі деңгейден төмен болса, айырмашылықты өтеу қарастырылған. Бірақ бұл тетік салымшыны кез келген шығыннан қорғамайды және міндетті түрде пайда табатынына кепілдік бермейді.

Сондықтан зейнетақы жинағын жеке компанияға бермес бұрын оның қаржылық жағдайын, инвестициялық стратегиясын, портфеліндегі қаржы құралдарын және бұрынғы нәтижелерін мұқият зерттеген жөн. Ең жоғары табыс көрсеткен компанияны таңдау жеткіліксіз. Ең бастысы – ақшаның қалай басқарылатынын және қандай тәуекел барын түсіну.

Еске салсақ, бұған дейін Қазақстанда 2027 жылы зейнетақы қаншаға өсетіні туралы хабарлаған едік. Бюджет жобасында ең төменгі жиынтық зейнетақы 113 541 теңге, ал ең жоғары мөлшері 259 795 теңге болады деп көрсетілген. 

Қазақстанда ойын бизнесі мен лотерея ұйымдастырушыларына қатысты қаржылық мониторинг ережелерін өзгерту жоспарланып отыр. Жаңа талап бойынша, заңбұзушылық болған жағдайда компания басшылары мен жауапты қызметкерлер де жеке жауапқа тартылуы мүмкін. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Туризм және спорт министрлігі тиісті бұйрыққа өзгеріс енгізу туралы жобаны жариялады. Құжатта ойын бизнесі мен лотерея ұйымдастырушыларының қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға, терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл талаптарын сақтау тәртібі қарастырылған.

Кімдер жауапқа тартылуы мүмкін?

Жобаға сәйкес, қаржылық мониторинг субъектісінің басшылығы мен жауапты қызметкері заң талаптарын орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны үшін жауапқа тартылуы мүмкін.

Яғни талап бұзылған жағдайда жауапкершілік тек компанияның өзіне ғана емес, оған жауапты лауазымды тұлғаларға да жүктелуі ықтимал.

Министрлік бұл өзгерістер Қазақстан заңнамасын халықаралық стандарттарға сәйкестендіру үшін қажет екенін түсіндірген.

Атап айтқанда, бұл талаптар Қаржылық шараларды әзірлеу жөніндегі халықаралық топтың ұсынымдарында да қарастырылған. Ұйым елдерге қаржылық мониторинг талаптарын бұзғаны үшін тиімді әрі тиісті санкциялар енгізуді ұсынады. Мұндай шаралар заңды тұлғаларға ғана емес, заңбұзушылыққа жол берген жауапты қызметкерлерге де қолданылуы керек.

Жаңа талап қашан күшіне енеді?

Құжат әзірге заң ретінде қабылданған жоқ. Қазір ол “Ашық нормативтік құқықтық актілер” порталында қоғамдық талқылаудан өтіп жатыр.

Жобаны талқылау 13 қарашаға дейін жалғасады. Одан кейін ұсыныстар ескеріліп, құжатты қабылдау мәселесі шешіледі.

Айта кетейік, Қазақстанда тек шетелдіктерге арналған казинолар ашылатын аймақтар белгілі болды.

Желіде алматылықтар жақында ғана жөнделген көшелердегі жаңа тас төсемдердің сапасына күмән келтіріп жатыр. Айтуларынша, кей жерлерде плиткалар шөгіп, бұзыла бастаған. Бұған қоса, тұрғындар жаңа плиткалардың жылтыр беті қыста тайғақ болып, жаяу жүргіншілердің қауіпсіздігіне қатер төндіруі мүмкін екенін айтып, алаңдаушылық білдірді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.  

Тұрғындарының бірі Шевченко көшесі мен Сейфуллин даңғылының қиылысындағы жөндеу жұмыстарының сапасына назар аударды. 

“Құрметті әкімдік! Алматы көшелерін көріктендіріп жатқандарыңызға рақмет. Бірақ төселгеніне небәрі екі ай болған плитка қазірдің өзінде шөгіп кеткен.   дәл бұрышта, жаяу жүргіншілер өткелінің жанында”, – деп жазды желі қолданушысы. 

Тағы бір алматылық қала әкімдігіне үн қатып, жаңа төсемдердің қыс мезгіліндегі қауіпсіздігіне қатысты сұрақ қойды.

“Алматы әкімдігі атқарған жұмыстарыңыз бен қаланы жаңартып жатқандарыңызға рақмет! Бірақ бір сұрағым бар: бұл плиткалар қыста қаншалықты қауіпсіз? Қазірдің өзінде жылтырап тұр, ал қыста мұз айдынына айналып кетпей ме?”, – деп жазды ол. 

Желі қолданушыларының пікірінше, мәселе тек Шевченко көшесімен шектелмейді. Кейбір тұрғындар Желтоқсан көшесіндегі төсемдердің жағдайына шағымданды.

Алматы қаласының Қоғамдық кеңістіктерді дамыту басқармасы желідегі наразылықтарға байланысты пікір білдірді. Жаяу жүргіншілер жүретін аумақтарға техникалық талаптарға сай бетон плиталар төселеді. Басқарманың мәліметінше, өндіруші плиталардың тайғанауға қаншалықты төзімді екенін халықаралық әдістер бойынша тексерген.

“Қалпына келтіру жұмыстары үшін қосымша бюджет қаражаты бөлінбейді”

Редакциямыз тұрғындардың шағымына байланысты Алматы әкімдігінен пікір сұрады. Ведомство жаңадан төселген брусчатканың кей жерлері сапасыз төселгендіктен бұзылуы мүмкін екенін айтты. Бұған төсем астындағы негіздің дұрыс дайындалмауы немесе құрылыс кезінде технологиялық талаптардың сақталмауы себеп болуы ықтимал.

Әкімдік бұл ретте қалпына келтіру жұмыстары үшін қосымша бюджет қаражатын бөлінбейтінін жеткізді. Ал мердігер ұйым өзіне жүктелген міндеттемелер шеңберінде анықталған кемшіліктерді жоюға міндетті.

Еске салсақ, бұған дейін Алматыда көшелерге брусчатка мен жиектер орнатқан құрылыс компанияларына жаппай айыппұл салынған еді. 43 құрылыс компаниясына жалпы сомасы 5,7 миллион теңге айыппұл салынды

АҚШ-тың United Airlines әуе компаниясы Қазақстан мен Өзбекстанға ұшақ ұшыруды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Алайда Ресейдің әуе кеңістігін пайдалана алмағандықтан, бұл жоспар әзірге жүзеге аспай тұрғанын айтуда. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Компанияның бас директоры Скотт Кирби Cheeky Pint подкастында Қазақстанға рейс ашу мүмкіндігі қарастырылып жатқанын айтты. Оның сөзінше, әуе компаниясы қай елдерге ұшақ қатынасын ашуға болатынын үнемі зерттеп отырады. Бұл жұмыспен Патрик Куэйл бастаған арнайы топ айналысатын көрінеді. Олар жаңа бағыттарға жолаушылардың сұранысы қандай болатынын және ұшақ қатынасын ашу қаншалықты тиімді екенін анықтайды. Биыл Патрик Куэйл Қазақстан мен Өзбекстанға да арнайы келген.

Алайда компания әзірге бұл елдерге тікелей рейс аша алмай отыр. Оған америкалық ұшақтардың Ресейдің әуе кеңістігі арқылы ұша алмауы себеп.

"Қазір біз бұл елдерге ұша алмаймыз, өйткені Ресейдің әуе кеңістігін пайдалану мүмкіндігіміз жоқ. Дегенмен болашақта мұндай бағыттарды ашуға мүмкіндік тууы мүмкін. Патрик пен оның командасы осындай жобаларды зерттеп жүр", – деді Скотт Кирби.

Компания басшысының айтуынша, жаңа бағыттарды таңдағанда тек жолаушылардың қазіргі санына ғана сүйенбейді. Бұрын көпшілік біле бермейтін шағын қалаларға да рейстер ашылып, кейін оларға сұраныс артқан тәжірибелер бар.

United Airlines – АҚШ-тағы ірі әуе компанияларының бірі. Оның ұшақтары Америка, Еуропа және Азияның көптеген елдеріне қатынайды.

Айта кетейік, Қазақстан мен АҚШ арасында тікелей әуе қатынасын ашу мәселесі бұрыннан талқыланып келеді. 2025 жылғы мамырда екі ел әуе қатынасын дамытуға арналған келісімге қол қойған. Ал 2026 жылғы қыркүйекте АҚШ мамандары Қазақстандағы ұшу қауіпсіздігіне бағалау жүргізген.

 .

Қазақстанда “Экспресс Займ” микроқаржы ұйымдары желісінің иесі Ержан Шакиров іздеуге жарияланды. Қаржы мониторингі агенттігі компанияға қатысты тергеу жүргізіп жатыр. Ведомствоның мәліметінше, ұйым 43 мың қазақстандықпен 181 мыңнан астам микрокредит шартын жасасып, клиенттерден жасырын ақылы қызмет үшін ақша алған. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

“Экспресс Займ” иесі не себепті іздеуге жарияланды?

Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу порталында 40 жастағы Ержан Шакировтың іздеуде жүргені туралы ақпарат жарияланған. Оны іздеуге Қаржы мониторингі агенттігінің Қызылорда облысы бойынша экономикалық тергеп-тексеру департаменті бастамашы болған.

Ашық деректерге сәйкес, Ержан Шакировтың атына жеке кәсіпкерлік пен “Микроқаржы ұйымы “Экспресс Займ” ЖШС тіркелген. Kompra.kz дерегінде ол компанияның жалғыз иесі ретінде көрсетілген. Ұйым Қарағанды қаласында, Қазыбек би ауданындағы Степной-2 шағынауданында тіркелген.

“Экспресс Займ” Қазақстанның бірнеше қаласында бөлімшелері бар микроқаржы ұйымдарының желісі ретінде жұмыс істейді. Компанияның сайтындағы ақпарат бойынша, оның бөлімшелері Қарағанды, Теміртау, Астана, Павлодар, Шымкент, Қызылорда, Тараз, Алматы, Атырау және өзге де қалаларда орналасқан.

43 мың адамға қатысты 181 мыңнан астам келісім жасалған

20 қазанда Қаржы мониторингі агенттігі “Экспресс Займ” микроқаржы ұйымына қатысты тергеу жүргізіліп жатқанын хабарлады.

Агенттік мәліметінше, 2024 жылдың тамызында компания клиенттерге қосымша ақылы “консультация” қызметін енгізген. Алайда қарыз алушыларға бұл қызметтен бас тартуға болатыны түсіндірілмеген. Керісінше, ол микрокредит алу немесе келісімшарт мерзімін ұзарту үшін міндетті шарт ретінде ұсынылған.

Қызметтің құны клиенттің негізгі қарызына бірден қосылған. Соның салдарынан адамдар сұраған ақшасынан аз соманы қолына алғанымен, пайыз бен қарызды толық көлемде төлеуге мәжбүр болған. Ал келісімшарт мерзімі ұзартылған сайын қосымша қызметтің ақысы қайта есептеліп отырған. Қаржы мониторингі агенттігінің мәліметінше, бұл тәсілден 43 мың қазақстандық зардап шеккен. Олармен жалпы саны 181 мыңнан астам келісімшарт жасалған.

Ведомство хабарламасында микроқаржы ұйымы директорының орынбасарына үйқамақ түріндегі бұлтартпау шарасы қолданылғаны айтылған. Тергеу жалғасып жатыр.

Компания жұмысын тоқтатты ма?

Осы ақпарат тарағаннан кейін “Экспресс Займ” компаниясы өз сайтында түсініктеме жариялаған. Ұйымның мәлімдеуінше, барлық бөлімше әдеттегі режимде жұмыс істеп тұр және компания қызметін тоқтату туралы шешім қабылданбаған.

Сондай-ақ компания бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған мәліметтер тергеудің алдын ала ұстанымына негізделгенін атап өткен.

Ержан Шакировтың іздеуге жариялануы оның кінәсі сотта дәлелденді дегенді білдірмейді. Қылмыстық істің мән-жайы тергеу барысында анықталады.

Айта кетейік, Қазақстанда 7 микроқаржы ұйымы лицензиясынан айырылды.

Әлеуметтік желіде жекеменшік клиникадағы дәрігер қабылдауы мен қосымша медициналық қызметтердің ақысына қатысты мәселе көтерілді. Желі қолданушысы алғашқы консультацияға 15–20 мың теңге төлегенін, кейін дәрігердің анализ тапсыруға жолдама жібергенін, тапсырған соң қабылдауға қосымша ақы жұмсауға тура келгенін жазған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Аталған жағдай туралы Threads желісінде Замиржан Жанбақиев есімді қолданушы жазды. 

Осы жазбадан кейін басқа да желі қолданушылары наразылықтарын білдірді. 

Қолданушылардың бірі қайта қабылдау ақысы да қымбат екенін, бұл емделуді қиындататынын жеткізді.

Бір қолданушы мұрын қуысын шаю үшін жекеменшік клиникаға барғанын айтады. Алайда процедураны жасатпас бұрын дәрігердің қабылдауынан өтуі міндетті болған.

“Бірде гайморитім асқынып кетті. Мұрын қуысын шаю процедурасын жасау үшін жекеменшік клиникаға бардым. Мұндай процедураны білетіндер түсінеді. Бірақ маған алдымен дәрігерге қаралу керегін айтты. Ол кезде қабылдау құны 10 мың теңге еді. Мен дәрігерге емес, процедураға келгенімді айттым. Бірақ дәрігердің рұқсатынсыз жасамайтынын жеткізді. Амалсыздан қабылдау ақысын төледім. Дәрігерге кірсем, ол: “Сізде гайморит бар, мұрынды шаю процедурасын жасау керек” деп айтты”, – деп жазды бірі. 

Тағы бір қолданушы дәрігердің қабылдауына 18 мың теңге төлегенін, алайда талдау нәтижесі дайын болған соң тағы да ақылы қабылдауға жазылғанын жеткізді. 

Денсаулық сақтау министрлігі не деді?

Аталған жағдайға қатысты Stan.kz тілшісі Денсаулық сақтау министрлігінен мән-жайды сұрады. Министрлік жекеменшік клиникалардағы медициналық қызметтердің бағасын медициналық ұйымдардың өзі белгілейтінін түсіндірді.

Министрлік мәліметінше, дәрігер қабылдауының ұзақтығы да белгіленген нормативтерге сай болуы керек. 

“2022 жылы 27 сәуірдегі Денсаулық -37 бұйрығына сәйкес, консультация уақыты дәрігердің мамандығы мен көрсетілетін қызмет түріне қарай белгіленеді. Медициналық қызметтің сапасы мен көрсетілу тәртібіне қойылатын талаптарды министрлік реттейді. Ал нақты бағасын клиникалар белгілейді”, – делінген жауапта. 

Айта кетейік, бұған дейін Денсаулық сақтау министрі 15 тамызға дейін еліміздегі босандыру қызметін көрсететін барлық 69 медициналық ұйымда ауқымды тексеру жүргізуді тапсырғаны туралы жазған едік. Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті инфекциялық бақылау талаптарының сақталуын бағалап, аналар мен жаңа туған нәрестелердің қауіпсіздігін барынша қамтамасыз етуге және ауруханаішілік инфекциялардың алдын алу шараларын күшейтуге назар аударады. 

Алматыдағы сауда орталықтарының бірінде 11 жастағы қыз жасанды жартасқа өрмелеп жүріп, биіктен құлап кетті. Салдарынан баланың омыртқасы зақымданып, ауыр жарақат алған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап хабарлайды.

Оқиға 28 қазанда болған. Куәгерлердің айтуынша, қыз жасанды жартасқа өрмелеп, ең биік жеріне жеткен кезде төменге құлаған. Ол жерге бірден қатты еденнің үстіне түскен. Зардап шеккен бала Алматыдағы №1 қалалық балалар ауруханасына жеткізілді. Қазір ол нейрохирургия бөлімінде ем қабылдап жатыр. Дәрігерлер қыздың омыртқасы мен жұлыны зақымданғанын анықтаған.

Аурухана директорының орынбасары Тоқтар Құрметбек баланың қандай жарақат алғанын түсіндірді.

"Науқастың денесінің бірнеше жерінен жарақат анықталды. Омыртқасы мен жұлыны жабық жарақат алған. Сондай-ақ бел омыртқасының үшінші сүйегі үшінші дәрежеде қысылып сынған", – деді Тоқтар Құрметбек.

Дәрігердің айтуынша, қызға шұғыл ота жасалған. Қазір оның жағдайы орташа ауыр деп бағаланып отыр. Денсаулығында жағдайының нашарлағанын көрсететін өзгерістер байқалмағаны хабарланды.

Алматы қалалық полиция департаменті де оқиғаға қатысты түсініктеме берді. Ведомство мәліметінше, аталған жағдай бойынша қылмыстық іс қозғалып, тергеу басталған. Қазір полиция оқиғаның қалай болғанын және ойын-сауық орталығында қауіпсіздік талаптарының сақталған-сақталмағанын анықтап жатыр.

Еске салсақ, бұған дейін Астанадағы ойын-сауық орталықтарының бірінде төрт жасар бала қолын ауыр жарақаттап, ауруханаға түскен еді. Анасының айтуынша, ұлының төрт сүйегі сынып, алақаны терең тілінген. Балаға ота жасалған. Оқиғаға байланысты полиция қылмыстық іс қозғап, орталықта қауіпсіздік талаптарының сақталған-сақталмағанын тексере бастаған.

Әділет министрлігінің қызметкері басшысымен болған жанжал кезінде соққыға жығылғанын айтып, әлеуметтік желіде жарақаттарының суретін жариялады. Оның сөзінше, оқиға министрлік ғимаратының ішінде болған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

29 қазанда Threads әлеуметтік желісінде өзін Астана қаласының тұрғыны әрі Әділет министрлігінің қазіргі қызметкері ретінде таныстырған қыз жазба жариялады. Ол басшысымен арада жанжал туындап, соңы қол жұмсауға ұласқанын айтқан.

"19 қазан күні сағат 16:50 шамасында, жұмыс орнымда, Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің ғимаратында маған тікелей басшым шабуыл жасады. Жұмыстағы келіспеушіліктер мен қызметкерге қатысты сын-ескертпелер еш жағдайда күш қолдануды ақтай алмайды. Алдағы 21 күн бойы қолым гипспен жүреді. Әлі күнге дейін денем ауырады. Түнде ұйықтай алмай жүрмін, болған жағдайды ауыр қабылдап жатырмын", – деп жазған ол.

Қызметкер сөзін растау үшін қолындағы тырналған жерлердің суреттері мен медициналық құжаттың фотосын жариялаған. Оның айтуынша, оқиға салдарынан мойны мен сол жақ білегі жарақаттанып зақымданған. Сондай-ақ білегінде жаралар пайда болған.

Ал осы жағдайдан кейін әріптестері де онымен амандасуды қойған. Әйел өз құқығын қорғауға тырысқаннан кейін қысымға тап болғанын айтады.

"Мен әлі де Әділет министрлігінде жұмыс істеймін. Бірақ үндемей қалмай, өз құқығымды қорғауға тырысқаным үшін жұмыс чатынан шығарып тастады. Әріптестерім де амандасуды қойды. Неге бұлай болғанын түсінбеймін", – деп жазды ол.

Ол полиция қызметкерлеріне де шағымданды. Оның сөзінше, оқиғадан кейін аудандық полиция бөліміне арыз жазғанымен, өтініші белгіленген тәртіппен тіркелмеген. Сондай-ақ арыздың қабылданғанын растайтын талон да 24 сағат ішінде берілмеген. Әзірге полиция бұл жағдайға қатысты ресми түсініктеме берген жоқ.

"Егер сенің жоғары лауазымың, таныстарың немесе ықпалың болмаса, өз құқығың бұзылса да үндемей, әділетсіздікке көніп жүруің керек пе? Өз құқығыңды қорғау айып па? Менің бар тілегім – мені естісе екен. Әділдік саған зиян келтірген адамның лауазымы мен таныстарына тәуелді болмаса екен?" – деп сұрақ қойды ол.

Сонымен қатар кейінгі пікірлерінің бірінде ол басшысын жаман адам деп санамайтынын, оның эмоциясын басқара алмаған болуы мүмкін екенін де айтқан.

Осы жағдайға байланысты Әділет министрлігіне ресми пікір білдірді. 

"Қазір аталған дерек бойынша қызметтік тексеру жүргізіліп жатыр. Оның қорытындысы бойынша заңнамада белгіленген тәртіппен тиісті шешім қабылданады", – делінген министрлік жауабында.

Еске салсақ, бұған дейін Жаңаөзеннің бұрынғы әкімі адам ұрлады деген күдікпен ұсталған еді. Дереккөздің болжамынша, ол бұл әрекетте Самбо федерациясының бірінші вице-президентімен бірге орындаған. Олар ер адамды қала сыртына алып кетуге тырысқан. 

Алматыда бұрын Қайрат Сатыбалдыұлына тиесілі болған қонақүй 12,3 миллиард теңгеге сатылып кетті. Сатылым туралы хабарлама e-Qazyna.kz электрондық сауда алаңында жарияланған еді. Мемлекет меншігіне өткен ғимарат бұған дейін бірнеше рет саудаға қойылғанымен, сатып алушы табылмаған болатын. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қонақүй Алматының Алмалы ауданында, Досмұхамедов көшесі, 115 мекенжайында орналасқан. Ғимараттың жалпы аумағы 16 мың шаршы метрден асады. Бұрын мұнда DoubleTree by Hilton Almaty қонақүйі жұмыс істеген еді.

Бастапқыда ғимаратты 38,2 миллиард теңгеден астам сомаға сатпақ болған. Алайда бірнеше рет өткізілген саудадан нәтиже шықпаған соң баға төмендетіліп, қонақүй ақыры 12 миллиард 384 миллион теңгеге сатылды.

Сатып алушыны анықтау үшін сауда интернет арқылы өткізілген. Онда баға біртіндеп төмендетіліп отырған. Қонақүйдің ең төменгі бағасы 8,9 миллиард теңге болып белгіленген. Саудаға қатысқысы келгендер алдын ала 1,9 миллиард теңгеден астам кепілдік жарна төлеуі керек болған.  

Айта кетейік, Қайрат Сатыбалдыұлы бұған дейін қонақүйді мемлекетке қайтарған болатын. Кейін ғимарат сатылымға шығарылды. Осылайша, бірнеше талпыныстан кейін мемлекет меншігіне өткен нысанға сатып алушы табылды.

Еске салсақ, бұған дейін де дәл осы қонақүйге қатысты дау туған еді. Бұрынғы мәжіліс депутаты Ермұрат Бәпи мемлекетке қайтарылған ғимаратты төмен бағамен қайта сатып алу әрекеттері болуы мүмкін екенін мәлімдеген. Алайда Бас прокуратура бұл күдікті растамай, қонақүйдің 2023 жылы мемлекет меншігіне өткенін және барлық рәсім заңға сай жүргізіліп жатқанын хабарлаған. Сондай-ақ ведомство нысанның ашық саудаға шығарылатынын айтқан.

Қарағандыда ауладағы ашық құдыққа түсіп, көлігін бүлдіріп алған ер адам сотта жеңіп шықты. Сот қалалық құрылыс бөлімін  көлікті  жөндеуге кеткен 597 мың теңгені өтеуге міндеттеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі "Ақ Жайық" басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Оқиға биыл наурыз айында тұрғын үйлердің бірінің ауласында болған. Ер адам көлігімен қақпағы ашық жатқан құдыққа түсіп кеткен. Кейін сотта құдықтың айналасында ешқандай қоршау да, жүргізушілерге ескерту жасайтын белгі де болмағаны анықталды. Салдарынан көлік қатты зақымданып, оны жөндеуге 597 мың теңге кеткен. Жүргізуші шығынды өз қалтасынан төлеген, алайда кейін сотқа жүгінген. Ол көліктің бүлінгенін растайтын құжаттарды, жөндеуге кеткен ақшаның түбіртектерін және мамандардың қорытындысын ұсынған.

Ер адам сотқа жүгінген кезде  қалалық құрылыс бөлімі мен жергілікті жылумен қамту мекемесінен шығынды өтеуді талап еткен. Қарағанды қаласының Қазыбек би ауданындағы №2 аудандық сот оқиға орнынан түсірілген фото және бейнежазбаларды қарап, істің мән-жайын зерттеп-зерделейді. Нәтижесінде көлікке келген шығынды қалалық құрылыс бөлімі өтеуі керек деген шешім шығарады.

"Жауапкерлер көлікті жөндеу қажет болмағанын немесе жөндеу құны негізсіз көрсетілгенін дәлелдейтін айғақ ұсынбады. Азаматтық кодекстің 917-бабына сәйкес, заңсыз әрекеттен немесе әрекетсіздіктен келген зиянды оған жауапты тарап толық өтеуге міндетті", – деп түсіндірді сот.

Осылайша, сот жүргізушінің 597 мың теңге өндіру туралы талабын қанағаттандырды. Ал жылумен қамту мекемесіне қатысты талап қабылданбанған.

Еске салсақ, бұған дейін Шымкентте 14 жастағы бала тереңдігі 12 метр болатын құдыққа құлап кеткен еді. Оқиға жеке үйдің ауласында болған. Құтқарушылар арнайы құралдардың көмегімен баланы құдықтан шығарып, жедел жәрдем қызметкерлеріне тапсырған еді.  

Қазақстанда шамадан тыс жүк тиеген көліктерді тексеру жұмыстары күшейтілмек. Көлік министрлігінің хабарлауынша, мұндай көліктер жолдың тез бұзылуына себеп болып, басқа жүргізушілерге қауіп төндіріп жүр. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Ведомство мәліметінше, тексеру еліміздегі көлік көп жүретін негізгі жолдарда жүргізіліп жатыр. Атап айтқанда, "Батыс Еуропа – Батыс Қытай", "Астана – Петропавл", "Омбы – Павлодар – Семей – Майқапшағай" және "Қызылорда – Жезқазған" бағыттарында бақылау күшейтілген.

Енді мамандар жүк көліктерінің қанша тонна жүк тиеп жүргенін қатаң қадағалайтын болады. Өйткені әр көлікке тиеуге болатын жүктің белгілі бір шегі бар. Сол мөлшерден асса, ауыр салмақтан асфальт тез бұзылып, жолда ойықтар мен жарықтар пайда болуы мүмкін.

Бұдан бөлек, артық жүк тиеген жүргізушілерге қолданылатын жазаны күшейту мәселесі де қаралып жатыр. Көлік министрлігі Құрылтай депутаттарымен бірге осыған қатысты заңға өзгерістер енгізуді пысықтап жатқанын хабарлады. Сондай-ақ ауыр жүк көліктерін тексерудің тиімді жолдары да  қарастырылып жатқан көрінеді.

Министрлік бұл шаралар жолдарды ұзақ уақыт жақсы күйде сақтауға және көлік қозғалысының қауіпсіздігін арттыруға бағытталғанын мәлімдеді. Алдағы уақытта да жүк көліктерін бақылау жұмыстары  жалғасын таппақ.

Еске салсақ, бұған дейін Қаскелең маңындағы "Алматы – Бішкек" тасжолында ауыр әрі ірі жүк көліктерінің жүруіне уақытша шектеу қойылған еді. Оған жол айрығындағы құрылыс жұмыстары себеп болған. 11 қыркүйектен бастап енгізілген шектеу биіктігі 4,5 метрден, ені 8 метрден асатын көліктерге қатысты және жыл соңына дейін жалғасады.

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Түркі мемлекеттері ұйымын әскери одаққа айналдыруға қарсы екенін мәлімдеді. Мемлекет басшысының айтуынша, ұйымның негізгі мақсаты – мүше елдердің ынтымақтастығын нығайту, ал әскери-саяси бірлестік құру оның бағытына сай келмейді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Тоқаев Түркі мемлекеттері ұйымын институционалдық тұрғыдан дамытуға айрықша назар аударуға шақырды. Айтуынша, соңғы жылдары Ұйым қызметінің аясы кеңейді, бұл құрылым 60 түрлі бағытта жұмыс жүргізіп жатыр.

Тоқаев сонымен қатар қазақта "Береке – бірлікте, ырыс – ынтымақта" деген мақал бар екенін еске салып, бір жеңнен қол, бір жағадан бас шығарып, ортақ мақсат жолында бірлесе әрекет ету керектігін айтты. 

Еске салсақ, бұған дейін президент Тоқаев Ресейді Түркі мемлекеттері ұйымына бақылаушы ретінде қосылуға шақырған еді. Айтуынша, Бұл барлық елге пайдалы болады.

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Ресейді Түркі мемлекеттері ұйымына бақылаушы ретінде қосылуға шақырды. Мемлекет басшысының пікірінше, Ресейдің ұйым жұмысына қатысуы барлық мүше елге тиімді болмақ. Ол бұл ұсынысты ұйымның 13-саммитінде көтерді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Президенттің айтуынша, Ресей – ірі мемлекет әрі түркі әлемімен ғасырлар бойы тығыз байланыста келе жатқан ел. Оның аумағында көптеген түркі халықтарының өкілдері тарихи тұрғыда өмір сүріп келеді.

"Қазір Ресей “Алтай – түркі өркениетінің бесігі” жобасын жүзеге асырып жатыр. Қазақстан бұл бастаманы қолдайды. Орыс тілінде де түркі тілдерінен енген сөздер аз емес. Жалпы, Ресей түркі мемлекеттерінің, яғни біздің ұйымның бір бөлігіне айналса, бұл барлық елге пайдалы болар еді", – деді президент.

Биыл Қазақстанның Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдермен арадағы тауар айналымы 40 %-ға өсіп, 10 миллиард долларға жуықтаған.

Бұдан бөлек, Тоқаев ұйымның 2027–2031 жылдарға арналған стратегиясын қабылдауды жеделдетіп, Түркі инвестициялық қорының мүмкіндіктерін белсендірек пайдалануға шақырды.

Еске салсақ, Тоқаев Түркі мемлекеттері ұйымы саммитінің ашылу рәсіміне барған еді. Мемлекет басшысын Түркия вице-президенті Джевдет Йылмаз қарсы алды.

Солтүстік Кореямен байланысы бар хакерлер Binance криптовалюта биржасынан 6,36 миллиард долларды жымқырды деген күдікке ілінді. Ақпаратқа сәйкес, қаражаттың басым бөлігі небәрі 20 минут ішінде шығарылған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі  хабарлайды.

Оқиға 29 қазанда болған. АҚШ-тың TRM Labs компаниясы жүргізген талдау нәтижесінде шабуылға Солтүстік Кореяның TraderTraitor хакерлік тобының қатысы болуы мүмкін екені анықталған. Мамандар мұндай қорытындыға криптовалюта аударымдарын тексеру және басқа да деректерді салыстыру арқылы келген. TRM Labs мәліметінше, хакерлер Binance-ке тиесілі электрондық әмияндардан қаражатты он түрлі криптовалюта желісі арқылы шығарып алған. Бұл операциялардың басым бөлігі шамамен 20 минутта жүзеге асқан екен.

Мамандар шабуылдың бұрын болған ірі криптовалюта ұрлықтарына ұқсайтынын анықтағанын жеткізді. Мәселен, 2025 жылдың ақпанында Bybit биржасынан шамамен 1,5 миллиард доллар ұрланған еді. Сол кезде АҚШ-тың Федералдық тергеу бюросы шабуылға Солтүстік Корея хакерлерінің қатысы бар екенін мәлімдеген.

Егер Binance-тен шығарылған қаражаттың ұрланғаны толық расталса, бұл тарихтағы ең ірі криптовалюта ұрлығы болмақ. Өйткені шығын Bybit биржасындағы оқиғадан төрт есе көп болып отыр.

Шабуылдан кейін Binance бірнеше криптовалюта желісінде ақша шығару операцияларын уақытша тоқтатты. Сонымен қатар криптовалюта нарығындағы компаниялар күдікті аударымдарға байланысты қаражаттың бір бөлігін бұғаттауға кірісті. TRM Labs дерегінше, шамамен 2,7 миллиард доллардың қозғалысы тоқтатылған. Алайда хакердің бақылауында әлі де 2,4 миллиард долларға жуық криптовалюта бар. Бұл қаражатты тікелей бұғаттау мүмкіндігі шектеулі.

Binance компаниясы оқиғаны растағанымен, шабуылды нақты кім ұйымдастырғанын әзірге анықтаған жоқ. Биржаның алғашқы тексеруіне сәйкес, хакерлер қызметкердің компьютеріне заңсыз қол жеткізу арқылы жүйеге енген болуы мүмкін. Компания пайдаланушылардың қаражаты қауіпсіз екенін және шығынды өзінің резервтік қоры мен жеке қаражаты есебінен өтейтінін мәлімдеді.

Қазір оқиғаның мән-жайы мен нақты шығын көлемі анықталып жатыр. Тергеуге құқық қорғау органдары мен криптовалюта операцияларын зерттейтін мамандар қатысуда.

Алматылықтар қаладағы қоғамдық көліктің аздығы мен метродағы адамның көптігі туралы айтып, жанайқайын жеткізді. Тұрғындар автобустың сирек жүріп, адамдардың кептелуі адам өліміне немесе ауыр жарақат алуына әкеліп соғады деп дабыл қақты. Жергілікті биліктің уәдесіне тойған халық қалада үлкен автобустарды көбейтуді талап етті. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Автобус мәселесін көтерген желі қолданушысы Алматы қаласының әкімдігі, Қалалық мобильділік басқармасы мен Тоқаевқа үндеу жасады.

Ол биліктегілерден автобус қозғалысының аралығын реттеп, №118 бағытқа тіркемелі қоғамдық көлік шығаруды талап етті. Айтуынша, осылайша қайғылы жағдайдың алдын алуға болады. 

Автордың бұл жазбасына қаланың Жол қозғалысы және жолаушылар көлігін ұйымдастыру басқармасы жауап берді. Осы жағдайдан кейін "Алматыэлектротранс" ЖШС қарбалас уақытта №118 автобустың санын 22-ден 25-ке дейін көбейткен.

Сондай-ақ №38 автобустағы жолаушылардың видеосы да желі қолданушыларын бейжай қалдырмады. 

Бұл жазбаға да Жол қозғалысы және жолаушылар көлігін ұйымдастыру басқармасы жауап берді. Басқарманың мәліметінше, №38 автобус бағытының жұмысын жақсарту мақсатында қозғалыс кестесі қайта қаралып, рейстер саны көбейтілген. Сондай-ақ автобустардың аялдамаларда тұру уақыты қысқартылды деп жауап берді басқарма өкілдері.

Алматы әкімдігінің мәліметінше, "Алматыэлектротранс" ЖШС қарбалас уақытта жолаушылар көп жиналатын аялдамаларға қосымша бос автобустар жіберіп жатыр.

"Қарбалас уақытта кейбір бағыттарда жолаушылар ағыны артады. Соның салдарынан адамдардың келіп тоқтаған автобусқа мінуі қиындайды. Бұл ретте кестеде қарастырылған барлық автобус жоспарға сай бағытқа шығып жүр. Жағдайды жақсарту үшін "Алматыэлектротранс" ЖШС жолаушылар ең көп жиналатын аялдамаларға қосымша бос автобустар жіберіп жатыр", – делінген әкімдік хабарламасында.

“4 сағат автобусқа сыймай тұрдым”

Желідегілер тіпті автобустарға кезекшілік қоюды ұсынды. 

Адамдар кептелісіне қарамастан автобустар саны қысқарады

Компания өкілдерінің айтуынша, диспетчерлер бағыттардағы жағдайды нақты уақыт режимінде бақылап отырады. Қарбалас уақытта жолаушылар көп жиналған аялдамаларға қосымша автобустар жедел жіберіледі.

Осылайша, Алматы әкімдігі жолаушылар ағынын реттеу жұмыстары жалғасып жатқанын мәлімдеді. Алайда Алматы қалалық қоғамдық көлік басқармасы тамыз айында қалалық маршруттардағы автобустар санын қысқартуды көздейтін комиссия отырысының хаттамасын жариялады. Құжатқа сәйкес, жұмыс күндері автобустардың желіге шығу саны 20%-ға дейін, сенбіде 10%-ға дейін, жексенбіде 25%-ға дейін, ал мереке күндері 35%-ға дейін қысқаруы мүмкін. Осы хаттама 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап туындаған қатынастарды реттейді және 2028 жылғы 31 желтоқсанға дейін қолданылады.

Кейін басқарма жолаушылардың тәуліктің әр уақытында қаншалықты көп қатынайтынын зерттеп, автобустардың жүру кестесінің түзетілгенін хабарлады.

Ведомство маршруттардың жүктемесі мен автобустардың қозғалыс аралықтарын бақылап отыр. Қажет болса, кестелер нақты жолаушылар ағынына қарай қайта түзетіледі деп ескертті. 

Сондай-ақ әкімдік өкілдерінің айтуынша, автобустар жеткілікті болғанның өзінде жол кептелісі олардың айналым уақытына, қозғалыс тұрақтылығына және белгіленген аралықтардың сақталуына айтарлықтай әсер етеді.

Жол қозғалысы және жолаушылар көлігін ұйымдастыру басқармасының мәліметінше, қарбалас уақытта жолаушылардың 30%-дан астамы жол ақысын төлемейді. Бұл жолаушылар ағынын есепке алуға және рейстерді жоспарлауға әсер етеді.

Қандай маршруттар қамтылған?

Хаттамада көрсетілгендей, комиссия тасымалдаушылардың тарифтер бойынша есептерін субсидиялау қағидалары аясында қарап, №1, 2, 3, 4, 5, 5а, 56, 58, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 29р, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 717, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101, 102, 103, 104, 105, 106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 127, 128, 129, 130, 131, 132, 133, 134, 135, 136, 137, 138, 139, 140, 141, 142, 143, 144, 145, 201, 202, 203, 204, 205, 206, 207, 208, 209, 210, 211, 212, 213, 214, 215, 216, 217, 218, 219, 220, 221, 222, 223, 224, 225, 226, 227, 228, 229, 230, 231, 232, 233, 234, 235, 236, 237, 238, 239, 240, 241, 242, 243, 244, 245, 246, 247, 248, 249, 250, 251, 252, 254, 255, 256, 257 және 258-автобус бағыттарына қызмет көрсету тарифтерінің есептерін бекіткен. Сонымен қатар №1, 5, 6, 7, 9, 11, 12, 19 және 25-троллейбус бағыттарына қатысты есептер де мақұлданған.

Алайда есептер консультанттардың барлық бағыт бойынша желіге шығатын көліктер мен айналым рейстерінің санын қысқарту туралы ұсыныстары ескеріле отырып бекітілген.

Алматылықтар қала көшелеріндегі кептеліс жердің астында да пайда болғанын айтып жатыр. Тұрғындар метродағы адамдардың көптігін айтып, желіде көптеген видеолар мен жазбалар жариялады.

Тағы бір алматылық таңғы сағат 8:30-да Бауыржан Момышұлы бекетіндегі адамдарын кептелісін видеоға түсіріп алған. 

"Метрополитен" КМК мәліметінше, Бауыржан Момышұлы бекетінде жолаушылардың көп жиналуына бірнеше автобустың бір уақытта келуі себеп болған. Салдарынан жолаушылар ағыны артып, турникеттер алдында кезек пайда болған.

“Станцияда екі кіреберіс бар. Онда барлығы 12 турникет орнатылған: төртеуі Q жүйесі, ал сегізі "Оңай" жүйесі арқылы төлем қабылдайды. Бекітілген кестеге сәйкес, әр ауысымда төрт қызметкер жұмыс істейді”, – деп жауап берді қалалық Жол қозғалысы және жолаушылар көлігін ұйымдастыру басқармасы. 

Алматы метросында қосымша пойыздар қашан іске қосылады?

Алматы метросында жолаушылар саны күрт артқан. 2026 жылғы 1 қыркүйек пен 20 қазан аралығында метроны тәулігіне орта есеппен 130 мың адам пайдаланған. Бұл тамыз айындағы көрсеткіштен 73,3%-ға көп. Жолаушылар ағынын азайту үшін қосымша 10 % сатып алу жоспарланып отыр. Алғашқы екеуі 2027 жылдың ақпанында жолаушылар тасымалына қосылуы мүмкін.

“Жолаушылар ағыны әсіресе таңертең және кешке артады. Таңғы қарбалас уақытта бір сағатта 11 мың адамға дейін, ал кешкі уақытта 9 мың адамға дейін метро қызметіне жүгінеді. Қазір метро пойыздарына қосымша вагондар тіркеп, олардың ұзындығын арттыру мүмкін емес. Себебі қолданыстағы жылжымалы құрамның техникалық сипаттамалары бұған мүмкіндік бермейді. Жолаушылар ағынын реттеу үшін пойыздардың жүру кестесі нақты жүктемеге қарай түзетіледі. Сонымен қатар бекеттердегі адам санын бақылап, жолаушылардың қауіпсіз қозғалысын қамтамасыз ету шаралары жүргізіліп жатыр. Қарбалас уақытта метро қызметкерлері полициямен бірлесіп жұмыс істейді”, – деп хабарлады Алматы метрополитені.

Метрополитеннің қазіргі паркінде 15 % құрамы бар. Бұл қарбалас уақытта желіге шығатын пойыздар санын көбейтуге мүмкіндік бермейді. Осыған байланысты қосымша 10 электр пойызын кезең-кезеңімен сатып алу жоспарланған.

• 2026 жылғы желтоқсан: алғашқы екі пойызды жеткізу;
• 2027 жылғы ақпан: алғашқы екі пойызды пайдалануға беру;
• 2027 жыл: тағы үш пойыз сатып алу;
• 2028 жыл: қалған бес пойызды сатып алу.

Жаңа пойыздар желідегі қозғалыс жиілігін арттырып, бекеттердегі жүктемені азайтпақ.

Метроға кіретін турникеттер жаңартылады

Жолаушылар ең көп жиналатын бекеттер –  "Райымбек батыр", "Абай", "Байқоңыр" және "Бауыржан Момышұлы" бекеттері.

Сондай-ақ жолаушылардың 50%-дан астамы "ОҢАЙ" картасын пайдаланады. Сондықтан барлық турникетті осы төлем жүйесімен біріктіру жұмыстары жүргізіліп жатыр.

Метрополитен мәліметінше, 2026 жылдың соңына қарай барлық 95 кіру турникеті қолжетімді төлем тәсілдерін, соның ішінде "ОҢАЙ" карталарын қабылдауы тиіс. Бұл билет кассаларындағы кезекті азайтып, метроға кіруді жеңілдетуге мүмкіндік береді. Метрополитен шығу турникеттерін екі бағытта да жұмыс істейтіндей етіп жаңарту мүмкіндігін қарастырып жатыр. Қазір бұл жұмыстарға қажетті шығындар есептеліп жатыр.

Жоспар бойынша, жолаушылар көп жүретін бекеттерде шығу турникеттерінің функциялары кезең-кезеңімен кеңейтіледі. Яғниғ жолаушылар ағынына қарай оларды метроға кіру немесе одан шығу үшін пайдалануға болады.

Метрополитеннің мәліметінше, бұл өзгерістер турникеттерді тиімді пайдалануға, жолаушылар ағынын біркелкі бөлуге және кезекте күту уақытын қысқартуға көмектеседі.

Еске салайық, бұған дейін алматылықтар қарбалас уақытта автобустар мен метродағы адам көптігіне шағымданған еді. Тұрғындардың айтуынша, қоғамдық көлік лық толып, кейде бірнеше пойызды күтуге тура келеді. Қала әкімдігі мәселені автобустардың жетіспеушілігімен емес, жолдардағы кептеліспен байланыстырады. Қазір Алматыда күн сайын 3 200 автобус желіге шығады.

“Самұрық-Энерго” компаниясының басшылығы ауысты. Қайрат Мақсұтов қызметінен кеткеннен кейін басқарма төрағасы болып Аңсар Айдаров тағайындалды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Аңсар Айдаров бұл қызметке "Самұрық-Қазына" қоры басқармасының шешімімен тағайындалды. Жаңа басшыға негізгі инвестициялық жобаларды кешіктірмей аяқтап, электр станцияларын белгіленген уақытта іске қосу міндеті жүктелді.

"Самұрық-Қазына" басшысы Нұрлан Жақыпов жиында осы мәселеге арнайы тоқталып, жобалардың уақытында жүзеге асуын қатаң бақылауды тапсырды.

Ансар Айдаров 2013 жылдан бері "Самұрық-Қазына" тобына кіретін компанияларда жұмыс істеп келеді. Әр жылдары "Энергия Семиречья" ЖШС-ін басқарған, сондай-ақ "Самұрық-Энерго" компаниясында жобалық кеңсенің жетекшісі және инвестициялар жөніндегі бас директор болған.

Еске салайық, 28 қазанда Қайрат Мақсұтов "Самұрық-Энерго" АҚ басқарма төрағасы қызметінен босатылды. Үкімет бұл шешімді компанияның стратегиялық инвестициялық жобаларын іске асыру қарқынының төмен болуымен, сондай-ақ жаңа энергия өндіруші қуаттарды салу және пайдалануға беру мерзімдерінің жеткілікті деңгейде бақыланбауымен түсіндірді.

Кейін Премьер-министр Олжас Бектенов Мақсұтовтың қызметінен босатылуына қатысты пікір білдірді. Ол жобалардың іске асырылуына бақылау жеткіліксіз болғанын айтып, оларды белгіленген мерзімде орындау үшін жауапкершілікті күшейту қажет екенін мәлімдеді. 

Қостанай облысының Әулиекөл ауданында 5 жасар бала қаза тапты. Алдын ала мәлімет бойынша, қайтыс болған бүлдіршіннің басы мен денесінде көптеген жарақат болған. Баланы өлтірді деген күдікпен ер адам ұсталды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Tengrinews.kz басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Қайғылы оқиға 26 қазанда болған. Полиция баланың өліміне қатысты Қылмыстық кодекстің 99-бабының 3-бөлігі, яғни жас баланы өлтіру бойынша қылмыстық іс қозғады. Күдікті сол күні ұсталып, сот шешімімен қамауға алынған.

Қостанай облысының прокуратурасының оқиғаға қатысты мәліметінше, қазір баланың өліміне қатысты барлық мән-жай анықталып жатқан көрінеді.

"Қазір іс бойынша қажетті тергеу амалдары жүргізіліп жатыр. Тергеу барысы облыс прокуратурасының бақылауында. Тергеу мүддесіне байланысты өзге ақпарат жарияланбайды", – деп мәлімдеді прокуратура.

Егер күдіктінің кінәсі сотта дәлелденсе, ол өмір бойына бас бостандығынан айырылуы мүмкін. Жергілікті тұрғындар баланың өліміне өз әкесінің қатысы болуы ықтимал дейді. Алайда құқық қорғау органдары бұл ақпаратты әзірге ресми түрде растаған жоқ.

Қостанай облысындағы бала құқықтары жөніндегі уәкіл Несібелі Бәсенова марқұмның отбасылық жағдайына тоқталды. Оның мәліметінше, көпбалалы отбасында тәрбиеленген бүлдіршін балабақшаға барып жүрген, ал анасы ата-ана құқығынан айырылған екен.

"2025 жылғы 28 наурыздағы сот шешіміне сәйкес, бала әкесімен бірге тұруы керек болған. Алайда әжесі немересін бермеген. Кейін әкесі жалдаған адвокат араласқан соң, бала әкесінің қолына көшкен", – деді Несібелі Бәсенова.

Осылайша, бүлдіршіннің 2026 жылдың наурыз айынан бастап әкесімен бірге тұрғаны белгілі болды. Қазір құзырлы органдар отбасының бұған дейін әлеуметтік қызметтердің бақылауында болған-болмағанын анықтап жатыр. Тексеру нәтижелері әлі жарияланған жоқ.

Еске салсақ, бұған дейін Шымкентте көпқабатты үйлердің бірінде бес адам газдан уланып, екі бала қаза тапқан еді. Уланғандардың бірі алты сағаттан кейін есін жиып, туыстарына хабар берген. Ал үш жасар тағы бір бала ауыр жағдайда ауруханаға жеткізілген. Қайғылы жағдай болған пәтерде 27 жастағы әйел екі баласымен және 15 жастағы студент қызбен бірге тұрған.

29 қазанда Алматыда екінші жыл қатарынан Halyk OIY Tech IT-конференциясы өтті. Жиынға ақпараттық технологиялар, жасанды интеллект, деректерді талдау және цифрлық өнімдер саласында жұмыс істейтін 500 маман жиналды. Конференцияда банк жүйесіне жасанды интеллектіні енгізу, клиенттерге қызмет көрсетуді жетілдіру, алаяқтықпен күресу және қаржы саласындағы технологиялардың болашағы талқыланды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Қазақстан-Британ техникалық университетінде өткен шараға Halyk Bank мамандарымен қатар Visa, Amazon Web Services, Plug and Play және Ymatrix компанияларының өкілдері қатысты. Конференцияда 30 спикер баяндама жасап, банк саласындағы технологиялық өзгерістер мен халықаралық тәжірибе туралы пікір алмасты. Бұл технологиялық алаңның ұйымдастырушысы – Halyk Bank, ал оның бас серіктесі – халықаралық Visa төлем жүйесі.

Биыл конференцияда жасанды интеллектінің банк жұмысындағы мүмкіндіктеріне басымдық берілді. Атап айтқанда, бұл технологияның қызмет көрсету сапасын қалай жақсартатыны және клиенттерге қажет өнімді таңдауға қалай көмектесетіні талқыланды. 

Жасанды интеллект банктің қай бағыттарында қолданылады?

Halyk Bank басқарма төрағасының орынбасары, Тәуекел-менеджмент басшысы Роман Машчык жасанды интеллектіні қай бағыттарда қолданып жатқанын және оны дамыту жоспарын түсіндірді. Оның айтуынша, банк жасанды интеллектіні үш негізгі бағытта пайдаланып отыр:

• Біріншісі – несие беру кезінде деректерді талдау. Банк жеке адамдар мен шағын және орта бизнестің несие алу өтініштерін бағалауда машиналық оқытуды пайдаланады. Енді бұл технологияны ірі компанияларға несие беру кезінде де қолдана бастады.
• Екінші бағыт – банк ішіндегі жұмысты жеңілдету. Генеративті жасанды интеллект құжаттарды өңдеуге, көп көлемдегі ақпаратты талдауға және қызметкерлерге көмектесетін цифрлық көмекшілерді әзірлеуге пайдаланылады. Мұның бәрі күнделікті жұмысты жылдам орындауға мүмкіндік береді.
• Үшінші бағыт – тапсырмаларды өздігінен орындай алатын жасанды интеллект агенттері. Олар берілген міндетке қарай ақпаратты талдап, белгілі бір әрекеттерді орындай алады. Алайда мұндай жүйелерді қолданғанда банк клиенттердің жеке деректерін қорғап, олардың мүддесін сақтауға басымдық береді.

Роман Машчыктың айтуынша, жасанды интеллектіні дамыту тек бағдарламалық жасақтамамен шектелмейді. Оған қуатты есептеу инфрақұрылымы мен қомақты инвестиция қажет. 

Роман Машчыктың айтуынша, жасанды интеллектіні енгізу клиенттерге қызмет көрсету сапасын арттырып, әр адамның қажетіне сай ұсыныстар жасауға мүмкіндік береді. Мәселен, банк белгілі бір қызметке қызығушылығы бар клиенттерді анықтап, оларға арнайы ұсыныс жібере алады.

Сонымен қатар Роман Машчык тағы бір маңызды бағытқа тоқталып өтті. Ол – банктің ішкі процестерін жеделдетуге арналған агенттік жүйелерді әзірлеу.

"Halyk Bank цифрлық көмекшіні 200 мың клиентке ұсынды"

Конференцияда банк клиенттеріне арналған жаңа цифрлық көмекші де таныстырылды. Оны Halyk Bank басқарма төрағасының орынбасары Кирил Бачваров таныстырды. 

Оның сөзінше, цифрлық көмекші болашақта банк қызметтерін пайдаланудың негізгі құралына айналуы мүмкін. Қазір көптеген мобильді қосымшада пайдаланушы қажет қызметті табу үшін түрлі бөлімдерге кіріп, бірнеше қадамнан өтуі тиіс. Ал цифрлық агенттің көмегімен бұл процестерді жеңілдетуге болады.

Оның айтуынша, енді клиенттер ақша аудару, несие алу немесе депозит ашу үшін қажет бөлімдерді іздеп әуре болмайды. Мұндай тапсырмаларды бір цифрлық агент немесе өзара байланысқан бірнеше агент орындай алады.

Банк операцияларын жеделдетуге 70-тен аса ЖИ агенті көмектеседі

Halyk Bank деректер офисінің басшысы Рүстем Мұратбеков жаңа технологияларды енгізу банктің ішкі жұмыс процестерін де өзгертіп жатқанын жеткізді. 

Рүстем Мұратбеков банк ішінде бизнес процесіне көмектесетін 70-тен астам жасанды интеллект агенті бар екенін айтты. 

Оның айтуынша, технологиялық өзгерістердің маңызды мақсатының бірі – банк ішіндегі тәжірибе мен білімді қоғамға тарату. Осы тұрғыдан алғанда, конференция IT мамандары мен студенттерге саланың даму бағытын түсінуге және жаңа жобалармен танысуға мүмкіндік береді.

Жасанды интеллект алаяқтықпен күресте қалай қолданылады?

Конференцияда жасанды интеллектінің қауіпсіздік саласындағы мүмкіндіктері де талқыланды. Бұл туралы ашығырақ Chief data science кеңсесінің team lead data scientist-i Динара Жаңабергенова айтып берді. Оның сөзінше, банк күмәнді операцияларды анықтау үшін болжауға негізделген жасанды интеллект модельдерін пайдаланады.

Сонымен қатар ол алаяқтықтың алдын алумен арнайы бөлімдер айналысатынын жеткізді. 

Динара Жаңабергенованың сөзінше, жасанды интеллект клиенттің банк қызметтерін пайдалану жолын оңтайландыруға да көмектеседі. 

Халықаралық тәжірибе мен технологиялық серіктестік

Halyk OIY Tech 2026 конференциясына Amazon Web Services, Plug and Play, Ymatrix және Visa компанияларының өкілдері қатысты. Олар қаржы саласындағы жаңа технологиялар мен өз тәжірибелерін таныстырды.

Amazon Web Services өкілдері генеративті жасанды интеллект пен өздігінен тапсырма орындай алатын жүйелердің мүмкіндіктері туралы сөз қозғады. Plug and Play мамандары жаңа технологияларды дамытуға және инновациялық жобаларды қолдау тақырыбына тоқталды. Ал Ymatrix өкілдері компанияларға деректерді талдауға көмектесетін платформалар жөніндегі тәжірибесін бөлісті.

Halyk OIY Tech конференциясы алғаш рет 2025 жылы өткен. Былтыр жиында Halyk SuperApp пен Onlinebank платформаларының жұмысы, ірі цифрлық жүйелерді дамыту және қаржы саласында жасанды интеллектіні қолдану мәселелері талқыланды. Биыл өткен конференцияда да осы тақырыптар жалғасын тапты. Алайда басты назар жаңа технологияларды банк жұмысына енгізуге және клиенттерге көрсетілетін қызметті жақсартуға аударылды. 

Қазақстанда кейбір ата-аналар алимент мөлшерін азайту үшін нақты табысын көрсетпей, ресми кірісін төмендетіп көрсетіп жүрген. Жоғарғы сот осындай жағдайларға қатысты Шымкент пен Қарағанды облысында болған екі істі мысалға келтірді. Соның бірінде жеке кәсіпкердің есепшоттары арқылы ондаған миллион теңге айналғанымен, ол баласына ай сайын небәрі 20 мың теңге алимент төлеп келген. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Қарағанды облысында тұратын әйел бұрынғы күйеуінен балаға төленетін алиментті қайта қарауды талап еткен. Әйелдің айтуынша, бұрынғы күйеуі жеке кәсіпкер болғанымен, алиментті ең төменгі жалақыға сүйеніп есептеткен. Соның салдарынан ол ай сайын небәрі 20 мың теңге төлеп келген. Ал кәсіпкердің соңғы жылдардағы банк шоттары бойынша ресми ақша айналымы ондаған миллион теңгеге жеткен. Бұл қаражаттың бір бөлігі мемлекеттік сатып алуларға қатысу арқылы түскен.

Шымкентте екі балаға алимент төлеу мәселесі қаралды

Жоғарғы сот тағы бір істі мысалға келтірді. Шымкент қаласында тұратын әйел бұрынғы күйеуінен екі баласына төленетін алимент мөлшерін өзгертуді сұрап, сотқа жүгінген.

Бұған дейін ер адам балаларға өзінің табысының үштен бір бөлігін аударуға міндеттелген. Алайда әйелдің айтуынша, бұрынғы күйеуі алиментті тұрақты төлемеген әрі табысын төмендетіп көрсеткен. Сондықтан ол алиментті табыстың үлесімен емес, ай сайын нақты белгіленген сомамен өндіріп алуды сұраған. Әйел бұл соманы 50 айлық есептік көрсеткіш көлемінде белгілеуді ұсынған.

Алғашқы екі сот инстанциясы әйелдің талабын қанағаттандырмаған. Алайда кассациялық сот бұл шешіммен келіспеді. Сот жауапкердің материалдық жағдайы, банк шоттарындағы ақша қозғалысы, мүлкі мен жасырын табыстары толық бағаланбағанын атап өтті.

Нәтижесінде ер адамнан екі балаға ай сайын 20 АЕК мөлшерінде алимент өндіру туралы шешім қабылданды.

Алиментті нақты сомамен өндіріп алуға бола ма?

“Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы” кодекстің 141-бабына сәйкес, алиментті нақты белгіленген ақша сомасымен өндіріп алу тек табыс тұрақсыз болған жағдайда ғана қолданылмайды. Тараптардың бірінің мүддесіне елеулі нұқсан келтіретін өзге де жағдайлар ескерілуі мүмкін. Алимент төлеу тәсілін табыстың белгілі бір бөлігінен нақты ақша сомасына өзгерту туралы шешімді тек сот қабылдай алады. Ал сот орындаушыларының мұндай шешім шығаруға құқығы жоқ.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда алимент төлемейтіндердің табысын такси мен букмекерлік кеңселерден де анықтайтыны айтылған.

Биыл жазда Павлодарда шетелдік және қазақстандық танымал әншілердің қатысуымен бірнеше тегін концерт өтті. Қала әкімдігі өнерпаздардың гонорарларын демеушілер төлегенін мәлімдеген еді. Алайда ұйымдастырылған концерттердің нақты қаншаға түскені белгісіз. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі "Время" газетіне сілтеме жасап хабарлайды.

Жаз бойы Ertis Promenade сахнасында британдық әнші Jay Sean, неміс рэпері Nana, Светлана Лобода, Доминик Джокер, МакSим, Согдиана және басқа да өнерпаздар өнер көрсетті. Қала билігі концерттерге бюджеттен бір тиын қаржы жұмсалмағанын, әншілердің ақысын демеушілер төлегенін бірнеше рет айтқан. Дегенмен "Время" газетінің жазуынша, Павлодарда әлі шешілмеген әлеуметтік мәселелер бар. Сондықтан басылым демеушілердің қаржысын тұрғындарға қажет басқа жобаларға жұмсауға болмас па еді деген мәселе көтеріп, сауал жолдайды.

Мәселен, қаладағы "Самал" оңалту орталығын жөндеуге әкімдіктен қаржы табылмаған. Кейін ғимарат тиісті лицензиясы жоқ қоғамдық қорға берілген. Басылым осы жағдайды мысалға келтіріп, қалада әлеуметтік нысандарға қаржы жетпей жатқанда қымбат концерттер ұйымдастыру қаншалықты орынды деген сұрақ қойған. Осыған байланысты "Время" журналистері жазда Павлодарға келген шетелдік әншілердің өнер көрсету ақысы қанша болуы мүмкін екенін есептеп шығыпты. Ол үшін концерт ұйымдастыратын агенттіктер мен ашық дереккөздерде жарияланған бағаларды негізге алған.

Мәселен, шілдеде Светлана Лободаның Алматыдағы жеке кеште өнер көрсеткені үшін 150 мың еуро алғаны хабарланған. Ұшақ билеті, қонақүй және басқа да шығындарды қосқанда, әншіні шақыру шамамен 93 миллион теңгеге түскен.

Ал ресейлік әнші МакSимнің бір концертке алатын гонорары бірнеше миллион рубльге бағаланады. Шетелге барып өнер көрсету құны 6 миллион рубльге дейін жетуі мүмкін. Бұл шамамен 34 миллион теңге.

Британдық әнші Jay Sean-ның гонорары 40 мыңнан 120 мың долларға дейін барады. Теңгеге шаққанда шамамен 18-54 миллион теңге. Нақты сома концерттің өтетін жеріне, ұзақтығына және ұйымдастырушылармен жасалған келісімге байланысты. Согдиана мен Миша Марвиннің әрқайсысын шақыру бағасы 10 мың еуродан, яғни шамамен 5 миллион теңгеден басталады.

Ал "Винтаж" тобының бір концертке алатын ақысы шамамен 3,4 миллион теңгеден, Hi-Fi тобы 1,6 миллион теңгеден, "Краски" тобы 670 мың теңгеден басталады. BURITO-ның бір концертке алатын ақысы шамамен 8,4 миллион теңге болса,  Доминик Джокердің гонорары 3,4 миллион теңгеден басталады.

Басылымның есебінше, шетелдік өнерпаздардың жарияланған гонорарларын қосқанда шамамен 250 миллион теңге шығады. Бұл сомаға қазақстандық әншілердің ақысы, ұшақ билеттері, қонақүй мен басқа да шығындар кірмеген.

"Время" газеті нақты шығындарды білу үшін Павлодар әкімдігіне сауал жолдаған. Қала әкімінің орынбасары Светлана Гладышева концерттерді қаржыландыруға қатысқан 15 ұйымның тізімін ұсынған. Олардың арасында "Ертіс Көмек", "Ертіс жүрегі" қоғамдық қорлары, сондай-ақ бірнеше компания мен қонақүй бар. Әкімдік мәліметінше, демеушілер қаланың мәдени өмірін дамытуға және тұрғындардың бос уақытын тиімді өткізуге қолдау көрсеткен. Сонымен қатар облыс әкімдігі мен "Ертіс Көмек" қоры арасында әлеуметтік жобаларды жүзеге асыруға арналған меморандум жасалған. Оның аясында мәдени шараларды да қаржыландыру қарастырылыпты.

Басылым "Ертіс Көмек" қорының 2024 жылғы есебіне де назар аударған. Онда Екібастұздағы теміржол вокзалын жөндеу, су тасқынынан зардап шеккендерге үй салу, ауруханаларға медициналық жабдықтар алу, көшелерді жарықтандыру және басқа да әлеуметтік жобаларға қаржы бөлінгені көрсетілген.

Бұдан бөлек, "Время" концерттерге қолдау көрсеткен "Ертіс жүрегі" қоғамдық қорының 2026 жылғы концерт маусымы басталардан бірнеше апта бұрын ғана тіркелгенін жазған. Басылым қордың құрылу уақыты мен концерттерді қаржыландыруға қатысуына қатысты қосымша түсініктеме қажет деп есептейді.

Айта кетейік, бұған дейін Павлодар әкімдігі 2026 жылы қаладағы барлық мерекелік шаралар мен концерттерді ұйымдастыру шығындарына бюджеттен 93 миллион теңге бөлінгенін хабарлаған. Бұл қаражат әншілердің гонорарларына емес, ұйымдастыру жұмыстарына арналған еді.

Солтүстік Қазақстан облысында оңтүстіктен көшіп келетін азаматтарға арнап салынған 14 үй бұзылып жатыр. Құны 112 миллион теңгеге жуық баспаналар құрылысы аяқталғаннан кейін-ақ апатты деп танылып, бірнеше жыл бойы бос тұрған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі “Время” порталына сілтеме жасап хабарлайды. 

Солтүстік Қазақстан облысындағы Сергеевка қаласында оңтүстіктен көшіп келетіндерге арнап салынған 14 үй бұзылды. Жергілікті тұрғындардың айтуынша, баспаналар шамамен 6-7 жыл бұрын салынғанымен, сол күйі бос тұрған. Кейін үйлер апатты деп танылып, орнына құрылыс техникасы кіріскен. Қызығы, әр үйдің құрылысына шамамен 8 миллион теңге жұмсалған. Осылайша, 14 үйдің жалпы құны 112 миллион теңгеге жуықтаған. Ал сол уақытта ауылдан көшкен тұрғындар өздері тұрып келген жақсы үйлерін 4 миллион теңгеге де сата алмаған. 

Шал ақын ауданының әкімдігі үйлердің не себепті бұзылғанын қысқаша түсіндірді. Ресми жауапқа қарағанда, баспаналар техникалық тексеруден кейін апатты деп танылған.

"Аталған үйлер техникалық тексеру актісіне сәйкес апатты деп танылуына байланысты бұзылды. Қазір аумақты тазарту және құрылыс қалдықтарын шығару жұмыстары жүргізіліп жатыр. Алдағы күндері қоқыс толық шығарылып, жер телімі ретке келтіріледі", – деп хабарлады әкімдік.

Мәліметке сүйенсек, үйлер құрылыс жұмыстары аяқтала салысымен апатты деп танылған. Яғни, адамдардың ол баспаналарға қоныстануы өміріне қауіп төндіруі мүмкін болған. Содан бері бос тұрған үйлерді енді әкімдік бұзуға шешім қабылдаған. Алайда жауапты шенеуніктер 14 үйдің сапасыз салынуына кім жауап беретіні, бюджет қаражатының қалай жұмсалғаны және бұзу жұмыстарына қажетті техниканың ақшасы қайдан төленетіні туралы түсініктеме бермеген. Бұл мәселелерді енді құзырлы органдар анықтауы мүмкін.

Солтүстік Қазақстан облысындағы құрылыс мәселесі Пресновка ауылында да болған. Мұнда жетім балаларға, мүгедектігі бар адамдарға және көпбалалы отбасыларға арнап салынған үйлердің қабырғасын қара зең басып, қыста бөлмелердің іші қатып қалған. Ал кәріз жүйесіндегі ақаулардан жағымсыз иіс тұрғын үйлерге тараған.

Тексеру кезінде Жамбыл ауданындағы тоғыз мемлекеттік мекемеден жалпы сомасы 10,4 миллиард теңгенің қаржылық заңбұзушылығы анықталған. Оның 94 %-ы ауданның тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы бөліміне тиесілі болған.

Сонымен қатар ауданда құны 1,5 миллиард теңгеге жуық 138 жаңа үй мен пәтер бірнеше жыл бойы бос тұрған. Ал жеті келісімшарт бойынша талапқа сай келмейтін үйлерге 264 миллион теңге артық төленген.

Пресновкадағы септиктер де дұрыс салынбаған. Жер асты суы жақын болғандықтан, резервуарлар суға толып, кейбір мердігерлер жұмысты аяқтамай кеткен. Тіпті тұрғындар қоныстанған үйлердің құжаттары да толық рәсімделмеген.

Аудит қорытындысынан кейін аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы бөлімінің басшысы қызметінен босатылып, материалдар облыстық прокуратураға жіберілген.

Қазақстанның Ұлытау облысындағы көлемі 1,1 мың шаршы шақырымнан асатын Құрылтай учаскесін игеру құқығы аукционға шығарылды. Жеңімпаз компания мұнда геологиялық барлау жұмыстарын жүргізіп, кемінде бір барлау ұңғымасын бұрғылауы керек. Ал мұнай немесе газдың ірі қоры анықталған жағдайда, инвесторға қосымша міндеттемелер жүктеледі. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Энергетика министрлігінің мәліметінше, электронды аукцион 23 желтоқсанда өтеді. Оған қатысуға өтінімдер 12 қарашаға дейін қабылданады.

Курылтай учаскесін игеру құқығы үшін белгіленген бастапқы қол қою бонусы – 21,6 миллион теңге. Ал мұндағы геологиялық барлау жұмыстарының алдын ала құны 1,2 миллион долларға бағаланған.

Аукцион жеңімпазы қандай жұмыс атқаруы керек?

Аукционда жеңіске жеткен компанияға мұнай мен газ қорын анықтау үшін үш жыл уақыт беріледі. Осы кезеңде инвестор бірнеше міндетті орындауы тиіс:

• учаскенің жалпы аумағының кемінде 30 пайызында екі өлшемді сейсмикалық барлау жұмыстарын жүргізу;
• кемінде бір барлау ұңғымасын бұрғылау;
• осы аумақта бұрын бұрғыланған барлық ұңғыманы өз балансына қабылдау.

Үш жылдық барлау кезеңінен кейін компания мұнай немесе газ өндіруге арналған келісімшарт жасауға өтініш бере алады. Мұндай келісімшарттың мерзімі 25 жылдан аспауы керек.

Инвесторға қандай талаптар қойылады?

Аукцион шарттарына сәйкес, учаскені игеретін компания Қазақстанның жергілікті кәсіпорындарымен жұмыс істеуге міндетті. Атап айтқанда, сатып алынатын жұмыс пен қызметтің кемінде 70 %-ы, ал тауарлардың кемінде 30 %-ы қазақстандық жеткізушілерден алынуы керек.

Сонымен қатар қарапайым жұмысшылар түгелдей Қазақстан азаматтарынан жасақталуы тиіс. Құрылымдық бөлімшелер басшыларының кемінде 90 пайызы, ал жоба жетекшілері мен олардың орынбасарларының кемінде 80 %-ы қазақстандық болуы қажет.

Мұнай қоры көп болып шықса, инвесторға қосымша міндет жүктеледі

Курылтай учаскесінде кемінде 100 миллион тонна мұнай немесе 50 миллиард текше метр газ қоры анықталса, компания қосымша міндеттемелер қабылдауы керек.

Мұндай жағдайда инвестор:

• қолданыстағы өндіріс орындарын жаңғыртуы;
• жаңа мұнай немесе газ өңдеу зауытын өз қаражатына салуы;
• не болмаса өндірілген шикізатты келісімшарт негізінде Қазақстандағы кәсіпорындарға өңдеуге беруі тиіс.

Осылайша, аукцион тек жер қойнауын барлау және игеру құқығын берумен шектелмейді. Жеңімпаз компанияға геологиялық зерттеу жүргізу, қазақстандық тауарлар мен қызметтерді пайдалану және ірі қор анықталған жағдайда ел ішінде өңдеу өндірісін дамыту талаптары қойылады.

Айта кетейік, бұған дейін канадалық компания Қазақстандағы алтын-мыс кен орнын игеруге 24,7 миллион доллар жұмсау

Қазақстанда оқу ақысын төлеуге арналған білім беру несиесін тек университет студенттері ғана емес, колледж оқушылары мен магистранттар да ала алады. Тіпті 18 жасқа толмаған талапкерлерге де мұндай несие рәсімдеуге мүмкіндік бар. Алайда банкке өтініш берген кезде белгілі бір талаптарды орындау қажет. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

“Қаржы орталығы” АҚ-ның мәліметінше, білім беру несиесі техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында, яғни колледждерде, жоғары колледждер мен училищелерде оқитындарға беріледі. Сондай-ақ бакалавриат, интернатура, магистратура, резидентура және докторантура студенттері де несие рәсімдей алады.

Білім беру несиесінің ерекшелігі – мемлекет банктер беретін қарызға кепілдік ұсынады. Бұл ретте “Қаржы орталығы” студенттерге ақшаны тікелей бермейді. Ол уәкілетті органның операторы ретінде банктер ұсынатын білім беру несиелеріне мемлекеттік кепілдік береді. Ал несиені беру туралы шешімді банк қабылдайды.

18 жасқа толмаған талапкерлер де білім беру несиесін рәсімдей алады. Бірақ бұл үшін ата-анасының немесе заңды өкілінің жазбаша келісімі қажет.

Сонымен қатар тұрақты жұмысы немесе табысы жоқ студенттердің өтініші де қаралады. Алайда мұндай жағдайда несие беру-бермеуді банк әр адамның жағдайына қарай жеке шешеді.

Банк өтінішті қарау кезінде бірнеше мәселеге назар аударады:

• өтініш берушінің несие тарихы;
• бұрын алған несиелері бойынша берешегінің бар-жоғы;
• табысын растайтын құжаттар.

Егер банк қажет деп тапса, студенттен қосымша қарыз алушы тартуды сұрауы мүмкін. Бұл жағдайда қосымша қарыз алушы да несиені өтеуге жауапты болады.

Білім беру несиесін беру тәртібі Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 27 сәуірдегі №189 бұйрығымен және Оқу-ағарту министрінің 2023 жылғы 24 қазандағы №320 бұйрығымен бекітілген қағидалар арқылы реттеледі.

Осылайша, Қазақстанда білім беру несиесін колледжден бастап докторантураға дейінгі білім беру бағдарламаларында оқитындар рәсімдей алады. Бірақ мемлекеттік кепілдіктің болуы несие автоматты түрде беріледі дегенді білдірмейді. Өтініш берушінің талаптарға сәйкестігін тексеріп, соңғы шешімді банк қабылдайды.

Айта кетейік, бұған дейін біз Қазақстандық ғалымдар докторантурадағы талаптарға наразы екенін жазған едік.

Алматыда ер адам бұрынғы әйелінен зәбір көріп жүргенін айтып, полицияға шағымданды. Оның сөзінше, әйелі оған қол көтеріп, бетін тырнап, жарақаттаған. Алайда полицияға бірнеше рет арызданғанымен, іс ұзақ уақыт бойы шешілмей келген. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Оқиға туралы ер адамның адвокаты Тілеужан Кішкенебаев мәлімдеді. Оның айтуынша, ерлі-зайыптылар он жыл отасқаннан кейін екі жаққа кеткен. Бірақ ажырасқанына қарамастан, екеуі әлі күнге дейін үш бөлмелі бір пәтерде тұрып жатыр. Ер адам бұрынғы әйелі өзін ортақ баспанадан кетіруге тырысып жүр деп есептейді. Адвокаттың айтуынша, олардың арасындағы жанжал бірнеше рет полицияға жүгінуге себеп болған.

"Әйел бұрынғы күйеуіне қол көтеріп, бетін тырнап, жарақаттаған. Ер адам болған жағдайды видеоға түсіріп, полицияға арыз берген. Алайда оның арыздары бойынша тиісті шара қабылданбай, тіркелген істердің өзі кейін жабылған. Бұл істердің кейбірі менің қатысуыммен тоқтатылды", – деді адвокат Тілеужан Кішкенебаев.

Алайда ер адамның өзі де әкімшілік жауапкершілікке тартылған. Бұған бұрынғы әйелінің үстінен жазған арызы себеп болған. Әйел оның балағат сөз айтқанын мәлімдеген. Нәтижесінде сот ер адамды ұсақ бұзақылық жасағаны үшін 10 тәулікке қамауға алған.

Алматы қалалық полиция департаменті аталған жағдайға қатысты түсініктеме берді. Ведомство мәліметінше, ұрып-соғу дерегі бойынша сотқа дейінгі тергеу жүргізіліп жатқан көрінеді.

Публикация от iMedia.com.kz (@imedia.com.kz)

Түркістан облысының Сарыағаш ауданындағы №12 колледж 2024 жылы балаларға арналған LEGO құрастырғыштарын сатып алуға 14 миллион теңгеден астам қаржы жұмсаған. Олардың арасында 4-6 жастағы балаларға арналған ойын жиынтықтары да бар. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі HALYQSTAN телеграмм арнасына сілтеме жасап хабарлайды.

Мемлекеттік сатып алу порталындағы мәліметтерге сүйенсек, колледж әртүрлі жастағы балаларға арналған LEGO жиынтықтарын қымбат бағаға сатып алған. Оқу орнында жасөспірімдер мен ересек жастар білім алатынына қарамастан, алынған құралдардың кейбірі балабақша тәрбиеленушілеріне арналған.

Мәселен, колледж "Жарыс көлігі" деп аталатын LEGO құрастырғышының 12 данасын 3 миллион теңгеге сатып алған. Әр жиынтық 250 мың теңгеден айналған.  

Сондай-ақ "Ғарыш жобалары" деп аталатын 12 LEGO жиынтығына 6 миллион 420 мың теңге жұмсалған. Бір жиынтықтың бағасы – 535 мың теңге. Өндіруші оны 10 жастан асқан балаларға арнап шығарған. 

Бұдан бөлек, колледж 4-6 жастағы балаларға арналған LEGO жиынтығының 12 данасын 4 миллион 740 мың теңгеге сатып алған. Әрқайсысы 395 мың теңге тұрады. Бір жиынтықта 72 бөлшек пен төрт шағын ойыншық адам бейнесі бар. Сатып алу құжатында бұл құрал робототехниканы бастапқы деңгейде үйретуге арналған деп көрсетілген.

Осылайша, колледж үш түрлі LEGO құрастырғышының 36 жиынтығын сатып алуға жалпы 14 миллион 160 мың теңге жұмсаған. Барлық жиынтықты Шымкент қаласында тіркелген жеке кәсіпкер Балжан Арапова жеткізіпті. Мемлекеттік сатып алу шарттарына сол кездегі колледж басшысы Ерлан Рысбаев қол қойған. Қазір ол Түркістан облысының Келес ауданындағы №13 колледждің директоры қызметін атқарады.

Сонымен қатар колледждің 2024 жылдың қыркүйегінде оқушыларға арналған парталарды да жоғары бағаға сатып алғаны анықталып отыр. Оқу орны екі адамдық 168 партаға 13 миллион 187 мың теңге жұмсаған. Сонда бір партаның бағасы шамамен 78 мың 500 теңгеден айналады.

Жалпы колледж LEGO жиынтықтары мен парталарды сатып алуға 27 миллион теңгеден астам қаржы жұмсағаны белгілі болды.

Осыған байланысты HALYQSTAN телеграмм арнасы Түркістан облысының білім басқармасы мен №12 колледжден сатып алынған құралдардың оқу процесінде қалай пайдаланылатынын және олардың бағасының негіздемесін түсіндіруді сұрағанын жазады. 

Еске салсақ, бұған дейін Жоғары аудиторлық палата 2025 жылы 649 миллиард теңге бюджет қаржысы тиімсіз жұмсалғанын жазған едік. Сондай-ақ республикалық бюджетке жоспарланған кірістің 335 миллиард теңгесі түспеген. Ал бөлінген қаржының 278 миллиард теңгесі игерілмей қалған. Оның 243 миллиард теңгесі қаржыландырудың жеткіліксіздігінен жұмсалмаған.

Ақтаудағы Жартасты соқпаққа  Қазақстанның белгілі тарихи тұлғаларының бейнесін қашап салу ұсынылды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Lada.kz басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Әлеуметтік желіде жартастарға тарихи тұлғалардың бейнесі қашалған видео тарады. Бастама авторының ойынша, мұндай ескерткіштер қала көркін аша түсіп, туристерді қызықтыратын жаңа орынға айналуы мүмкін. Желі қолданушыларының көбі бұл ұсынысты қолдап, жергілікті билікті оған назар аударуға шақырған.

"Керемет идея! Осындай бейнелерді сол жерден көрсек, өте жақсы болар еді", – деп жазды желі қолданушыларының бірі.

Алайда бұл бастамаға үзілді-кесілді қарсы шыққандар да бар. Олардың пікірінше, Каспий жағалауының табиғаты онсыз да ерекше. Сондықтан күмәнді сәулет жобалары үшін табиғи жартастарды бүлдіруге болмайды.

Бұл бастама АҚШ-тағы әйгілі Рашмор тауын еске салады. Оңтүстік Дакота штатында орналасқан тауға елдің төрт президенті – Джордж Вашингтон, Томас Джефферсон, Теодор Рузвельт және Авраам Линкольннің бейнесі қашалып салынған. Әр мүсіннің биіктігі шамамен 18 метрге жетеді. Бүгінде бұл ескерткіш АҚШ-тың танымал туристік орындарының бірі саналады.

Еске салсақ, бұған дейін Ішкі істер министрлігі Қазақстанда әлеуметтік желіде танымал болу үшін тарихи және табиғи орындарды бүлдіру деректері жиілегенін мәлімдеген еді. Ведомство жартастарға жазу жазу, табиғи ескерткіштер мен тарихи нысандарды бүлдіру заңбұзушылық екенін ескерткен. Мұндай әрекеттер үшін Қылмыстық кодекстің 294-бабына сәйкес жауапкершілік қарастырылған.

Қазақстанда тұрғын үй төлемін үй сатып алу үшін бір рет қана пайдалануға болады. Конституциялық сот құқық қорғау органының қызметкеріне төлемді екінші рет тағайындаудан бас тартудың заңдылығын түсіндірді. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Конституциялық сот “Тұрғын үй қатынастары туралы” заңдағы тұрғын үй төлемдерін баспана сатып алуға бір рет қана пайдалануға мүмкіндік беретін норманың Конституцияға сәйкестігін қарады. Бұған құқық қорғау органында қызмет ететін азаматтың өтініші себеп болған. Ер адам бұған дейін ипотекалық несие мен тұрғын үй төлемдерін пайдаланып, бір бөлмелі пәтер сатып алған. Несиесін толық өтегеннен кейін оған берілетін төлемдер тоқтатылған. Кейін ол екі бөлмелі пәтер алу үшін жаңа ипотека рәсімдегенімен, тұрғын үй төлемдерін қайта тағайындаудан бас тартылған.

Бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар бұл шешімді заңды деп таныған. Алайда өтініш иесі тұрғын үй төлемдерін қайта алуға қойылған шектеу азаматтардың баспанамен қамтылу құқығына және заң алдындағы теңдік қағидатына қайшы келеді деп есептеген.

Конституциялық соттың түсіндіруінше, тұрғын үй төлемдері қызметтік баспананың орнына азаматтардың жекелеген санаттарына бюджет есебінен беріледі. Оны жеке меншікке үй сатып алуға пайдалануға болады. Алайда заңда бұл құқықты бір рет қана жүзеге асыру қарастырылған.

Сот өтініш иесінің тұрғын үй төлемдерін пайдаланып, пәтер сатып алу мүмкіндігін бұрыннан қолданғанын атап өтті. Ипотекалық несие толық өтелген соң төлемдер уақытша тоқтатылмаған, мүлде тоқтатылған. Ал заңнамада сол елді мекеннен қайтадан баспана сатып алу үшін төлемдерді қалпына келтіру тәртібі жоқ.

Сонымен бірге сот қызметкердің отбасы құрамын ескере отырып, қызметтік баспана алуға құқығы сақталатынын түсіндірді. Егер ол қызмет бабымен басқа өңірге ауысса, тұрғын үй төлемдерін жалға алған баспанасының ақысын төлеуге пайдалана алады.

Конституциялық сот заңның тұрғын үй төлемдерін беру шарттарын белгілеуі және оларды баспана сатып алуға бір рет қана пайдалануды көздеуі өздігінен азаматтардың конституциялық құқықтарын бұзбайтынын мәлімдеді.

Айта кетейік, Қазақстанда жалдамалы баспана бағасы түсті.

Қазақстандықтар алдағы уақытта Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан және Әзербайжанда өз банкінің мобильді қосымшасы арқылы QR-кодпен төлем жасай алады. Бес елдің орталық банктері ұлттық төлем жүйелерін біріктіру туралы келісіп, жобаның тетіктерін 2026 жылдың соңына дейін әзірлеуге келісті. Бұл туралы Stan.kz хабарлайды.

Ұлттық банктің мәліметінше, бастама Тәжікстанда өткен аймақтық кездесуде талқыланған. Оған Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан және Әзербайжан орталық банктерінің өкілдері қатысты. Кездесу барысында қазақстандық тараптың ұсынысы қолдау тауып, төлем жүйелерін өзара байланыстыру жолдарын пысықтау туралы шешім қабылданды.

Жүйе іске қосылған жағдайда, қазақстандықтар аталған төрт елге барған кезде тауарлар мен қызметтердің ақысын өз банкінің қосымшасы арқылы төлей алады. Ол үшін сатушы ұсынған QR-кодты сканерлеу жеткілікті болады. Яғни шетелде төлем жасау үшін бөлек қосымша жүктеудің немесе қолма-қол ақша айырбастаудың қажеті болмауы мүмкін.

Бұдан бөлек, бес елдің тұрғындары арасында жедел ақша аударымдарын жасау мүмкіндігі де қарастырылып отыр. Алайда мұндай төлемдердің нақты қашан іске қосылатыны әзірге белгісіз. Қазір тараптар жүйелерді техникалық және ұйымдастырушылық тұрғыдан біріктіру жолдарын талқылап жатыр.

Еске салсақ, Қазақстанда банктер арасындағы бірыңғай QR-төлем жүйесі 2026 жылғы 19 шілдеде іске қосылған. Оның көмегімен сатып алушылар дүкендегі төлемді сатушының қай банкте шоты бар екеніне қарамастан, өз банктерінің қосымшасы арқылы жасай алады.

Кездесу барысында қазақстандық делегация цифрлық теңге, биометриялық сәйкестендіру және ашық банкинг сияқты қаржы технологияларын да таныстырған. Сонымен қатар қатысушылар төлем жүйелерінің кибершабуылдардан қорғалуы, интернет-алаяқтықпен күрес және қаржы саласында жасанды интеллектіні қолдану мәселелерін талқылаған.

Айта кетейік, Қазақстанда ауыл кәсіпкерлері маркетплейстерге қосылады.

Алматыда "Ordamed" акционерлік қоғамына қатысты атышулы іс бойынша сот процесі басталады. Компанияның жоғары лауазымды қызметкерлеріне Қазақстанда өндірілген деп көрсетілген медициналық жабдықтарды сатқан деген айып тағылып отыр. Алайда тергеу нұсқасы бойынша, бұл құрылғылардың барлығы шетелден, атап айтқанда, Корея мен Қытайдан әкелінген. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Kozachkov offside Telegram арнасының мәліметінше, бұл іс бойынша 10 адам жауапқа тартылмақ. Олардың қатарында "Ordamed" АҚ басқарма төрағасы Юлия Анохина (суретте), компанияның бас директорының орынбасары Ляззат Касенова, бұған дейін өндірісті басқару бөлімінің басшысы болған Евгений Фенькин және тергеу мәліметінше, іске қатысы бар өзге де адамдар бар.

Бұл жағдай Ұлттық қауіпсіздік комитетінің де назарынан тыс қалмаған. Тергеу барысында компанияның Қазақстанда жеке өндірісі бар екенін дәлелдейтін құжаттардың жалған екені анықталған.

“Соған қарамастан, осы құжаттарды пайдаланып, мемлекеттік ауруханаларға жалпы сомасы 4,5 миллиард теңге болатын медициналық жабдық жеткізілген. ҰҚК қызметкерлері жүргізген тергеу нәтижесінде іске қатысы бар бірнеше адам анықталды. Олардың көпшілігі "Ordamed" компаниясында жұмыс істеген. Қазір олар алаяқтыққа көмектесті және жалған медициналық бұйымдармен байланысты әрекеттер жасады деген айыппен сот алдында жауап береді. Ал компанияның нақты иесі Еркін Длімбетов әлі күнге дейін шетелде жүр”, – деп жазды Kozachkov offside.

Еске салсақ, бұған дейін Астанада заңсыз онлайн-казинолардан түскен ақшаны заңды букмекерлік кеңселердің төлемдері ретінде көрсетіп, аударып отырған топ әшкерелен еді.

Шымкент қаласы Ұлттық қауіпсіздік комитеті департаменті басшысының бұрынғы бірінші орынбасары Манат Сарбасовқа қатысты 12 жылдық сот үкімінің күші жойылды. Кассациялық сот бұған дейінгі сот отырыстарында заң талаптары бұзылғанын анықтаған. Енді экс-қызметкердің ісін сот басқа құраммен қайта қарайды. Қазір Сарбасов қамауда отыр. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі Информбюро бағдарламасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Сот үкімінің күшін жоюға қылмыстық-процестік заңнама талаптарының бұзылуы себеп болған. Адвокат Жасұлан Әсілбековтің айтуынша, алғашқы сот отырысында алқабилердің дауыс беру тәртібі сақталмаған. Оған қоса, олардың алдына қойылған сұрақтар күрделі заңи терминдермен тұжырымдалған.

Осы заңбұзушылықтарды ескерген кассациялық сот алғашқы үкіммен қатар апелляциялық сот шешімінің де күшін жойды. Сосын істі қайта қарауға жіберді. Енді қылмыстық істі Шымкентте судьялардың басқа құрамы қарайды. Кассациялық соттың шешімі іс бойынша сотталған бес адамға да қатысты. Ал Манат Сарбасов әзірге қамауда отыр.

Еске салайық, былтыр Шымкент қаласының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты алқабилердің қатысуымен өткен процесте Манат Сарбасовты пара алу, қылмыстық жолмен алынған ақшаны жылыстату және қызметтік міндеттерін орындамау баптары бойынша кінәлі деп таныған. Сот оны 12 жылға бас бостандығынан айырып, Ұлттық қауіпсіздік комитеті подполковнигі әскери атағынан айырған. Бұл іс бойынша онымен бірге тағы төрт адам сотталған.

Адвокат Жасұлан Әсілбековтің сөзінше, қорғау тарапы сот процесінің қай тілде жүргізілгеніне қатысты заңбұзушылықтарды да көтерген. Оның пікірінше, бұл – сот актілерінің күшін жоюға негіз болатын басты себептердің бірі.

“Біз сот ісін жүргізу тіліне қатысты заңбұзушылықтарды айттық. Біздің ойымызша, бұл – сот актілерінің күшін жоюға негіз болатын басты себеп. Қылмыстық істерді қарауда сот ісін жүргізу тілі – негізгі қағидаттардың бірі. Біздің барлық уәжіміз ескерілді”, – деді адвокат Жасұлан Әсілбеков. 

Айта кетейік, бұған дейін ҰҚК Ақтау қаласы әкімшілік полиция басқармасының бастығына қатысты тергеу жүріп жатқанын растағаны туралы жазған едік. 

Компания Binance криптобиржасы тергеу жүріп жатқан кезде цифрлық активтердің ұрлануына жол бермеу үшін 2,5 миллиард доллардан астам қаражатты бұғаттағанын мәлімдеді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі ВВС арнасына сілтеме жасап хабарлайды.

Binance компаниясының бұрынғы басшысы әрі әлі де оның ең ірі акционері болып отырған Чанпэн Чжао криптобиржаға хакерлік шабуыл жасалғанға ұқсайтынын айтты.

Сондай-ақ компания бұғатталған қаражат көлемі әлі де өсуі мүмкін екенін мәлімдеді. Қазір Binance құқық қорғау органдарымен және серіктестерімен бірлесіп, ұрланған активтерді іздеп, оларды бұғаттау жұмыстарын жалғастырып жатыр.

Ал Circle басшысы Джереми Аллейр компания Binance-ке әсер етуі мүмкін осалдық туралы ақпаратты мұқият қадағалап отырғанын мәлімдеді. Оның айтуынша, компания оқиғаға қатысы бар 800 миллион доллардан астам активті бұғаттаған.

Binance тергеу барысы туралы ресми мәлімдеме жариялады. Компанияның алдын ала мәліметінше, қауіпсіздікке қатысты оқиға әзірлеуші инженердің ноутбугінің бұзылуымен байланысты болуы мүмкін.

Болжам бойынша, қаскүнем сервистік контейнерге қол жеткізіп, қаражатты шығаруға бағытталған рұқсатсыз транзакцияларды жіберген.

Компания криптовалюта әмияндарының жабық кілттері сыртқа тарағанына ешқандай белгі анықталмағанын атап өтті.

Binance тергеу аяқталып, оқиғаның барлық мән-жайы тексерілгеннен кейін толық техникалық есеп жариялауға уәде берді.

Компания алдын ала есеп бойынша жалпы шығын көлемін шамамен 6,3 миллиард долларға бағалады. Сонымен қатар серіктестерімен бірлесіп, блокчейн желісіндегі шамамен 3 миллиард доллар қаражатты бұғаттаған.

Айта кетейік, Binance – күнделікті сауда көлемі бойынша әлемдегі ең ірі криптовалюта биржасы.

Еске салайық, Қазақстанда алты криптобиржаның қызметіне тыйым салынған еді. Шектеу BingX, Bitcoin.com, Huobi Global, BitMart, Coinbase және WEEX платформаларына қатысты. Сонымен қатар Google Play мен App Store дүкендерінің операторлары аталған сервистердің қосымшаларын Қазақстан аумағында бұғаттауға тиіс.

Қазақстанда жас жұбайлар дүркіретіп той жасаудан жаппай бас тартып жатыр. Зумерлер қазір мейрамханада шағын кеш өткізіп, қуанышын тек жақын туыстары мен достарының ортасында атап өтуді жөн көреді. Мұндай өзгерістен кейін ірі банкет залдарының иелері ғимаратты күтіп ұстау тиімсіз болып бара жатыр дейді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі КТК арнасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Асаль Хашимова алдағы демалыс күндері өз ұзату тойын өткізбек. Бұл бастаманы қыздың ата-анасы көтерген. Олар қазақтың салт-дәстүрін сақтауды қалағанымен Асаль ақ көйлек, фата киіп, лимузин жалдайтын дәстүрлі дүркіреткен тойдан бас тартқан.

Мамандардың айтуынша, қазір шағын той өткізуді қалайтын жастардың қатары артып келеді. Себебі мерекені ұйымдастыру шығындары жыл сайын қымбаттап жатыр.

Мысалы, Алматыда 100 адамға арнап той жасасаң, банкет залын жалға алу орта есеппен 2 миллион теңге тұрады. Той жүргізушісінің ақысы – 250 мың, шоу-балеттің қызметі – 200 мың, фото және бейнетүсірілім – тағы 500 мың теңге.

Ал қалыңдықтың көйлегін жалға алып, гүл шоғын сатып алуға 250 мың теңге қажет. Күйеу жігіттің костюміне тағы 100 мың теңге тұрады. Осылайша, қосымша шығындарды есептемегеннің өзінде тойдың құны 3,5 миллион теңгеге жуықтайды.

Салдарынан ірі банкет залдары бос қалып жүр. Мамандардың айтуынша, той бизнесі шығынға батып жатыр.

Психологтардың айтуынша, жас буын өкілдері қоғамның дегенінен гөрі өз қалауы мен қажеттілігін жоғары қоя бастады. Олардың пікірінше, егер жас жұбайлар дүркіретіп той жасағысы келмесе, олардың таңдауына қарсы шықпаған жөн.

2025 жылы Қазақстанда 115 мың жұп некеге тұрған. Олардың 4 мыңға жуығы бірнеше айдан кейін-ақ ажырасқан.

Сондықтан мамандар дүркіретіп той жасау ұзақ әрі бақытты отбасылық өмірдің кепілі емес екенін атап өтті.

Бұған дейін құрылысы аяқталмаған үйдегі құдалық қазақстандықтарды сүйсіндірген еді. Қуаныш иелері үйіне еуро жөндеу жұмыстарын жасамаса да, бұл отбасылық мерекені дүркіретіп өткізуге кедергі болмаған. Видеодан қабырғаларға кілемдер ілініп, бөлме шарлармен, баннерлермен безендірілген. Қонақтарға мол дастарқан жайылып, би де тура көшеде ұйымдастырылған.

Желі қолданушылары несие алудан бас тартып, қарызға батуды қаламаған той иелерінің бұл әрекетін қолдады. 

Ақтөбе облысының тұрғыны Бауыржан Қайсиев екі қызын өз асырауына алу үшін соттасып жатыр. 63 жастағы ер адам 11 және 13 жастағы қыздарымен ескі саман үйде тұрады. Ай сайынғы зейнетақысы – 42 мың теңге. Екі жыл бұрын әйелі отбасынан кеткен. Кейін сот қыздарды анасымен қалдыру туралы шешім қабылдаған. Алайда ер адамның айтуынша, бұрынғы жұбайы балалардың тәрбиесіне араласпайды екен. Соған қарамастан, ол қыздарын ешкімге бергісі жоқ дейді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі КТК арнасына сілтеме жасап хабарлайды. 

Соғалы ауылының шетіндегі шағын үйде Бауыржан Қайсиев екі қызымен бірге тұрады. Үйдің бар тірлігі ер адамның мойнында. Ол қыздарына тамақ дайындайды, киімдерін жуады, шаруашылықты жүргізеді. Таңертең мектепке шығарып салып, кешке күтіп алады.

Екі жыл бұрын әйелі үйден кетіп, басқа ер адаммен бірге тұра бастаған. Бауыржанның сөзінше, содан бері бұрынғы жұбайы қыздарының жағдайын сұрап та келмеген. Әйтсе де сот балаларды анасының тәрбиесіне беру туралы шешім шығарған. Енді әке қыздарынан айырылып қалудан қорқады.

Бауыржан үшін ең қиыны – қаржы тапшылығы. Жазда зейнетке шыққан ер адамның ай сайынғы табысы 42 мың теңгеден аспайды. Атаулы әлеуметтік көмек алуға да өтініш білдірген. Десе де отбасының табысын есептегенде үйіндегі қой мен ешкі де ескеріліп, жәрдемақы тағайындалмаған.

Отбасы екі бөлмелі ескі үйде тұрады. Үй пешпен жылытылады, ас газ баллонымен әзірленеді. Ауызсуды ұңғымадан тасиды. Тұрмыс жағдайы жұпыны болғанымен, Бауыржан қыздарына осы үйде өзімен бірге тұрған әлдеқайда жақсы деп есептейді. Өйткені анасы балалардың тәрбиесіне көңіл бөлмейді.

Аудан әкімдігі де отбасының жағдайынан хабардар. Әкімдік өкілдерінің мәліметінше, Бауыржан ішімдік ішпейді, қыздарын өзі бағып-қағып отыр. Оған балаларды интернатқа орналастыру ұсынылғанымен, әкесі бұған келіспеген.

Қобда ауданы әкімінің орынбасары Мұрат Күлбергеновтің айтуынша, Бауыржанның зейнетақысының аз болуы еңбек өтілінің жеткіліксіздігіне байланысты. Дегенмен отбасыға белгілі бір деңгейде қолдау көрсетіліп келеді.

Отбасына ауылдастары да қол ұшын созып жүр. Бірі азық-түлікпен көмектессе, енді бірі қыздарға киім-кешек әкеледі.

Ал Бауыржанның материалдық жағдайын жақсартудан бұрын шешкісі келетін бір мәселесі бар. Ол – екі қызын өз жанында қалдыру. Қазір ер адам сот шешіміне қарсы шағымданып, балаларды өзі тәрбиелеу құқығын қайтаруға тырысып жүр. Әкенің айтуынша, қыздары да анасымен емес, өзімен бірге қалуды қалайды.

Айта кетейік, бұған дейін Қызылордада мүгедектігі бар бала тәрбиелеп отырған жалғызбасты ана үйіне кіре алмай отырғаны туралы жазған едік. 

Қазақстандық блогерлер Карина Оксукпаева мен Арман Юсупов Алматыдағы таунхаусын сатылымға шығарды. Ерлі-зайыпты үйін 224 миллион теңгеге бағалаған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Блогердің айтуынша, отбасы үлкейіп, қазіргі баспана тарлық ете бастағандықтан, кеңірек үй іздеуге шешім қабылдаған.

Карина Оксукпаева үйін сататыны туралы Threads әлеуметтік желісінде хабарлады.

Үйдің негізгі кеңістігінің ауданы 200 шаршы метрді құрайды. Каринаның сөзінше, таунхаусты ерлі-зайыпты өздері үшін жабдықтап, жөндеу жұмыстарына қаражат аямаған. Сатылым туралы хабарландыруда дизайнерлік жөндеу жасалғаны және жиһаздардың барлығы жаңа иесіне қалатыны көрсетілген.

Блогер баспананың артықшылықтарының бірі ретінде оның орналасқан жерін атады. Үй бірнеше жеке мектеп пен сауда орталықтарына жақын орналасқаны айтылған. Толық жабдықталған таунхаусты блогер 224 миллион теңгеге бағалаған.

Хабарландыру желіде қызу талқыға түсті

Блогердің жазбасы Threads қолданушыларының назарын аударды. Желі қолданушылары блогердің “отбасымыз үлкейіп келе жатыр” деген сөзінен Каринаның жүкті болуы мүмкін екенін болжаған.

Кейбір қолданушылар баспананың дизайнын жоғары бағалап, ұсынылған бағаны да орынды деп есептейтінін жазды. Тағы бір қолданушы Алматыдағы таунхаустың бағасын Астанадағы кейбір пәтерлердің құнымен салыстырды.

Жазба астындағы пікірлерде желі қолданушылары үйдің бағасына қатысты әзілдеп, блогерлердің көршісі желіде Archibaaalt атымен танымал блогер Артур Асқарұлы туралы да қалжыңдаған. Кейбірі ерлі-зайыптының таунхаусты сату себебіне назар аударса, енді бірі бөліп төлеу мүмкіндігін сұраған.

Ал Артур Асқарұлының өзі де пікір қалдырып, блогерлердің үйді сату себебіне әзілмен жауап берген:

Басқа қолданушылар да қалжыңға толы пікірлерін бөлісті. Бірі үйді сатып алу үшін “адамның қанша бүйрегі болуы керегін” сұраса, енді бірі "Kaspi Red арқылы 70 жылға бөліп төлеуге бола ма?" деп әзілдеген. Тағы бір қолданушы “224 миллион теңгені 2240 айға бөліп төлеу мүмкіндігін” сұрады.

Сондай-ақ пікірлер арасында "Көрші Артур бонусқа беріледі", "Жалғыз кемшілігі – көршісі Артур" деген әзілдер де болды. Ал кейбірі "Қазір 4 миллион беріп, қалған 220 миллионын кейін төлеуге бола ма?" деп ұсыныс білдірген.

Осылайша, блогерлердің таунхаусты сату туралы шешімі мен баспананың бағасы әлеуметтік желіде қызу талқыға түсті. 

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Түркі мемлекеттері ұйымының 13-ші саммитінің ашылу рәсіміне барды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Түркі мемлекеттері ұйымының 13-ші саммитінің ашылу рәсімі Анкарадағы "Кулие" сарайында өтеді

Мемлекет басшысын Түркия вице-президенті Джевдет Йылмаз қарсы алды.

Қасым-Жомарт Тоқаев Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдердің басшыларымен бірге астаналық "Бештепе" саябағындағы Түркі әлемі аллеясын ашты.

Аталған алаңда Түркия, Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан және Түрікменстан елдерінің ұлттық павильондары орналасқан. 

Экспозицияларда бауырлас халықтардың ынтымақ-бірлігі мен сан алуан мәдениеті, бай рухани дәстүрі көрініс тапқан.

Қазақ киіз үйі Ұлы дала рухы мен түркі дүниесінің ортақ тарихи тамырын бейнелейді. Президенттерге киіз үйдің безендірілуіне арқау болған ежелгі түркі өркениеті, соның ішінде сақтар мұрасы, халқымыздың табиғатпен үйлесімді өмір салты және заманауи Қазақстанның келбеті жайында мәлімет берілді.

Мемлекеттер басшыларының назарына қазақ халқының дәстүрлі саятшылық өнерін паш ететін "Сақ аңшысы" мүсіндік композициясы ұсынылды. 

Сондай-ақ мәртебелі меймандарға көне түркі жазба мәдениетінен мол мағлұмат беретін Орхон ескерткіштері көрсетілді.

Түркі мемлекеттері ұйымының 13-саммиті Түркия президенті Режеп Тайип Ердоғанның төрағалығымен Анкарада өтеді. "Түркі ғасыры: тілде, пікірде және істе бірлік" тақырыбында ұйымдастырылатын тарихи саммитте саясаттан бастап сауда, энергетика және Орта дәлізге дейінгі кең ауқымды бағыттар бойынша стратегиялық шешімдер қабылданады.

Мемлекет басшыларын бір арнаға тоғыстыратын саммитте аймақтық және әлемдік саясаттағы түркі әлемінің ықпалдастығын нығайтуға бағытталған стратегиялық қадамдар жасалады деп жоспарланған.

Еске салсақ,  Түркия Республикасына ресми сапармен барған Қасым-Жомарт Тоқаевты Анкарадағы президент сарайында салтанатты қарсы алу рәсімі өткен еді. Артынша Қасым-Жомарт Тоқаев пен Режеп Тайип Ердоған келіссөз жүргізді.

Түркияның Каппадокия аймағындағы Гөреме ашық аспан астындағы музейінің кіреберісінде жартас опырылып, үш адам қаза тапты. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Жергілікті биліктің мәліметінше, тағы 5 адам жарақат алып, ауруханаға жеткізілген.

Оқиға 29 қазан күні жергілікті уақытпен сағат 15:15 шамасында болған. Қатты жауын-шашын салдарынан "пері мұржасы" (peri bacası) деп аталатын жартас құрылымының бір бөлігі опырылып, оның сынықтары маңайда жүрген адамдардың үстіне құлаған.

Невшехир провинциясының губернаторы Хусейн Көк жартас опырылуына соңғы күндері жауған нөсерден туындаған көшкін себеп болғанын мәлімдеді.

Оқиға орнына полиция, жандармерия, медицина қызметкерлері мен құтқарушылар жұмылдырылды. Қазір іздестіру-құтқару жұмыстары жүргізіліп жатыр.

Қайғылы оқиға Түркияның Республика күніне орай берілген демалыс күнінде болды. Демалыс күнін Каппадокияда өткізуге келген туристер мен жергілікті тұрғындардың көп болуына байланысты бұл аумақта адам көп жиналған.

Бұған қоса, қатты жел мен жауын-шашынға байланысты Каппадокияда әуе шарларымен ұшу 29 және 30 қазан күндеріне тоқтатылған.

Гөреме ұлттық паркі – әлемдегі әуе шарларымен ұшуға арналған ең танымал туристік орындардың бірі. Каппадокия жартасқа қашалып салынған көне шіркеулерімен, ғибадатханалары және жерасты қалаларымен әйгілі.

Гөреме ашық аспан астындағы мұражайы Византия дәуірінен сақталған ғибадатханалар кешені болып саналады. Оның құрамына жанартау туфынан қашалған шіркеулер, ғибадатханалар мен асханалар кіреді. Ғимараттардың бірқатарында көне фрескалар сақталған. Музей ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілген.

Еске салсақ, бұған дейін Каппадокияда туристер мінген екі әуе шары құлап, бір адам қаза тапқаны туралы жазған едік.

Алматы тұрғыны "Сергек" камераларының жұмысындағы ақауға шағымданды. Полиция қателікті растады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Ер адамның айтуынша, соңғы уақытта автобус жолағымен жүргені үшін төрт рет айыппұл алған. Алайда құқықбұзушылықты тіркеген фото мен бейнежазбаларда өзінің BMW көлігі емес, автобус бейнеленген. 

Алматылық Instagram парақшасында камералар түсірген материалдар мен өзіне келген айыппұлдардың жазбасын жариялады. Оның сөзінше, мемлекеттік нөмірлердегі таңбалардың ұқсастығына байланысты жүйе көлігін автобустың нөмірімен шатастыруы мүмкін.

Жүргізушінің айтуынша, қате айыппұлдарға байланысты полицияға жүгініп, әрбір қаулыға шағымдануға уақыт жұмсауға мәжбүр болған. 

Алматы қалалық полиция департаменті жағдайға қатысты түсініктеме берді.

Полицияның мәліметінше, BMW маркалы автокөлікке қатысты әкімшілік құқықбұзушылық туралы нұсқама мемлекеттік тіркеу нөмірін дұрыс танымау салдарынан қате тіркелген.

Осылайша, полиция жүргізушінің шағымына жауап беріп, қате рәсімделген айыппұлдың күшін жойғанын растады.

Еске салсақ, бұған дейін Қазақстанда кей жүргізушілерді айыппұлды 50% жеңілдікпен төлеу мүмкіндігінен айыру ұсынылғаны туралы жазған едік. 

Публикация от Санжар Нарубаев (@narubayev.s)

Алматыдағы Республикалық физика-математика мектебінің (РФММ) оқушылары жаппай уланғаннан кейін асханаға тексеру жүргізілді. Нәтижесінде санитарлық талаптардың көптеген бұзушылықтары анықталып, мектеп-интернат асханасының жұмысы 60 күнге тоқтатылды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Алматы қалалық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің мәліметінше, 12-15 қазан аралығында зертханалық талдау үшін дайын тағамнан жеті, дайын өнімнен екі және шикі өнімнен үш сынама алынған. Сонымен қатар ыдыс-аяқ пен түрлі беттерден 30 шайынды, бес су сынамасы және екі дезинфекциялық құрал үлгісі зерттелген.

Зерттеу нәтижесі

Зерттеу нәтижесінде кейбір дайын тағамдардан микробтық ластану, тағам сынамалары мен ыдыс-аяқ шайындыларынан ішек таяқшалары тобының бактериялары анықталған. Сондай-ақ дезинфекциялық құралдың жұмыс ерітіндісі нормативтік талаптарға сәйкес келмеген.

Асханада жұмыс істейтін 38 қызметкер стафилококк пен ішек инфекцияларының қоздырғыштарына тексерілді. Тексеру нәтижесінде асхана қызметкерлерінің төртеуінен алтын түсті стафилококк (Staphylococcus aureus) бактериясы анықталған. Оларға қатысты бас мемлекеттік санитариялық дәрігердің тиісті қаулылары негізінде уақытша жұмыстан шеттету шаралары қабылданды.

Тексеру барысында тағы қандай заңбұзушылықтар анықталды?

Мамандар мектеп-интернатқа асхана қызметін жалға алған жауапкершілігі шектеулі серіктестікке тиесілі тамақ дайындайтын орынды және мектеп ғимараттарын да тексерді.

Асханада тамақтандыруды ұйымдастыру, құжаттарды жүргізу, азық-түлікті сақтау және асүй жабдықтарын таңбалау талаптары бұзылған. Қажетті жабдықтардың жеткіліксіздігі, өнімдердің сапасы мен қауіпсіздігін растайтын құжаттардың болмауы да анықталды.

Бұдан бөлек, нақты ұсынылған мәзір мен есеп құжаттарындағы мәліметтер сәйкес келмеген. Тағамдар мен тәуліктік сынамаларды сақтау талаптарының бұзылғаны, сондай-ақ оқушыларға медициналық бақылау жүргізуді ұйымдастыруда кемшіліктер бары белгілі болды.

Оқушылардың жаппай улануына не себеп болған?

Департамент мәліметінше, инфекция көзі, оның таралу механизмі мен жолдары да анықталған. Сауалнамаға қатысқан барлық науқас инкубациялық кезеңде мектеп-интернат асханасында тамақтанған. Олардың көпшілігі аурудың тауық етінен жасалған рулет пен бешбармақ жегеннен кейін басталғанын айтқан.

Тексеру қорытындысы бойынша әкімшілік құқық бұзушылық туралы екі хаттама толтырылды. РФММ-ге қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 425-бабының 1-бөлігі бойынша, ал асхананы жалға алған серіктестікке қатысты осы баптың 2-бөлігі бойынша хаттама жасалды. Бұл бап “халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы заңнама талаптарын, сондай-ақ гигиеналық нормативтерді бұзу” бойынша құқық бұзушылықтарды көздейді

13 қазандағы қаулыларға сәйкес, оқушыларға тамақ дайындайтын асхананың жұмысы 60 күнге тоқтатылған. Оның қызметі анықталған санитариялық талап бұзушылықтары толық жойылып, бұл жағдай уәкілетті органның заңнамада көзделген жоспардан тыс тексеруі арқылы расталғаннан кейін ғана қайта жандануы мүмкін.

Қылмыстық іс қозғалды

Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің хабарлауынша, оқушылардың жаппай ауруға шалдығуына байланысты полиция қылмыстық кодекстің 304-бабының 1-бөлігі “Санитариялық қағидаларды немесе гигиеналық нормативтерді бұзу” бойынша қылмыстық іс қозғаған. 

Полиция инфекцияның таралу ошағы оқшауланып, оның берілуіне ықпал еткен болжамды факторлар анықталғанымен, тергеу жалғасып жатқанын атап өтті. 

Еске салсақ, бұған дейін Алматыдағы Республикалық физика-математика мектебінің 47 оқушысы ауыр ішек инфекциясының белгілерімен ауруханаға түскені туралы жазған едік. Кейіннен уланғандар саны артып, 58 оқушыға жетті. Оқушылардың уланғанын Алматы қаласының Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы растады. 

Кейін денсаулық сақтау министрлігі оқушылардың улануына қатысты жедел шаралар қабылдады. Нәтижесінде мектептің тамақтану блогында азық-түлікті сақтау, дайын тағамдардың тәуліктік сынамаларын алу талаптарының бұзылғаны анықталды. Сосын бес қаулы шығарылып, шектеу шаралары енгізілген. 

Жуырда мектептеп уланған 60-қа жуық бала ауруханадан емделіп шыққаны белгілі болды.

Бүгін Ерлан Қошановтың төрағалығымен Қазақстан Халық Кеңесі төралқасының кеңейтілген отырысы өтті. Жиынның негізгі тақырыбы – мемлекет басшысының "Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері" атты Қазақстан халқына Жолдауында айтылған міндеттерді іске асыру. 

Отырысты ашқан Ерлан Қошанов президенттің халыққа Жолдауы терең мазмұнды, тұжырымдамалық мәні бар құжат екенін атап өтті. Онда Қазақстанның болашағы, жаңа әлемдік тәртіптегі орны және алдағы жылдардағы даму бағыты айқындалған.

Төрағаның пікірінше, биылғы Жолдау ел дамуының ауқымды пайымы мен стратегиялық тәсілімен ерекшеленеді. Мемлекет басшысы Қазақстанның алдында тұрған міндеттерді жаһандық өзгерістерді, жаңа технологиялық болмысты және елдің одан әрі дамуын айқындайтын заманауи сын-қатерлерді ескере отырып қарастырады.

Ол сондай-ақ Мемлекет басшысының бастамаларын іске асыру Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің белсенді қатысуын және нақты нәтижелер үшін жеке жауапкершілікті талап ететінін атап өтті. Сондықтан басым бағыттарды айқындап, жалпыұлттық мақсаттарға қол жеткізуге қосатын өз үлесін нақты түсіну аса маңызды.

Ел дамуының ұзақ мерзімді бағдарларын қалыптастыру мақсатымен Қазақстандық қоғамдық даму институтымен бірлесіп, жыл сайынғы баяндама дайындау жоспарланып отыр. Бұл баяндама өңірлерден келіп түскен бастамаларды жинақтауға, азаматтарды толғандыратын өзекті мәселелерді айқындауға және еліміздің стратегиялық құжаттарын әзірлеуге арналған ұсыныстар қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Бұл жұмысқа отандық жетекші сарапшылар мен ғылыми қоғамдастық өкілдері, соның ішінде Еркін Әбіл, Айгүл Сәдуақасова, Ботагөз Ракишева және Найля Мұхтарова тартылады.

Қатысушылар жаңа Азаматтық кодексті әзірлеу мәселесіне де ерекше назар аударды. Ерлан Қошанов құжатты дайындау жұмысына азаматтық қоғамның кеңінен қатысуы қажет екенін атап өтті. Оның айтуынша, жаңа Кодекс заманауи талаптарға сай болып, халықтың әртүрлі санаттарының мүдделерін ескеруі тиіс.

Бұл жұмысқа белгілі заңгер ғалымдар Исидор Борчашвили, Мәди Мырзағараев және Андрей Лукинді де тарту ұсынылды.

Халықтың цифрлық дағдыларын дамыту мәселесіне де ерекше назар аударылды. Азаматтардың практикалық цифрлық дағдыларын қалыптастыруға бағытталған ауқымды білім беру жобасын іске қосу ұсынылды. Ауыл тұрғындарына маркетплейстер мен интернет-платформалар арқылы тауар сатуды үйрету, ал жастарға жеке кәсіп ашу үшін цифрлық құралдарды пайдалануды меңгерту жоспарланып отыр.

Өңірлердегі жұмысқа да басымдық берілді. Жыл бойы Қазақстан Халық Кеңесі әкімдіктермен, қоғамдық кеңестермен және үкіметтік емес ұйымдармен кездесулер өткізуді жоспарлап отыр. Кездесулердің негізгі мақсаты – халықты толғандыратын өзекті мәселелерді анықтау, оларды шешу жолдарын іздестіру және Халық Кеңесінің келесі сессиясына нақты заңнамалық әрі практикалық ұсыныстар әзірлеу.

Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің жұмыс тиімділігін арттыру және бастамалардың іске асырылуын бақылау мақсатында Хатшылық бірыңғай цифрлық платформа әзірлеп жатыр. Бұл жүйе қажетті ақпаратты, құжаттарды қарау барысын және олардың ағымдағы мәртебесін жедел бақылауға мүмкіндік береді. Пайдаланушыларға қолайлы болу үшін ұсыныстар берудің бірыңғай нысаны енгізіледі. Платформаны әзірлеу жұмысына Бағдат Мусин, Әділхан Қопабаев және Жандос Ақтаев тартылды.

Отырыс барысында Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелері, қоғамдық кеңестер мен қоғамдық ұйымдардың өкілдері де сөз сөйлеп, салалық жобаларды іске асыру бойынша өз ұсыныстарын ортаға салды.

Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелері Нұртай Сабильянов пен Вера Ким өңірлерде "Халықтық құрылыс" бағдарламасын іске асыруға қатысты ұсыныстарын айтты. Олар жол құрылысы, цифрландыру мәселелеріне және қала мен ауыл арасындағы алшақтықты қысқартуға бағытталған шараларға ерекше назар аударды. 

Инфрақұрылым тақырыбын жалғастыра отырып, Қостанай автомобиль көлігі колледжінің директоры Дмитрий Павленко "Халықтық құрылыс" бағдарламасының жұмыспен қамту саласына да оң әсерін тигізіп отырғанын атап өтті. Бағдарламаны іске асыру техникалық және кәсіптік білімге деген сұранысты едәуір арттырып, білікті мамандардың ұзақ мерзімді жұмыспен қамтылуына мүмкіндік береді.

Жұмыстың тағы бір маңызды бағыты ретінде төралқа мүшелері Бекмұрат Жүсіпов пен Еркін Әбілдің ұсыныстары айтылды. Олар жобалардың іске асырылу барысына тұрақты қоғамдық бақылау жүргізу қажеттігіне тоқталды. Олардың пікірінше, бұл жұмысқа бейінді сарапшыларды тарту ашықтықты қамтамасыз етіп, жоспарланған жұмыстардың сапалы әрі уақтылы орындалуына мүмкіндік береді. Атап айтқанда, азаматтар жобалардың іске асырылу мерзімдері мен барысы, оған қатысушылар және бөлінетін қаржы қаражаты туралы хабардар болады.

Отырыс барысында инклюзивті ортаны дамыту мәселелері де қозғалды. Бұл саладағы өзекті міндеттер туралы жеке тәжірибесіне сүйене отырып, белгілі параспортшы, Астана қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі Ардақ Оторбаев баяндады. Оның айтуынша, соңғы жылдары мемлекет тарапынан бұл мәселеге айтарлықтай көңіл бөлініп, азаматтардың толыққанды өмір сүруіне, спортпен айналысуына және өзін-өзі дамытуына жағдай жасалуда.

Төралқа отырысында айтылған барлық бастамалар мемлекеттік органдармен бірлесіп қосымша пысықталып, алдағы кезеңге арналған Халық Кеңесінің кешенді жұмыс жоспарына енгізілетіні атап өтілді.

Маңғыстау облысының тұрғыны Гүлімай Ізтілеуова Жаңаөзен қаласындағы ауруханада ұлына көрсетілген медициналық көмектің сапасы мен уақытылы жасалғанына күмән келтіріп, істі жан-жақты тексеруді сұрады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды. 

Бір ай бойы комада жатқан баласы көз жұмған ана әлеуметтік желіде бірнеше видеоүндеу жариялап, денсаулық сақтау министрлігінен жағдайды бақылауға алуды өтінді.

Әйелдің айтуынша, баласын ауруханаға жеткізген сәттен бастап медициналық көмек көрсету тәртібіне қатысты бірқатар сұрақ туындаған. Ол дәрігерлердің әрекеті, тексерулердің уақтылы жүргізілуі және медициналық құжаттардағы мәліметтер бойынша толық тергеу жүргізілуін талап етеді.

Гүлімайдың сөзінше, 5 қыркүйек күні таңғы сағат 09:00-де өзін баласымен бірге жедел жәрдем Жаңаөзендегі ауруханаға жеткізген. Оларды кезекші дәрігер қабылдаған.

Алайда анасы дәрігер баланы өзі айтқан шағымдар негізінде ғана қарап, дене қызуын өлшеумен шектелгенін айтады. Оның сөзінше, баласын ауруханаға жатқызуды да өзі талап етуге мәжбүр болған.

Әйелдің айтуынша, катетер қою кезінде де қиындықтар туындаған. Ал тағайындалған дәрілердің не үшін беріліп жатқанын сұрағанда, медицина қызметкерлері оны емдеуші дәрігерден сұрауға бағыттаған.

Ананың айтуынша, жағдай түске қарай күрт нашарлаған. Сағат 11:40 шамасында баланың денесі құрысып, тырысу ұстамасы болған.

Гүлімайдың сөзінше, дәрігер келіп, медбикелерге балаға 2 текше реланиум енгізуді тапсырған да, кейін шығып кеткен.

Анасының айтуынша, дәрі егілгеннен кейін баласы есін жимай қойған. Бірнеше сағат бойы күткеніне қарамастан, баланың жағдайы туралы нақты түсініктеме ала алмағанын айтады.

“Компьютерлік томография кеш жасалды”

Гүлімай баласына бас миының компьютерлік томографиясы (КТ) тым кеш жасалды деп есептейді. Оның айтуынша, зерттеу кешкі сағат 19:40 шамасында жүргізілген.

Анасының айтуынша, таңғы сағат 09:00-ден кешкі 19:40-қа дейін олар ауруханада болған. КТ түсіру кезінде баласын екінші қабаттан бірінші қабатқа өзі көтеріп апарғанын айтады.

Әйелдің сөзінше, зерттеу нәтижесін алуға барған кезде КТ жүргізген маман баланы бұған дейін жансақтау бөліміне жатқызу қажеттігін айтқанын жеткізген. Алайда Гүлімай мұндай ескертуді өзіне ешкім жасамағанын мәлімдеді.

КТ-дан кейін баланы жансақтау бөліміне ауыстырған. Анасының айтуынша, оған баланың басында гематома бар екені хабарланғанымен, жағдайдың мән-жайы толық түсіндірілмеген.

Бала 30 күн бойы комада жатқан

Гүлімайдың айтуынша, ұлы жансақтау бөліміне түскеннен кейінгі алғашқы екі күнде есін біліп, анасымен сөйлесіп, тамақ ішіп, әдеттегідей әрекет еткен. Алайда үшінші күні комаға түсіп, содан кейін есін жимастан көз жұмған.

Анасы қажетті мамандардың кеңесін алу үшін туыстарына өздері әрекет етуге тура келгенін айтады. Оның сөзінше, Астана мен Ташкенттен шақырылған дәрігерлер туыстары Президентке видеоүндеу жасап, бұқаралық ақпарат құралдарына сұхбат бергеннен кейін ғана Жаңаөзенге келген.

Гүлімайдің айтуынша, Ташкенттен келген дәрігер баланы тым ұзақ уақыт бойы осындай жағдайда ұстағанын айтқан. Сондай-ақ анасы бас миының КТ нәтижесін мамандардың тек осы дәрігер келгеннен кейін түсіндіргенін мәлімдеді.

Оның сөзінше, дәрігерлердің кеңесін ұйымдастыруға да отбасы өзі күш салған. Ал медициналық мекеме өкілдерінің мамандарды дер кезінде шақырғаны туралы мәлімдемелерімен келіспейді.

Бала комада 30 күн жатып, кейін көз жұмды.

Қара жамылған ананың бірқатар сұрағы бар

Ұлынан айырылған ана медициналық құжаттардағы мәліметтерге, дәрі-дәрмектің тағайындалуы мен енгізілуіне, сондай-ақ ауруханадағы бейнебақылау жүйесіне қатысты сұрақтары барын айтады.

Оның сөзінше, ауруханадан берілген үзінді көшірмедегі кейбір деректермен сәйкес келмейді. Бұған қоса, отбасы кейбір қымбат дәрілерді өз қаражатына сатып алуға мәжбүр болғанын мәлімдеді.

Гүлімай мәйітке жүргізілген сараптама тәртібі мен нәтижелері туралы да өзіне жеткілікті түсініктеме берілмегенін айтады.

Әйел Денсаулық сақтау министрлігінен Жаңаөзендегі аурухана мен медициналық қызметкерлердің әрекеттерін тексеруді талап етті. Оның басты талабы – баласына көрсетілген көмектің қаншалықты дұрыс әрі уақытылы болғанын анықтап, кінәлілер болса, заң аясында жауапқа тарту.

Еске салсақ, бұған дейін Маңғыстау облысының Жаңаөзен қаласында дене қызуы көтеріліп, ауруханаға жеткізілген үш жасар баланың жағдайы күрт нашарлағаны туралы жазған едік.

Шымкенттегі №1 қалалық клиникалық ауруханада науқасқа тірі туыс донордан бүйрек трансплантациясы жасалды. Науқасқа өз жұбайы донор болған. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі “Отырар” телеарнасына сілтеме жасап хабарлайды.

Ота 21 қазанда жасалған. Дәрігерлердің айтуынша, хирургиялық араласудан кейін науқастың зертханалық көрсеткіштерінде оң өзгерістер байқалған. Қазір ерлі-зайыптының жағдайы тұрақты.

Нұржан есімді науқастың денсаулығына қатысты мәселелер биыл тамыз айында басталған. Жұмыс орнында жүргенде ер адамның жүрегі тоқтап, клиникалық өлім жағдайын бастан өткерген. Ол шұғыл түрде ауруханаға жеткізілген. Тексеру нәтижесінде бүйрек қызметінің айтарлықтай бұзылғаны анықталды. Осыдан кейін науқасқа диализ тағайындалған.

Бастапқыда Нұржанға бүйрегін туған әпкесі беруді жоспарлаған. Алайда медициналық тексеру нәтижелері оның донор болуына мүмкіндік бермеді. Осыдан соң ер адамның жұбайы Айгүл донор болуға шешім қабылдаған. Қажетті медициналық тексерулерден өткен ерлі-зайыпты трансплантацияға шамамен бір ай дайындалған.

Трансплантолог дәрігер Рахымжан Жолдыбековтің айтуынша, отаға дейін науқастың қанындағы креатинин деңгейі айтарлықтай жоғары болған. 

Алдағы уақытта ерлі-зайыпты оңалту кезеңінен өтіп, дәрігерлердің тұрақты бақылауында болады.

Еске салсақ, бұған дейін Астанада дәрігерлер үш адамға өмір сыйлаған донорды құрметпен шығарып салғаны туралы жазған едік.